Voorbereiden op regen buiten | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 外面下雨了。

   Het regent buiten.

   外面

   buiten

   下雨

   regenen

   了

   geeft hier aan dat de situatie nu geldt

   Uitgebreide uitleg

   外面 betekent hier ‘buiten’ en geeft de plaats van de situatie aan. Het kan ook als zelfstandig naamwoord voor ‘de buitenkant’ worden gebruikt, maar in deze zin is het een plaatsaanduiding. 下雨 betekent letterlijk ‘regen valt’ en wordt in het Chinees als geheel gebruikt voor ‘regenen’. 下 is hier dus niet het losse Nederlandse ‘naar beneden gaan’; samen met 雨 vormt het de weersuitdrukking 下雨. Vergelijk als leerpatroon: 下雪 = ‘sneeuwen’. 了 staat hier na de weersuitdrukking. Het presenteert de situatie als nu ingetreden of nu geldend: het regent op dit moment. In deze positie moet je 了 niet simpelweg altijd als verleden tijd vertalen; de precieze betekenis hangt af van de situatie. Samen vormt 外面 + 下雨 + 了 de mededeling: ‘Buiten regent het.’ De plaats staat voorop, daarna komt de weersuitdrukking, en 了 markeert dat deze toestand nu relevant is. In combinatie met de volgende zin is dit een natuurlijke waarschuwing of aanleiding om buiten passende kleding aan te trekken.

2. 出门前穿上你的靴子。

   Doe je laarzen aan voordat je weggaat.

   出门前

   voordat je weggaat

   穿上

   aantrekken

   你的

   jouw

   靴子

   laarzen

   Uitgebreide uitleg

   出门前 betekent hier “voordat je weggaat”. 出门 is een vaste combinatie van 出 “naar buiten gaan” en 门 “deur”; samen betekent het “naar buiten gaan” of “vertrekken”. 前 betekent “ervoor” en maakt van de voorafgaande handeling een tijdsbepaling. Een bruikbaar patroon is werkwoord + 前: 吃饭前 betekent bijvoorbeeld “voordat je eet”. In deze zin verwijst 你 in de Nederlandse vertaling naar de aangesprokene. 穿上 betekent hier “aantrekken”. 穿 betekent “dragen” of “aantrekken”, terwijl 上 hier als resultaatscomplement aangeeft dat iets op het lichaam komt: 穿上 is dus “aantrekken”, met nadruk op het bereiken van die toestand. In een bevel heeft het Chinees hiervoor geen aparte verbuiging nodig; de gebiedende betekenis komt uit de zin als geheel. Voorbeeld: 穿上外套。 — “Trek je jas aan.” 你的 betekent “jouw”. 你 is het voornaamwoord voor “jij/u” in deze aanspreekvorm, en 的 markeert de bezitsrelatie: 你的 + zelfstandig naamwoord betekent “jouw + zelfstandig naamwoord”. Voorbeeld: 你的书 betekent “jouw boek”. 靴子 betekent “laarzen”. Het is een zelfstandig naamwoord. Chinese zelfstandige naamwoorden krijgen hier geen verplichte meervoudsuitgang; de Nederlandse vertaling gebruikt “laarzen” omdat het in deze context om de laarzen gaat. 靴子 blijft dus dezelfde vorm wanneer het aantal niet afzonderlijk wordt gemarkeerd. Samen vormen de delen de opdracht: 出门前 geeft aan wanneer, 穿上 zegt welke handeling moet gebeuren, en 你的靴子 geeft aan wat moet worden aangetrokken en van wie het is. De volledige betekenis is: “Doe je laarzen aan voordat je weggaat.”

3. 小路上有水坑。

   Er liggen plassen op het pad.

