Tekenen in je vrije tijd | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 你空闲时间做什么？

   Wat doe je in je vrije tijd?

   你

   jij

   空闲时间

   vrije tijd

   做

   doen

   什么

   wat

   Uitgebreide uitleg

   你 betekent hier “jij”. Het is het gewone voornaamwoord voor de tweede persoon; deze vorm markeert geen grammaticaal geslacht. 你 wordt doorgaans voor één aangesproken persoon gebruikt, terwijl 你们 de meervoudsvorm is. De beleefde variant is 您. 空闲时间 betekent “vrije tijd”: 空闲 beschrijft tijd waarin iemand niet bezet is, en 时间 betekent “tijd”. Samen vormt dit een zelfstandig naamwoordelijk begrip. Voorbeeld: 我空闲时间看书。 — “In mijn vrije tijd lees ik.” 做 betekent hier “doen”. De vorm verandert in deze zin niet volgens persoon of tijd. Het kan in een vraag naar een activiteit vóór het gevraagde onderdeel staan, zoals in 你做什么？ — “Wat doe je?” 什么 betekent “wat”. In het Mandarijn blijft een vraagwoord meestal op de plaats staan waar het gevraagde zinsdeel zou staan. In 做什么 staat het dus na 做: letterlijk “doen wat”, maar natuurlijk vertaald als “wat doen?”. De zin volgt zo het patroon 你 + [tijdsomstandigheid] + 做 + 什么？: “Jij doet in je vrije tijd wat?” In natuurlijk Nederlands wordt dat “Wat doe je in je vrije tijd?” 你 is de aangesprokene, 空闲时间 geeft aan wanneer, 做 noemt de handeling en 什么 vraagt welke handeling het is.

2. 我喜欢在家画画。

   Ik teken graag thuis.

   我

   ik

   喜欢

   leuk vinden; graag doen

   在家

   thuis

   画画

   tekenen

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”. Het is de eerste persoon enkelvoud; het woord zelf verandert niet mee met bijvoorbeeld tijd. Voorbeeld: 我喜欢茶。 — “Ik houd van thee.” 喜欢 is het werkwoord “leuk vinden” of “graag doen”. In deze zin beschrijft het wat de spreker graag doet. Het kan vóór een zelfstandig naamwoord staan (喜欢音乐 — “van muziek houden”) of vóór een werkwoordelijke activiteit (喜欢画画 — “graag tekenen”). Het verandert in het Chinees niet naar persoon of getal. 在家 bestaat uit 在 (“zich bevinden op/in”) en 家 (“thuis; huis”) en betekent hier “thuis”. De plaatsbepaling staat vóór de activiteit: 我在家学习。 — “Ik studeer thuis.” 画画 betekent “tekenen”. 画 is het werkwoord “tekenen”; de herhaalde vorm 画画 is een gebruikelijke informele vorm voor een activiteit en klinkt licht en alledaags. De herhaling maakt er geen meervoud van. Voorbeeld: 孩子喜欢画画。 — “Het kind tekent graag.” Samen vormt de zin het patroon 我 + 喜欢 + 在家 + 画画: “Ik teken graag thuis.” 喜欢 geeft de voorkeur of het plezier aan, 在家 geeft de plaats aan en 画画 is de activiteit. De zin zegt dus dat de spreker tekenen thuis graag doet.

3. 听起来是个让人放松的爱好。

   Dat klinkt als een ontspannende hobby.

