Een portemonnee en sleutels in een rugzak vinden | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 我找不到我的钱包。

   Ik kan mijn portemonnee niet vinden.

   我

   ik

   找不到

   niet kunnen vinden

   我的

   mijn

   钱包

   portemonnee

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier ‘ik’. Dit is de eerste persoon enkelvoud. Het staat als onderwerp van de zin; het verandert niet van vorm voor geslacht. 找不到 betekent hier ‘niet kunnen vinden’. De basisvorm 找 betekent ‘zoeken’ of ‘vinden’ afhankelijk van de constructie; in 找不到 drukt 找…到 uit dat het gewenste resultaat niet wordt bereikt. 不 maakt de constructie negatief. Vergelijk: 找到 = ‘vinden’ (het resultaat wordt bereikt), 找不到 = ‘niet kunnen vinden’ (het resultaat wordt niet bereikt). Voorbeeld: 我找到钥匙了。= ‘Ik heb de sleutel gevonden.’ 我的 betekent ‘mijn’. 我 is het bezittelijke element en 的 markeert de bezitsrelatie: 我的钱包 = ‘mijn portemonnee’. Dit patroon kan ook met andere zelfstandige naamwoorden worden gebruikt, bijvoorbeeld 我的书 = ‘mijn boek’. 钱包 betekent ‘portemonnee’. Het is een zelfstandig naamwoord; 包 draagt in deze vaste samenstelling niet zelfstandig de volledige betekenis ‘portemonnee’. Voorbeeld: 这是我的钱包。= ‘Dit is mijn portemonnee.’ Samen bestaat de zin uit 我 als onderwerp, 找不到 als negatieve ‘niet kunnen vinden’-constructie en 我的钱包 als het bezit waarnaar gezocht wordt: ‘Ik kan mijn portemonnee niet vinden.’

2. 你看过背包里面吗？

   Heb je in je rugzak gekeken?

   你

   jij/je

   看过

   bekeken hebben

   背包

   rugzak

   里面

   binnenin; aan de binnenkant

   吗

   vraagpartikel

   Uitgebreide uitleg

   你 betekent hier “jij/je” en verwijst naar de aangesprokene. In het Mandarijn is 你 normaal de vorm voor één aangesproken persoon; 你们 is de gebruikelijke meervoudsvorm. Een bruikbaar contrast is 你 “jij/je” tegenover 我 “ik”. 看过 bestaat uit het werkwoord 看 “kijken; bekijken” en 过, dat aangeeft dat iemand de handeling eerder heeft meegemaakt of uitgevoerd. In deze vraag gaat het om eerder in de rugzak gekeken hebben. 过 is hier geen gewone verleden tijd, maar markeert eerdere ervaring of het eerder uitvoeren van de handeling. Voorbeeld: 我看过这本书。 — “Ik heb dit boek gelezen.” 背包 betekent “rugzak”. Het is een zelfstandig naamwoord en kan als zelfstandig geheel worden gebruikt, bijvoorbeeld in 我的背包 — “mijn rugzak”. 里面 betekent “binnenin” of “aan de binnenkant”. In combinatie met een zelfstandig naamwoord vormt het een plaatsaanduiding: 背包里面 betekent “binnen in de rugzak”. 里 en 里面 kunnen allebei een binnenruimte aanduiden; 里面 benoemt die binnenruimte expliciet als plaats. 吗 staat aan het einde van een zin en maakt er een ja-neevraag van. Het verandert de voorafgaande mededeling in een vraag zonder zelf een inhoudelijk zelfstandig naamwoord of werkwoord te zijn. Samen betekent 你 + 看过 + 背包里面 + 吗: “Heb je in je rugzak gekeken?” De vraag gaat na of de aangesprokene eerder in de rugzak heeft gekeken; 吗 markeert dat dit als ja-neevraag wordt gevraagd.

3. 我已经看过前面的口袋了。

   Ik heb het voorvak al gecontroleerd.

