Een lesvraag begrijpen | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 我不明白课上的这一部分。

   Ik begrijp dit deel van de les niet.

   我

   ik

   不明白

   niet begrijpen

   课上

   tijdens de les

   这

   dit/deze

   部分

   deel

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”. Dit is de eerste persoon enkelvoud. Het verandert niet naar geslacht; voor “wij” gebruik je 我们. 不明白 betekent hier “niet begrijpen”. 明白 is de basisvorm “begrijpen/inzien”, en 不 plaatst de ontkenning ervoor: 不明白 = “niet begrijpen”. Bijvoorbeeld: 我明白了。 — “Ik begrijp het nu.” 课上 betekent “tijdens de les” of “in de les”. 课 is “les”; 上 heeft hier een plaats- of tijdsfunctie en maakt duidelijk dat iets binnen de les plaatsvindt. Het is dus geen zelfstandig werkwoord “omhooggaan” in deze combinatie. 这 betekent “dit/deze” en verwijst hier naar iets dat de spreker als nabij of als het huidige onderwerp aanwijst. In 这一部分 staat 这 vóór de nominale groep. Het aanwijzende woord verandert hier niet naar geslacht of meervoud. Voor “dat/die” gebruik je bijvoorbeeld 那. 部分 betekent “deel” of “gedeelte”. Het is een zelfstandig naamwoord. In 这一部分 wordt het voorafgegaan door 这 en 一, samen “dit deel”. Bijvoorbeeld: 这一部分很重要。 — “Dit deel is erg belangrijk.” 的 verbindt 课上 met 这一部分: het volgende zelfstandig naamwoord wordt zo gekoppeld aan de voorafgaande bepaling. De combinatie 课上的这一部分 betekent hier “dit deel van de les” of letterlijker “dit deel dat bij de les hoort”. In het Chinees staat zo’n bepaling vóór het zelfstandig naamwoord. De zin wordt opgebouwd als 我 + 不明白 + 课上的这一部分: “ik” + “begrijp niet” + “dit deel van de les”. Samen betekent 我不明白课上的这一部分。: “Ik begrijp dit deel van de les niet.”

2. 哪道题让你觉得难？

   Welke vraag vind je moeilijk?

   哪

   welke

   道

   maatwoord voor vragen of opgaven

   题

   vraag; opgave

   让

   laten; ervoor zorgen dat

   你

   je; jou

   觉得

   vinden; het gevoel hebben

   难

   moeilijk

   Uitgebreide uitleg

   哪 betekent hier “welke” en vraagt om een keuze binnen een groep. 道 is hier een maatwoord dat vaak bij vragen en opgaven wordt gebruikt. Samen vormt 哪道 het patroon “welke + maatwoord”. 题 betekent “vraag” of “opgave”. Voorbeeld: 哪本书？ — “Welk boek?”; daar is 本 het maatwoord voor boeken. 让 betekent hier “laten” of “ervoor zorgen dat”. Het introduceert een causatieve relatie: A 让 B + werkwoord of beschrijving betekent dat A ervoor zorgt dat B iets doet of iets als zodanig ervaart. Het is hier geen bevel om iets te laten doen. 你 betekent “je” of “jou” en is de aangesproken persoon. Deze vorm verandert in het Mandarijn niet naar grammaticaal geslacht of naamval. In 让你觉得... is 你 degene die de beoordeling heeft. 觉得 betekent hier “vinden” of “het gevoel hebben”. Het drukt een persoonlijke indruk of beoordeling uit. Een nuttig contrast is 知道, “weten”: 觉得 gaat om een oordeel of indruk, terwijl 知道 kennis aanduidt. Voorbeeld: 我觉得这个问题难。 — “Ik vind deze vraag moeilijk.” 难 betekent hier “moeilijk”. Dit beschrijvende woord kan in het Chinees rechtstreeks als gezegde staan, zonder een afzonderlijk woord voor “zijn”. Zo betekent 问题难 “de vraag is moeilijk”. Voor een vergelijking kan het bijvoorbeeld in 这个比那个难。 staan — “Dit is moeilijker dan dat.” De volledige structuur is 哪道题 让 你 觉得 难？: “Welke vraag zorgt ervoor dat je die moeilijk vindt?” Natuurlijk Nederlands is: “Welke vraag vind je moeilijk?” In deze vraag blijft het gevraagde onderdeel op zijn gewone plaats; het Chinees gebruikt hier geen omkering zoals in sommige andere talen.