   听起来

   klinkt; lijkt te klinken

   是个

   is een

   让人放松

   mensen ontspannen laten

   爱好

   hobby

   Uitgebreide uitleg

   听起来 betekent hier “klinkt”. Het is een vaste combinatie van 听 “horen” en 起来, dat hier aangeeft hoe iets op de spreker overkomt. Het onderwerp is niet expliciet genoemd; de combinatie verwijst in deze zin naar de eerder genoemde hobby van thuis tekenen. Voorbeeld: 这听起来不错。= “Dat klinkt goed.” 是个 betekent hier “is een”. 是 is “zijn”; 个 is een algemeen classificerend woord dat vaak vóór een zelfstandig naamwoord staat. 个 drukt op zichzelf geen bepaald aantal uit; in deze zin maakt het de nominale groep “een ontspannende hobby” grammaticaal natuurlijk. Voorbeeld: 这是个好主意。= “Dit is een goed idee.” 让人放松 betekent hier “mensen laten ontspannen”. 让 kan een persoon of zaak tot iets laten leiden, en 人 betekent “mensen” in algemene zin. 放松 betekent “ontspannen”; het is hier de handeling of het effect dat door de hobby wordt veroorzaakt. Het patroon 让 + persoon/zaak + werkwoord is herbruikbaar: 这首音乐让人开心。= “Deze muziek maakt mensen blij.” 爱好 betekent “hobby” of “liefhebberij”. Het is een zelfstandig naamwoord voor een activiteit die iemand graag beoefent, zoals tekenen. Het kan ook in andere contexten een persoonlijke interesse aanduiden. Voorbeeld: 画画是我的爱好。= “Tekenen is mijn hobby.” Samen vormt 听起来 + 是个 + 让人放松的 + 爱好 de betekenis: “Dat klinkt als een ontspannende hobby.” 让人放松的 staat vóór 爱好 en beschrijft welk soort hobby het is. De volledige zin beoordeelt de hobby als iets dat ontspanning lijkt te geven; de voorafgaande zin maakt duidelijk dat het om thuis tekenen gaat.

4. 我通常在笔记本上画小东西。

   Ik teken meestal kleine dingen in mijn notitieboek.

   我

   ik

   通常

   meestal, gewoonlijk

   在笔记本上

   in mijn notitieboek

   画

   tekenen

   小

   klein

   东西

   dingen

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier ‘ik’: de spreker verwijst naar zichzelf. Het is een persoonlijk voornaamwoord in de eerste persoon enkelvoud; de vorm verandert niet naar grammaticaal geslacht. Voorbeeld: 我喜欢茶。= ‘Ik houd van thee.’ 通常 betekent ‘meestal’ of ‘gewoonlijk’. Dit bijwoord staat hier vóór de plaatsbepaling en het werkwoord en geeft aan dat de handeling een gewoonte is, niet dat zij noodzakelijk altijd gebeurt. Voorbeeld: 我通常晚上看书。= ‘Ik lees meestal ’s avonds.’ 在笔记本上 vormt een plaatsconstructie: 在 + plaats + 上. 在笔记本上 geeft hier de plaats of het medium aan waar de tekeningen worden gemaakt; de vaste vertaling maakt duidelijk dat het om het notitieboek van de spreker gaat. 上 is hier het plaatsaanduidende element ‘op/in’, niet een zelfstandig werkwoord in deze constructie. Voorbeeld: 她在纸上写字。= ‘Zij schrijft op papier.’ 画 betekent hier ‘tekenen’. Het is een zelfstandig werkwoord en de vorm verandert niet voor persoon of getal. Afhankelijk van de context kan 画 ook met schilderen of een tekening/schilderij maken te maken hebben; in deze zin past ‘tekenen’ bij de vertaling en bij 小东西. Voorbeeld: 他喜欢画猫。= ‘Hij tekent graag katten.’ 小 betekent hier ‘klein’. Het is een beschrijvend woord dat vóór het zelfstandig naamwoord 东西 staat: 小东西, ‘kleine dingen’. Het krijgt hier geen aparte verbuiging voor getal of geslacht. Voorbeeld: 这是一个小房间。= ‘Dit is een kleine kamer.’ 东西 betekent hier ‘dingen’ of ‘voorwerpen’. Het is een zelfstandig naamwoord; in deze zin verwijst het zonder verdere specificatie naar kleine dingen die de spreker tekent. Voorbeeld: 桌上有很多东西。= ‘Er liggen veel dingen op tafel.’ De delen worden zo gecombineerd: 我 ‘ik’ + 通常 ‘meestal’ + 在笔记本上 ‘in/op mijn notitieboek’ + 画 ‘teken’ + 小东西 ‘kleine dingen’. De zin betekent dus: ‘Ik teken meestal kleine dingen in mijn notitieboek.’ De volgorde is kenmerkend: het bijwoord staat vóór de plaatsconstructie, de plaatsconstructie vóór het werkwoord, en 小 staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het beschrijft.

