Een boek lenen in de bibliotheek | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 这个图书馆很安静。

   Deze bibliotheek is erg stil.

   这个

   deze

   图书馆

   bibliotheek

   安静

   stil

   Uitgebreide uitleg

   这个 betekent hier “deze”. Het bestaat uit 这 (“deze/dit”) en het maatwoord 个; samen staat het vóór een zelfstandig naamwoord in het patroon 这个 + zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 这个学生 — “deze leerling”. 图书馆 betekent “bibliotheek” en is een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 图书馆在这里。 — “De bibliotheek is hier.” 安静 betekent hier “stil”. Het is een beschrijvend woord voor een rustige toestand. In 很安静 staat 很 ervoor; hier wordt de combinatie in de vertaling weergegeven als “erg stil”. In het Chinees kan 很 + beschrijvend woord ook een natuurlijke manier zijn om een beschrijvende zin te vormen, zonder dat 很 altijd een sterk contrast met “niet erg” uitdrukt. Voorbeeld: 教室很安静。 — “Het klaslokaal is erg stil.” De volledige opbouw is 这个 + 图书馆 + 很 + 安静: “deze bibliotheek is erg stil”. 这个图书馆 is het onderwerp, en 很安静 beschrijft de toestand ervan.

2. 我们小声说话，这样大家可以学习。

   We praten zacht, zodat mensen kunnen studeren.

   我们

   wij; ons

   小声

   zachtjes

   说话

   praten

   这样

   zo; op deze manier

   大家

   iedereen

   可以

   kunnen; mogen

   学习

   leren; studeren

   Uitgebreide uitleg

   我们 betekent hier ‘wij’ en is het onderwerp van de eerste handeling. Het is een persoonlijk voornaamwoord voor een groep inclusief de spreker. Het Chinese 我们 markeert op zichzelf geen grammaticaal geslacht; of de aangesprokene erbij hoort, hangt van de context af. 小声 beschrijft dat iets met weinig volume gebeurt: hier wordt er zachtjes gesproken. Het is een beschrijvende bepaling vóór 说话. Een bruikbaar contrast is 大声 ‘luid’; bijvoorbeeld: 请小声说话。 — ‘Praat alstublieft zachtjes.’ 说话 is het werkwoordelijke geheel ‘praten’. Het bestaat hier als vaste combinatie uit ‘spreken’ en wordt niet naar persoon vervoegd zoals Nederlandse werkwoorden. Bijvoorbeeld: 他们在说话。 — ‘Zij zijn aan het praten.’ 这样 betekent ‘zo’ of ‘op deze manier’. Hier verwijst het naar de zojuist genoemde manier van praten en leidt het vervolgens een gevolg in. Het is dus niet zelf de inhoud van dat gevolg. 大家 betekent ‘iedereen’ of ‘alle mensen’ binnen de relevante groep. Het is een groepsaanduiding; de vorm verandert niet voor enkelvoud of meervoud zoals Nederlandse persoonlijke voornaamwoorden. In deze zin is 大家 het onderwerp van de tweede handeling. 可以 geeft hier mogelijkheid of toestemming weer: ‘kunnen’. Het staat vóór het werkwoord 学习 en vormt met dat werkwoord de betekenis ‘kunnen studeren’. In een andere context kan dezelfde vorm ook ‘mogen’ betekenen; de vaste vertaling ondersteunt hier ‘kunnen’. 学习 betekent hier ‘studeren’ of ‘leren’. Het is het werkwoord na 可以, dus 可以学习 betekent ‘kunnen studeren’. De vorm verandert in deze zin niet om de persoon of tijd aan te geven; zulke informatie komt uit de context of uit andere woorden. Samen vormt 我们小声说话 de eerste handeling: ‘wij praten zachtjes’. 这样 koppelt die handeling aan het gevolg, en 大家可以学习 betekent ‘zodat iedereen kan studeren’. De hele uiting betekent daarom: ‘We praten zacht, zodat mensen kunnen studeren.’

3. 我想借这本书。

   Ik wil dit boek lenen.

