Klaarmaken voor bewolkt weer | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 外面看起来是阴天。

   Buiten lijkt het bewolkt.

   外面

   buiten

   看起来

   eruitzien; lijken

   阴天

   bewolkt weer

   Uitgebreide uitleg

   外面 betekent hier “buiten” of “aan de buitenkant”. Het is een plaatsaanduiding en kan vooraan staan om het gebied te noemen waarover de observatie gaat. Voorbeeld: 外面很冷。 — “Buiten is het koud.” 看起来 betekent “eruitzien” of “lijken”. De vorm bestaat uit 看 (“kijken”) en 起来; samen geeft deze constructie aan hoe iets op basis van de indruk van de spreker lijkt. Het onderwerp dat beoordeeld wordt, kan vóór 看起来 staan, zoals in 他看起来很累。 — “Hij ziet er erg moe uit.” 看起来 zegt dus een indruk, niet noodzakelijk een vaststaand feit. 阴天 betekent “bewolkt weer” of letterlijk een “bewolkte dag”. In deze uitdrukking verwijst 阴 naar somber of bewolkt weer en 天 naar de dag of de weersgesteldheid. Voorbeeld: 今天是阴天。 — “Vandaag is het bewolkt.” Samen betekent 外面看起来是阴天。: “Buiten lijkt het bewolkt.” 外面 geeft de plaats aan, 看起来 drukt de waargenomen indruk uit, en 是阴天 benoemt die indruk als bewolkt weer. De zin presenteert bewolkt weer daarom als wat het buiten lijkt te zijn.

2. 带上一件暖和的外套。

   Neem een warme jas mee.

   带上

   meenemen

   一件

   één kledingstuk

   暖和的

   warm

   外套

   jas

   Uitgebreide uitleg

   带上 betekent hier “meenemen” of “bij je nemen”. Het is de vorm 带 (“meenemen”) met 上 als aanvulling die het meenemen naar de relevante situatie of bestemming uitdrukt. De spreker geeft een aansporing; het onderwerp “jij” staat in het Chinees niet apart in de zin. Voorbeeld: 带上雨伞。 — “Neem een paraplu mee.” 一件 bestaat uit 一 (“één”) en 件, een maatwoord dat onder andere voor kleding wordt gebruikt. In deze zin gaat het dus om één kledingstuk. Het Chinese maatwoord staat tussen het getal en het zelfstandig naamwoord: 一件外套. Het Nederlandse onbepaalde lidwoord in “een jas” hoeft op zichzelf geen telwaarde uit te drukken, maar 一 doet dat hier wel. 暖和的 betekent hier “warme”, in de zin van aangenaam warmte gevend. 暖和 is het bijvoeglijke woord; 的 maakt de woordgroep attributief, zodat zij vóór het zelfstandig naamwoord kan staan: 暖和的外套 — “een warme jas”. In 暖和的 draagt 暖和 zelf geen Nederlandse verbuigingsuitgang; 的 markeert de verbinding met het daaropvolgende zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 暖和的房间 — “een warme kamer”. 外套 betekent “jas” of “buitenjas”: een kledingstuk dat men over andere kleding draagt. Het is hier het zelfstandig naamwoord dat door 一件 en 暖和的 wordt bepaald. Voorbeeld: 这是一件外套。 — “Dit is een jas.” Samen vormt 带上一件暖和的外套。 de aansporing: “Neem een warme jas mee.” De volgorde is: handeling (带上) + één kledingstuk (一件) + eigenschap (暖和的) + soort kledingstuk (外套). De voorafgaande context over bewolkt weer en de volgende vraag over koude wind passen bij het praktische advies om die jas mee te nemen.

3. 风吹起来冷吗？

   Voelt de wind koud aan?

   风

   wind

   吹起来

   blazen; waaien

   冷

   koud

   吗

   maakt er een ja-neevraag van

   Uitgebreide uitleg

   风 betekent hier “wind” en is het onderwerp. Het is een zelfstandig naamwoord; het krijgt in deze zin geen zichtbare meervouds- of naamvalsuitgang. 吹起来 bevat 吹, “blazen/waaien”, gevolgd door 起来. Met wind als onderwerp beschrijft deze combinatie hier het effect wanneer de wind waait: de wind voelt dan koud aan. De combinatie moet dus niet worden gelezen alsof 起来 hier letterlijk “omhoog” betekent. Voorbeeld: 风吹起来很冷。 — “Als de wind waait, voelt het erg koud aan.” 冷 betekent hier “koud”. In het Chinees kan een bijvoeglijk woord zoals 冷 rechtstreeks als predicaat staan; een equivalent van “zijn” is in deze eenvoudige beschrijving niet nodig. Voorbeeld: 今天冷吗？ — “Is het vandaag koud?” 吗 staat aan het einde en maakt van de voorafgaande mededeling een ja-neevraag. Het draagt zelf niet de betekenis “koud” of “wind”; het markeert alleen het vraagtype. Voorbeeld: 风吹吗？ — “Waait de wind?” Samen vormt 风吹起来冷吗？ de vraag of de wind, wanneer hij waait, koud aanvoelt: “Voelt de wind koud aan?”

