Samen lunchen in een restaurant | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 你想和我一起吃午饭吗？

   Wil je samen lunchen?

   你

   jij

   想

   willen

   和我一起

   samen met mij

   吃

   eten

   午饭

   lunch

   吗

   vraagpartikel

   Uitgebreide uitleg

   你 betekent hier ‘jij’ en is de tweede persoon enkelvoud. Het Chinese persoonlijk voornaamwoord verandert niet naar geslacht; meervoud wordt bijvoorbeeld met 们 gevormd: 你们 = ‘jullie’. In deze zin is 你 degene aan wie de vraag wordt gesteld. 想 betekent hier ‘willen’ of ‘van plan zijn’. Het staat vóór de daaropvolgende handeling: 想吃 = ‘willen eten’. Deze vorm krijgt geen persoons- of tijdsuitgang; de context geeft aan wanneer de wens geldt. In andere contexten kan 想 ook ‘denken aan’ of ‘missen’ betekenen, maar dat is niet de betekenis in deze zin. 和我一起 betekent ‘samen met mij’. 和 verbindt hier de aangesprokene en de spreker als deelnemers aan dezelfde activiteit; 我 betekent ‘ik/mij’ en 一起 voegt het idee ‘samen’ toe. Een herbruikbaar patroon is 和 + persoon + 一起 + handeling, bijvoorbeeld 和朋友一起学习 = ‘samen met een vriend studeren’. 吃 betekent ‘eten’. Het is hier de handeling die na 想 komt. Chinese werkwoorden veranderen niet voor persoon of enkelvoud/meervoud: 你吃 = ‘jij eet’ en 我吃 = ‘ik eet’; het onderwerp en de context maken het verschil duidelijk. 吃饭 is een veelgebruikte combinatie voor ‘eten’ of ‘een maaltijd nuttigen’. 午饭 betekent ‘lunch’ of ‘middagmaaltijd’. 午 verwijst naar de middag en 饭 naar eten of een maaltijd; samen vormt dit zelfstandig naamwoord de bedoelde maaltijd. Het staat na 吃, zodat 吃午饭 letterlijk de combinatie ‘lunch eten’ vormt, natuurlijk vertaald als ‘lunchen’. 吗 is een vraagpartikel aan het einde van een ja-neevraag. Het verandert de voorafgaande mededeling in een vraag, zonder dat onderwerp en werkwoord van plaats hoeven te wisselen. Een patroon is: 陈述句 + 吗? Bijvoorbeeld 你喜欢茶吗？ = ‘Vind je thee lekker?’ Samen bouwen de delen de vraag op: 你 geeft de aangesprokene aan, 想 drukt diens wil uit, 和我一起 specificeert dat de activiteit samen met de spreker gebeurt, en 吃午饭 benoemt de activiteit. 吗 maakt het geheel tot een ja-neevraag: ‘Wil je samen met mij lunchen?’

2. 听起来不错。我们去哪里？

   Dat klinkt leuk. Waar zullen we heen gaan?