   我想

   ik wil

   借

   lenen

   这

   dit/deze

   书

   boek

   Uitgebreide uitleg

   我想 betekent hier “ik wil”. 我 is het persoonlijke voornaamwoord “ik”; deze vorm verandert niet naar grammaticaal geslacht. 想 staat vóór een werkwoord om een wens of voornemen uit te drukken: 我想看书。 — “Ik wil een boek lezen.” Het lenen zelf wordt uitgedrukt door het volgende werkwoord 借. 借 betekent hier “lenen”, vanuit het perspectief van iemand die een boek van een ander wil krijgen om het te gebruiken. Hetzelfde Chinese werkwoord kan vanuit het perspectief van de andere deelnemer ook “uitlenen” betekenen. Chinees vervoegt 借 niet apart voor die twee richtingen; de deelnemers en de context bepalen de interpretatie. 这 betekent hier “dit/deze” en wijst het relevante voorwerp aan. In 这本书 staat het vóór 本 en 书. 这 + maatwoord + zelfstandig naamwoord is een bruikbaar patroon, bijvoorbeeld 这杯茶 — “deze kop thee”. 书 is het zelfstandig naamwoord “boek”. In 这本书 vormt het de kern van de naamwoordgroep. 本 is daarbij het maatwoord dat bij boeken en vergelijkbare gebonden werken wordt gebruikt; het is niet zelf het woord voor “één”. Een voorbeeld is 我看书。 — “Ik lees een boek / ik lees boeken.” Samen vormen 我 + 想 + 借 de betekenis “ik wil lenen”, en 这本书 is het voorwerp: “dit boek”. De volledige betekenis is daarom: “Ik wil dit boek lenen.”

4. 我可以在服务台帮你借这本书。

   Ik kan dit boek bij de balie voor je uitlenen.

   我可以

   ik kan

   在服务台

   bij de balie

   帮你

   je helpen

   借

   uitlenen

   这

   dit

   本

   maatwoord voor boeken

   书

   boek

   Uitgebreide uitleg

   我可以 combineert 我 (“ik”) met 可以, een modaal werkwoord voor mogelijkheid of toestemming. Hier drukt 可以 uit dat de spreker iets kan doen; het verandert niet volgens persoon of getal. Een bruikbaar patroon is 我可以 + werkwoord: “ik kan ...”. 在服务台 geeft de plaats aan: 在 betekent “bij/op/in”, en 服务台 is een service- of informatiebalie. In deze zin staat deze plaatsbepaling vóór de handeling. Het patroon 在 + plaats kan ook in andere zinnen een locatie aangeven. 帮你 bestaat uit 帮 (“helpen”) en 你 (“je/jou”). 你 markeert in het Chinees hier geen getal of gender. Het patroon 帮 + persoon + werkwoord betekent dat iemand helpt om de daaropvolgende handeling uit te voeren, bijvoorbeeld 我帮你找 — “ik help je zoeken”. 借 is het werkwoord voor de relevante boekhandeling. In de vaste vertaling is het hier weergegeven als “uitlenen”. Het Chinese 借 kan, afhankelijk van de betrokken personen en de context, betrekking hebben op lenen of uitlenen; de richting moet dus niet uitsluitend uit het losse woord worden afgeleid. In 帮你借 wordt 你 degene voor wie de spreker de handeling helpt regelen. 这 betekent “dit/deze” en wijst naar iets dat als nabij of als het besproken exemplaar wordt aangewezen. Het woord verandert hier niet naar geslacht of getal. 本 is het maatwoord dat bij boeken wordt gebruikt. Het staat tussen 这 en 书, zoals in het patroon 这本 + boek. 书 betekent “boek” en is een zelfstandig naamwoord. Samen vormen 这本书 de nominale groep “dit boek”: 这 bepaalt het boek, 本 is het passende maatwoord en 书 benoemt het voorwerp. De onderdelen bouwen van links naar rechts op: de spreker (我) geeft met 可以 zijn of haar mogelijkheid aan; 在服务台 plaatst de handeling bij de balie; 帮你 maakt de aangesprokene degene voor wie hulp wordt geboden; en 借这本书 benoemt de boekhandeling en het specifieke boek. De volledige zin zegt dus dat de spreker bij de balie deze boekhandeling voor de aangesprokene kan regelen, met de in de vaste vertaling gekozen betekenis “uitlenen”.

5. 我应该把它还到哪里？

   Waar moet ik het terugbrengen?