   小路

   paadje, smal pad

   上

   op, als plaatsaanduiding

   有

   er is; er zijn

   水坑

   plassen; waterpoelen

   Uitgebreide uitleg

   小路 betekent hier “paadje” of “smal pad”. 路 is het zelfstandige naamwoord “weg/pad”; 小 beschrijft het pad als klein. Voorbeeld: 小路很窄。 — “Het paadje is erg smal.” 上 staat na de plaatsaanduiding en betekent hier “op”. Het patroon plaats + 上 geeft aan waar iets zich bevindt: 桌子上 betekent “op de tafel”. In deze zin vormt 上 samen met 小路 de plaatsaanduiding, niet met 水坑. 有 betekent hier “er is” of “er zijn”. In het patroon plaats + 有 + zelfstandig naamwoord noemt het Chinees wat op die plaats aanwezig is. 有 zelf markeert het aantal niet. In deze zin is het bedoelde aantal meervoudig, zoals blijkt uit de vaste vertaling “plassen” en uit de context; het Chinees gebruikt hier toch dezelfde vorm 水坑 zonder verplichte meervoudsuitgang. Voorbeeld: 桌子上有一本书。 — “Er ligt een boek op de tafel.” 水坑 betekent hier “plas”. 水 betekent “water” en 坑 “kuil”; samen vormen ze het zelfstandige naamwoord “plas”. In deze zin verwijst de vorm volgens de vaste vertaling naar meerdere plassen. Voorbeeld: 两个水坑 — “twee plassen”. Samen vormt 小路上 de plaatsbepaling “op het paadje”, 有 geeft aan dat daar iets aanwezig is, en 水坑 benoemt de aanwezige plassen. De hele zin betekent dus: “Er liggen plassen op het pad.”

4. 慢慢绕开它们走。

   Loop er langzaam omheen.

   慢慢

   langzaam

   绕开

   ergens omheen gaan

   它们

   ze

   走

   lopen

   Uitgebreide uitleg

   慢慢 betekent hier “langzaam”. Het is de verdubbelde vorm van 慢 (“langzaam”) en werkt hier als bijwoord: het beschrijft hoe de handeling wordt uitgevoerd. Bijvoorbeeld: 慢慢走。 — “Loop langzaam.” 绕开 betekent “ergens omheen gaan” of “iets vermijden”. Het is één samengesteld werkwoord; gebruik het wanneer iemand een obstakel niet rechtstreeks passeert, maar eromheen gaat. Bijvoorbeeld: 绕开水坑。 — “Ga om de plas heen.” 它们 is het meervoudige persoonlijk voornaamwoord voor niet-menselijke referenten; in deze context verwijst het naar de plassen die eerder genoemd zijn. De vorm bevat geen aparte markering voor mannelijk of vrouwelijk. Het enkelvoudige tegenstuk is 它, “het/hem/haar” voor een niet-menselijke referent. 走 betekent hier “gaan” of “lopen”. Het is een zelfstandig werkwoord met als basisvorm dezelfde vorm 走; het verandert in deze zin niet voor persoon of getal. Bijvoorbeeld: 我们走。 — “Wij gaan.” Samen vormt 慢慢绕开它们走 de instructie om langzaam om de plassen heen te lopen: 慢慢 geeft de manier aan, 绕开它们 geeft aan wat men moet vermijden en 走 maakt duidelijk dat de handeling al lopend gebeurt. De vaste vertaling is daarom: “Loop er langzaam omheen.”

5. 我的包可能会湿。

   Mijn tas kan nat worden.

   我的

   mijn

   包

   tas

   可能会

   misschien zullen; mogelijk

   湿

   nat worden

   Uitgebreide uitleg

   我的 betekent hier “mijn”. 我 is “ik”, en 的 maakt van de voorafgaande persoon een bezitsbepaling: 我的包 = “mijn tas”. De bezitsbepaling staat vóór het zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 我的书 = “mijn boek”. 包 betekent hier “tas” of “zak”. Het is een zelfstandig naamwoord; een meervoud wordt in deze zin niet apart gemarkeerd. Voorbeeld: 这个包很大。 = “Deze tas is groot.” 可能会 drukt samen uit dat de gebeurtenis mogelijk zal plaatsvinden. 可能 geeft mogelijkheid aan; 会 helpt hier om de mogelijke gebeurtenis als iets dat kan gebeuren te presenteren. De combinatie maakt de gebeurtenis niet zeker. Voorbeeld: 明天可能会下雨。 = “Morgen kan het regenen.” 湿 betekent hier dat de tas nat wordt of nat raakt. Het is een beschrijvend woord; na 会 staat geen aparte vervoegde vorm voor “worden”. De toestand volgt uit de combinatie van 会 met 湿. Voorbeeld: 衣服会湿。 = “De kleren kunnen nat worden.” Samen vormen 我的包 (“mijn tas”), 可能会 (“kan misschien gebeuren”) en 湿 (“nat worden”) de betekenis: “Mijn tas kan nat worden.” De zin beschrijft een mogelijke verandering van toestand van de tas.

