Praten over lezen in je vrije tijd | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 你在读什么？

   Wat lees je?

   你

   je

   在读

   aan het lezen zijn

   什么

   wat

   Uitgebreide uitleg

   你 betekent hier “je/jij”: het is het persoonlijke voornaamwoord voor de aangesprokene, zonder markering voor grammaticaal geslacht. Het meervoud is 你们 (“jullie”). Voorbeeld: 你读书。 — “Je leest.” 在读 bestaat hier uit 在 vóór het werkwoord 读. 在 geeft aan dat de handeling op het betreffende moment bezig is; 读 is de basisvorm voor “lezen”. Het werkwoord verandert in deze vorm niet naar persoon of getal. Vergelijk de bruikbare patronen 在读 (“aan het lezen zijn”) en 读了 (“gelezen hebben/heeft gelezen”): 在 en 了 geven verschillende aspectuele informatie. Voorbeeld: 我在读书。 — “Ik ben aan het lezen.” 什么 is het vraagwoord voor “wat”. In het Chinees blijft het vraagwoord doorgaans op de plaats staan waar het antwoord zou komen. Daarom staat 什么 hier na 读: 你在读什么？ heeft letterlijk de structuur “jij bent aan het lezen wat?”, maar betekent natuurlijk “Wat lees je?” Voorbeeld: 你在看什么？ — “Waar kijk je naar?” Samen vormen de delen 你 + 在读 + 什么 een vraag naar het object van een handeling die nu bezig is: “Wat lees je?” De volgorde is onderwerp + bezig-zijn-markering en werkwoord + vraagwoord. De volgende zin gebruikt hetzelfde werkwoordelijke kader in een mededeling: 我在读一本短书。 — “Ik lees een kort boek.”

2. 我在读一本短书。

   Ik lees een kort boek.

   我

   ik

   在读

   aan het lezen zijn

   一本

   één exemplaar

   短

   kort

   书

   boek

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”. Dit is de eerste persoon enkelvoud; het verwijst naar de spreker. Voor “jij” staat in de vorige vraag bijvoorbeeld 你, maar dat is een andere persoon. 在读 geeft weer dat het lezen op het bedoelde moment bezig is. 读 is de basisvorm “lezen”; 在 ervoor markeert hier een voortgaande activiteit. In een andere zin kan 读 zonder 在 ook algemeen of als gewoonte worden gebruikt, bijvoorbeeld: 我读书。 — “Ik lees / ik lees boeken.” 一本 bestaat uit 一 “één” en 本, de maat- of classificator die onder andere bij boeken wordt gebruikt. Samen betekent het letterlijk “één boekexemplaar”; in deze Nederlandse vertaling wordt dat natuurlijk weergegeven als “een boek”. Bij een ander zelfstandig naamwoord kan een andere classificator nodig zijn. 短 betekent hier “kort” en beschrijft 书. Het is een bijvoeglijk woord; de vorm verandert hier niet omdat het Chinees in deze constructie geen verbuiging van het bijvoeglijk woord voor enkelvoud of meervoud gebruikt. 短 kan ook als tegenstelling van 长 (“lang”) worden geleerd. 书 betekent “boek”. In 一本短书 staat het na de classificator en na de beschrijving: eerst de hoeveelheid/classificator, daarna 短 en vervolgens het zelfstandig naamwoord 书. De zin volgt dus het patroon 我 + 在读 + 一本 + 短 + 书: “Ik ben één kort boek aan het lezen”, natuurlijk vertaald als “Ik lees een kort boek.” De voortgaande activiteit wordt uitgedrukt door 在读, terwijl 一本短书 het gelezen object beschrijft.

3. 你喜欢这个故事吗？

   Vind je het verhaal leuk?

