Zonnig weer en een wandeling | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 外面阳光很好。

   Het is buiten zonnig.

   外面

   buiten

   阳光

   zonlicht

   很好

   heel goed

   Uitgebreide uitleg

   外面 betekent hier ‘buiten’ en kan als plaatsbepaling aan het begin staan. Bijvoorbeeld: 外面很冷。 — ‘Buiten is het koud.’ 阳光 betekent ‘zonlicht’ of ‘zonneschijn’. Het is een zelfstandig naamwoord; 阳 en 光 moet je hier niet als twee losse Nederlandse woorden vertalen. Bijvoorbeeld: 阳光很强。 — ‘Het zonlicht is sterk.’ 很好 bestaat uit 很 en 好. 好 is het adjectief ‘goed’; 很 is hier een graadwoord dat de predicatieve combinatie natuurlijk maakt. In deze zin betekent 很好 in context dat de zonneschijn aangenaam of overvloedig is, dus natuurlijk ‘zonnig’ in de vaste vertaling. 好 kan ook letterlijk ‘goed’ betekenen, afhankelijk van de context. In de oorspronkelijke volgorde vormt 外面 de plaatsbepaling, 阳光 het onderwerp en 很好 de beschrijving: ‘Buiten is de zonneschijn goed’ → natuurlijk Nederlands: ‘Het is buiten zonnig.’

2. 带上你的太阳镜。

   Neem je zonnebril mee.

   带上

   meenemen

   你的

   je; jouw

   太阳镜

   zonnebril

   Uitgebreide uitleg

   带上 betekent hier “meenemen” of “bij je meenemen”. 带 is het werkwoord “meenemen; dragen”, en 上 vormt hier met 带 een vaste werkwoordelijke combinatie die aangeeft dat je iets met je meeneemt. In deze zin is 带上 een aansporing. Het is niet hetzelfde als 戴上, dat “opzetten” betekent, bijvoorbeeld bij een bril of hoed. Voorbeeld: 带上雨伞。 — “Neem een paraplu mee.” 你的 betekent “je/jouw”. 你 verwijst hier volgens de vaste vertaling naar de aangesprokene; 的 maakt van 你 een bezitsaanduiding bij het volgende zelfstandig naamwoord. Het herbruikbare patroon is persoon + 的 + zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld 我的书 — “mijn boek”. 太阳镜 betekent “zonnebril”. Het is een zelfstandig naamwoord voor een bril die tegen zonlicht beschermt. Voorbeeld: 我的太阳镜在包里。 — “Mijn zonnebril zit in de tas.” Samen vormt 带上你的太阳镜。 een directe aansporing: “Neem je zonnebril mee.” Het onderwerp van zo’n aansporing kan in het Chinees worden weggelaten; de vaste vertaling maakt duidelijk dat de aangesprokene bedoeld is. De voorafgaande context over zonnig weer past bij het noemen van een zonnebril.

3. 散步会不会太热？

   Is het te warm om te wandelen?

   散步

   wandelen

   会不会

   zou het ...?

   太

   te

   热

   warm / heet

   Uitgebreide uitleg

   散步 betekent hier ‘wandelen’ of ‘een wandeling maken’. Het is een vaste werkwoordelijke uitdrukking; het werkwoord verandert niet naar persoon of getal. Voorbeeld: 我喜欢散步。 — ‘Ik wandel graag.’ 会不会 staat in de A-not-A-vraagvorm: 会不会 + ... vraagt of iets mogelijk zal zijn of misschien het geval is. In deze zin gaat het om de mogelijkheid dat het te warm zal zijn, niet om een vastgestelde voorspelling. 会 kan op zichzelf ook ‘zullen’ of ‘kunnen’ betekenen; de herhaling met 不 maakt hier een keuzevraag van: ‘zal het wel of niet ...?’ 太 betekent ‘te’ in de betekenis ‘overmatig, meer dan wenselijk’. Het staat vóór het daaropvolgende beschrijvende woord: 太 + adjectief. 太热 betekent dus ‘te warm/heet’, waarbij 太 de graad van 热 verhoogt. 热 betekent hier ‘warm’ of ‘heet’ en beschrijft de temperatuur. Het is een beschrijvend woord dat in het Chinees geen aparte verbuiging voor persoon of getal krijgt. Voorbeeld: 今天很热。 — ‘Vandaag is het warm.’ Samen vormen de delen 散步 + 会不会 + 太热 de vraag: ‘Zal het te warm zijn om te wandelen?’ Natuurlijker weergegeven, zoals in de vaste vertaling: ‘Is het te warm om te wandelen?’ De vraag laat open of de warmte het wandelen ongeschikt maakt.