6. 把它放在你的外套下面。

   Houd hem onder je jas.

   把它

   hem als object

   放

   plaatsen

   在

   plaatsaanduiding

   你的

   jouw

   外套

   jas

   下面

   eronder

   Uitgebreide uitleg

   把它 vormt hier samen de 把-constructie. 把 zet het object vóór het werkwoord, zodat duidelijk wordt wat met dat object gedaan moet worden; 它 is het object in de betekenis die de vertaling weergeeft als “hem”. De specifieke referent wordt in deze ene zin niet benoemd. Een bruikbaar patroon is: 把 + object + werkwoord + plaats of resultaat. Voorbeeld: 把书放在桌子上。 = “Leg het boek op de tafel.” 放 betekent hier “plaatsen” of “leggen”. De basisvorm is 放; in het Mandarijn verandert dit werkwoord hier niet naar persoon of getal. Het volgende plaatsdeel maakt duidelijk waar het object moet komen. Voorbeeld: 放在这里。 = “Leg het hier neer.” 在 is hier een plaatsmarkeerder na 放. In het patroon 放在 + plaats verbindt het de handeling van plaatsen met de plaats waar het object terechtkomt. Dat is iets anders dan een zelfstandige plaatsaanduiding: 在桌子下面 betekent “onder de tafel”, terwijl 放在桌子下面 betekent “onder de tafel plaatsen”. 你的 betekent “jouw”. 你 is “jij”, en 的 maakt hiervan een bezitsbepaling vóór een zelfstandig naamwoord: 你的外套 = “jouw jas”. Dit zegt niets over het aantal jassen; het wijst alleen op de relatie tussen de aangesprokene en de jas. 外套 betekent “jas”, meer bepaald een kledingstuk dat je over andere kleding draagt. Het is hier het zelfstandig naamwoord in de plaatsbepaling. Voorbeeld: 这是我的外套。 = “Dit is mijn jas.” 下面 betekent hier “onder” of “eronder”. In 外套下面 geeft het aan dat de bedoelde plaats zich onder de jas bevindt. 下面 is een plaatswoord voor de onderzijde of ruimte eronder. Voorbeeld: 猫在桌子下面。 = “De kat zit onder de tafel.” Samen volgt de zin het patroon 把 + object + 放在 + plaats: 把它 maakt duidelijk welk object wordt verplaatst, 放 beschrijft het plaatsen, en 在你的外套下面 geeft de bestemmingsplaats aan. De volledige betekenis is de vaste vertaling: “Houd hem onder je jas.”

7. 我也应该带把雨伞。

   Ik moet ook een paraplu meenemen.

   我

   ik

   也

   ook

   应该

   zou moeten

   带

   meenemen

   把

   een exemplaar (bij een paraplu)