   听起来

   klinkt

   不错

   goed; leuk

   我们

   wij; we

   去

   gaan

   哪里

   waar; waarheen

   Uitgebreide uitleg

   听起来 betekent hier “klinkt” of “komt over als”. Het is een vaste combinatie: 听 (“horen”) + 起来, waarbij 起来 na een waarnemingswerkwoord het ontstane oordeel of de indruk markeert. Het gaat hier dus niet over letterlijk opstaan. Vergelijk: 听起来很有趣。 = “Dat klinkt interessant.” 不错 betekent hier “goed” of “leuk”. De vorm bevat 不 (“niet”) en 错 (“fout”), maar 不错 is als geheel de gebruikelijke positieve beoordeling “niet slecht; best goed”. Het is geen ontkenning van de voorafgaande indruk. Een vergelijkbare korte beoordeling is 很好 = “heel goed”. 我们 betekent “wij” of “we”. 我 is “ik” en 们 is een meervoudsmarkeerder die vooral bij voornaamwoorden voorkomt. 我们 geeft niet op zichzelf aan of de aangesprokene inbegrepen is; dat wordt door de context bepaald. Voor één persoon staat 我, bijvoorbeeld: 我们现在走。 = “We vertrekken nu.” 去 betekent “gaan” en beschrijft beweging naar een andere plaats of bestemming. Het werkwoord verandert hier niet voor persoon of tijd; 我们去 betekent dus letterlijk “wij gaan”. De tijd of bedoeling volgt uit de context en uit eventuele extra woorden. Voorbeeld: 我去学校。 = “Ik ga naar school.” 哪里 is het vraagwoord “waar” en betekent met een bewegingswerkwoord zoals 去 “waarheen”. Het staat in het Chinees op de plaats waar het gevraagde zinsdeel zou staan: 我们去哪里？ = “Waar gaan we heen?” 哪儿 is een veelvoorkomende variant van 哪里. Samen vormt 听起来不错 de beoordeling “Dat klinkt leuk/goed”. Daarna vraagt 我们去哪里？ met 我们 als onderwerp, 去 als werkwoord en 哪里 als bestemming: “Waar zullen we heen gaan?” De Nederlandse vertaling gebruikt zullen, maar het Chinees heeft hier geen afzonderlijke vorm die op zichzelf een toekomststijd markeert.

3. 也许去这附近的小餐馆吧。

   Misschien het kleine restaurant hier in de buurt.

   也许

   misschien

   去

   gaan

   这附近

   hier in de buurt

   小

   klein

   餐馆

   restaurant

   吧

   suggestiepartikel

   Uitgebreide uitleg

   也许 betekent hier “misschien” en maakt de voorgestelde bestemming voorzichtig of niet-stellig. Het is een bijwoord en staat vóór de werkwoordgroep. Voorbeeld: 也许明天去。 — “Misschien gaan we morgen.” 去 betekent hier “gaan naar” en staat vóór de bestemming. De bestemming volgt dus in dit patroon: 去 + plaats. Het onderwerp hoeft in het Chinees niet te worden uitgesproken wanneer het uit de situatie blijkt. Voorbeeld: 去学校。 — “Naar school gaan.” 这附近 betekent “hier in de buurt”. 这 verwijst naar iets nabij de spreeksituatie en 附近 betekent “omgeving” of “buurt”. Samen vormt dit een plaatsaanduiding; het is niet nodig om er een voorzetsel aan toe te voegen. Voorbeeld: 这附近有咖啡店。 — “Hier in de buurt is een café.” 小 betekent hier “klein” en beschrijft 餐馆. In deze woordvolgorde staat het beschrijvende woord vóór het zelfstandig naamwoord: 小 + 餐馆. 小 verandert hier niet van vorm voor aantal of grammaticale geslacht. Voorbeeld: 小房间 betekent “kleine kamer”. 餐馆 betekent “restaurant”. Het is een zelfstandig naamwoord; samen met 小 vormt het 小餐馆, “klein restaurant”. Een andere veelgebruikte benaming voor een restaurant is 饭店, maar dat is een afzonderlijk woord en geen vorm van 餐馆. 吧 staat aan het einde en maakt van de voorafgaande uiting een voorstel, ongeveer “laten we …” of “misschien …”. Het drukt hier geen zelfstandig woord voor een plaats of handeling uit; het geeft de zin een voorstellende functie. Voorbeeld: 我们走吧。 — “Laten we gaan.” Samen staat de structuur zo: 也许 + 去 + 这附近的 + 小餐馆 + 吧. 也许 maakt het voorstel voorzichtig, 去 geeft de beweging naar een bestemming aan, en 这附近的小餐馆 betekent “het kleine restaurant hier in de buurt”. 吧 markeert het geheel als voorstel. De volledige betekenis is dus: “Misschien naar het kleine restaurant hier in de buurt.”

4. 如果那里不忙，我们就去那里吧。

   Laten we daarheen gaan als het niet druk is.

