Zachter praten in de bibliotheek | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 你能在这里小声一点吗？

   Zou je hier wat zachter kunnen praten?

   你能

   zou je kunnen

   在这里

   hier

   小声一点

   wat zachter

   Uitgebreide uitleg

   你能 betekent hier “zou je kunnen…?”. 你 is “jij/je” en 能 is de modale vorm voor “kunnen”, vaak voor mogelijkheid of vermogen. In deze zin maakt 能 van wat volgt een beleefd verzoek; het zegt hier niet dat er letterlijk een vastgestelde vaardigheid wordt getest. Een herbruikbaar patroon is 你能 + werkwoordelijk deel + 吗？, bijvoorbeeld: 你能等一下吗？ — “Kun je even wachten?” 在这里 betekent “hier”. 在 markeert de plaats waar iets gebeurt, en 这里 betekent “hier” als plaatsaanduiding. Samen geven ze de locatie van de gevraagde handeling aan. De vorm 这里 benoemt de plaats vanuit de gesprekssituatie; de zin specificeert niet verder welke concrete plek dat is. 小声一点 betekent hier “wat zachter praten”. 小声 beschrijft een laag volume of een zachte stem. 一点 maakt de gewenste verandering beperkt: “een beetje” of “wat”. In dit patroon staat 一点 na de beschrijving: 形容词/kwaliteitsbeschrijving + 一点, bijvoorbeeld 慢一点 — “wat langzamer”. 小声一点 is dus geen zelfstandig werkwoord; de handeling “praten” wordt in deze zin uit de context begrepen als de manier waarop iemand zijn of haar stem gebruikt. Aan het einde staat 吗, een vraagpartikel. Het maakt van de voorafgaande mededeling een ja-neevraag. De delen worden in de bronvolgorde gecombineerd als: 你能 + 在这里 + 小声一点 + 吗？ — “Zou je hier wat zachter kunnen praten?” Het is een beleefd verzoek aan de aangesprokene om op deze plaats met een zachter stemvolume te praten.

2. 我没意识到自己说话这么大声。

   Ik had niet door dat ik zo hard praatte.

   我

   ik

   没意识到

   niet doorhebben

   自己

   zelf

   说话

   praten

   这么

   zo

   大声

   hard

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik” en is de spreker als onderwerp. In het Chinees verandert dit voor persoons- of getalsverschil niet van vorm: 我 kan “ik” betekenen, terwijl “wij” 我们 is. 没意识到 betekent hier “niet doorhebben” of “zich niet realiseren”. De basisvorm is 意识到 (“beseffen”), en 没 ontkent dat het beseffen heeft plaatsgevonden. 没 staat vóór het werkwoord; het is hier geen ontkenning van een huidige eigenschap, maar van het bereiken van dat inzicht. Voorbeeld: 我没意识到时间这么晚。 — “Ik had niet door dat het al zo laat was.” 自己 verwijst hier reflexief naar dezelfde persoon als 我: de spreker had het zelf niet door. Het kan ook met andere onderwerpen worden gebruikt, bijvoorbeeld 他照顾自己。 — “Hij zorgt voor zichzelf.” Het woord specificeert dus de reflexieve relatie; het voegt hier niet een nieuwe deelnemer toe. 说话 betekent “praten” of “spreken”. Het is een vaste, zelfstandig bruikbare werkwoordelijke combinatie: 说 betekent “zeggen” en 话 betekent “woorden/spraak”, maar in 说话 functioneert de combinatie als “praten”. Voorbeeld: 请不要在这里说话。 — “Praat hier alsjeblieft niet.” 这么 betekent “zo” in de zin van “in deze mate”. Het verwijst naar de mate die in de situatie relevant is. In 这么大声 versterkt het de daaropvolgende beschrijving: “zo luid”. Een vergelijkbare vorm is 那么, “zo/dermate” met meer afstand of verwijzing naar iets dat al als maatstaf geldt; die tegenstelling hoeft niet in elke context scherp te zijn. 大声 betekent hier “luid” of “hard” als beschrijving van de manier waarop iemand spreekt. In deze zin beschrijft het niet een zelfstandig geluid, maar de mate van luidheid van 说话. Het kan bijvoorbeeld ook in 请大声说。 voorkomen: “Spreek alstublieft luid(er).” Samen vormt 说话这么大声 het patroon “zo luid praten”: 这么 bepaalt de mate en 大声 beschrijft de manier van 说话. De volledige structuur is 我没意识到 + [zelf zo luid praten]: de spreker had niet door dat die zelf zo luid praatte. Daarmee geeft de zin weer: “Ik had niet door dat ik zo hard praatte.”