4. 天气很暖和，但我们还是可以去。

   Het is warm, maar we kunnen nog steeds gaan.

   天气

   het weer

   暖和

   warm

   但

   maar

   我们

   wij

   还是

   nog steeds

   可以

   kunnen

   去

   gaan

   Uitgebreide uitleg

   天气 betekent hier “het weer” en is het onderwerp. In het Chinees kan 天气很暖和 letterlijk worden opgebouwd als “het weer is erg warm/aangenaam warm”: 很 verbindt het onderwerp met het beschrijvende woord 暖和 en maakt de zin natuurlijk. 天气 is een zelfstandig naamwoord; het krijgt hier geen meervouds- of naamvalsuitgang. 暖和 betekent hier “warm” in de zin van aangenaam warm. Het is een beschrijvend woord, geen vervoegde werkwoordsvorm. Voor een contrast kun je bijvoorbeeld zeggen: 今天很冷。 — “Vandaag is het koud.” 但 betekent “maar” en verbindt twee delen met een tegenstelling. Het staat hier aan het begin van het tweede deel: het weer is warm, maar de mogelijkheid om te gaan blijft bestaan. 我们 betekent “wij/we”. Deze vorm markeert de spreker samen met minstens één andere persoon; Chinees maakt in deze vorm geen onderscheid tussen mannelijk en vrouwelijk. Bijvoorbeeld: 我们可以走。 — “Wij kunnen gaan/lopen.” 还是 betekent hier “nog steeds” of “toch nog”. Samen met 可以 laat het zien dat de mogelijkheid om te gaan ondanks het vooraf genoemde warme weer blijft bestaan. In andere contexten kan 还是 ook “of” in een keuzevraag betekenen, maar dat is niet de functie in deze zin. 可以 is een modaal woord met de betekenis “kunnen” of “mogen”, afhankelijk van de context. Hier drukt het uit dat gaan mogelijk is. Het verandert niet volgens persoon of getal: 我可以 en 我们可以 gebruiken dezelfde vorm. Bijvoorbeeld: 你可以坐这里。 — “Je mag/kunt hier zitten.” 去 betekent “gaan” en staat na 可以 als het hoofdwerkwoord van de handeling. In het Chinees verandert 去 niet voor persoon of tijd; tijd of aspect wordt, wanneer dat nodig is, met andere woorden of partikels uitgedrukt. Bijvoorbeeld: 明天去。 — “Morgen gaan we/ga ik.” Samen vormen 天气很暖和 en 但我们还是可以去 de betekenis: “Het is warm, maar we kunnen nog steeds gaan.” De eerste helft beschrijft de toestand van het weer. 但 leidt het contrast in, en 我们还是可以去 zegt dat voor 我们 de mogelijkheid om te gaan blijft bestaan. In de gegeven vertaling is 去 eenvoudig “gaan”; de zin specificeert niet verder waarheen.

5. 我们可以待在阴凉处。

   We kunnen in de schaduw blijven.

