Met de fiets naar het juiste loket | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 我以前从来没进过这座市政厅。

   Ik ben nog nooit eerder in dit stadhuis geweest.

   我

   ik

   以前

   eerder; vroeger

   从来没

   nog nooit

   进过

   ooit naar binnen zijn gegaan

   这座

   dit/deze, met een maatwoord voor een gebouw

   市政厅

   stadhuis

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”. Dit voornaamwoord verandert niet naar geslacht of getal. Voor een andere persoon gebruik je bijvoorbeeld 你 “jij” of 他/她 “hij/zij”. 以前 betekent “eerder” of “vroeger”, dus een tijd vóór het relevante moment. Het is een tijdsbepaling en krijgt zelf geen tijdsvervoeging. Voorbeeld: 我以前住在北京。 — “Ik woonde vroeger in Beijing.” 从来没 betekent hier “nog nooit”. 从来 verwijst naar het tijdsbereik vanaf vroeger tot nu, en 没 ontkent de gebeurtenis. Samen met 过 maakt dit duidelijk dat de ervaring tot nu toe nooit heeft plaatsgevonden. 没 is hier niet hetzelfde als 不: 不 ontkent doorgaans een gewoonte, voorkeur of toekomstige handeling, terwijl 没 een niet-gebeurde of niet-voltooide gebeurtenis ontkent. 进过 bestaat uit 进 “naar binnen gaan” en 过, een aspectmarkeerder voor ervaring. 过 na het werkwoord betekent dat iemand de gebeurtenis ooit heeft meegemaakt; in 进过 gaat het dus om ooit naar binnen gaan, niet om een gewone tegenwoordige tijd. Chinees vervoegt het werkwoord 进 niet voor persoon of tijd. Voorbeeld: 我去过上海。 — “Ik ben ooit in Shanghai geweest.” 这座 betekent “dit/deze” met 座 als maatwoord. 座 wordt onder andere bij gebouwen en grotere bouwwerken gebruikt. Het maatwoord hoort bij het zelfstandig naamwoord dat volgt; het drukt hier geen aantal uit. In de aansluitende zin wordt hetzelfde bouwwerk opnieuw met 这座楼 aangeduid. 市政厅 betekent “stadhuis”: het gemeentelijke bestuursgebouw. Het is een zelfstandig naamwoord. Een ander type gebouw kan bijvoorbeeld 学校 “school” zijn; het maatwoord 座 kan bij beide passen wanneer de formulering een gebouw als geheel aanduidt. De delen bouwen de zin als volgt op: 我 “ik” + 以前 “eerder” + 从来没 “nog nooit” + 进过 “naar binnen zijn gegaan” + 这座市政厅 “dit stadhuis”. De volledige betekenis is daarom: “Ik ben nog nooit eerder in dit stadhuis geweest.” De combinatie van 没 met 进过 ontkent een eerdere ervaring, en 这座市政厅 benoemt de plaats waarnaar die ervaring verwijst.

2. 这座楼比我想的更漂亮。

   Het gebouw is mooier dan ik had verwacht.

   楼

   gebouw

   比

   dan / vergeleken met

   我想的

   wat ik verwachtte

   更

   nog / meer

   漂亮

   mooi

   Uitgebreide uitleg

   楼 betekent hier “gebouw”. Het woord kan in andere contexten ook naar een gebouw met meerdere verdiepingen verwijzen; in deze zin gaat het, volgens de vertaling, om het gebouw waarnaar 这座 verwijst. Voor een herbruikbaar voorbeeld: 那座楼很高。 — “Dat gebouw is hoog.” 比 leidt de vergelijking in: wat erna komt, is de maatstaf waarmee het onderwerp wordt vergeleken. Een veelgebruikt patroon is A 比 B + bijvoeglijk naamwoord: 今天比昨天冷。 — “Vandaag is het kouder dan gisteren.” 比 betekent hier dus niet simpelweg “met”, maar markeert “dan/vergeleken met”. 我想的 betekent hier “wat ik dacht” en vormt de tweede kant van de vergelijking. 我 is “ik”; 想 is de basisvorm van “denken” of “vinden”, en 的 maakt van het voorafgaande een nominale uitdrukking: “datgene wat ik dacht”. In deze vaste zin geeft de vertaling de bedoelde betekenis weer als “wat ik had verwacht”. Een vergelijkbaar voorbeeld is 比我想的简单。 — “Het is eenvoudiger dan ik dacht.” 更 versterkt de vergelijking en betekent hier “nog” of “meer”: het gebouw heeft de genoemde eigenschap in sterkere mate dan de maatstaf suggereert. In het patroon 比 ... 更 + bijvoeglijk naamwoord staat 更 vóór het bijvoeglijk naamwoord. Bijvoorbeeld: 这家店比那家更安静。 — “Deze winkel is stiller dan die andere.” 漂亮 betekent “mooi” of “fraai” en beschrijft hier het gebouw. Het is een beschrijvend bijvoeglijk woord; het verandert in deze zin niet omdat het onderwerp enkelvoudig is. Het contrastieve tegenovergestelde kan 难看 zijn, “lelijk” of “onaantrekkelijk”, maar dat is een andere woordkeuze, geen vorm van 漂亮. Samen vormen 这座楼 (“dit gebouw”), 比我想的 (“dan wat ik dacht”), 更 (“nog/meer”) en 漂亮 (“mooi”) de vergelijking 这座楼比我想的更漂亮。 De volledige betekenis is: “Het gebouw is mooier dan ik had verwacht.”