3. 旁边那张桌子有人在学习。

   Aan de volgende tafel zijn mensen aan het studeren.

   旁边

   ernaast; in de buurt

   那

   die/dat

   张

   classificatiemarker voor platte voorwerpen

   桌子

   tafel

   有人

   er zijn mensen

   学习

   studeren

   Uitgebreide uitleg

   旁边 betekent hier “naast” of “in de buurt”. Het geeft een plaatsrelatie aan, maar de zin noemt niet expliciet waarvan iets ernaast staat. Als zelfstandig plaatswoord kan het bijvoorbeeld voorkomen in 他在旁边。 — “Hij is ernaast/in de buurt.” 那 betekent hier “die/dat”. In het Chinees geeft deze vorm op zichzelf geen enkelvoud of meervoud aan; het aantal wordt in deze woordgroep niet door 那 uitgedrukt. 张 is een classificator die vaak wordt gebruikt bij platte voorwerpen, zoals tafels, vellen papier en bedden. Het patroon is 那 + 张 + 桌子: “die tafel”. De classificator staat tussen het aanwijzende woord en het zelfstandig naamwoord. 桌子 betekent “tafel”. Het is hier het zelfstandig naamwoord in 那张桌子, dus “die tafel”. 有人 is een bestaansconstructie: 有 betekent “er is/zijn” en 人 betekent “persoon/mensen”. In deze zin geeft 有人 aan dat er mensen aanwezig zijn; de vaste vertaling maakt duidelijk dat het om mensen gaat, niet om één specifiek genoemde persoon. Een vergelijkbaar patroon is 这里有人。 — “Hier zijn mensen.” 学习 betekent “studeren” of “leren”. Het is een werkwoord; de vorm verandert hier niet voor persoon of aantal. In 在学习 staat 在 vóór het werkwoord om een op dat moment verlopende activiteit aan te geven: “aan het studeren zijn”. Samen vormt 旁边那张桌子 de plaatsaanduiding “de tafel ernaast” of “die tafel in de buurt”. Daarna zegt 有人在学习 dat er daar mensen aan het studeren zijn. De volledige betekenis is dus: “Aan de volgende tafel zijn mensen aan het studeren.”

4. 我会小声一点。

   Ik zal zachter praten.

   我会

   ik zal

   小声

   zachtjes

   一点

   een beetje zachter

   Uitgebreide uitleg

   我会 betekent hier “ik zal”. 我 betekent “ik” en verwijst naar de spreker. 会 staat hier na het onderwerp en geeft aan dat de handeling later zal plaatsvinden. Een herbruikbaar patroon is onderwerp + 会 + ...; bijvoorbeeld: 我会早点来。 — “Ik zal vroeg komen.” 小声 betekent hier “zachtjes” of “met een zachte stem”. In deze zin beschrijft het hoe de spreker zal spreken; een werkwoord als 说 (“zeggen”, “praten”) kan in het Chinees onuitgesproken blijven wanneer de bedoelde handeling duidelijk is. Met een expliciet werkwoord is bijvoorbeeld 小声说 mogelijk: “zachtjes praten”. 一点 betekent hier “een beetje” en maakt de voorafgaande manier gradueel: 小声一点 betekent “iets zachter”. Het drukt hier geen telling uit. Een herbruikbaar patroon is ... + 一点, bijvoorbeeld 慢一点 — “iets langzamer”. Samen betekent 我会 + 小声一点: “Ik zal zachter praten.” 会 plaatst de handeling in de toekomst, terwijl 小声一点 de manier van spreken als iets zachter aanduidt. De voorafgaande en volgende context maken duidelijk dat dit betrekking heeft op spreken terwijl anderen studeren en zich daarna makkelijker kunnen concentreren.