   我们可以

   we can

   待在

   blijven in

   阴凉处

   een schaduwrijke plek

   Uitgebreide uitleg

   我们可以 betekent hier “we kunnen”. 我们 is het persoonlijke voornaamwoord voor “wij/we”; het bevat de spreker en minstens één andere persoon, zonder op zichzelf een exact aantal vast te leggen. 可以 is een modaal werkwoord voor mogelijkheid of toestemming. In dit zinsverband geeft het aan dat blijven mogelijk is. Een bruikbaar patroon is 主语 + 可以 + werkwoord: 我可以走。 = “Ik kan/mag gaan.” 待在 betekent “ergens blijven”. 待 is het werkwoord “blijven/vertoeven”; 在 laat hier de plaats volgen waar iemand blijft. Samen vormt 待在 + plaats een herbruikbaar patroon: 他待在家里。 = “Hij blijft thuis.” Het gaat hier dus niet om het binnengaan van een plaats, maar om daar blijven. 阴凉处 is “een schaduwrijke of koele plek”. 阴凉 beschrijft een plaats die beschut tegen zon en daardoor koel is; 处 betekent “plek/plaats”. De hele woordgroep fungeert als de plaats na 待在. Het zelfstandig naamwoord is dus 处, niet 阴凉; 阴凉 beschrijft de plek. Samen geeft 我们可以 + 待在 + 阴凉处 de betekenis: “We kunnen op een schaduwrijke plek blijven.” De mogelijkheid wordt uitgedrukt door 可以, de handeling door 待在, en de plaats door 阴凉处.

6. 树应该能让我们保持凉快。

   De bomen zullen ons koel houden.

   树

   boom/bomen

   应该

   zou moeten

   能

   kunnen

   让我们

   ons laten

   保持

   houden

   凉快

   koel

   Uitgebreide uitleg

   树 betekent hier “boom/bomen”. In het Chinees markeert dit zelfstandig naamwoord op zichzelf geen enkelvoud of meervoud; de vertaling kiest hier voor het meervoud “de bomen”. Een meervoudsmarkeerder is dus niet zichtbaar in deze vorm. 应该 drukt uit dat iets volgens de spreker zou moeten gebeuren of waarschijnlijk zo zal zijn. Het staat vóór de daaropvolgende mogelijkheid of handeling. Bijvoorbeeld: 你应该休息。 — “Je zou moeten rusten.” 能 betekent hier “kunnen” in de zin van de mogelijkheid of het vermogen om iets te doen. Het is niet hetzelfde als 应该: 应该 geeft aan wat zou moeten gebeuren, terwijl 能 aangeeft wat mogelijk is. Bijvoorbeeld: 我能游泳。 — “Ik kan zwemmen.” 让我们 vormt een constructie met de betekenis “ons laten” of “ervoor zorgen dat wij”. 让 introduceert degene die de toestand of handeling ondergaat, en 我们 betekent “wij/ons”; in deze zin is die groep degene die koel blijft. De vorm 我们 verandert hier niet van vorm door deze grammaticale rol. Bijvoorbeeld: 这把伞让我们保持干燥。 — “Deze paraplu zorgt ervoor dat we droog blijven.” 保持 betekent “behouden” of “in een toestand blijven houden”. Het verbindt hier de groep 我们 met de toestand die volgt. Bijvoorbeeld: 请保持安静。 — “Blijf alstublieft stil.” 凉快 betekent hier “koel”, als toestand van de personen die door 让我们 worden genoemd. Het is een beschrijvend woord; in deze zin staat het na 保持 als de toestand die behouden wordt. Bijvoorbeeld: 这里很凉快。 — “Het is hier koel.” Samen geeft 树应该能让我们保持凉快 de structuur weer: “de bomen zouden ons moeten kunnen koel houden”. 应该 geeft de verwachting of wenselijkheid aan, 能 de mogelijkheid, en 让我们保持凉快 beschrijft het resultaat voor ons. In natuurlijk Nederlands is de vaste vertaling: “De bomen zullen ons koel houden.”

7. 我会带一瓶水。

   Ik neem een fles water mee.