3. 入口在自行车停车区旁边。

   De ingang is naast de fietsenstalling.

   入口

   ingang

   在 … 旁边

   naast … zijn/bevinden

   自行车

   fiets

   停车区

   parkeerzone

   Uitgebreide uitleg

   入口 betekent hier “ingang”. Het is een zelfstandig naamwoord: 入 draagt de betekenis “binnenkomen” en 口 verwijst naar een opening of toegang, maar leer 入口 als de vaste eenheid “ingang/toegang”. Bijvoorbeeld: 这是入口。 — “Dit is de ingang.” 在 … 旁边 geeft aan waar iets zich bevindt: “naast … zijn/zich bevinden”. In deze zin is 在 het werkwoord/de plaatsmarkeerder voor “zich bevinden op/in”, en 旁边 betekent “ernaast, aan de zijkant”. De plaatsbepaling staat tussen 在 en 旁边: A 在 B 旁边 = “A is naast B”. Bijvoorbeeld: 商店在车站旁边。 — “De winkel is naast het station.” 自行车 betekent “fiets”. Dit is een zelfstandig naamwoord; 自 en 行 vormen hier samen met 车 de vaste benaming voor een fiets. Bijvoorbeeld: 我有一辆自行车。 — “Ik heb een fiets.” Het woord komt ook voor in 骑自行车 (“fietsen/met de fiets rijden”), zoals in de volgende contextzin, maar hier staat het binnen de naam van de fietsenstalling. 停车区 betekent “parkeerzone” of “stallingsgebied”. 停车 betekent “parkeren” en 区 betekent “zone/gebied”; samen duiden ze een gebied aan waar voertuigen worden geparkeerd. In 自行车停车区 bepaalt 自行车 welk soort voertuigen daar worden gestald: “fietsenstalling” of letterlijk “fietsparkeerzone”. Bijvoorbeeld: 汽车停车区在后面。 — “De parkeerzone voor auto’s is achteraan.” Samen bestaat de zin uit 入口 + 在 + 自行车停车区 + 旁边: 入口在自行车停车区旁边。 betekent “De ingang is naast de fietsenstalling.” 在 verbindt het onderwerp 入口 met de plaatsbepaling 自行车停车区旁边; de zin beschrijft dus de locatie van de ingang.

4. 很多人是骑自行车来的。

   Veel mensen zijn met de fiets gekomen.

   很多

   veel

   人

   mensen

   是 … 来的

   gekomen zijn, met nadruk op de omstandigheden

   骑

   rijden

   自行车

   fiets

   Uitgebreide uitleg

   很多 staat vóór 人 en betekent hier “veel”. Het geeft een grote, niet nader bepaalde hoeveelheid aan; het noemt geen exact aantal. Bijvoorbeeld: 很多学生喜欢音乐。 — “Veel leerlingen houden van muziek.” 人 betekent “persoon/mens” en heeft in het Chinees dezelfde vorm voor enkelvoud en meervoud. In deze zin maakt 很多 duidelijk dat het om meerdere mensen gaat. Bijvoorbeeld: 一个人来了。 — “Eén persoon is gekomen.” 是……来的 is hier een constructie met 是 vóór het benadrukte deel en 来的 aan het einde. Ze vestigt de aandacht op de omstandigheid van een al voltooide gebeurtenis, hier vooral op de manier waarop de mensen kwamen. Het patroon is 是 + [omstandigheid] + 来 + 的; 来 is het werkwoord “komen” en 的 sluit deze constructie af. Dit is niet simpelweg een algemeen hulpwerkwoord voor de verleden tijd. 骑 betekent hier “rijden” of “berijden”, in combinatie met een vervoermiddel zoals een fiets. Het is een werkwoord; de vorm verandert hier niet voor persoon of aantal. Bijvoorbeeld: 我骑自行车去学校。 — “Ik ga met de fiets naar school.” 自行车 is het zelfstandig naamwoord “fiets”. 自 en 行车 hoeven hier niet als afzonderlijke Nederlandse betekeniseenheden te worden aangeleerd: 自行车 is het gebruikelijke Chinese woord voor een fiets. Samen vormen 骑自行车 en 来 de omstandigheid “met de fiets komen”. In 很多人是骑自行车来的。 staat 很多人 voor “veel mensen”, en de constructie 是……来的 benadrukt dat zij op die manier zijn gekomen. De volledige betekenis is daarom: “Veel mensen zijn met de fiets gekomen.”