   如果

   als

   那里

   daar

   不忙

   niet druk

   我们

   wij

   就

   dan

   去

   gaan

   那里

   daarheen

   吧

   voorsteltoon

   Uitgebreide uitleg

   如果 opent een voorwaardelijke bijzin: “als …”. Het staat hier vóór de voorwaarde 那里不忙; het patroon 如果 A，B betekent “als A, dan B”. In alledaagse taal kan 如果 soms worden weggelaten wanneer de voorwaardelijke relatie al duidelijk is. 那里 betekent hier “daar” en verwijst naar een plaats die in de situatie als bekend wordt behandeld. Het woord zelf geeft geen grammaticaal geslacht of getal aan. In 如果那里不忙 is het de plaats waarover wordt gezegd dat het er niet druk is. 不忙 betekent hier “niet druk zijn”. 不 ontkent de toestand 忙 (“druk zijn”); het maakt die toestand niet verleden of toekomstig. Bijvoorbeeld: 今天不忙。 — “Vandaag is het niet druk.” 我们 betekent “wij/ons” en is het onderwerp van het voorstel. Deze vorm markeert geen grammaticaal geslacht en geeft op zichzelf niet aan of de groep alleen uit de spreker en de luisteraar bestaat of uit meer mensen. 就 verbindt de voorwaarde met het gevolg en geeft hier het idee “dan”. Het patroon 如果 A，我们就 B maakt duidelijk: als A waar is, volgt B als voorgestelde handeling. 去 betekent “gaan” en neemt hier 那里 als bestemming. Het is een werkwoord zonder een aparte vervoegingsvorm voor persoon of getal: dezelfde vorm kan bijvoorbeeld voorkomen in 我去 (“ik ga”) en 我们去 (“wij gaan”). Het tweede 那里 betekent “daarheen”: dezelfde plaatsaanduiding wordt nu als bestemming van 去 gebruikt. De precieze plaats wordt in deze ene zin niet verder benoemd, maar wordt als bekend verondersteld. 吧 staat aan het einde en verzacht de zin tot een voorstel, ongeveer “laten we …” of “zullen we …?”. Het is geen zelfstandig werkwoord en voegt geen plaats of tijd toe. Bijvoorbeeld: 我们走吧。 — “Laten we gaan.” Samen vormt 如果那里不忙 de voorwaarde “als het daar niet druk is”. 我们就去那里 geeft het gevolg en de bestemming: “dan gaan we daarheen”. Met 吧 wordt het geheel een voorstel: “Laten we daarheen gaan als het niet druk is.”

5. 我们在前门见面，好吗？

   Zullen we bij de voordeur afspreken?

   我们

   wij

   在

   bij/op een plaats

   前门

   voordeur

   见面

   elkaar ontmoeten; afspreken

   好吗？

   goed?; zullen we?

   Uitgebreide uitleg

   我们 betekent hier ‘wij’: de spreker rekent zichzelf en minstens één andere persoon samen tot de groep. 我 betekent ‘ik’ en 你 ‘jij’, maar vervang 我们 alleen als de bedoelde deelnemers veranderen. Voorbeeld: 我们明天见。 — ‘Wij zien elkaar morgen.’ 在 geeft hier de plaats van de handeling aan. Het patroon 在 + plaats + werkwoord betekent bijvoorbeeld ‘op/bij een plaats iets doen’. In deze zin staat de plaats direct na 在, vóór de handeling 见面; 在 is hier dus geen werkwoord voor ‘bestaan’ of ‘zich bevinden’. 前门 is een zelfstandig naamwoord: 前 betekent ‘voor-’ en 门 ‘deur’, samen ‘voordeur’ of ‘ingang aan de voorkant’. In deze uiting wordt geen bepaald lidwoord uitgedrukt; de vertaling ‘de voordeur’ volgt uit de bedoelde concrete ontmoetingsplaats. Voorbeeld: 请从前门进。 — ‘Kom alstublieft door de voordeur naar binnen.’ 见面 betekent ‘elkaar ontmoeten’ of, in deze context, ‘afspreken’. Het is een wederkerig werkwoord: de deelnemers ontmoeten elkaar, en er wordt hier geen afzonderlijk object achter geplaatst. Het kan met verschillende tijdsaanduidingen worden gebruikt; de zin zelf geeft geen aparte verleden- of toekomende tijdsvorm aan. Voorbeeld: 我们晚上见面。 — ‘We spreken elkaar ’s avonds.’ 好吗？ bestaat uit 好 (‘goed’) en het vraagpartikel 吗. Na een voorstel maakt dit een bevestigingsvraag: ‘is dat goed?’ of natuurlijker ‘zullen we dat doen?’. 吗 staat aan het einde en markeert hier een ja-neevraag; het is niet zelf het woord voor ‘zullen’. Voorbeeld: 现在走，好吗？ — ‘Zullen we nu gaan?’ Samen vormt 我们 + 在 + 前门 + 见面 het voorstel ‘wij spreken af bij de voordeur’. Het slot 好吗？ vraagt of de ander met dat voorstel instemt. De hele uiting betekent dus: ‘Zullen we bij de voordeur afspreken?’