   雨伞

   paraplu

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik” en is de eerste persoon enkelvoud. Het is de spreker als onderwerp. Ter vergelijking: 你 betekent “jij” en 他 betekent “hij”; die vormen verwijzen naar andere personen. 也 betekent “ook”. Het voegt deze handeling toe aan iets dat al geldt of eerder genoemd is. Het staat hier vóór 应该 en vóór het werkwoordelijke deel. Voorbeeld: 我也去。 — “Ik ga ook.” 应该 betekent hier “zou moeten” of “hoort te”. De vorm drukt uit dat de spreker het meenemen als passend of noodzakelijk beschouwt. Het staat vóór de handeling waarop die beoordeling betrekking heeft. Voorbeeld: 你应该休息。 — “Je zou moeten rusten.” 带 betekent hier “meenemen”: iets met je meenemen naar een andere plaats. De bruikbare basisvorm is 带; het werkwoord verandert in deze zin niet voor de persoon. Voorbeeld: 请带伞。 — “Neem alsjeblieft een paraplu mee.” 把 is hier een maatwoord vóór 雨伞, niet het afzonderlijke grammaticale patroon waarin 把 een objectconstructie inleidt. Bij sommige voorwerpen kan het aangeven om één exemplaar te tellen; in 一把雨伞 betekent het geheel “één paraplu”. In de vaste zin staat geen 一, dus de zin stelt niet expliciet het aantal één vast. De combinatie 带把雨伞 betekent natuurlijk “een paraplu meenemen”. 雨伞 betekent “paraplu”. Dit is het zelfstandig naamwoord voor het voorwerp dat wordt meegenomen. Voorbeeld: 这把雨伞很大。 — “Deze paraplu is groot.” In dat voorbeeld is 把 opnieuw het maatwoord bij 雨伞. Samen vormen 我也应该 het patroon “ik zou ook moeten …”. Daarna volgt 带把雨伞, “een paraplu meenemen”. De volledige betekenis is dus: “Ik moet ook een paraplu meenemen.”

8. 这样你就不会淋湿了。

   Dat helpt je om droog te blijven.

   这样

   zo; op deze manier

   你

   jij

   就

   dan; daardoor

   不会

   zal niet; wordt niet

   淋湿

   nat worden door regen

   了

   geeft een nieuwe situatie aan

   Uitgebreide uitleg

   这样 betekent hier ‘op deze manier’ en verwijst naar de manier of voorwaarde die uit de situatie blijkt. Een herbruikbaar patroon is 这样 + gevolg. Voorbeeld: 这样做就更安全了。— ‘Als je het zo doet, is het veiliger geworden.’ 你 is het Chinese persoonlijke voornaamwoord voor de aangesproken persoon; hier gaat het om degene die in de vertaling met ‘je’ wordt aangeduid. Het verandert niet naar geslacht of naamval. 您 is een beleefde vorm voor ‘u’, maar staat niet in deze zin. 就 verbindt hier de voorafgaande manier of voorwaarde met het gevolg en betekent ongeveer ‘dan’ of ‘daardoor’. Een veelgebruikt patroon is: als/wanneer X, 就 Y. Voorbeeld: 下雨了，我就不出门。— ‘Als het regent, ga ik niet naar buiten.’ 不会 combineert 不, de ontkenning, met 会, een modaal werkwoord dat hier een verwachting of mogelijkheid aanduidt. Samen betekent het hier ‘zal niet’ of ‘wordt niet’: de aangesproken persoon zal niet nat worden. 没有 wordt vaak gebruikt voor een niet-gebeurde handeling of afwezigheid, vooral in een eerdere situatie; het is hier niet de vorm voor deze verwachte uitkomst. 淋湿 betekent hier ‘nat worden door regen of ander vallend water’. Het is een werkwoordelijke uitdrukking: 淋 benadrukt dat iemand door vallend water wordt geraakt, terwijl 湿 op zichzelf ‘nat’ betekent. Voorbeeld: 别淋湿了。— ‘Word niet nat in de regen.’ 了 staat aan het einde van de zin. Hier markeert het een nieuwe of ontstane situatie en niet eenvoudigweg verleden tijd. In 不会淋湿了 laat het zien dat de situatie volgens de spreker nu zo zal uitpakken: de persoon zal niet nat worden. Samen geeft 这样 de manier of voorwaarde aan, 你 de aangesproken persoon, 不会淋湿 het ontkende verwachte gevolg en 了 de nieuwe situatie. De volledige betekenis is: ‘Op deze manier zul je niet nat worden’, wat in de vaste vertaling natuurlijk is weergegeven als ‘Dat helpt je om droog te blijven.’