   我

   ik

   已经

   al

   看过

   bekeken/gecontroleerd

   前面的

   het voorste

   口袋

   vakje/zak

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik” en is het onderwerp. Het persoonlijke voornaamwoord verandert niet naar gelang van grammaticaal geslacht. Voor een ander onderwerp gebruik je bijvoorbeeld 你 voor “jij/je”; dat is een andere vorm, niet een verbuiging van 我. 已经 geeft aan dat iets op het relevante moment al gebeurd is: “al”. Het staat hier vóór de werkwoordgroep. Een bruikbaar patroon is 已经 + werkwoord: “al … hebben/gedaan hebben”. 看过 bestaat uit 看 “kijken/bekijken” plus 过, een aspectdeeltje. 过 presenteert de gebeurtenis als een opgedane ervaring: de spreker heeft het eerder bekeken. In deze zin wordt dat door de vertaling geïnterpreteerd als “gecontroleerd”. 看过 is dus niet simpelweg een verledenstijdsvorm van 看; Chinees gebruikt hier het aspectdeeltje om de ervaring aan te geven. Voorbeeld: 我看过这本书。 — “Ik heb dit boek gelezen.” 前面的 verwijst hier naar iets dat zich aan de voorkant bevindt en betekent “het voorste/aan de voorkant gelegen”. 前面 betekent “de voorkant” of “ervoor”; 的 maakt de voorafgaande bepaling geschikt om een zelfstandig naamwoord te beschrijven. In het patroon 前面的 + zelfstandig naamwoord betekent het geheel “het voorste/aan de voorkant gelegen …”. De exacte referentie wordt hier door 口袋 ingevuld. 口袋 betekent “zak” of, in deze context, “vakje”. Het is een zelfstandig naamwoord. In samenstellingen of contexten voor tassen en kleding kan het naar een vak of zak verwijzen; de vaste vertaling kiest hier voor “voorvak”. Samen vormen de delen 我 + 已经 + 看过 + 前面的 + 口袋 de betekenis: “Ik heb het voorvak al gecontroleerd.” Het onderwerp is 我, 已经 markeert dat dit al gebeurd is, 看过 geeft het bekijken als eerdere ervaring weer, en 前面的口袋 is het vak dat aan de voorkant ligt. Chinees gebruikt hier geen lidwoord zoals het Nederlandse “het”.

4. 试试拉链旁边的小口袋。

   Probeer het kleine vakje bij de rits.

   试试

   probeer eens

   拉链

   rits

   旁边

   ernaast; bij

   小

   klein

   口袋

   zakje; vakje

   Uitgebreide uitleg

   试试 betekent hier “probeer eens”. Het is de werkwoordsvorm 试 “proberen” met herhaling. Bij een eenlettergrepig werkwoord maakt die herhaling de uitnodiging vaak lichter of minder nadrukkelijk; het is geen aparte verleden-tijdsvorm. Voorbeeld: 试试这个。 — “Probeer dit eens.” 拉链 betekent “rits”. Dit is een zelfstandig naamwoord en kan ook in een bezittelijke of plaatsbepalende verbinding staan. Voorbeeld: 拉链坏了。 — “De rits is kapot.” 旁边 betekent “ernaast” of “bij de zijkant van”. In 拉链旁边 staat eerst het oriëntatiepunt en daarna de plaats: letterlijk “naast de rits”. Met 的 kan de hele bepaling vóór een zelfstandig naamwoord staan: 拉链旁边的口袋 betekent “het vakje naast de rits”. 小 betekent hier “klein” en beschrijft het daaropvolgende zelfstandig naamwoord. Chinese bijvoeglijke naamwoorden veranderen hier niet voor getal of grammaticaal geslacht. Het bruikbare contrast is 小 “klein” tegenover 大 “groot”; bijvoorbeeld 小袋子 — “een klein zakje”. 口袋 betekent “zak” of, in deze context, “vakje”. Het is een zelfstandig naamwoord; de vertaling “vakje” past hier bij het genoemde voorwerp. Voorbeeld: 这个口袋很小。 — “Dit vakje is erg klein.” Samen vormen 拉链旁边的 en 小口袋 de naamgroep “het kleine vakje bij de rits”: 的 verbindt de voorafgaande bepaling met het zelfstandig naamwoord, terwijl 小 direct vóór 口袋 staat. 试试 geeft vervolgens de aansporing. De volledige uiting betekent dus: “Probeer het kleine vakje bij de rits.”

5. 我在那里找到了钱包。

   Ik heb hem daar gevonden.