6. 我会在你能看见我的地方等你。

   Ik wacht op een plek waar je me kunt zien.

   我会

   ik zal / ik ga

   在

   op / in

   你

   jij

   能

   kunnen

   看见

   zien

   我的

   mijn

   地方

   plek

   等你

   op je wachten

   Uitgebreide uitleg

   我会 betekent hier dat ik iets in de toekomst zal doen: “ik zal”. 我 is “ik” en 会 is hier een toekomst-/voorspellingsmarkeerder; in andere contexten kan 会 ook “kunnen” of “een vaardigheid hebben” betekenen. Voorbeeld: 我会明天来。 — “Ik kom morgen.” 在 geeft hier de plaats aan waar de handeling gebeurt: “op/in”. Het staat vóór de plaatsbepaling. Voorbeeld: 我在这里等你。 — “Ik wacht hier op je.” 你 is de tweede-persoonsvorm “jij/je”. Deze vorm verandert niet naar geslacht of getal. In 你能看见... is 你 degene die kan zien. 能 betekent hier “kunnen”, in de zin van de mogelijkheid hebben om iets te doen. Het is niet hetzelfde als de toekomstbetekenis van 会 in 我会. Voorbeeld: 你能听见吗？ — “Kun je het horen?” 看见 betekent “zien” of, nauwkeuriger, “kunnen waarnemen”. 看 betekent “kijken” en 见 voegt het bereikte resultaat toe: iets daadwerkelijk zien. In 能看见 betekent het dus “kunnen zien”. Voorbeeld: 我看见他了。 — “Ik heb hem gezien.” 我的 betekent “mijn”. 我 is de bezitter en 的 verbindt die bezitter met het volgende zelfstandig naamwoord: 我的地方 is “mijn plek”. 的 kan ook andere bepalingen vóór een zelfstandig naamwoord verbinden; de precieze betekenis komt uit de bepaling. 地方 betekent “plek” of “plaats”. In deze zin is het de plaats waar de spreker zal wachten. Voorbeeld: 这是一个安静的地方。 — “Dit is een rustige plek.” 等你 betekent “op je wachten”. 等 is het werkwoord “wachten”, en 你 is degene op wie gewacht wordt. Het object staat in het Chinees direct na het werkwoord; 等我 betekent bijvoorbeeld “op mij wachten”. Voorbeeld: 请等我。 — “Wacht alsjeblieft op mij.” De delen combineren als volgt: 我会 geeft aan dat de spreker zal handelen, 在你的地方 zou letterlijk “op jouw plek” betekenen, maar in de feitelijke vorm 在你能看见我的地方 staat 你能看见我 vóór 的地方. Dat geheel betekent “de plek waar je me kunt zien”. Daarna geeft 等你 de handeling en het doel ervan: “op je wachten”. De volledige betekenis is daarom: “Ik wacht op een plek waar je me kunt zien.” De formulering is neutraal en bruikbaar als patroon: 在 + [bepaling] + 的地方 = “op de plek waar ...”.

7. 那我就来找你。

   Dan kom ik je zoeken.