5. 这很有道理。

   Dat is logisch.

   这

   dat

   很

   erg

   有道理

   logisch zijn

   Uitgebreide uitleg

   这 betekent hier “dat” en verwijst naar iets dat in de situatie al duidelijk is; de Nederlandse vertaling identificeert het als dat, maar de zin zelf specificeert niet zelfstandig waarnaar het verwijst. Als aanwijzend voornaamwoord staat 这 vaak tegenover 那 (“dat/die daar”); het onderscheid gaat vooral over nabijheid vanuit het perspectief van de spreker. 很 versterkt hier de daaropvolgende beoordeling: “erg/heel”. In deze zin is het geen zelfstandige inhoudelijke beoordeling, maar een bijwoord dat 有道理 modificeert. Een eenvoudig voorbeeld is 很方便 — “erg handig”. 有道理 betekent hier “logisch zijn” of “redelijk zijn”. Letterlijk bevat de uitdrukking 有 (“hebben/bevatten”) en 道理 (“reden; logica”), maar als geheel beschrijft zij een uitspraak, voorstel of redenering die steekhoudend is. De vorm 有 verandert hier niet volgens persoon of getal. Een bruikbaar contrast is 没道理 — “niet logisch/niet redelijk”. Samen vormt 这很有道理 de beoordeling “Dat is logisch.” 这 is het beoordeelde onderwerp, 很 versterkt de beoordeling en 有道理 geeft aan dat het beoordeelde logisch of redelijk is. De zin is een korte, neutraal bruikbare manier om instemming met een redenering of voorstel uit te drukken.

6. 这样比等公交车更方便。

   Het is makkelijker dan op de bus wachten.

   这样

   op deze manier

   比

   dan, vergeleken met

   等

   wachten

   公交车

   bus

   更方便

   makkelijker

   Uitgebreide uitleg

   这样 betekent hier ‘op deze manier’ of ‘zo’. Het verwijst naar een manier die uit de context begrijpelijk is, maar de zin zelf noemt niet welke concrete manier dat is. Het woord 这样 kan zelfstandig als onderwerp of aanwijzende bepaling worden gebruikt. Vergelijk: 这样做很好。= ‘Zo handelen is goed.’ 比 is het vergelijkingswoord ‘dan’ in de constructie A 比 B + bijvoeglijk naamwoord. Het plaatst A en B tegenover elkaar. In deze zin is 这样 A en is 等公交车 B. 比 betekent hier dus niet ‘vergelijken’ als zelfstandig werkwoord, maar markeert de vergelijking. 等 is het werkwoord ‘wachten’. In 等公交车 betekent het letterlijk ‘op de bus wachten’: het zelfstandig naamwoord 公交车 geeft aan waarop men wacht. De vorm 等 verandert hier niet voor persoon of tijd; de tijd blijkt uit de context of uit andere woorden. Voorbeeld: 我在等你。= ‘Ik wacht op je.’ 公交车 betekent ‘bus’, meer bepaald een openbare stadsbus. 公交 is het element voor openbaar vervoer en 车 betekent ‘voertuig/wagen’; samen vormt 公交车 één gebruikelijk zelfstandig naamwoord. In 等公交车 is geen afzonderlijk lidwoord aanwezig; de context bepaalt hoe ‘de bus’ of ‘een bus’ natuurlijk wordt vertaald. 更方便 betekent ‘makkelijker’ of ‘handiger’. 方便 is het bijvoeglijk naamwoord ‘handig/gemakkelijk’, en 更 maakt de hogere graad: ‘meer/makkelijker’. De relevante vergelijking is dus niet alleen het woord 比, maar de combinatie 比 ... 更方便. De basisvorm is 方便; een gewone positieve zin is bijvoorbeeld 这样很方便。= ‘Zo is het erg handig.’ Samen vormt de zin het patroon 这样比 + activiteit + 更 + bijvoeglijk naamwoord: ‘Op deze manier is het handiger dan die activiteit.’ Hier is die activiteit 等公交车, ‘op de bus wachten’, zodat de volledige betekenis is: ‘Het is makkelijker dan op de bus wachten.’

