Over huiswerk praten | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 我该做什么作业？

   Wat moet ik voor mijn huiswerk doen?

   我

   ik

   该

   moeten; horen te

   做

   doen; maken

   什么

   wat; welk(e)

   作业

   huiswerk; schoolopdracht

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”. Het is de vorm voor de eerste persoon enkelvoud en verandert in het Chinees niet naar geslacht of naamval. Voorbeeld: 我学习。 = “Ik studeer.” 该 drukt hier uit dat iets moet of hoort te gebeuren. Het staat vóór het werkwoord en geeft aan welke handeling volgens de spreker aan de orde is; het is geen verleden-tijdsvorm. Een bruikbaar patroon is 该 + werkwoord: 你该休息。 = “Je zou moeten rusten.” 做 betekent “doen” of, bij een opdracht, “maken”. De vorm verandert hier niet voor persoon of tijd. In 做作业 betekent het “huiswerk maken”: 我做作业。 = “Ik maak huiswerk.” 什么 betekent hier “wat” of “welk(e)”. In het Chinees blijft een vraagwoord doorgaans staan op de plaats waar het gevraagde zinsdeel zou staan. 你做什么？ betekent bijvoorbeeld “Wat doe je?” 作业 betekent “huiswerk” of “schoolopdracht”. Het is een zelfstandig naamwoord. In 做什么作业 staat 什么 ervoor en vraagt de spreker welke opdracht of welk huiswerk gemaakt moet worden; 作业 is dus het zelfstandig naamwoord en niet een onderdeel van 什么. Samen vormen 我 + 该 + 做 + 什么 + 作业 de vraag “Wat moet ik voor mijn huiswerk doen?” In de Chinese structuur is 我 het onderwerp, 该 geeft aan wat moet of hoort te gebeuren, 做 is de handeling en 什么作业 is het gevraagde huiswerk of de gevraagde opdracht. Het contextuele vervolg 先完成这道练习。 (“Begin met deze oefening.”) laat zien dat het om een concrete opdracht gaat.

2. 先完成这道练习。

   Begin met deze oefening.

   先

   eerst

   完成

   voltooien; afmaken

   这

   deze

   道

   maatwoord voor oefeningen en soortgelijke opgaven

   练习

   oefening

   Uitgebreide uitleg

   先 betekent hier “eerst” en staat vóór de handeling. Het geeft de volgorde aan: doe deze handeling eerder dan een andere handeling die uit de context kan blijken. Een bruikbaar patroon is 先 + werkwoord, bijvoorbeeld 先吃饭。 — “Eet eerst.” 完成 betekent “voltooien” of “afmaken”. Dit is een werkwoord en blijft in deze vorm staan; Chinees markeert de tijd hier niet met een vervoeging. Het kan zelfstandig een taak als voltooid uitvoeren aanduiden, bijvoorbeeld 完成作业。 — “Maak het huiswerk af.” 这 betekent “deze” en wijst naar iets dat de spreker als dichtbij of als het betreffende item presenteert. In het Chinees staat een demonstratief vóór het maatwoord en zelfstandig naamwoord in het patroon 这 + maatwoord + zelfstandig naamwoord. 道 is hier een maatwoord voor oefeningen, opgaven en vergelijkbare taken. Het is dus niet het zelfstandige naamwoord voor de oefening zelf; het verbindt 这 met 练习 in 这道练习. 练习 betekent hier “oefening”. Het kan als zelfstandig naamwoord een oefening of oefenopgave aanduiden; als werkwoord kan het ook “oefenen” betekenen, maar in deze zin is het een zelfstandig naamwoord. Samen vormen 这道练习 en 完成 de betekenis “deze oefening afmaken”. 先 plaatst die handeling als eerste stap. Het onderwerp is in deze korte opdracht weggelaten en wordt door de situatie aangeleverd; de zin richt de opdracht rechtstreeks tot de aangesprokene. Daarom betekent de volledige uiting: “Begin met deze oefening.”

3. 我该用哪一页？

   Welke pagina moet ik gebruiken?