5. 你经常练习吗？

   Oefen je vaak?

   你

   je

   经常

   vaak

   练习

   oefenen

   吗

   maakt er een ja-neevraag van

   Uitgebreide uitleg

   你 betekent hier “je/jij” en verwijst naar de aangesprokene. Dit is de vorm voor één aangesprokene; voor meerdere aangesproken personen gebruik je 你们. In een andere zin kan het onderwerp bijvoorbeeld 我 (“ik”) zijn. 经常 betekent “vaak” en geeft aan dat iets geregeld gebeurt. Het staat hier vóór de activiteit die het beschrijft. Voor “soms” kun je bijvoorbeeld 有时候 gebruiken: 我有时候练习。 — “Ik oefen soms.” 练习 betekent hier “oefenen”. Het kan als werkwoord vóór een activiteit staan, bijvoorbeeld 练习中文 — “Chinees oefenen”. In andere contexten kan hetzelfde woord ook naar een oefening of training verwijzen; hier benoemt het de handeling die aan 你 wordt toegeschreven. 吗 staat aan het einde en maakt van de voorafgaande mededeling een ja-neevraag. Het verandert de woordvolgorde niet: zonder 吗 is 你经常练习 “Je oefent vaak”; met 吗 wordt dat een vraag. Een kort bevestigend antwoord kan bijvoorbeeld 是的。 — “Ja.” zijn. Samen vormen 你 + 经常 + 练习 + 吗 de vraag “Oefen je vaak?” 经常 bepaalt de frequentie van 练习, terwijl 吗 de hele mededeling als ja-neevraag markeert.

6. 一点，通常是在我有时间的时候。

   Een beetje, meestal als ik tijd heb.

   一点

   een beetje

   通常

   meestal

   是在我有时间的时候

   is wanneer ik tijd heb

   我有时间

   ik heb tijd

   的时候

   wanneer; als

   Uitgebreide uitleg

   一点 betekent hier “een beetje” en geeft een kleine hoeveelheid of beperkte mate aan. De vaste vertaling geeft die beperkte mate weer; de bronzin specificeert niet zelfstandig precies wat er wordt gemeten. Een ander voorbeeld is 我想喝一点水。 — “Ik wil een beetje water drinken.” 通常 betekent “meestal” en maakt de uitspraak niet absoluut. Het beschrijft iets dat doorgaans zo is, maar niet noodzakelijk altijd. Een bruikbaar contrast is 有时 (“soms”): 我通常晚上练习。 — “Ik oefen meestal ’s avonds.” 是在我有时间的时候 benoemt de tijdsomstandigheid: “wanneer ik tijd heb”. Het Chinese patroon 在 + situatie + 的时候 betekent “wanneer/als ...”; 是 hoort hier bij de manier waarop deze tijdsomstandigheid in de zin wordt gepresenteerd. Bijvoorbeeld: 我是在周末的时候练习。 — “Ik oefen in het weekend.” 我有时间 betekent “ik heb tijd”. 我 is de eerste persoon enkelvoud, 有 is het werkwoord “hebben” en 时间 is het zelfstandig naamwoord “tijd”. 有 krijgt in deze zin geen andere vorm voor persoon of aantal: 我有时间 en 他们有时间 verschillen door het onderwerp, niet door een vervoeging van 有. Voorbeeld: 如果我有时间，我会练习。 — “Als ik tijd heb, zal ik oefenen.” 的时候 maakt de voorafgaande situatie tot een tijdsbepaling. In 我有时间的时候 betekent het geheel “wanneer ik tijd heb”; het verwijst hier naar het moment waarop die situatie geldt. Hetzelfde patroon werkt met een andere situatie: 吃饭的时候不要说话。 — “Praat niet tijdens het eten.” Samen betekent 一点，通常是在我有时间的时候。: “Een beetje, meestal als ik tijd heb.” 一点 geeft de beperkte mate aan, 通常 zegt dat de daaropvolgende omstandigheid meestal geldt, en 是在我有时间的时候 benoemt die omstandigheid als het moment waarop de bedoelde activiteit plaatsvindt.

7. 也许我也可以试试。

   Misschien kan ik het ook proberen.