   我应该

   ik moet

   它

   het

   还

   terugbrengen

   到

   naar

   哪里

   waar

   Uitgebreide uitleg

   我应该 combineert 我 (“ik”) met 应该, dat hier “moeten” betekent. 我 is de eerste persoon enkelvoud. Een bruikbaar patroon is onderwerp + 应该 + werkwoord: 你应该休息。 = “Je moet rusten.” 把 leidt hier de constructie in waarin het object vóór het werkwoord staat. Daardoor komt 它 vóór 还: 把 + object + werkwoord. 把 heeft in deze zin geen zelfstandige vertaling; de constructie legt de behandeling van het object door de handeling op de voorgrond. 它 is een voornaamwoord voor een niet-menselijk referent. In deze context verwijst het, gesteund door de vaste vertaling en de omliggende zinnen, naar het eerder geleende boek. De vorm 它 verandert niet naar grammaticaal geslacht of getal. 还 betekent hier “terugbrengen” of “teruggeven”. Het is het werkwoord voor de handeling die met 它 wordt verricht. Voorbeeld: 请还书。 = “Breng het boek terug.” 到 geeft de bestemming aan en betekent hier “naar”. Het staat vóór de plaats die de bestemming vormt. 哪里 vraagt naar een plaats en betekent “waar”. In 到哪里 vormt het met 到 de vraag naar de bestemming: “waarheen” of “naar waar”. Voorbeeld: 你住在哪里？ = “Waar woon je?” De volledige volgorde is 我应该 + 把 + 它 + 还 + 到 + 哪里: “ik moet + het + terugbrengen + naar + waar”. Samen vraagt de spreker waar hij of zij het geleende boek moet terugbrengen.

6. 你看完后，把它带回服务台。

   Breng het terug naar de balie als je klaar bent.

   你

   jij

   看完后

   nadat je klaar bent met kijken/lezen

   它

   het

   带回

   terugbrengen

   服务台

   balie

   Uitgebreide uitleg

   你 betekent hier “je/jij” en is de uitvoerder van beide handelingen. In het Chinees blijft deze vorm gelijk voor geslacht; het onderwerp kan in een andere context ook worden weggelaten als het al duidelijk is. 看完后 bestaat uit 看 “kijken/lezen”, 完 als resultaatcomplement “voltooien” en 后 “erna/nadat”. Samen betekent het “nadat je klaar bent met kijken/lezen”. Het gaat dus om het voltooien van de handeling van 看, niet alleen om het begin ervan. Een herbruikbaar patroon is werkwoord + 完 + 后: 吃完后 betekent “nadat je klaar bent met eten”. 它 is het voorwerp met de betekenis “het”. Deze vorm verwijst hier naar het voorwerp dat moet worden teruggebracht; de zin specificeert niet zelfstandig wat dat voorwerp is. 它 wordt gebruikt voor een niet-menselijk of niet als persoon voorgesteld referent; de vorm zelf verandert niet voor mannelijk of vrouwelijk. 带回 betekent “terugbrengen”. 带 heeft de basisbetekenis “meenemen/brengen”, en 回 voegt de richting “terug” toe. Samen vormen ze een werkwoordelijke combinatie: 带回 + plaats kan betekenen dat iets terug naar die plaats wordt gebracht. Dit is niet hetzelfde als alleen 带, dat geen terugkeer uitdrukt. 服务台 betekent “balie/servicebalie”. Het is een samenstelling van 服务 “service” en 台 “balie of loket”; in deze zin is de hele samenstelling de bestemming van het terugbrengen. De structuur is 你 + 看完后 + 把 + 它 + 带回 + 服务台. 看完后 geeft aan wanneer de tweede handeling plaatsvindt. 把 zet het concrete voorwerp 它 vóór de werkwoordelijke groep en vestigt de aandacht op wat ermee gebeurt; daarna volgt 带回服务台, “het terug naar de balie brengen”. De volledige betekenis is daarom: “Breng het terug naar de balie als je klaar bent.”

7. 窗边的座位看起来很舒服。

   De zitplaats bij het raam ziet er comfortabel uit.