   那

   dan / in dat geval

   我

   ik

   就

   dan / meteen

   来

   komen

   找

   zoeken

   你

   jou / je

   Uitgebreide uitleg

   那 betekent hier “dan” of “in dat geval” en sluit aan bij de voorafgaande voorwaarde of situatie. Het is een aanwijzend woord dat in zulke patronen ook een gevolg kan inleiden. 我 betekent “ik”. Deze vorm verandert in het Mandarijn niet voor persoon, getal of geslacht. Het is hier de uitvoerder van de handeling. 就 geeft hier aan dat het gevolg direct of vastbesloten volgt: “dan zal ik meteen …” of eenvoudiger “dan … ik”. De combinatie 那我就 is een bruikbaar patroon voor “dan zal ik …” wanneer de spreker op de voorafgaande situatie reageert. 来 betekent hier “komen”. In combinatie met een volgend werkwoord kan het aangeven dat de spreker komt om die handeling uit te voeren. In 来找 vormt het dus samen met 找 de betekenis “komen zoeken/opzoeken”, niet alleen de losse betekenis “komen”. 找 betekent hier “zoeken” of, met een persoon als object, “iemand opzoeken”. Het is een werkwoord; de vorm verandert hier niet voor tijd of persoon. Bijvoorbeeld: 我找你。 — “Ik zoek je op.” 你 betekent “jou” of “je” en is hier het object van 找: degene die de spreker komt opzoeken. De vorm 你 wordt in deze zin niet verbogen voor naamval. Samen ontstaat het patroon 那 + onderwerp + 就 + 来 + werkwoord + object: “Dan zal [onderwerp] meteen komen om [object] te …”. De vaste zin 那我就来找你。 betekent daarom: “Dan kom ik je zoeken/opzoeken.” 那 introduceert de reactie, 我 is de spreker, 就 maakt het gevolg direct of beslist, en 来找你 beschrijft dat de spreker naar de ander toe komt om die persoon op te zoeken.

8. 然后我们可以要一张桌子。

   Daarna kunnen we om een tafel vragen.

   然后

   daarna

   我们

   wij

   可以

   kunnen

   要

   vragen om

   一张

   één exemplaar voor platte dingen

   桌子

   tafel

   Uitgebreide uitleg

   然后 betekent hier “daarna” en plaatst de handeling na een eerder genoemde stap. Een bruikbaar patroon is 然后 + werkwoord = “daarna …”. Voorbeeld: 然后回家。 — “Daarna naar huis gaan.” Omdat het voorbeeld geen onderwerp bevat, legt deze vertaling geen specifieke persoon vast. 我们 betekent “wij” en is de eerste persoon meervoud. Het kan de spreker samen met één of meer anderen aanduiden. De vorm verandert niet naar geslacht of naamval. Voorbeeld: 我们走。 — “Wij gaan.” 可以 geeft hier de mogelijkheid weer om de daaropvolgende handeling uit te voeren: “kunnen”. Een bruikbaar patroon is onderwerp + 可以 + werkwoord, bijvoorbeeld 你可以坐。 — “Je kunt gaan zitten.” 要 betekent in deze zin, volgens de vaste vertaling, “vragen om”. Het kan in andere contexten ook “willen” of “nodig hebben” betekenen. In het patroon 要 + voorwerp volgt het gevraagde voorwerp direct. 一张 bestaat uit 一 (“één”) en het maatwoord 张. 张 wordt gebruikt bij platte of uitgestrekte dingen, waaronder een tafel. Samen vormt dit hier een hoeveelheid van één tafel. Een herbruikbaar patroon is 一张 + zelfstandig naamwoord wanneer het zelfstandig naamwoord met 张 wordt geteld. Voorbeeld: 一张票 — “één kaartje”. 桌子 is het zelfstandig naamwoord “tafel”. Het staat na de hoeveelheid en is het voorwerp waar 要 in deze zin op gericht is. Voorbeeld: 这是一张桌子。 — “Dit is een tafel.” Samen vormen 然后 + 我们 + 可以 + 要 + 一张桌子 de betekenis: “Daarna kunnen we om een tafel vragen.” 然后 geeft de volgorde aan, 我们可以 zegt dat de groep die handeling kan uitvoeren, en 要一张桌子 specificeert dat er om één tafel wordt gevraagd.