   也许

   misschien

   我

   ik

   也

   ook

   可以

   kunnen

   试试

   proberen

   Uitgebreide uitleg

   也许 betekent hier “misschien” en drukt onzekerheid over de hele mededeling uit. Het staat vooraan en verandert niet van vorm. Een herbruikbaar patroon is 也许 + zin: 也许他知道。 — “Misschien weet hij het.” 我 is het persoonlijke voornaamwoord “ik”. In het Chinees verandert dit woord niet voor persoon, getal of grammaticaal geslacht; meervoud kan bijvoorbeeld met 们 worden aangegeven, zoals 我们 (“wij”). 也 betekent hier “ook” en voegt de spreker toe aan een al genoemde mogelijkheid of groep. In deze zin staat het na 我 en vóór 可以; de combinatie 我也可以... betekent “ik kan het ook...”. Bijvoorbeeld: 我也想去。 — “Ik wil ook gaan.” 可以 is een modaal werkwoord met de basisvorm 可以; het drukt hier uit dat iets mogelijk of toegestaan is: “kunnen/mogen”. Samen met een werkwoord volgt het doorgaans vóór dat werkwoord: 可以看 — “kunnen/mogen kijken”. Het betekent hier niet op zichzelf “proberen”; die handeling komt van 试试. 试试 komt van het werkwoord 试, “proberen”. De herhaling maakt de handeling kort, voorlopig of uitnodigend van toon: 试试 kan natuurlijk als “eens proberen” of “proberen” worden vertaald. Dit is geen verandering voor verleden of persoon; het Chinees gebruikt in deze vorm geen persoonsuitgang. Bijvoorbeeld: 你试试。 — “Probeer het eens.” Samen vormen de delen 也许 + 我 + 也 + 可以 + 试试 de betekenis: “Misschien kan ik het ook proberen.” 也许 maakt de mogelijkheid onzeker, 我 is de handelende persoon, 也 voegt die persoon toe, 可以 geeft mogelijkheid of toestemming aan en 试试 benoemt de handeling. De punt sluit de mededeling af.

8. 你可以用我的旧铅笔。

   Je kunt mijn oude potlood gebruiken.

   你可以

   je kunt

   用

   gebruiken

   我的

   mijn

   旧

   oud

   铅笔

   potlood

   Uitgebreide uitleg

   你可以 betekent hier dat de aangesprokene iets kan of mag doen. 你 is het persoonlijke voornaamwoord voor “jij/je”; 可以 is een modaal werkwoord dat vóór een ander werkwoord staat. Het verandert niet naar persoon of getal. Het patroon 你可以 + werkwoord is herbruikbaar, bijvoorbeeld: 你可以坐。 — “Je kunt gaan zitten.” 用 betekent “gebruiken” en staat vóór het gebruikte voorwerp. Het is hier het hoofdwerkwoord en krijgt in het Chinees geen persoons- of tijdsuitgang. In het patroon 用 + voorwerp benoem je wat iemand gebruikt. Bijvoorbeeld: 我用手机。 — “Ik gebruik een telefoon.” 我的 betekent “mijn”. Het bestaat uit 我 (“ik/mij”) plus 的, een partikel dat bezit of een relatie uitdrukt. 我的 staat vóór het zelfstandig naamwoord: 我的书 betekent “mijn boek”. De vorm 我 zelf verandert hier niet vanwege het bezitsverband. 旧 betekent hier “oud” in de zin van niet nieuw of al eerder gebruikt. Het is een beschrijvend woord dat vóór het zelfstandig naamwoord staat: 旧 + zelfstandig naamwoord. Het tegenovergestelde is 新 (“nieuw”). Bijvoorbeeld: 这是旧书。 — “Dit is een oud boek.” 铅笔 betekent “potlood”. Dit is het zelfstandig naamwoord dat het voorwerp noemt. In 旧铅笔 staat 旧 ervoor en beschrijft het potlood. De zin wordt opgebouwd als 你可以 + 用 + 我的 + 旧 + 铅笔: “Je kunt mijn oude potlood gebruiken.” De modaliteit 可以 geldt voor de handeling 用; 我的旧铅笔 is het voorwerp dat gebruikt wordt.