   我

   ik

   该

   moeten

   用

   gebruiken

   哪

   welke

   页

   pagina

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik” en is het onderwerp: de spreker vraagt welke pagina hij of zij moet gebruiken. Het is de eerste persoon enkelvoud. Voorbeeld: 我用这一页。 — “Ik gebruik deze pagina.” 该 geeft hier aan wat volgens de situatie moet of hoort te gebeuren: “moeten”. Het staat vóór het werkwoord 用 en maakt van de mededeling een vraag naar de juiste of vereiste handeling. In een neutralere spreektaalcontext kan ook 要 “moeten” betekenen, maar 该 benadrukt hier eerder wat passend of aangewezen is. Voorbeeld: 你该休息。 — “Je moet rusten.” 用 betekent hier “gebruiken” en is een werkwoord. De vorm verandert niet voor persoon of aantal; het onderwerp en de context geven aan wie iets gebruikt. Voorbeeld: 请用这一页。 — “Gebruik alstublieft deze pagina.” 哪 betekent hier “welke” en vraagt om een keuze uit bepaalde mogelijkheden. In 哪一页 staat het vóór 一页: samen vragen deze woorden naar één nog niet geïdentificeerde pagina. Het is dus geen vraag naar de identiteit van een persoon; voor “wie” wordt een ander vraagwoord gebruikt. Voorbeeld: 你要哪一本？ — “Welk boek wil je?” 页 betekent “pagina”. In 哪一页 is het het zelfstandig naamwoord dat bepaalt waaruit gekozen wordt. 一页 betekent “één pagina”, terwijl 这一页 “deze pagina” en 那一页 “die pagina” betekent. In de vervolgzinsnede wordt met 那一页 verwezen naar de pagina met de korte vragen. Samen vormen 我该用哪一页？ de structuur onderwerp + moeten/horen + werkwoord + welke + zelfstandig naamwoord: “Welke pagina moet ik gebruiken?” De vraag gaat over de juiste pagina om te gebruiken; de vertaling bepaalt hier de betekenis van 该 als “moeten”. De formulering is kort en geschikt om in een oefensituatie naar de aangewezen pagina te vragen.

4. 用有简短问题的那一页。

   Gebruik de pagina met de korte vragen.

   用

   gebruiken

   有

   met

   简短

   kort

   问题

   vragen

   那

   die

   一页

   een pagina

   Uitgebreide uitleg

   用 betekent hier “gebruiken”. Het is de basisvorm 用; in deze zin staat het als werkwoord in een korte instructie, zonder expliciet onderwerp. Voorbeeld: 用这个。 — “Gebruik dit.” 有 betekent hier dat iets bepaalde inhoud of kenmerken heeft: de pagina bevat korte vragen. De basisvorm is 有; het verandert hier niet naar persoon of aantal. In 有简短问题的那一页 vormt 有简短问题的 een beschrijving vóór 那一页: “de pagina die korte vragen heeft”. 简短 betekent “kort” of “beknopt”. Het beschrijft hier 问题; beide tekens vormen samen één bijvoeglijke uitdrukking. Voorbeeld: 请给我简短的回答。 — “Geef me alstublieft een kort antwoord.” 问题 betekent hier “vragen”. Het woord kan in andere contexten ook “probleem” betekenen; de vaste vertaling maakt hier de betekenis “vragen” duidelijk. Voorbeeld: 我有一个问题。 — “Ik heb een vraag.” 那 is een aanwijzend woord met de betekenis “die/dat”. Het maakt de bedoelde pagina specifiek: niet zomaar een pagina, maar “die pagina”. In 那一页 staat het vóór de combinatie van telwoord en maatwoord. 一页 betekent “één pagina” of, in deze specifieke uitdrukking met 那, “die ene pagina”. 一 is het telwoord “één” en 页 is het maatwoord voor pagina’s. Samen vormt 一页 een telbare eenheid; 那一页 wordt natuurlijk vertaald als “die pagina”. In de vorm 有简短问题的那一页 staat eerst de beschrijving 有简短问题的, letterlijk ongeveer “die korte vragen heeft”, en daarna het zelfstandig naamwoord 那一页, “die pagina”. 的 verbindt de voorafgaande beschrijving met het zelfstandig naamwoord. Het geheel 用 ... geeft vervolgens de instructie om die pagina te gebruiken. Daarom betekent de volledige zin: “Gebruik de pagina met de korte vragen.”