3. 这里的答案我看不懂。

   Het antwoord hier is voor mij niet duidelijk.

   这里

   hier

   答案

   antwoord

   我

   ik

   看不懂

   niet begrijpen bij het lezen

   Uitgebreide uitleg

   这里 betekent hier en wijst op de plaats die in deze zin relevant is. Het is een plaatsaanduiding; het tegenovergestelde is 那里 (“daar”). Voorbeeld: 我在这里。 — “Ik ben hier.” 答案 betekent antwoord. Het is een zelfstandig naamwoord en kan bijvoorbeeld volgen op 这个 (“dit”): 这个答案 — “dit antwoord”. In 这里的答案 verbindt 的 de plaatsaanduiding met het zelfstandig naamwoord: letterlijk is het “het antwoord van/uit hier”, natuurlijk vertaald als “het antwoord hier”. Het patroon [bepaling]的[zelfstandig naamwoord] is breed bruikbaar, bijvoorbeeld 老师的书 — “het boek van de leraar”. 我 betekent ik en is hier degene die iets niet kan begrijpen. Het is de eerste persoon enkelvoud; het verandert niet naar geslacht. Een andere veelgebruikte vorm is 我们 (“wij”), zoals in 我们先读。 — “Wij lezen eerst.” 看不懂 betekent hier niet kunnen begrijpen wat men leest of bekijkt. De basisvorm is 看 (“kijken” of “lezen”); 不懂 geeft aan dat het resultaat van het kijken of lezen niet tot begrip leidt. Deze combinatie is geen gewone ontkenning van het kijken zelf: 我不看 betekent “ik kijk/lees niet”, terwijl 我看不懂 betekent “ik kan het niet begrijpen/lezen”. Voorbeeld: 这本书我看不懂。 — “Ik kan dit boek niet begrijpen.” Samen vormen 这里的答案 en 我看不懂 de betekenis: “Het antwoord hier is voor mij niet duidelijk.” De zin zegt dat de spreker het antwoord dat hier bedoeld is, niet kan begrijpen door het te lezen of te bekijken.

4. 我们先读这个句子吧。

   Laten we eerst de zin lezen.

   我们 … 吧

   laten we …

   先

   eerst

   读

   lezen

   这个

   deze/dit

   句子

   zin

   Uitgebreide uitleg

   我们 … 吧 vormt hier een voorstel in de eerste persoon meervoud: “laten we …”. 我们 betekent “wij/ons” en 吧 maakt van de uitspraak een aansporing of voorstel. In deze zin is het een uitnodiging om samen te lezen. Voorbeeld: 我们走吧。 — “Laten we gaan.” 先 betekent hier “eerst” en geeft de volgorde aan. Het staat vóór de handeling die als eerste moet gebeuren. Een bruikbaar patroon is 先 + werkwoord: 先吃饭。 — “Eet eerst.” 读 betekent “lezen”. Dit is de basisvorm van het werkwoord; het werkwoord verandert hier niet naar persoon of enkelvoud/meervoud. 我们读 kan dus “wij lezen” betekenen, terwijl 我读 “ik lees” betekent. 这个 betekent “deze/dit”. Het bevat het aanwijzende element 这 en het maatwoord 个; samen vormen ze hier een aanwijzende woordgroep bij 句子. 这个 is de vorm voor één aangewezen zaak; een meervoudige vorm gebruikt bijvoorbeeld 这些, niet simpelweg dezelfde vorm. Chinees kent hier geen grammaticaal geslacht. Voorbeeld: 这个答案。 — “dit antwoord.” 句子 betekent “zin”. In deze uitdrukking is 句子 als geheel het zelfstandig naamwoord. 句 kan in andere contexten ook als maatwoord voor zinnen of uitingen worden gebruikt, maar het is hier niet als los maatwoord tussen 这个 en de rest ingevoegd; 子 maakt deel uit van het woord 句子. Samen geeft 我们先读这个句子吧。 de betekenis “Laten we eerst deze zin lezen”: 我们 … 吧 maakt het voorstel, 先 plaatst het lezen als eerste handeling, en 这个句子 is wat gelezen wordt.