7. 下次我们也可以骑车来这里。

   De volgende keer kunnen we hier ook naartoe fietsen.

   下次

   de volgende keer

   我们

   wij / we

   也可以

   kunnen ook

   骑车

   fietsen

   来

   komen

   这里

   hier

   Uitgebreide uitleg

   下次 betekent hier “de volgende keer”. 次 is een maatwoord voor gebeurtenissen of gelegenheden; vergelijk bijvoorbeeld 第一次 “de eerste keer” en 下次见 “tot de volgende keer”. 我们 betekent “we/wij” en verwijst hier naar de groep waarvan de spreker deel uitmaakt. 我 is “ik”; 我们 is de meervoudsvorm voor “wij/we”. Voorbeeld: 我们走。 — “Wij gaan.” 也可以 combineert 也 “ook” met 可以 “kunnen / mogen”. 可以 staat vóór de activiteit en drukt hier mogelijkheid of haalbaarheid uit, niet een verleden tijd. Voorbeeld: 你也可以来。 — “Jij kunt ook komen.” 骑车 betekent hier “fietsen”. 骑 is het werkwoord “berijden”, en 车 verwijst in deze vaste combinatie naar fietsen; samen vormt 骑车 een gangbare manier om “fietsen” te zeggen. Voorbeeld: 我每天骑车上班。 — “Ik fiets elke dag naar mijn werk.” 来 betekent “komen” en geeft beweging naar het relevante hier-punt aan. In deze zin sluit het aan bij 这里, zodat de beweging wordt opgevat als hier naartoe komen, niet alleen als ergens fietsen. Voorbeeld: 请来这里。 — “Kom alsjeblieft hierheen.” 这里 betekent “hier”: 这 betekent “dit/deze” en 里 betekent “binnen/in”, maar 这里 wordt als geheel gebruikt voor de plaats hier. Voorbeeld: 我在这里。 — “Ik ben hier.” Samen betekent 下次 “de volgende keer”, 我们也可以 “kunnen wij ook”, 骑车 “fietsen”, en 来这里 “hier naartoe komen”: “De volgende keer kunnen we hier ook naartoe fietsen.” De zin presenteert fietsen als een extra mogelijke manier om hier te komen.

8. 那我们就可以把自行车停在入口附近。

   Dan kunnen we de fietsen dicht bij de ingang laten staan.