5. 我什么时候该完成它？

   Wanneer moet ik het afmaken?

   我

   ik

   什么时候

   wanneer

   该

   moeten; horen te

   完成

   afmaken; voltooien

   它

   het

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier ‘ik’. Het is het voornaamwoord voor de eerste persoon enkelvoud en geeft aan wie de handeling uitvoert. Voorbeeld: 我来了。= ‘Ik ben gekomen.’ 什么时候 vraagt naar een tijdstip: ‘wanneer’. In deze zin staat het na 我 en vóór 该. Een bruikbaar patroon is: onderwerp + 什么时候 + werkwoord of modaal werkwoord? Voorbeeld: 你什么时候来？= ‘Wanneer kom je?’ 该 betekent hier ‘moeten’ of ‘horen te’. Het drukt uit dat de handeling op een passend of vereist moment moet gebeuren. In 我该走了 betekent het bijvoorbeeld: ‘Ik moet nu gaan.’ Hier staat 该 na 我 en vóór 完成. 完成 betekent hier ‘afmaken’ of ‘voltooien’: iets volledig afronden. Deze vorm verandert niet naar de persoon van de uitvoerder; 我 geeft aan wie de handeling uitvoert. Voorbeeld: 请完成这项工作。= ‘Maak deze taak af.’ 它 betekent hier ‘het’. Het is een voornaamwoord voor een zaak of dier in de derde persoon, niet voor de spreker of de aangesprokene. De vaste zin bepaalt niet zelfstandig precies welke zaak ermee wordt bedoeld; de context maakt wel duidelijk dat het gaat om datgene wat moet worden afgemaakt. Voorbeeld: 我看见它了。= ‘Ik heb het gezien.’ Samen vormen 我 + 什么时候 + 该 + 完成 + 它 de vraag ‘Wanneer moet ik het afmaken?’. 我 is degene die de handeling uitvoert, 什么时候 vraagt naar het tijdstip, 该 geeft de noodzaak of gepastheid aan, 完成 benoemt het afmaken en 它 is wat wordt afgemaakt. De volledige vraag gaat dus over het moment waarop de spreker het moet afronden.

6. 在上课前完成它。

   Maak het voor de les af.

   在上课前

   vóór de les

   完成

   afmaken; voltooien

   它

   het

   Uitgebreide uitleg

   在上课前 geeft de tijd aan: vóór de les. 在 leidt hier een tijdsbepaling in, 上课 betekent ‘les hebben’ of ‘naar de les gaan’, en 前 betekent ‘ervoor’ of ‘vóór’. Het patroon 在 + tijdsbepaling + 前 is herbruikbaar: 在吃饭前 = ‘vóór het eten’. 完成 is het werkwoord ‘voltooien’ of ‘afmaken’. Deze vorm markeert op zichzelf geen persoon of tijd; hier krijgt de zin door de instructievorm de betekenis dat de handeling nog moet gebeuren. Een voorbeeld is 完成作业 — ‘het huiswerk afmaken’. 它 is een voornaamwoord voor een ding of zaak en staat hier als object na het werkwoord. Het heeft geen grammaticaal geslacht. Voor meervoud wordt doorgaans 它们 gebruikt; 它 zelf is dus niet dezelfde vorm voor enkelvoud en meervoud. Het voorafgaande gesprek en de vaste vertaling ondersteunen ‘het’, maar specificeren niet wat dat precies is. Samen vormen 在上课前 en 完成它 de instructie 在上课前完成它。: ‘Maak het vóór de les af.’ Het onderwerp is niet uitgedrukt; overeenkomstig de vaste vertaling is de zin tot de aangesprokene gericht. De tijdsbepaling staat vóór de handeling en geeft aan wanneer het afmaken moet gebeuren.

7. 你晚点能看一下我的答案吗？

   Kun je later naar mijn antwoorden kijken?