4. 今天又冷又有风。

   Vandaag is het koud en winderig.

   今天

   vandaag

   又冷又有风

   zowel koud als winderig

   Uitgebreide uitleg

   今天 betekent hier “vandaag”. Het is een tijdsbepaling en staat aan het begin van de zin. Voorbeelden: 今天很忙。 = “Vandaag is het erg druk.”; 明天 = “morgen” is een nuttig contrast. 又冷又有风 beschrijft twee gelijktijdige eigenschappen van het weer. 冷 betekent “koud”; het is hier het eerste beschrijvende predicaat. 有风 betekent letterlijk “wind hebben”, maar wordt in deze context natuurlijk vertaald als “winderig zijn”. 有 betekent “hebben” of “er is/zijn”; in 有风 introduceert het de aanwezigheid van wind. Voorbeeld: 外面有风。 = “Buiten staat er wind.” De herhaalde structuur 又 + beschrijving + 又 + beschrijving betekent “zowel … als …” of “én … én …”. In deze zin verbindt de eerste 又 冷 met de tweede eigenschap 有风; het betekent hier dus niet simpelweg “weer”. Een vergelijkbaar voorbeeld is 又快又方便。 = “Zowel snel als handig.” Samen betekent de zin: “Vandaag is het zowel koud als winderig.” De tijdsbepaling 今天 plaatst de daaropvolgende dubbele beschrijving in vandaag; 又冷又有风 geeft de twee eigenschappen van het weer als één gecoördineerde beschrijving.

5. 我也需要我的帽子。

   Ik heb ook mijn hoed nodig.

   我

   ik

   也

   ook

   需要

   nodig hebben

   我的

   mijn

   帽子

   hoed

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”, de spreker. Dit voornaamwoord verandert niet naar grammaticaal geslacht of getal. Voorbeeld: 我喜欢茶。 — “Ik houd van thee.” 也 betekent “ook”. Het staat hier na het onderwerp 我 en vóór het werkwoord 需要; dat is een veelgebruikt patroon voor “iemand doet ook iets”. Voorbeeld: 我也喜欢茶。 — “Ik houd ook van thee.” 需要 betekent hier “nodig hebben”. Het is een werkwoord; de vorm verandert hier niet voor de persoon: 我需要 betekent “ik heb nodig”, en 他需要 betekent “hij heeft nodig”. Voorbeeld: 我需要水。 — “Ik heb water nodig.” 我的 betekent “mijn”. Het bestaat uit 我 (“ik”) plus 的, een veelgebruikt bezitspartikel. Het patroon 我的 + zelfstandig naamwoord geeft aan dat iets van de spreker is, bijvoorbeeld 我的书 — “mijn boek”. 帽子 betekent “hoed”. Dit is het zelfstandig naamwoord waar 我的 voor staat. Voorbeeld: 帽子在这里。 — “De hoed is hier.” Samen vormen 我也 (“ik ook”), 需要 (“nodig hebben”) en 我的帽子 (“mijn hoed”) de betekenis: “Ik heb ook mijn hoed nodig.” De zin zegt dat de spreker naast iets anders eveneens de eigen hoed nodig heeft.

6. 它在门边。

   Hij ligt bij de deur.

   它

   het; hier: hij

   在

   zich bevinden; zijn

   门

   deur

   边

   rand; zijkant

   在门边

   bij de deur

   Uitgebreide uitleg

   它 betekent hier “hij” volgens de vaste vertaling en verwijst in deze context naar de hoed uit de vorige zin. In het Chinees is 它 het voornaamwoord voor een niet-menselijk referent. De vorm zelf markeert geen grammaticaal geslacht en ook geen enkelvoud of meervoud; een expliciete meervoudsvorm is bijvoorbeeld 它们. 在 geeft hier een plaats aan: iets bevindt zich ergens. Het staat vóór de plaatsbepaling. Bijvoorbeeld: 书在桌上。 — “Het boek ligt op tafel.” 门 betekent “deur”. 边 betekent “rand” of “zijkant”. Samen vormen ze 门边: de plek naast of bij de deur, niet de deur zelf. 在门边 is de plaatsbepaling “bij de deur”. Het patroon is 在 + plaats, bijvoorbeeld 在窗边 — “bij het raam”. Samen is 它在门边。 opgebouwd als voornaamwoord + plaatsaanduiding: het bedoelde voorwerp bevindt zich bij de deur. De vaste Nederlandse vertaling geeft dat weer als “Hij ligt bij de deur”.

7. 我出门前会戴上它。

   Ik doe hem aan voordat ik wegga.