   那

   dan; in dat geval

   我们

   wij; we

   就可以

   kunnen dan

   把

   objectmarkering

   自行车

   fiets; fietsen

   停

   stallen; parkeren

   在

   op; in

   入口

   ingang

   附近

   in de buurt

   Uitgebreide uitleg

   那 betekent hier “dan” of “in dat geval” en verwijst naar de zojuist genoemde omstandigheid. Het is niet hetzelfde als een neutraal tijdwoord voor “toen”. 我们 betekent “we/wij” en is het onderwerp van de handeling. Het Chinese voornaamwoord verandert niet naar grammaticaal geslacht; 我 betekent “ik”, terwijl 我们 “wij/we” betekent. 就可以 combineert 就 (“dan; vervolgens, onder die omstandigheid”) met 可以 (“kunnen; mogen”). 可以 staat hier vóór de handeling en drukt uit dat de handeling mogelijk is. In combinatie met 那 geeft 就 een gevolg aan: “dan kunnen we”. Bijvoorbeeld: 有时间就可以去。 — “Als er tijd is, kunnen we gaan.” 把 leidt het object in dat door de daaropvolgende handeling wordt beïnvloed. Het patroon is 把 + object + werkwoord: de spreker plaatst het object vóór het werkwoord om de behandeling of bestemming ervan te benadrukken. 把 betekent hier dus niet zelfstandig “nemen”. 自行车 betekent hier “fiets” of, volgens de Nederlandse vertaling, “fietsen”. Het woord kan in het Chinees zowel naar één fiets als naar meerdere fietsen verwijzen; het heeft op zichzelf geen verplichte enkelvouds- of meervoudsvorm. De samenstelling bevat 车 (“voertuig; wagen”), maar het is het volledige woord 自行车 dat “fiets” betekent. 停 betekent hier “stallen” of “parkeren”: de fiets op een bepaalde plaats laten staan. Het is een werkwoord; de vorm verandert hier niet voor persoon of getal. Bijvoorbeeld: 请停在这里。 — “Parkeer/stal het hier, alstublieft.” 在 geeft de plaats aan waar iets is of gebeurt. In het patroon 在 + plaats betekent het “op/in/bij”, afhankelijk van de plaats. Hier introduceert het de locatie van het stallen. 入口 betekent “ingang”. Het is een zelfstandig naamwoord: 入 heeft in deze samenstelling de betekenis “naar binnen gaan” en 口 “opening”, maar 入口 als geheel is het bruikbare woord voor “ingang”. 附近 betekent “in de buurt” of “nabij”. Het is een plaatsaanduiding en kan na 在 staan: 在学校附近 betekent “in de buurt van de school”. Het drukt nabijheid uit, niet noodzakelijk een exacte positie direct naast iets. Samen vormt 把自行车停在入口附近 het patroon “de fiets(en) bij de ingang stallen”. De volgorde is: 把 + het beïnvloede object 自行车 + het werkwoord 停 + 在 + de plaats 入口附近. Met 那 en 就可以 ervoor ontstaat de volledige betekenis: “Dan kunnen we de fietsen dicht bij de ingang laten staan.”

9. 现在我们进去找正确的柜台吧。

   Laten we nu naar binnen gaan en het juiste loket zoeken.

   现在

   nu

   我们

   wij / ons

   进去

   naar binnen gaan

   找

   zoeken

   正确的

   juiste / correcte

   柜台

   balie / loket

   吧

   voorstel om iets samen te doen

   Uitgebreide uitleg

   现在 betekent hier “nu” en plaatst de handeling in het huidige moment. Het staat vaak vóór het onderwerp of vóór de werkwoordgroep, bijvoorbeeld: 现在开始。 — “We beginnen nu.” 我们 is het eerste-persoonsmeervoud: “wij/ons”. Het verwijst hier naar de spreker samen met minstens één andere persoon; het Chinees markeert in deze vorm geen grammaticaal verschil tussen inclusief “wij” en exclusief “wij”. Een enkelvoudige tegenhanger is 我 — “ik”. 进去 betekent “naar binnen gaan”. Dit is 进 (“binnengaan”) gecombineerd met 去 (“gaan”), waarbij de combinatie een beweging naar binnen uitdrukt. 进 kan ook zonder 去 worden gebruikt wanneer alleen het binnengaan wordt benadrukt. Voorbeeld: 请进去。 — “Ga alstublieft naar binnen.” 找 is het werkwoord “zoeken” of “proberen te vinden”. In deze zin is het een gewone werkwoordsvorm; het Chinees vervoegt dit werkwoord niet voor persoon of meervoud. Voorbeeld: 我找钥匙。 — “Ik zoek de sleutel.” 正确的 betekent hier “het juiste/de correcte”. 正确 is het beschrijvende woord “correct, juist”; 的 maakt er een bepaling van die vóór een zelfstandig naamwoord staat: 正确的 + zelfstandig naamwoord. Zonder 的 kan 正确 bijvoorbeeld als gezegde worden gebruikt: 答案正确。 — “Het antwoord is correct.” 柜台 betekent “balie” of “loket”: een plaats waar men geholpen wordt of iets regelt. Het is een zelfstandig naamwoord. Het meervoud wordt hier niet door een aparte vorm aangegeven; de context bepaalt of één of meer loketten bedoeld zijn. In deze vertaling gaat het om het juiste loket. 吧 staat aan het einde en maakt van de zin een voorstel of uitnodiging, vergelijkbaar met “laten we ...” in deze context. Het voegt geen afzonderlijke handeling toe; het geeft de spreker een gezamenlijke, niet-dwingende toon. Het kan na een werkwoordgroep staan, bijvoorbeeld: 我们走吧。 — “Laten we gaan.” Samen vormen de delen: 现在 (“nu”) + 我们 (“wij”) + 进去 (“naar binnen gaan”) + 找 (“zoeken”) + 正确的柜台 (“het juiste loket”) + 吧 (voorstel). De volledige betekenis is dus: “Laten we nu naar binnen gaan en het juiste loket zoeken.” De twee werkwoorden 进去 en 找 staan na elkaar; het eerste beschrijft de beweging naar binnen en het tweede het doel van die gezamenlijke handeling.