   你

   jij

   喜欢

   leuk vinden

   这个

   dit/deze

   故事

   verhaal

   吗

   vraagpartikel

   Uitgebreide uitleg

   你 betekent hier “jij/je” en is de aangesproken persoon. Deze vorm verandert niet voor geslacht; het getal wordt in deze zin niet apart gemarkeerd. Voorbeeld: 你看书。 — “Jij leest een boek.” 喜欢 betekent hier “leuk vinden” of “houden van”. Het is een werkwoord dat in het Chinees niet verandert voor persoon of getal: hetzelfde 喜欢 kan bijvoorbeeld bij “ik”, “jij” of “zij” staan. Voorbeeld: 我喜欢这个故事。 — “Ik vind dit verhaal leuk.” 这个 bestaat uit 这 “dit/deze” en 个, een veelgebruikt classificerend element bij onder meer concrete dingen. Samen verwijst het naar “dit/deze …”, hier naar het verhaal dat daarna genoemd wordt. Het demonstratief geeft nabijheid of aanwijzing aan; het Nederlandse “het verhaal” in de vaste vertaling geeft de bedoelde referentie weer zonder 这个 afzonderlijk te vertalen. Voorbeeld: 这个书很短。 is geen goed model voor algemeen gebruik; bij 书 wordt gewoonlijk een passende classificator gebruikt: 这本书很短。 — “Dit boek is kort.” 故事 betekent “verhaal”. Het is een zelfstandig naamwoord; in deze zin is het datgene wat door 喜欢 leuk gevonden wordt. Voorbeeld: 这个故事很短。 — “Dit verhaal is kort.” 吗 staat aan het einde van een mededelende zin en maakt er een gewone ja-neevraag van. Het draagt hier geen zelfstandige inhoud zoals “wat” of “waar” en verandert niet mee met persoon of getal. Voorbeeld: 你喜欢书吗？ — “Vind je boeken leuk?” Samen vormt 你喜欢这个故事吗？ de vraag “Vind je dit verhaal leuk?” De volgorde is: onderwerp 你 + werkwoord 喜欢 + datgene waarop de voorkeur gericht is, 这个故事 + het vraagpartikel 吗. De vaste vertaling geeft dit natuurlijk weer als “Vind je het verhaal leuk?” De vraag gaat dus over of de aangesproken persoon dit verhaal leuk vindt.

4. 这个故事很容易读懂。

   Het is makkelijk te volgen.

   这个

   dit/deze

   故事

   verhaal

   很容易

   erg makkelijk

   读懂

   begrijpen door te lezen

   Uitgebreide uitleg

   这个 betekent hier “dit/deze” en wijst naar iets dichtbij in de gesprekssituatie of in de tekst. 这 is de aanwijzende vorm; 个 is hier het algemene maatwoord bij het zelfstandig naamwoord. Samen staat het vóór 故事: 这个故事 = “dit verhaal”. Voorbeeld: 这本书 = “dit boek”; bij 本 hoort het passende maatwoord voor boeken. 故事 betekent “verhaal”. Het is een zelfstandig naamwoord en kan bijvoorbeeld voorafgegaan worden door een aanwijzer of bezittelijke bepaling: 我的故事 = “mijn verhaal”. In deze zin is het verhaal het onderwerp van de beschrijving. 很容易 betekent hier “erg/makkelijk”. 容易 is het bijvoeglijke woord “makkelijk” of “gemakkelijk”. 很 versterkt het bijvoeglijke predicaat; in zulke zinnen helpt het ook om de beschrijving natuurlijk te vormen. Het is hier niet nodig om een afzonderlijke graadvergelijking uit te drukken. Voorbeeld: 这很容易。 = “Dit is heel makkelijk.” 读懂 betekent “door te lezen begrijpen”. 读 betekent “lezen” en 懂 geeft het bereikte resultaat aan: de inhoud wordt begrepen. Daardoor zegt 读懂 meer dan alleen 读 (“lezen”). Dit is een resultaatcombinatie: werkwoord + resultaatcomplement. Voorbeeld: 我读懂了这句话。 = “Ik heb deze zin begrepen door hem te lezen.” Samen vormt 这个故事 het onderwerp, 很容易 de beoordeling en 读懂 wat gemakkelijk lukt. De volledige betekenis is: “Dit verhaal is makkelijk te begrijpen door het te lezen”, natuurlijk weergegeven als “Het is makkelijk te volgen.”

5. 你通常在哪里看书？

   Waar lees je meestal?