   我

   ik

   出门

   naar buiten gaan; weggaan

   前

   voordat; eerder dan

   会

   zal

   戴上

   aandoen

   它

   het; hem

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier ‘ik’, de spreker als onderwerp. Het is de eerste persoon enkelvoud; in het Chinees verandert deze vorm niet naar geslacht of naamval. 出门 betekent ‘naar buiten gaan’ of ‘weggaan’: 出 is ‘naar buiten komen/gaan’ en 门 verwijst oorspronkelijk naar een deur, maar 出门 wordt als vaste combinatie gebruikt voor ‘het huis verlaten’. Voorbeeld: 我每天出门。— ‘Ik ga elke dag naar buiten.’ 前 staat hier na 出门 en maakt daarvan een tijdsbepaling: 出门前 = ‘voordat ik wegga’ of letterlijk ‘vóór het weggaan’. Het patroon werkwoord + 前 kan ook met een ander werkwoord worden gebruikt, bijvoorbeeld 吃饭前 = ‘voordat je eet’. 会 betekent hier dat iets volgens de spreker zal gebeuren of geregeld gebeurt: ‘zal’ of, afhankelijk van de context, ‘gaat’. Het is niet hetzelfde als 能, dat vooral mogelijkheid of bekwaamheid uitdrukt. In combinatie met 我 en de handeling geeft 我会戴上… de verwachting weer dat de spreker het zal doen. 戴上 betekent hier ‘aandoen/opzetten’ met de nadruk dat het voorwerp op zijn plaats komt. 戴 is de kern ‘dragen/opzetten’ voor bijvoorbeeld kleding, brillen of accessoires; 上 voegt het resultaat- of richtingsaspect toe: de handeling leidt ertoe dat het voorwerp gedragen wordt. Het is dus niet een vorm van 出门, maar een afzonderlijk werkwoord. Voorbeeld: 她戴上眼镜。— ‘Zij zet haar bril op.’ 它 is een voornaamwoord voor een niet-menselijk referent en betekent hier ‘hem’ in de Nederlandse vertaling. De vorm zelf verandert niet naar mannelijk of vrouwelijk; de context bepaalt welk niet-menselijk voorwerp bedoeld is. Hier sluit het aan bij het voorwerp dat eerder bij de deur wordt genoemd, zonder dat het Chinese voornaamwoord zelf het soort voorwerp benoemt. Samen vormt 我出门前 ‘voordat ik wegga’ als tijdskader voor 我会戴上它 ‘zal ik het aandoen’. De volledige betekenis is daarom: ‘Ik doe hem aan voordat ik wegga.’

8. 那你就准备好去散步了。

   Dan ben je klaar voor de wandeling.

   那

   dan; in dat geval

   你

   je/jij

   就

   dan; vervolgens

   准备好

   klaar zijn; gereed zijn

   去

   gaan

   散步

   wandelen

   Uitgebreide uitleg

   那 betekent hier “dan” of “in dat geval”. Het verwijst hier niet naar een specifiek zelfstandig naamwoord. Samen met 就 kan het een gevolgpatroon vormen: 那……就…… = “dan …”. 你 betekent “je/jij” en is hier het onderwerp. De vorm 你 is de tweede persoon; voor een expliciete meervoudsvorm wordt bijvoorbeeld 你们 gebruikt. De vorm zelf krijgt geen aparte verbuiging voor grammaticaal geslacht. 就 is hier een bijwoord dat de daaropvolgende stap of het gevolg markeert. In 那你就…… betekent het samen met 那 ongeveer “dan …”. Het staat vóór het werkwoordelijke deel. 准备好 betekent hier “klaar zijn” of “gereed zijn”. 准备 is het werkwoord “voorbereiden”; 好 is hier een resultaatscomplement en stelt de voorbereiding als geslaagd of voltooid voor. 准备 kan dus “voorbereiden” betekenen, terwijl 准备好 een gereed resultaat uitdrukt. Voorbeeld: 我准备好了。 — “Ik ben klaar.” Dit is een nieuw oefenvoorbeeld; 好 geeft ook daar het bereikte resultaat aan. 去 betekent hier “gaan”. Het staat vóór 散步, dat “wandelen” betekent. Samen betekent 去散步 “gaan wandelen” of “een wandeling gaan maken”. 去 kan vóór een activiteit staan om de activiteit te verbinden met gaan, maar de vaste zin zegt hier vooral dat je klaar bent om te gaan wandelen; hij beweert niet afzonderlijk dat het gaan al heeft plaatsgevonden. De zin wordt opgebouwd als 那 (“dan”) + 你 (“je”) + 就 (markering van gevolg of volgende stap) + 准备好 (“klaar zijn”) + 去散步 (“gaan wandelen”) + 了. De slotpartikel 了 geeft hier aan dat de beschreven toestand als bereikt of als nu geldend wordt voorgesteld. Als geheel betekent 那你就准备好去散步了。: “Dan ben je klaar voor de wandeling.”