   你

   jij

   晚点

   later

   能

   kunnen

   看一下

   even kijken

   我的

   mijn

   答案

   antwoord(en)

   吗

   vraagpartikel

   Uitgebreide uitleg

   你 betekent hier “jij” en is de gewone tweede-persoonsvorm. De vorm verandert niet voor grammaticaal geslacht. Voor een meervoudige aangesprokene gebruikt het Chinees doorgaans 你们, maar dat is niet de vorm in deze zin. 晚点 betekent “later” of “wat later” en verwijst naar een later moment zonder dat de zin een exact tijdstip noemt. Een bruikbaar patroon is 晚点 + werkwoord, bijvoorbeeld: 我晚点回复你。 — “Ik antwoord je later.” 能 betekent hier “kunnen”: het vraagt of de aangesprokene dit later kan doen. In deze context gaat het om de mogelijkheid of bereidheid om het verzoek uit te voeren, niet om een bewering dat de persoon iets al doet. Een voorbeeld is: 你能帮我吗？ — “Kun je me helpen?” 看一下 bestaat uit 看, “kijken” of “bekijken”, en 一下, dat de handeling als kort of even uitgevoerd neerzet en het verzoek vaak zachter laat klinken. 看 is de basisvorm; 一下 is geen vervoeging van het werkwoord. Bijvoorbeeld: 请看一下这个。 — “Kijk hier even naar.” 我的 bestaat uit 我, “ik/mij”, met het bezitsmarkerende 的: letterlijk “van mij”, dus “mijn”. 我的 verandert niet mee met het geslacht of het aantal van het bezeten zelfstandig naamwoord. Vergelijk 我的书 — “mijn boek” — en 我的书 — “mijn boeken”; het zelfstandig naamwoord en de context maken het aantal duidelijk. 答案 betekent “antwoord” of, zoals de vaste vertaling hier aangeeft, “antwoorden”. Het Chinese zelfstandig naamwoord krijgt hier geen aparte meervoudsuitgang. Het kan dus naar één of meer antwoorden verwijzen; in deze zin is de bedoelde betekenis “mijn antwoorden”. 吗 is een vraagpartikel aan het einde. Het maakt van de voorafgaande mededeling een algemene ja-neevraag. Het draagt niet zelf de betekenis “kunnen” of “later”; die betekenissen komen uit de andere delen van de zin. Samen vormt 你 + 晚点 + 能 + 看一下 + 我的 + 答案 + 吗 de vraag of jij later even naar mijn antwoorden kunt kijken: “Kun je later naar mijn antwoorden kijken?” 晚点 plaatst de handeling op een later moment, 能 geeft de mogelijkheid van de handeling aan, en 吗 maakt van het geheel een vraag.

8. 你完成后把答案带给我。

   Breng ze naar me als je klaar bent.

   你

   jij

   完成后

   nadat je klaar bent

   答案

   antwoord(en)

   带给

   naar iemand brengen

   我

   mij

   Uitgebreide uitleg

   你 betekent hier “jij”. Het is de uitvoerder van 完成; bij de daaropvolgende handeling blijft dezelfde uitvoerder in de context begrepen, hoewel het onderwerp daar niet opnieuw staat. 完成 betekent “voltooien” of “afmaken”. De vorm verandert in het Chinees niet voor persoon of getal. In 完成后 betekent 后 “erna” of “nadat”; het patroon werkwoord + 后 geeft aan dat de tweede handeling daarna plaatsvindt. Voorbeeld: 吃饭后休息。 — “Rust nadat je hebt gegeten.” 把 leidt het object in van een constructie die benadrukt wat er met dat object gebeurt. Het patroon is 把 + object + werkwoord; het object staat dus vóór het werkwoord. 答案 betekent “antwoord” of, in deze context en volgens de vaste vertaling, “antwoorden”. Het Chinese zelfstandig naamwoord markeert op zichzelf niet verplicht enkelvoud of meervoud. 带给 betekent hier “naar iemand brengen”. 带 draagt de betekenis “brengen/meenemen”, en 给 geeft de ontvanger aan. Voorbeeld: 把书带给老师。 — “Breng het boek naar de leraar.” 我 betekent “ik” of “mij”; na 带给 is het hier de ontvanger en vertaal je het als “mij”. De zin begint met 你完成后, “nadat je klaar bent”. Daarna volgt 把答案带给我: door 把 staat 答案 vóór 带给, en 我 is de ontvanger. Samen betekent de hele zin: “Breng ze naar me als je klaar bent.” Ze verwijst in de vaste Nederlandse vertaling naar de antwoorden; het Chinese 答案 laat het aantal op zichzelf onbepaald.