Een deadline bespreken | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 截止日期快到了吗？

   Komt de deadline al snel?

   截止日期

   deadline

   快

   snel; al gauw

   到

   aankomen; aanbreken

   吗

   vraagpartikel

   Uitgebreide uitleg

   截止日期 betekent hier “deadline” of “uiterste datum”. Het is een zelfstandig naamwoord: 截止 drukt het eindpunt of de afsluiting uit, en 日期 betekent “datum”. Samen vormt het een vaste nominale woordgroep. Voorbeeld: 截止日期很近了。 — “De deadline is dichtbij.” 快 geeft hier niet alleen de snelheid van een handeling aan. Voor een gebeurtenis kan het betekenen dat die binnenkort plaatsvindt: “al gauw” of “bijna”. In deze zin kondigt het aan dat het bereiken van de deadline nabij is. Vergelijk het losse gebruik in 他跑得很快。 — “Hij loopt erg snel.” Daar beschrijft 快 de snelheid van het lopen. 到 betekent in deze context “aankomen” of, bij een tijdstip of grens, “aanbreken” of “bereikt worden”. De combinatie 快到 betekent dus “staat op het punt aan te breken” of “komt snel dichterbij”. 到 is hier het werkwoord; 截止日期 is de datum die bereikt wordt. Voorbeeld: 春天快到了。 — “De lente komt eraan.” 吗 staat aan het einde van een mededelende zin en maakt er een algemene ja-neevraag van. Het voegt geen zelfstandig inhoudelijk woord toe. De vorm vóór 吗 blijft daarbij de gewone mededelende vorm. Samen is 截止日期快到了吗？ letterlijk opgebouwd als “Deadline — staat op het punt aan te breken — vraag?” De natuurlijke betekenis is: “Komt de deadline al snel?” De volgende zin 截止日期很近了。 bevestigt dezelfde kern: “De deadline is dichtbij.”

2. 截止日期很近了。

   De deadline is dichtbij.

   截止日期

   deadline

   近

   dichtbij

   Uitgebreide uitleg

   截止日期 betekent hier “deadline”. Dit is een zelfstandig naamwoord: 截止 geeft het afsluit- of eindpunt aan en 日期 betekent “datum”. Samen vormt het een herbruikbare woordgroep voor de uiterste datum. Voorbeeld: 截止日期是什么？ — “Wat is de deadline?” 近 betekent hier “dichtbij” in tijd: de deadline is niet ver weg. Het is een beschrijvend woord dat vóór een maat- of graadaanduiding kan staan, zoals in 很近 (“heel dichtbij”). De vergelijking is 近 — “dichtbij”, 更近 — “dichterbij”, 最近 — “het dichtstbij / het meest recent”, afhankelijk van de context. Voorbeeld: 车站很近。 — “Het station is dichtbij.” In 截止日期很近了 versterkt 很 het beschrijvende woord 近; hier betekent het natuurlijk “heel/dichtbij”, niet een zelfstandig getelde hoeveelheid. Het zinsfinale 了 geeft aan dat er een nieuwe toestand geldt: de deadline is nu dichtbij geworden of staat inmiddels dichtbij. De vaste woordvolgorde is dus onderwerp + 很 + beschrijving + 了. De volledige zin betekent: “De deadline is dichtbij.” De zin meldt daarmee dat de deadline inmiddels niet ver meer weg is; hij zegt niet wanneer de deadline precies valt.

3. 所以我们先做主要部分吧。

   Laten we dus met het belangrijkste deel beginnen.