   我

   ik

   在那里

   daar

   找到了

   gevonden

   钱包

   portemonnee

   Uitgebreide uitleg

   我 is het voornaamwoord voor de eerste persoon enkelvoud: de spreker verwijst naar zichzelf. Deze vorm geeft op zichzelf geen gender aan. 在那里 combineert 在 met 那里 en betekent hier “daar”. Het plaatst de handeling op een locatie die in de situatie herkenbaar is. Een herbruikbaar patroon is 在 + plaats: 我在这里找。 — “Ik zoek hier.” 找到了 drukt uit dat iets door zoeken gevonden is. 找 is de basisvorm voor “zoeken”; 找到 betekent “vinden” als resultaat van het zoeken. 了 markeert hier de voltooide gebeurtenis. 找到了 betekent dus dat het vinden geslaagd is, niet alleen dat iemand aan het zoeken was. 钱包 is het zelfstandig naamwoord voor “portemonnee”. In deze zin is het de gevonden zaak. De Nederlandse vertaling gebruikt daarvoor hem; dat is verenigbaar met 钱包, omdat een Nederlandse de-woordvorm zoals de portemonnee door het objectvoornaamwoord hem kan worden vervangen. De belangrijke structuur is 我 + 在那里 + 找到了 + 钱包: “Ik heb daar de portemonnee gevonden.” Zo verbinden de spreker, de plaats, de voltooide vindactie en het gevonden voorwerp zich tot de volledige betekenis.

6. 你走之前把拉链拉上。

   Doe de rits dicht voordat je gaat.

   你

   je

   走

   gaan

   之前

   voordat

   把

   objectmarker

   拉链

   rits

   拉上

   dichttrekken; sluiten

   Uitgebreide uitleg

   你 betekent hier “je/jij”. Het is het persoonlijke voornaamwoord voor de aangesprokene; het verandert niet naar geslacht. Bijvoorbeeld: 你好吗？ — “Hoe gaat het met je?” 走 betekent hier “gaan/vertrekken”. De vorm verandert in het Chinees niet voor persoon of tijd. In 你走之前 is het de handeling die vóór een andere handeling plaatsvindt. Bijvoorbeeld: 我明天走。 — “Ik vertrek morgen.” 之前 betekent “voordat” wanneer het na een gebeurtenis of tijdsaanduiding staat. Het patroon A 之前 betekent “voordat A gebeurt” of “vóór A”. Hier volgt het op 走, dus 走之前 betekent “voordat je gaat”. Het tegenovergestelde tijdswoord is 之后 — “nadat” of “erna”. 把 markeert het object dat de spreker als het direct te behandelen voorwerp naar voren brengt. In het patroon 把 + object + werkwoord wordt gezegd wat er met dat object gebeurt. 把 betekent hier niet zelfstandig “nemen”. Bijvoorbeeld: 把门关上。 — “Doe de deur dicht.” 拉链 betekent “rits”. Het is een zelfstandig naamwoord; 拉 in dit woord moet niet worden opgevat als het losse werkwoord “trekken”. Een bruikbaar voorbeeld met hetzelfde zelfstandig naamwoord is: 我的拉链坏了。 — “Mijn rits is kapot.” 拉上 betekent hier “dichttrekken/sluiten”. 拉 is het werkwoord “trekken”; 上 voegt hier een resultaat toe: de rits komt dicht. Zo verschilt 拉 — “trekken” — van 拉上 — “dichttrekken”. De resultaatscomplementconstructie werkwoord + 上 kan aangeven dat iets door de handeling op zijn plaats of gesloten komt. Bijvoorbeeld: 请把窗帘拉上。 — “Trek de gordijnen alstublieft dicht.” Samen vormt 你走之前 de tijdsbepaling “voordat je gaat”. Daarna geeft 把拉链拉上 met de 把-constructie aan dat de rits als behandeld object dichtgetrokken moet worden. De volledige betekenis is daarom: “Doe de rits dicht voordat je gaat.”

7. 我还需要我的钥匙。

   Ik heb mijn sleutels nog nodig.