5. 这样大家会更容易集中注意力。

   Dan kan iedereen zich makkelijker concentreren.

   这样

   zo; op die manier

   大家

   iedereen

   会

   zal; kan

   更容易

   gemakkelijker

   集中

   zich concentreren; focussen

   注意力

   aandacht

   Uitgebreide uitleg

   这样 betekent hier “zo” of “op die manier”. Het verwijst naar de zojuist bedoelde manier van handelen, zonder dat we het referent verder hoeven te specificeren. Een bruikbaar patroon is 这样，... = “Op die manier ...”. Voorbeeld: 这样就好了。 — “Zo is het goed.” 大家 betekent “iedereen” of “alle mensen” binnen de relevante groep. 大 betekent hier niet letterlijk “groot”; 大家 is als geheel de gebruikelijke aanduiding voor alle betrokken personen. Het woord verwijst naar een groep mensen en staat hier als onderwerp. 会 geeft in deze zin aan dat iets onder die omstandigheden mogelijk wordt of zal gebeuren. De vaste vertaling kiest hier voor “kan”: iedereen kan zich dan makkelijker concentreren. In andere contexten kan 会 ook een verwachting of toekomstig gebeuren uitdrukken; hier is de mogelijkheid het relevante effect. Voorbeeld: 这样会更方便。 — “Zo zal het gemakkelijker zijn.” 更容易 betekent “gemakkelijker”. 容易 is de basisvorm “gemakkelijk” en 更 maakt er een vergelijking van: 更容易 = “gemakkelijker”, letterlijk “meer gemakkelijk”. De vergelijking hoeft hier niet uit te spellen waarmee wordt vergeleken; de nieuwe manier wordt als gemakkelijker voorgesteld dan de eerdere of normale situatie. Voorbeeld: 这样更容易理解。 — “Zo is het gemakkelijker te begrijpen.” 集中 betekent hier “concentreren” of “focussen”. In combinatie met 注意力 vormt het een gebruikelijke uitdrukking voor aandacht richten: 集中注意力 = “de aandacht concentreren”. Het is dus niet nodig om 集中 hier als een zelfstandig naamwoord te lezen. Voorbeeld: 请集中注意力。 — “Concentreer je alsjeblieft.” 注意力 betekent “aandacht”. In deze uitdrukking is het datgene waarop men de aandacht richt. 注意 kan als werkwoord “opletten” of “aandacht besteden aan” betekenen, maar 注意力 is hier het zelfstandige naamwoord “aandacht”; de vorm moet dus niet met het werkwoord worden gelijkgesteld. Samen vormen 集中注意力 en 更容易 de kern: de aandacht concentreren wordt gemakkelijker. 这样 koppelt dat gevolg aan de eerder bedoelde manier, 大家 is de groep die zich concentreert, en 会 markeert het verwachte of mogelijke gevolg. De hele zin betekent daarom: “Zo kan iedereen zich makkelijker concentreren.”

6. 我可以坐得近一点，这样我们就不用大声说话了。

   Ik kan dichterbij gaan zitten, zodat we niet hard hoeven te praten.