   所以

   dus

   我们

   wij

   先

   eerst

   做

   doen

   主要

   belangrijkste

   部分

   deel

   吧

   voorstel of aansporing

   Uitgebreide uitleg

   所以 betekent hier “dus” en koppelt deze zin aan een voorafgaande reden of situatie. Het staat aan het begin van de zin. Een bruikbaar patroon is 所以 + zin: “dus …”. In deze context leidt de naderende deadline tot het voorgestelde handelen. 我们 betekent hier “wij” en verwijst naar de groep waarvan de spreker deel uitmaakt. Chinese werkwoordsvormen veranderen niet naar persoon of aantal, dus 我们 blijft hetzelfde terwijl het onderwerp meervoudig is. 先 betekent “eerst” en geeft de volgorde aan: deze handeling komt vóór een andere, niet nader genoemde handeling. Het staat vóór 做, zodat 先做 “eerst doen” vormt. Bijvoorbeeld: 我们先吃饭。 — “Laten we eerst eten.” 做 is het werkwoord “doen” of “maken”. De vorm verandert hier niet voor tijd of persoon. In 做主要部分 neemt het werkwoord 主要部分 als object: “het belangrijkste deel doen”, in deze context natuurlijk weergegeven als “met het belangrijkste deel beginnen”. 主要 betekent hier “belangrijkste” in de zin van “voornaamste” of “hoofd-”. Het beschrijft 部分, niet 做. Het is geen vervoegde werkwoordsvorm. Het veelgebruikte patroon 主要 + zelfstandig naamwoord geeft het hoofd- of voornaamste onderdeel aan, zoals in 主要问题 — “het hoofdprobleem”. 部分 betekent “deel” of “onderdeel”. Samen met 主要 vormt het 主要部分: “het belangrijkste deel”. 部分 kan ook in andere combinaties een onderdeel van een geheel aanduiden, bijvoorbeeld 一部分工作 — “een deel van het werk”. 吧 staat aan het einde en maakt de uiting, in combinatie met de rest van de zin, tot een voorstel of aansporing. Het drukt niet op zichzelf een vaste tijd of een concreet aantal uit. Samen met 我们 en 先 ondersteunt het hier het voorstel om eerst met het belangrijkste deel te beginnen. Samen vormen 所以我们先做主要部分吧 de structuur 所以 + onderwerp + 先 + werkwoord + object + 吧: “Dus laten we eerst het belangrijkste deel doen/beginnen.” De vaste vertaling maakt de natuurlijke Nederlandse weergave expliciet: “Laten we dus met het belangrijkste deel beginnen.”

4. 你现在想做这个吗？

   Wil je dat nu doen?

   你

   jij

   现在

   nu

   想

   willen

   做

   doen

   这个

   dit

   吗

   vraagpartikel

   Uitgebreide uitleg

   你 betekent hier “jij”. Het is de tweede persoon; 你们 is de gebruikelijke vorm voor “jullie”. De vorm 你 zelf markeert geen grammaticaal geslacht. 现在 betekent “nu” en plaatst de handeling in het huidige moment. Voorbeeld: 我现在开始。 — “Ik begin nu.” 想 betekent hier “willen” of “van plan zijn”. Het staat vóór een werkwoord om een wens of intentie uit te drukken: 想 + werkwoord. Voorbeeld: 我想休息。 — “Ik wil rusten.” In deze zin is 想 niet zelf het werkwoord “doen”; dat is 做. 做 is het werkwoord “doen” of “maken”, afhankelijk van de context. In 做这个 betekent het “dit doen”. Voorbeeld: 你做什么？ — “Wat doe je?” 这个 betekent “dit” of “dit hier”. 这 verwijst naar iets als “dit”, en 个 is hier het classificerende element dat vaak bij zulke aanwijzingen wordt gebruikt. De zin identificeert niet zelfstandig precies waarnaar 这个 verwijst; de context bepaalt dat. 吗 is een vraagpartikel aan het einde van een mededelende zin. Het maakt er een ja-neevraag van. Zonder 吗 zou 你现在想做这个 een mededeling zijn: “Jij wilt dit nu doen.” Samen vormen de delen 你 + 现在 + 想 + 做 + 这个 + 吗: “Wil je dit nu doen?” 你 is de aangesprokene, 现在 geeft het tijdstip aan, 想 drukt de wens of intentie uit, 做这个 is “dit doen”, en 吗 maakt van het geheel een ja-neevraag. De Nederlandse vertaling gebruikt daarvoor natuurlijk de volgorde “Wil je dat nu doen?”.

5. 你检查文件时，我可以开始。

   Ik kan beginnen terwijl jij het bestand controleert.

   你

   jij

   检查

   controleren

   文件

   bestand

   时

   terwijl; wanneer

   我

   ik

   可以

   kunnen

   开始

   beginnen

   Uitgebreide uitleg

   你 betekent hier “jij”. In het Chinees verandert dit voornaamwoord niet naar geslacht; het onderscheid enkelvoud/meervoud wordt in deze vorm ook niet zichtbaar. De vaste vertaling identificeert de aangesprokene hier als jij. Voor een spreker gebruik je 我 (“ik”); dat woord komt later in de zin. 检查 betekent hier “controleren” of “nakijken”. Het is een werkwoord en verandert in deze zin niet van vorm voor persoon of tijd. Een bruikbaar patroon is 检查 + zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld: 我检查文件。 — “Ik controleer het bestand.” 文件 betekent “bestand”. Het is het object van 检查: wat jij controleert. Het woord kan ook in andere contexten naar een document verwijzen, maar hier ondersteunt de vaste vertaling de betekenis “bestand”. 时 staat na 你检查文件 en maakt van die woordgroep een tijdsbepaling: “terwijl/wanneer jij het bestand controleert”. Het patroon is ...时, met de volledige handeling vóór 时; het is dus niet alleen 检查时 zonder de rest van de relevante context. Bijvoorbeeld: 我吃饭时，他来了。 — “Toen ik at, kwam hij.” 我 betekent “ik”. Chinese persoonlijke voornaamwoorden veranderen hier niet naar persoon of geslacht door een werkwoordsuitgang; 我 blijft dezelfde vorm wanneer het de spreker aanduidt. In deze zin is 我 de persoon die daarna kan beginnen. 可以 geeft hier aan dat de spreker kan beginnen: er is mogelijkheid of toestemming om dat te doen. Het is een modaal werkwoord en staat vóór het daaropvolgende werkwoord. Vergelijk het patroon 我可以 + werkwoord, bijvoorbeeld: 我可以走。 — “Ik kan/mag gaan.” 开始 betekent “beginnen”. Het is het werkwoord na 可以, dus 可以开始 betekent “kunnen beginnen”. Het object van “beginnen” wordt hier niet verder genoemd; de zin zegt alleen dat de spreker kan beginnen. Samen vormt 你检查文件时 de tijdsbijzin “terwijl jij het bestand controleert”. Daarna volgt 我可以开始: “ik kan beginnen”. De volledige betekenis is daarom: “Ik kan beginnen terwijl jij het bestand controleert.”