   你

   jij

   通常

   meestal

   哪里

   waar

   看书

   boeken lezen

   Uitgebreide uitleg

   你 betekent hier “jij” en is het persoonlijk voornaamwoord voor de aangesprokene. In het Chinees verandert dit voornaamwoord niet volgens geslacht of naamval. Voor meerdere personen bestaat 你们 (“jullie”); dat is een andere vorm. 通常 betekent “meestal” en geeft de gebruikelijke frequentie aan. Het staat hier vóór de plaats- en werkwoordgroep en bepaalt dus de hele handeling: meestal lezen. Voorbeeld: 我通常在家吃饭。 — “Ik eet meestal thuis.” 哪里 vraagt naar een plaats: “waar?”. Het is een vraagwoord en staat op de plek waar het antwoord in een mededelende zin zou staan; het wordt niet naar voren verplaatst. Voorbeeld: 你在哪里工作？ — “Waar werk je?” 看书 bestaat uit 看 (“lezen/bekijken”) en 书 (“boek”), maar vormt hier samen de gebruikelijke uitdrukking “boeken lezen”. 看 heeft dus in deze context niet de betekenis “kijken” naar een beeld. Voorbeeld: 她晚上看书。 — “Zij leest ’s avonds.” Samen vormt de zin: 你 + 通常 + 哪里 + 看书 — “Waar lees je meestal?” Het onderwerp staat vooraan, 通常 geeft aan dat het om je gebruikelijke gewoonte gaat, en 哪里 neemt de plaats in waar een antwoord zoals “thuis” of “in een rustige kamer” zou staan. Het Chinees gebruikt hier geen aparte werkwoordsverbuiging voor de tegenwoordige tijd of voor de persoon; de tijd en gewoonte blijken uit de context en uit 通常.

6. 我通常在家里的安静房间里看书。

   Ik lees meestal in een rustige kamer thuis.

   我

   ik

   通常

   meestal

   家里

   thuis

   安静

   rustig

   房间

   kamer

   看书

   lezen

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”. Het is de eerste persoon enkelvoud; deze vorm maakt geen onderscheid tussen mannelijk en vrouwelijk. Voorbeeld: 我看书。 = “Ik lees.” 通常 betekent “meestal” en geeft aan dat iets gewoonlijk gebeurt, niet slechts één keer. Voorbeeld: 我通常在家吃饭。 = “Ik eet meestal thuis.” 家里 betekent hier “thuis” of “in huis”. In 家里的 wordt het gevolgd door 的: 家里 vormt dan het bepalende deel met de betekenis “van thuis” of “van het huis”. Daardoor bepaalt het de kamer die erop volgt; het is hier niet een tweede, afzonderlijke locatie naast de kamer. 安静 betekent “rustig” of “stil”. Hier beschrijft het 房间; het zegt dus niet dat de spreker zelf stil is. Voorbeeld: 这是安静的房间。 = “Dit is een rustige kamer.” 房间 betekent “kamer”. In 安静房间里 verwijst het naar de kamer waarbinnen de handeling plaatsvindt. Een gebruikelijk volledig modificatiepatroon is 安静的房间 (“een rustige kamer”); in de vaste zin staat het zichtbare fragment 安静房间 zonder 的, wat in deze nominale verbinding mogelijk is. 里 na de naamwoordgroep markeert de binnenlocatie: “in de kamer”. 看书 betekent hier “lezen”, letterlijk “boeken lezen”. 看 kan onder meer “kijken” of “lezen” betekenen, terwijl 书 “boek” betekent; samen is 看书 een gebruikelijke combinatie voor lezen. Voorbeeld: 她喜欢看书。 = “Zij leest graag.” Het patroon is 我 + 通常 + 在 + 家里的 + 安静房间里 + 看书: “Ik lees meestal in de rustige kamer van thuis.” 在 introduceert de plaats, 家里的 bepaalt welke kamer bedoeld is, en 里 markeert dat de handeling binnen die kamer gebeurt. Samen betekent 我通常在家里的安静房间里看书。: “Ik lees meestal in een rustige kamer thuis.”

7. 听起来很安静。

   Dat klinkt rustig.