   窗边

   bij het raam

   座位

   zitplaats

   看起来

   eruitzien; lijken

   很舒服

   erg comfortabel

   Uitgebreide uitleg

   窗边 betekent hier ‘bij het raam’. Het is een plaatsaanduiding: 窗 is ‘raam’ en 边 is ‘kant/rand’. In 窗边的座位 staat 的 na deze bepaling en vóór het zelfstandig naamwoord; zo maakt het van ‘bij het raam’ de bepaling ‘de zitplaats bij het raam’. 的 is hier dus geen bezitswoord dat noodzakelijk eigendom uitdrukt. 座位 is ‘zitplaats’ of ‘stoelplaats’. Het is een zelfstandig naamwoord. Een herbruikbaar patroon is 的 + 座位: bijvoorbeeld 门口的座位 betekent ‘de zitplaats bij de ingang’. Dat nieuwe voorbeeld is alleen een oefenvoorbeeld, niet informatie uit de gegeven zin. 看起来 betekent ‘eruitzien’ of ‘lijken’. De vorm 看 is ‘kijken’; met 起来 vormt het hier een constructie die een indruk op basis van het uiterlijk uitdrukt: iets ‘lijkt’ een bepaalde eigenschap te hebben. Bijvoorbeeld: 他看起来很累。 — ‘Hij ziet er erg moe uit.’ De constructie zegt hier dat de zitplaats comfortabel lijkt; ze beweert niet onafhankelijk daarvan dat de spreker erop heeft gezeten. 很舒服 betekent hier ‘erg comfortabel’. 舒服 is ‘comfortabel’ of ‘aangenaam’, en 很 is een graadwoord. In een Chinese beschrijvende zin staat vaak 很 vóór een adjectief; het hoeft in zo’n zin niet altijd een sterk contrastief ‘erg’ te betekenen. Een bruikbaar contrast is 不舒服, ‘ongemakkelijk/niet comfortabel’, met 不 vóór 舒服. Samen is de opbouw 窗边的座位 (‘de zitplaats bij het raam’) + 看起来 (‘lijkt/ ziet eruit’) + 很舒服 (‘comfortabel’). De volledige betekenis is: ‘De zitplaats bij het raam ziet er comfortabel uit.’

8. 你可以坐在那里，在离开前看书。

   Je kunt daar zitten en lezen voordat je weggaat.

   你

   jij

   可以

   kunnen; mogen

   坐

   zitten; gaan zitten

   那里

   daar

   离开

   weggaan; vertrekken

   前

   voor

   看书

   lezen

   Uitgebreide uitleg

   你 betekent hier “jij” en is de aangesproken persoon. In het Chinees verandert dit voornaamwoord niet naar geslacht of getal. Voorbeeld: 你看书。 — “Jij leest.” 可以 drukt hier uit dat iets mogelijk of toegestaan is: “kunnen” of “mogen”. Het staat vóór de handeling; 你可以 vormt het patroon “jij kunt/mag …”. Het is niet hetzelfde als 应该, dat “zou moeten” betekent. Voorbeeld: 你可以坐。 — “Je mag gaan zitten.” 坐 betekent hier “zitten” of, afhankelijk van de context, “gaan zitten”. Het werkwoord verandert niet voor persoon of getal; dezelfde vorm kan bijvoorbeeld bij 你 en 他们 staan. Voorbeeld: 我坐在那里。 — “Ik zit daar.” 那里 betekent “daar” en verwijst naar een plaats. Het woord zelf noemt geen specifieke plaatsnaam. Voorbeeld: 他在那里。 — “Hij is daar.” 离开 betekent “weggaan” of “vertrekken”. De vorm bestaat uit twee lettergrepen en wordt hier als geheel gebruikt. Voorbeeld: 我现在离开。 — “Ik ga nu weg.” 前 betekent hier “voor” in de tijd. Na een werkwoord vormt werkwoord + 前 een patroon met de betekenis “voordat iemand die handeling uitvoert”. In 离开前 betekent het dus “voordat je weggaat”. 前 kan in andere contexten ook een ruimtelijke voorpositie aanduiden, maar dat is hier niet de functie. 看书 betekent hier “lezen”, specifieker “boeken lezen”. 看 betekent in andere combinaties onder meer “kijken” of “bekijken”, maar in 看书 gaat het om lezen. Voorbeeld: 她在看书。 — “Zij is aan het lezen.” De zin begint met 你可以: de aangesproken persoon krijgt de mogelijkheid of toestemming. Daarna geeft 坐在那里 de handeling en plaats aan. De tijdsbepaling 在离开前 betekent “voordat je weggaat” en staat vóór 看书, de tweede handeling. Samen betekent de volledige zin: “Je kunt daar zitten en lezen voordat je weggaat.”