   我可以

   ik kan

   坐

   zitten

   近一点

   iets dichterbij

   这样

   zo

   我们

   wij

   就不用

   dan niet hoeven

   大声

   hardop

   说话

   praten

   Uitgebreide uitleg

   我可以 betekent hier dat de spreker de mogelijkheid of toestemming heeft om iets te doen: “ik kan”. 可以 staat vóór het werkwoord en vormt zo een veelgebruikt patroon: onderwerp + 可以 + werkwoord. Bijvoorbeeld: 我可以进来吗？ — “Mag ik binnenkomen?” In zo’n vraag drukt 可以 toestemming uit; in de vaste zin gaat het om de mogelijkheid om te gaan zitten. 坐 betekent hier “zitten” of “gaan zitten”. Het werkwoord zelf markeert in deze zin niet apart verleden of toekomst; de context en de constructie bepalen de interpretatie. Een bruikbaar patroon is 坐在 + plaats, bijvoorbeeld: 她坐在门口。 — “Zij zit bij de deur.” 近一点 betekent “iets dichterbij”. 近 betekent “dichtbij”; 一点 verzacht de vergelijking tot “een beetje”. Samen geeft dit een verzoek of voorstel om op een kleinere afstand te zitten. Bijvoorbeeld: 请靠近一点。 — “Kom alstublieft iets dichterbij.” 这样 verwijst hier naar de zojuist genoemde manier van handelen en betekent “zo” of “op die manier”. Het staat aan het begin van het gevolg: 这样，…… — “Zo …”. In de context sluit het aan bij het dichterbij gaan zitten, zonder dat het woord zelf de precieze referent opnieuw benoemt. 我们 betekent “wij/ons”: de spreker samen met minstens één andere deelnemer. Het is de vorm die als onderwerp of object wordt gebruikt; de zin zelf maakt niet apart een onderscheid tussen inclusief of exclusief “wij”. Bijvoorbeeld: 我们一起走。 — “Wij gaan samen.” 就不用 combineert 就 met 不用. 不用 betekent “niet hoeven” of “niet nodig hebben”; 就 legt hier een gevolgrelatie en directe uitkomst aan: “dan hoeven … niet”. Het is dus geen gewone ontkenning van het werkwoord 说话, maar ontkent de noodzaak om dat te doen. Een herbruikbaar patroon is 这样就不用 + werkwoord, bijvoorbeeld: 这样就不用等了。 — “Dan hoeven we niet meer te wachten.” 大声 beschrijft de manier waarop iets wordt gezegd: “hardop” of “met luide stem”. In deze zin bepaalt het de manier van 说话; het betekent hier niet zelfstandig “luid” als eigenschap van een voorwerp. Bijvoorbeeld: 请不要大声说话。 — “Praat alstublieft niet hardop.” 说话 betekent “praten” of “spreken”. Het is een vaste combinatie van “spreken” met 话 (“woorden/spraak”) en functioneert hier als werkwoordelijke eenheid. 说 kan ook “zeggen” betekenen wanneer het om een specifieke inhoud gaat, terwijl 说话 vooral de activiteit van praten aanduidt. Samen vormt de zin: 我可以坐得近一点 — “ik kan iets dichterbij gaan zitten”. In 坐得近一点 beschrijft 得 hoe het zitten plaatsvindt: het zitten gebeurt op een manier die dichterbij is. Daarna geeft 这样 het gevolg aan: 我们就不用大声说话了 — “dan hoeven we niet hardop te praten”. 了 aan het einde markeert hier een nieuwe ontstane situatie of verandering: na het dichterbij gaan zitten is hard praten niet meer nodig. De volledige betekenis is daarom: “Ik kan dichterbij gaan zitten, zodat we niet hard hoeven te praten.”

7. 这样我们就能继续工作，不会打扰任何人。

   Dan kunnen we verder werken zonder iemand te storen.