   听起来

   klinkt

   很

   erg

   安静

   rustig

   Uitgebreide uitleg

   听起来 betekent hier “klinken” of “overkomen als”. Het is een vaste combinatie van 听 (“horen”) met 起来, dat in deze combinatie aangeeft hoe iets op de spreker overkomt. Het onderwerp is niet uitgedrukt; de Nederlandse vertaling verwijst ernaar met “dat”, zonder het precieze referent verder te benoemen. 很 staat vóór het beschrijvende woord 安静 en kan “erg” of “heel” betekenen. In het Mandarijn wordt 很 echter ook vaak gebruikt om een adjectief natuurlijk als gezegde te verbinden; daarom hoeft de zin geen sterke vergelijking met andere situaties uit te drukken. Het is hier geen zelfstandig telwoord. 安静 is een adjectief met de betekenis “rustig” of “stil”. Als gezegde beschrijft het hier dat waarnaar “dat” verwijst. Voor een zelfstandig naamwoord staat het bijvoorbeeld in 安静的房间 — “een rustige kamer”; 的 verbindt het beschrijvende woord met het zelfstandig naamwoord. De vorm 安静 zelf verandert hier niet voor persoon of getal. Samen vormen de delen de herbruikbare structuur 听起来 + 很 + adjectief: “het klinkt heel [adjectief]”. Daarom betekent 听起来很安静。 als geheel: “Dat klinkt rustig.”

8. 这能帮助我享受空闲时间。

   Het helpt me om van mijn vrije tijd te genieten.

   这

   dit

   能

   kunnen

   帮助

   helpen

   我

   mij

   享受

   genieten van

   空闲

   vrije

   时间

   tijd

   Uitgebreide uitleg

   这 betekent hier ‘dit’ en staat zelfstandig als onderwerp. De precieze verwijzing wordt in de aangeleverde zin niet benoemd; de vertaling maakt alleen duidelijk dat het als ‘het/dit’ wordt opgevat. Als aanwijzend woord kan 这 ook vóór een zelfstandig naamwoord staan, bijvoorbeeld: 这本书很好。— ‘Dit boek is goed.’ 能 drukt hier uit dat iets mogelijk is of een vermogen heeft: ‘kan’. De vorm verandert niet voor persoon of getal. Een nuttig contrast is 可以, dat vaak ‘mogen’ of ‘kunnen’ in de zin van toestemming/mogelijkheid betekent. Voorbeeld: 我能帮助你。— ‘Ik kan je helpen.’ 帮助 is hier het werkwoord ‘helpen’. Het kan een persoon vóór een volgende werkwoordgroep nemen: 帮助 + persoon + werkwoord. Voorbeeld: 这能帮助我学习。— ‘Dit kan me helpen studeren.’ 我 is de eerste-persoonsvorm ‘ik/mij’. In deze zin staat het na 帮助 en is het dus degene die geholpen wordt; het Chinees gebruikt voor onderwerp en object dezelfde vorm. Voorbeeld: 他帮助我。— ‘Hij helpt mij.’ 享受 betekent hier ‘genieten van’ en is een werkwoord. Het neemt het ding of de activiteit waarvan iemand geniet direct erna als object. Voorbeeld: 我享受音乐。— ‘Ik geniet van muziek.’ 空闲 betekent ‘vrij’ of ‘beschikbaar’ en beschrijft hier 时间: het gaat om tijd waarin men vrij is. Het is geen vorm van 时间 en verandert daar niet voor. Voorbeeld: 我有空闲时间。— ‘Ik heb vrije tijd.’ 时间 betekent ‘tijd’. In de combinatie 空闲时间 vormt het de kern en bepaalt 空闲 welk soort tijd bedoeld wordt. Voorbeeld: 时间很宝贵。— ‘Tijd is waardevol.’ Samen is de structuur 这 + 能 + 帮助 + 我 + 享受 + 空闲时间: ‘Dit kan mij helpen genieten van mijn vrije tijd.’ 这 is het onderwerp, 能 geeft de mogelijkheid aan, 帮助 introduceert de persoon die geholpen wordt, en 享受空闲时间 benoemt wat die hulp mogelijk maakt.