5. 然后检查答案。

   Controleer dan het antwoord.

   然后

   dan; daarna

   检查

   controleren; nakijken

   答案

   antwoord

   Uitgebreide uitleg

   然后 betekent hier ‘dan’ of ‘daarna’ en geeft de volgorde aan. Het verwijst naar een handeling die na een eerdere stap komt; in de context is dat na het lezen van de zin. Een bruikbaar patroon is 先……，然后…… (‘eerst …, daarna …’). Voorbeeld: 先看问题，然后回答。 — ‘Bekijk eerst de vraag en antwoord daarna.’ 检查 is het werkwoord ‘controleren’ of ‘nakijken’. Het kan zelfstandig voor een object staan: 检查答案 betekent ‘het antwoord controleren’. Voorbeeld: 请检查名字。 — ‘Controleer alsjeblieft de naam.’ De vorm 检查 verandert hier niet om persoon of getal aan te geven. 答案 is het zelfstandig naamwoord ‘antwoord’. Het bestaat uit 答 (‘antwoorden’) en 案 in deze vaste samenstelling; leer 答案 als het gewone woord voor een antwoord. Voorbeeld: 这是正确答案。 — ‘Dit is het juiste antwoord.’ Samen vormen de delen 然后 + 检查 + 答案 de instructie ‘Controleer dan het antwoord.’ 然后 plaatst de controle na de eerdere stap, 检查 noemt de handeling en 答案 is wat gecontroleerd wordt. De zin is kort en direct geformuleerd; het onderwerp (‘jij’) staat niet uitgedrukt, maar de Nederlandse vertaling geeft de bedoelde instructie weer.

6. 你能大声读出这个句子吗？

   Kun je de zin hardop lezen?

   你能

   kun je

   大声

   hardop

   读出

   voorlezen

   这个

   deze

   句子

   zin

   Uitgebreide uitleg

   你能 betekent hier “kun je …?”: 你 is “jij” en 能 drukt uit dat iemand iets kan of daartoe in staat is. 能 staat vóór de handeling en verandert niet volgens grammaticaal geslacht. Bijvoorbeeld: 你能帮我吗？ = “Kun je me helpen?” 大声 betekent “hardop” of “met luide stem”. Het beschrijft de manier waarop de handeling wordt uitgevoerd en staat vóór het werkwoord. Een bruikbaar contrast is 小声 = “zachtjes”. Bijvoorbeeld: 请大声说。 = “Spreek alstublieft hardop.” 读出 betekent hier “voorlezen” of “hardop uitspreken”. 读 is de basisvorm voor “lezen”; 出 vormt hier een complement dat het naar buiten brengen van de gelezen inhoud aanduidt. 读出 is dus geen verleden tijd. In deze zin versterkt 大声 de betekenis van hardop lezen. Bijvoorbeeld: 请读出答案。 = “Lees het antwoord hardop voor.” 这个 betekent “deze/dit”. 这 is de aanwijzende vorm en 个 is het maatwoord bij het volgende zelfstandig naamwoord. Hier vormt 这个 samen met 句子 de woordgroep “deze zin”. 句子 betekent “zin”, in de betekenis van een grammaticale of geschreven zin. 句 draagt hier de betekenis “zin” en 子 is onderdeel van de zelfstandige-naamwoordsvorm 句子; 句子 moet dus niet worden geanalyseerd alsof 句 hier alleen een los maatwoord is. Bijvoorbeeld: 这个句子很短。 = “Deze zin is heel kort.” 吗 is het vraagpartikel aan het einde. Het maakt van de voorafgaande mededelende structuur een ja-neevraag. De delen worden zo gecombineerd: 你能 + 大声 + 读出 + 这个句子 + 吗？ De volledige betekenis is: “Kun je deze zin hardop lezen?” 你能 vraagt of de aangesprokene daartoe in staat is, 大声读出 beschrijft hardop voorlezen, en 这个句子 is het object van die handeling.