   我

   ik

   还

   nog

   需要

   nodig hebben

   我的

   mijn

   钥匙

   sleutel(s)

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”: de spreker verwijst naar zichzelf. Het is de eerste persoon enkelvoud en blijft in het Chinees gelijk, ongeacht de grammaticale rol. Een nuttig contrast is 你 “jij” tegenover 我 “ik”. 还 betekent hier “nog” en geeft aan dat de behoefte op dit moment voortduurt. Het staat vóór het werkwoord 需要. In andere contexten kan 还 ook “bovendien” betekenen, maar dat is hier niet de bedoelde lezing. 需要 is het werkwoord “nodig hebben”. De vorm verandert niet voor persoon of aantal. Een bruikbaar patroon is 需要 + zelfstandig naamwoord: 我需要水。 — “Ik heb water nodig.” In deze zin bepaalt 还 dat het gaat om iets dat de spreker nog steeds nodig heeft. 我的 betekent “mijn”. 我 is “ik” en 的 maakt hier een bezitsbepaling: 我 + 的 + zelfstandig naamwoord betekent “mijn + zelfstandig naamwoord”. Bijvoorbeeld: 我的书 — “mijn boek”. 的 drukt hier bezit of toebehoren uit; het is niet zelf het bezittelijke woord. 钥匙 betekent “sleutel” of, afhankelijk van de context, “sleutels”. Het Chinees markeert bij dit zelfstandig naamwoord geen meervoud met een verplichte uitgang. De vaste Nederlandse vertaling maakt duidelijk dat het hier om de sleutels van de spreker gaat; de vorm 钥匙 zelf laat enkelvoud of meervoud open. Bijvoorbeeld: 这是我的钥匙。 — “Dit is mijn sleutel.” Samen vormt de zin 我 + 还 + 需要 + 我的钥匙: “Ik heb mijn sleutels nog nodig.” De volgorde zet eerst de spreker, daarna het voortduren van de behoefte, vervolgens het werkwoord “nodig hebben” en ten slotte het bezit waar die behoefte op gericht is. De volgende contextzin gebruikt 它们 voor deze sleutels, wat de meervoudige lezing in deze context ondersteunt.

8. 它们在侧边的口袋里。

   Ze zitten in het zijvak.

   它们

   ze

   在 … 里

   zich in ... bevinden

   侧边

   zij- / aan de zijkant

   口袋

   zak

   Uitgebreide uitleg

   它们 betekent hier “ze” en verwijst naar meerdere dingen. Het voornaamwoord is opgebouwd uit 它 (“het/het betreffende ding”) en 们, een markering voor meervoud bij voornaamwoorden: 它们 = “zij/ze” voor niet-menselijke referenten. In de gegeven vertaling is duidelijk dat het om meerdere dingen gaat. Voor mensen gebruikt het Mandarijn doorgaans 他们 of 她们, niet 它们. 在 ... 里 geeft een plaats aan: iets bevindt zich binnen een bepaalde ruimte. 在 staat vóór de plaatsaanduiding en 里 erna; samen vormen ze het patroon 在 + plaats + 里. Voorbeeld: 书在包里。 — “Het boek zit in de tas.” Het patroon zegt hier waar de dingen zich bevinden; het is niet op zichzelf een werkwoord dat “zitten” letterlijk benoemt. 侧边 betekent “de zijkant” of “het zij-”. Het benoemt de zijdelingse kant van iets. In deze zin specificeert het samen met 的 welk soort zak bedoeld wordt. Een bruikbaar contrast is 中间 (“het midden”): 侧边 verwijst naar de kant, terwijl 中间 naar het midden verwijst. 的 verbindt een bepaling vóór het zelfstandig naamwoord met dat zelfstandig naamwoord. In 侧边的口袋 betekent het dus “de zak aan de zijkant” of natuurlijker “het zijvak”. Het is geen zelfstandig woord voor “zak” en draagt hier de relatie tussen 侧边 en 口袋. 口袋 betekent “zak” of “vak”, bijvoorbeeld een zak in kleding of een tas. Het is het zelfstandig naamwoord dat de plaats specificeert. Voorbeeld: 手机在口袋里。 — “De telefoon zit in de zak.” Samen vormen de delen 它们 + 在侧边的口袋里: “ze bevinden zich in het zijvak”. Daarmee is de volledige betekenis: “Ze zitten in het zijvak.”