   这样

   zo; op deze manier

   我们

   wij; ons

   就能

   dan kunnen

   继续

   doorgaan

   工作

   werken

   不会

   niet zullen

   打扰

   storen

   任何人

   iemand; wie dan ook

   Uitgebreide uitleg

   这样 betekent hier “zo” of “op deze manier” en verwijst naar de manier of omstandigheid die uit de context blijkt. Het kan ook twee delen van een zin verbinden: 这样……，就…… geeft vaak het verband “als het zo is, dan …” of “zo kunnen …” weer. Een voorbeeld: 这样做就可以了。 — “Zo doen is voldoende.” 我们 is het persoonlijke voornaamwoord voor “wij” en kan, afhankelijk van de context, de spreker met één of meer anderen omvatten. Het verandert in deze vorm niet naar geslacht of grammaticale naamval. Het contrast met 我 is “ik” tegenover “wij”. Voorbeeld: 我们一起工作。 — “Wij werken samen.” 就能 bestaat uit 就 en 能. 能 is de basisvorm voor “kunnen” in de zin van mogelijkheid of vermogen; 就 legt hier een gevolg of directe mogelijkheid vast: “dan kunnen”. Het is dus niet alleen een losse vertaling van “kunnen”, maar verbindt de voorafgaande manier of voorwaarde met het resultaat. Voorbeeld: 这样我们就能开始。 — “Zo kunnen we beginnen.” 继续 betekent “doorgaan” of “voortzetten”. Het staat vóór de activiteit die wordt voortgezet. Voorbeeld: 请继续说。 — “Ga alstublieft door met spreken.” 工作 betekent hier “werken”. Het kan in het Chinees zowel als werkwoord (“werken”) als als zelfstandig naamwoord (“werk”) worden gebruikt; in deze zin is het de activiteit na 继续 en dus een werkwoord. Voorbeeld: 他今天工作。 — “Hij werkt vandaag.” 不会 bestaat uit 不 en 会. 不 ontkent, terwijl 会 hier aangeeft wat naar verwachting of volgens de situatie zal gebeuren. Samen betekent het “zal niet” of “zal naar verwachting niet”. In deze zin ontkent het de gebeurtenis 打扰: de spreker zegt dat die gebeurtenis niet zal plaatsvinden. Voorbeeld: 这样不会影响别人。 — “Zo zal het anderen niet beïnvloeden.” 打扰 betekent “storen” of “lastigvallen”. Het werkwoord beschrijft hier dat iemand door de handeling hinder ondervindt. Voorbeeld: 不要打扰他。 — “Stoor hem niet.” 任何人 betekent “iemand” of letterlijker “wie dan ook”. In een ontkennende zin zoals deze verwijst het naar geen enkele persoon: 不会打扰任何人 betekent “niemand storen” of natuurlijk Nederlands “iemand storen” in de ontkenning. 任何 wordt vaak gebruikt in vragen en ontkenningen voor een onbeperkte keuze. Voorbeeld: 我没有告诉任何人。 — “Ik heb het aan niemand verteld.” Samen vormt 这样我们就能继续工作 de betekenis “zo kunnen wij doorgaan met werken”. Daarna ontkent 不会打扰任何人 dat dit iemand zal storen. De hele uiting betekent daarom: “Dan kunnen we verder werken zonder iemand te storen.”

8. 从现在起我会小声说话。

   Vanaf nu zal ik zachter praten.

   从现在起

   vanaf nu

   我会

   ik zal

   小声

   zachtjes

   说话

   praten

   Uitgebreide uitleg

   从现在起 betekent hier “vanaf nu”. Het is een tijdsbepaling: 从 geeft het beginpunt aan en 现在 betekent “nu”; samen met 起 vormt dit de herbruikbare uitdrukking 从……起 (“vanaf …”). Voorbeeld: 从明天起我学习汉语。 — “Vanaf morgen leer ik Chinees.” 我会 bestaat uit 我 (“ik”) en 会. 我 is de eerste persoon enkelvoud. In deze zin geeft 会 aan dat de spreker iets vanaf nu zal doen of van plan is te doen; het betekent hier dus niet “kunnen” als vaardigheid. Voorbeeld: 我会早点来。 — “Ik zal eerder komen.” 小声 beschrijft de manier waarop iemand spreekt: met een zachte of lage stem. Het staat vóór 说话 en werkt daardoor als bepaling van de handeling. Het is niet hetzelfde als 小 alleen, dat bijvoorbeeld “klein” kan betekenen. Voorbeeld: 请小声说。 — “Praat alstublieft zacht.” 说话 betekent “praten” of “spreken”. Het is een werkwoordelijke uitdrukking; 说 betekent “zeggen” of “spreken”, terwijl 说话 de algemene handeling van praten aanduidt. In deze zin blijft het onderwerp de spreker: 我……说话 — “ik praat”. Voorbeeld: 他们在说话。 — “Zij zijn aan het praten.” Samen vormen de delen: 从现在起 (vanaf nu) + 我会 (ik zal) + 小声 (zachtjes) + 说话 (praten). De volledige betekenis is daarom: “Vanaf nu zal ik zachter praten.” De volgorde maakt eerst duidelijk wanneer de verandering begint, daarna wie de handeling verricht, en vervolgens hoe die handeling wordt uitgevoerd.