6. 我应该先看什么？

   Waar moet ik eerst naar kijken?

   我应该

   ik moet

   先

   eerst

   看

   kijken

   什么

   wat

   Uitgebreide uitleg

   我应该 betekent hier dat de spreker vraagt wat voor hem of haar de aangewezen of vereiste handeling is: “ik moet/hoor te …”. 我 is het eerste-persoonspronomen “ik”; 应该 is een modaal werkwoord en verandert niet naar persoon of aantal. Het kan vóór een werkwoord staan: 我应该休息 = “Ik zou moeten rusten.” 先 betekent “eerst” en geeft de volgorde aan: deze handeling komt vóór een andere handeling. Het staat hier vóór 看; samen ontstaat het patroon 先 + werkwoord. Voorbeeld: 先读说明。 = “Lees eerst de instructies.” 看 betekent hier “kijken naar” of “bekijken”. Het is een werkwoord en blijft in deze vorm hetzelfde bij verschillende personen en tijden; tijd en modaliteit worden door de context of door andere woorden uitgedrukt. Voorbeeld: 我看照片。 = “Ik bekijk de foto’s.” 什么 betekent “wat” en vraagt naar het object van 看. In het Chinees staat het vraagwoord op de plaats waar het antwoord zou staan, dus hier ná het werkwoord: 看什么 = “naar wat kijken/wat bekijken”. Het is geen zelfstandig Nederlands vraagpatroon dat vóór het werkwoord moet worden geplaatst. Voorbeeld: 你买什么？ = “Wat koop je?” De volledige opbouw is 我应该 + 先 + 看 + 什么？: “Wat moet ik eerst bekijken?” 我应该 maakt er een vraag naar de aangewezen of noodzakelijke volgende stap van, 先 markeert de eerste stap, en 什么 is datgene waarnaar gekeken moet worden. De Nederlandse vertaling “Waar moet ik eerst naar kijken?” geeft dezelfde bedoelde vraag weer.

7. 确保笔记符合要求。

   Zorg dat de notities overeenkomen met het verzoek.

   确保

   ervoor zorgen dat; waarborgen

   笔记

   notities

   符合

   overeenkomen met; voldoen aan

   要求

   verzoek; vereiste

   Uitgebreide uitleg

   确保 betekent hier “ervoor zorgen dat” of “waarborgen”. Het is een werkwoord dat vaak een volledige toestand of bijzin als aanvulling krijgt. Een bruikbaar patroon is: 确保 A + werkwoordelijke bepaling, “ervoor zorgen dat A …”. In deze zin is 笔记符合要求 die volledige aanvulling. 笔记 betekent “notities”. Dit zelfstandig naamwoord markeert op zichzelf geen enkelvoud of meervoud; het aantal volgt uit de context. In de vaste vertaling gaat het om de notities. 符合 betekent “overeenkomen met” of “voldoen aan”. Het werkwoord verbindt iets met een norm, voorwaarde of vereiste. De vaste combinatie 符合要求 betekent “aan het vereiste voldoen”. Het is hier 笔记 dat aan 要求 moet voldoen; 符合 zelf krijgt geen aparte tijds- of persoonsuitgang. 要求 is hier een zelfstandig naamwoord: “vereiste” of, volgens de vaste vertaling, “verzoek”. Hetzelfde woord kan ook als werkwoord “eisen” of “verlangen” betekenen, maar na 符合 is het hier datgene waarmee iets overeen moet komen. Samen vormt 确保笔记符合要求 de instructie “ervoor zorgen dat de notities aan het verzoek voldoen”. Het onderwerp is in het Chinees niet uitgedrukt; de vaste vertaling maakt de gebiedende strekking duidelijk met “Zorg dat …”.