7. 我会慢慢读。

   Ik lees hem langzaam.

   我会

   ik zal

   慢慢

   langzaam

   读

   lezen

   Uitgebreide uitleg

   我会 bestaat uit 我 (“ik”) en 会, dat hier vóór het werkwoord een toekomstige bedoeling of verwachting aangeeft. De vorm 会 verandert niet mee met persoon of getal. Het patroon 我会 + werkwoord is herbruikbaar: 我会写。 betekent “Ik zal schrijven.” 慢慢 beschrijft de manier waarop iets gebeurt: langzaam, op een rustig tempo. De herhaling van 慢 maakt hier een bijwoordelijke uitdrukking; Chinees gebruikt daarvoor geen verbuiging zoals een Nederlandse uitgang. Voorbeeld: 请慢慢说。 — “Spreek alstublieft langzaam.” 读 betekent hier “lezen”. Het woord verandert in het Chinees niet om verleden, heden of toekomst aan te geven; 会 in het voorafgaande deel draagt hier de toekomstige bedoeling. 读 kan in een andere context ook hardop lezen betekenen, maar de vorm zelf geeft niet aan of het stil of hardop gebeurt. Samen betekent 我会 + 慢慢 + 读: “Ik zal langzaam lezen.” In de vaste Nederlandse vertaling wordt het gelezen object weergegeven als “hem”; in het Chinees staat dat object niet uitgedrukt. De zin zegt dus dat de spreker op een langzaam tempo zal lezen.

8. 我把关键词写在我的笔记本上。

   Ik schrijf de belangrijkste woorden in mijn notitieboek.

   我

   ik

   关键词

   sleutelwoord(en)