   我

   ik

   会

   zal

   带

   meenemen

   一瓶

   één fles

   水

   water

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik” en is de eerste persoon enkelvoud. Het is een zelfstandig persoonlijk voornaamwoord; het verandert niet naar geslacht. Voor “wij” gebruikt het Chinees bijvoorbeeld 我们, maar dat is een andere vorm. 会 geeft hier aan dat de handeling in de toekomst zal plaatsvinden: “zal”. In deze zin maakt het samen met 带 een vooruitblik op wat de spreker van plan is of wat er zal gebeuren. Een nuttig patroon is 主语 + 会 + werkwoord, bijvoorbeeld 他会来。 — “Hij zal komen.” 带 betekent in deze zin “meenemen”. De vorm is niet speciaal vervoegd voor persoon of enkelvoud; de tijd wordt hier mede door 会 duidelijk. Het kan ook in andere contexten “dragen” of “brengen” betekenen, maar met een meegenomen voorwerp is “meenemen” de passende betekenis. Voorbeeld: 我带伞。 — “Ik neem een paraplu mee.” 一瓶 betekent “één fles”. 一 is het telwoord “één” en 瓶 is het maatwoord voor flesvormige inhoud of een fles als eenheid. Het vaste patroon is 一 + maatwoord + zelfstandig naamwoord; 一瓶水 betekent dus letterlijk “één fles water”. Het Nederlandse onbepaalde lidwoord in de vertaling is niet de reden voor 一: het Chinese origineel noemt hier expliciet één fles. 水 betekent “water”. Dit zelfstandig naamwoord staat na 一瓶 en benoemt wat er in de fles zit. In 一瓶水 is 水 dus niet het getelde object op zichzelf; de hoeveelheid wordt uitgedrukt als één fles water. Samen ontstaat de zin uit 我 (“ik”) + 会 (“zal”) + 带 (“meenemen”) + 一瓶水 (“één fles water”): “Ik zal één fles water meenemen.” De woordvolgorde plaatst de handelende persoon eerst, daarna de toekomstige of voorgenomen handeling, en vervolgens het meegenomen object.

8. 这瓶水在散步时会很有用。

   Die fles komt goed van pas tijdens de wandeling.

   这

   deze

   瓶

   fles (maatwoord)

   水

   water

   在散步时

   tijdens het wandelen

   会

   zal

   有用

   nuttig

   Uitgebreide uitleg

   这 presenteert iets als nabij of aangewezen. Voor een zelfstandig naamwoord staat er vaak een maatwoord tussen: 这 + maatwoord + zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld 这本书 = “dit boek”. In deze zin helpt de context bij het begrijpen van 这瓶水 als “deze fles water”; 这 zegt op zichzelf niets over de eigenaar. 瓶 is hier een maatwoord met de betekenis “fles” in de maatwoordgroep 这瓶水. Het benoemt de verpakkingseenheid van het water. Hetzelfde patroon verschijnt in 一瓶水 = “een fles water”: 一 is het getal, 瓶 het maatwoord en 水 de inhoud. 水 betekent “water”. In 这瓶水 geeft 瓶 de hoeveelheid of verpakking aan en 水 wat erin zit. Samen betekent deze groep “deze fles water”. 在散步时 betekent “tijdens het wandelen”. 散步 is hier een werkwoordelijke uitdrukking voor “wandelen” of “een wandeling maken”; 时 maakt van de voorafgaande activiteit een tijdsbepaling. Het patroon 在 + activiteit + 时 kan ook in een nieuwe zin voorkomen, bijvoorbeeld 在学习时听音乐。 — “Tijdens het studeren luister ik naar muziek.” Hier geeft de bepaling aan wanneer de fles nuttig is. 会 staat vóór de beschrijving en geeft hier een verwachting of voorspelling aan: “zal”. In andere contexten kan hetzelfde woord bijvoorbeeld een mogelijkheid of een aangeleerde vaardigheid uitdrukken, maar in deze zin gaat het om het verwachte nut tijdens het wandelen. 有用 betekent “nuttig” of “bruikbaar” en functioneert hier als een beschrijving van de fles. 很 ervoor versterkt die beschrijving; 很有用 betekent letterlijk “heel nuttig” en natuurlijk ook “goed van pas komen”. Een nieuw voorbeeld is 这个工具很有用。 — “Dit gereedschap is erg nuttig.” De zin bouwt op als 这瓶水 = “deze fles water”, 在散步时 = “tijdens het wandelen” en 会很有用 = “zal erg nuttig zijn”. Samen betekent 这瓶水在散步时会很有用。: “Deze fles water zal tijdens het wandelen goed van pas komen.”