8. 然后我会写一份简短的更新。

   Dan schrijf ik een korte update.

   然后

   dan; vervolgens

   我会

   ik zal

   写

   schrijven

   一份

   één exemplaar; één stuk

   简短

   kort; beknopt

   更新

   update

   Uitgebreide uitleg

   然后 betekent hier “dan” of “vervolgens”: het plaatst deze handeling na een eerder genoemde stap. Het is een markeerder van tijd of volgorde, niet een deel van het werkwoord. Voorbeeld: 先读，然后回答。 — “Lees eerst en antwoord dan.” 我会 bestaat uit het onderwerp 我 (“ik”) en 会. In deze zin geeft 会 aan dat de spreker iets zal doen of verwacht te doen; hier betekent het niet “kunnen” in de zin van vaardigheid. De volgorde is onderwerp + 会 + werkwoord. 我会来。 betekent “Ik zal komen.” 写 is het werkwoord “schrijven”. Deze vorm verandert niet voor persoon of enkelvoud: 我写 betekent “ik schrijf” en 他写 betekent “hij schrijft”. Met 会 krijgt het hier de toekomstige of aangekondigde betekenis “zal schrijven”. 一份 combineert 一 (“één”) met het maatwoord 份. 份 wordt onder andere gebruikt voor documenten, teksten, verslagen en andere afzonderlijke stukken. In 一份更新 helpt het de update als één afzonderlijk tekststuk te presenteren; 一 drukt hier expliciet het aantal één uit. Voorbeeld: 一份报告 — “één rapport”. 简短 betekent “kort” of “beknopt” en beschrijft hier de update. Het staat vóór het zelfstandig naamwoord. In de vaste zin verbindt 的 de beschrijving met het zelfstandig naamwoord: 简短的报告 betekent “een kort rapport”. Dezelfde structuur staat in 简短的更新. 更新 is hier een zelfstandig naamwoord met de betekenis “update”. In andere zinnen kan 更新 ook een werkwoord zijn met de betekenis “bijwerken” of “updaten”; hier wordt het door 一份 als een afzonderlijk document of tekststuk behandeld. Voorbeeld: 我写一份报告。 — “Ik schrijf een rapport.” Samen vormen 然后 + 我会写 + 一份简短的更新 de betekenis: “Dan zal ik een korte update schrijven.” Eerst markeert 然后 de volgende stap; daarna noemt de zin de spreker, de toekomstige handeling 会写, en ten slotte het geschreven tekststuk met het aantal en de beschrijving. In de vaste vertaling is 更新 bedoeld als de update die de spreker zal schrijven.

9. 准备好后，我们可以把它分享出去。

   Als het klaar is, kunnen we het delen.

   准备好后

   nadat het klaar is

   我们可以

   we kunnen

   它

   het

   分享出去

   delen

   Uitgebreide uitleg

   准备好后 betekent hier “nadat het klaar is”. 准备 betekent “voorbereiden”; 好 staat erachter als resultaatscomplement en geeft aan dat de gewenste toestand bereikt is: 准备好 = “klaar zijn / voorbereid zijn”. 后 maakt van het voorafgaande een tijdsbepaling met de betekenis “nadat …”. Het onderwerp van deze tijdsbepaling wordt in het Chinees niet opnieuw genoemd; de vaste vertaling maakt hier duidelijk dat het om “het” gaat. Voorbeeld: 准备好后再出发。 = “Vertrek pas nadat je klaar bent.” 我们可以 bestaat uit 我们 (“we”) en 可以, een modaal woord voor “kunnen” of, afhankelijk van de context, “mogen”. Hier drukt 可以 de mogelijkheid uit om iets te doen. 可以 verandert niet naar persoon of aantal. Voorbeeld: 我们可以明天开始。 = “We kunnen morgen beginnen.” 它 is een Chinees voornaamwoord voor een niet-menselijk dier of ding; in deze zin wordt het volgens de vaste vertaling weergegeven als “het”. De zin zelf specificeert niet welk ding het precies is. 它们 is de meervoudsvorm voor meerdere niet-menselijke referenten. 分享出去 betekent hier “delen”. 分享 is het werkwoord “delen”; 出去 is een richtingscomplement dat het naar buiten of naar anderen doorgeven benadrukt. In de 把-constructie staat het object vooraf: 把 + object + werkwoord + aanvulling. Hier is de volledige volgorde 把它分享出去: “het delen” of “het aan anderen doorgeven”. Voorbeeld: 把照片分享出去。 = “Deel de foto.” Samen vormt de zin: 准备好后 (“nadat het klaar is”) + 我们可以 (“we kunnen”) + 把它分享出去 (“het delen”). De betekenis is dus: “Als het klaar is, kunnen we het delen.”