   写

   schrijven

   我的

   mijn

   笔记本

   notitieboek

   上

   op

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier ‘ik’ en staat als onderwerp voor de persoon die de handeling uitvoert. Het voornaamwoord verandert in deze vorm niet voor geslacht. Een bruikbaar contrast is 我 ‘ik’ tegenover 你 ‘jij’; het gekozen voornaamwoord moet bij de bedoelde spreker passen. 关键词 betekent hier ‘belangrijkste woorden’ of ‘sleutelwoorden’. Het is een zelfstandig naamwoord: 关+键 vormt in deze vaste woordcombinatie niet een reden om het als twee losse Nederlandse woorden te vertalen. In een andere context kan het ook naar één sleutelwoord verwijzen; de vaste vertaling maakt hier de meervoudige betekenis ‘de belangrijkste woorden’ passend. 写 is het werkwoord ‘schrijven’. De vorm zelf markeert hier geen Nederlandse tegenwoordige of verleden tijd; de tijd blijkt uit de context. Een herbruikbaar patroon is 写 + iets: 写名字 betekent ‘een naam schrijven’. Samen vormen 我把关键词... het patroon onderwerp + 把 + object + werkwoord. 把 staat niet als zelfstandig vertaald woord in de geselecteerde lijst, maar is belangrijk voor de constructie: het brengt het object vóór het werkwoord en presenteert wat er met dat object gebeurt. Hier zijn 关键词 de woorden die geschreven worden. 我的 betekent ‘mijn’. 我 betekent ‘ik’, terwijl 的 hier een bezitsrelatie maakt: 我的 + zelfstandig naamwoord = ‘mijn ...’. Dit is geen verbuiging van 我; de bezitsrelatie wordt met 的 uitgedrukt. 笔记本 betekent ‘notitieboek’. Het is een zelfstandig naamwoord. In deze zin is het het voorwerp of oppervlak waarop de woorden terechtkomen, maar die rol komt uit de volledige combinatie met 在...上, niet uit het woord alleen. 上 betekent hier ‘op’ en geeft de positie aan ten opzichte van 笔记本. De combinatie 在 + plaats + 上 betekent ‘op/in een plaats of oppervlak zijn’; in 写在...上 geeft zij aan waar het geschrevene terechtkomt. 上 moet hier dus samen met de plaatsaanduiding worden begrepen, niet als een los werkwoord. De volledige structuur is 我 + 把 + 关键词 + 写 + 在 + 我的笔记本 + 上: ‘Ik schrijf de belangrijkste woorden in mijn notitieboek.’ 我 is de schrijver, 关键词 is wat geschreven wordt, en 我的笔记本上 geeft de plaats aan. De combinatie 写在...上 maakt expliciet dat het schrijven op het notitieboek terechtkomt.

9. 那我们再试试这个答案吧。

   Laten we het antwoord dan nog een keer proberen.

   那

   dan; in dat geval

   我们

   wij; ons

   再

   nog eens; opnieuw

   试试

   proberen; eens proberen

   这个

   dit; deze

   答案

   antwoord

   吧

   maakt een voorstel zachter

   Uitgebreide uitleg

   那 staat hier vooraan en betekent in deze context “dan” of “in dat geval”. Het verwijst zo naar de voorafgaande situatie en is niet het aanwijzende “dat” bij 答案; daarvoor staat 这个. 我们 betekent “wij” of “ons”. In combinatie met een voorstel wordt het natuurlijk vertaald als “laten we”. Het omvat de spreker samen met ten minste één andere persoon; de zin specificeert niet wie die andere persoon is. 再 betekent hier “opnieuw” of “nog eens”: de handeling wordt opnieuw uitgevoerd. Het staat vóór het werkwoordelijke deel 试试. Vergelijk bijvoorbeeld 再看 — “nog eens kijken”. 试试 komt van het werkwoord 试, “proberen”. De herhaling 试试 is een veelgebruikte reduplicatie van een werkwoord en maakt het voorstel vaak lichter of verkennender: “eens proberen” of “even proberen”. Het is hier niet nodig om 试 als twee verschillende werkwoorden te lezen. 这个 betekent “dit/deze” en vormt samen met het volgende zelfstandig naamwoord de uitdrukking “dit antwoord”. 这 is het aanwijzende element en 个 is hier de maat- of classificator die bij het zelfstandig gebruikte telbare woord hoort. De precieze referent van “dit” wordt door de zin zelf niet verder benoemd, maar volgens de vaste vertaling gaat het om het antwoord. 答案 is het zelfstandig naamwoord “antwoord”. Het kan bijvoorbeeld in 正确的答案 staan, “het juiste antwoord”. In deze zin wordt het gemodificeerd door 这个, zodat het gaat om “dit antwoord”. 吧 is een partikel aan het einde van de zin. Het maakt van de mededeling een zachter voorstel of een uitnodiging, vergelijkbaar met “laten we ...” in het Nederlands. Het drukt hier geen afzonderlijke handeling uit. Samen vormen 那 en 我们 het kader “dan laten we ...”. 再试试 geeft aan dat men iets opnieuw wil proberen, en 这个答案 noemt wat men opnieuw wil proberen: “dit antwoord”. Met het verzachtende 吧 ontstaat de volledige betekenis: “Laten we dit antwoord dan nog een keer proberen.”