Koken als hobby en eenvoudige soep maken | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 做饭是你的爱好吗？

   Is koken jouw hobby?

   做饭

   koken

   是

   zijn / is

   你的

   jouw

   爱好

   hobby

   吗

   maakt er een ja-neevraag van

   Uitgebreide uitleg

   做饭 betekent hier ‘koken’. Het is een vaste combinatie van 做 (‘doen/maken’) en 饭 (‘eten’; in deze combinatie: koken). Het onderwerp van de handeling kan worden toegevoegd, bijvoorbeeld: 我做饭。 — ‘Ik kook.’ In de context sluit 做饭 aan bij thuis eenvoudig eten maken. 是 betekent ‘zijn’ en verbindt hier het onderwerp met een zelfstandig naamwoordelijk deel. In het Mandarijn verandert 是 niet naar persoon of getal: 我是学生。 — ‘Ik ben student.’ 你的 betekent ‘jouw’. Dit bestaat uit 你 (‘jij’) plus 的, dat hier bezit of betrekking uitdrukt. 你 verwijst grammaticaal naar één aangesproken persoon; deze vorm markeert geen gender. Vergelijk 我的爱好 — ‘mijn hobby’. 爱好 is het zelfstandig naamwoord ‘hobby’ of ‘liefhebberij’. Het kan ook als werkwoord worden gebruikt in de betekenis ‘houden van’ of ‘als hobby beoefenen’, maar in deze zin staat het als zelfstandig naamwoord na 你的. 吗 staat aan het einde en maakt van een mededelende zin een ja-neevraag. Zonder 吗 zou 做饭是你的爱好。 betekenen: ‘Koken is jouw hobby.’ Met 吗 wordt het: ‘Is koken jouw hobby?’ Een antwoord kan bijvoorbeeld zijn: 是。 — ‘Ja.’ De zin volgt het patroon [onderwerp] + 是 + [bezittelijke bepaling] + [zelfstandig naamwoord] + 吗: 做饭 (‘koken’) is het onderwerp, 是 koppelt dit aan 你的爱好 (‘jouw hobby’), en 吗 maakt de hele uitspraak tot een vraag. Samen betekent 做饭是你的爱好吗？: ‘Is koken jouw hobby?’

2. 我喜欢在家做简单的饭菜。

   Ik maak graag eenvoudig eten thuis.

   我喜欢

   ik vind het leuk

   在家

   thuis

   做

   maken

   简单

   eenvoudig

   饭菜

   eten

   Uitgebreide uitleg

   我喜欢 betekent hier “ik maak graag …” of letterlijker “ik vind … leuk”. 我 is de eerste-persoonsvorm “ik”; die verandert in het Chinees niet naar persoon of getal. 喜欢 is het werkwoord “leuk vinden / graag doen”. Het kan direct voor een werkwoord staan: 我喜欢看书。 — “Ik lees graag.” In deze zin kondigt 我喜欢 dus de activiteit aan die erop volgt. 在家 betekent “thuis”. 在 geeft hier de plaats aan en 家 betekent “thuis / huis”. De plaatsbepaling staat in deze zin vóór de activiteit: 在家做饭 — “thuis koken”. 在 kan ook in een ander patroon een plaats aangeven waar iets zich bevindt, maar hier bepaalt het de plaats van de handeling. 做 betekent hier “maken”, met 饭菜 als wat er gemaakt wordt. Het is een algemeen werkwoord voor maken of doen; in deze context gaat het om eten bereiden. In 做什么？ betekent het bijvoorbeeld “wat maken/doen?” — 你喜欢做什么？ betekent “Wat maak je graag?” 简单 betekent “eenvoudig” of “simpel”. In deze zin beschrijft het het eten. Voor een zelfstandig naamwoord gebruikt het Chinees hier de vorm 简单的饭菜: 的 verbindt de beschrijving met het daaropvolgende zelfstandig naamwoord. 简单 verandert daarbij niet voor getal of grammaticaal geslacht. 饭菜 betekent “eten” of “bereide gerechten”. Het verwijst hier naar voedsel dat als maaltijd wordt klaargemaakt, niet alleen naar één afzonderlijk ingrediënt. Het zelfstandig naamwoord staat na 简单的, omdat die woordgroep het eten beschrijft. De volgorde is 我喜欢 + 在家 + 做 + 简单的饭菜: “Ik vind het leuk om thuis eenvoudig eten te maken.” In natuurlijk Nederlands wordt dat: “Ik maak graag eenvoudig eten thuis.” De zin zegt dat de spreker deze activiteit graag doet; 在家 geeft de plaats aan, 做 de handeling en 简单的饭菜 wat er wordt gemaakt.

3. 你喜欢做什么？

   Wat maak je graag?

   你

   jij

   喜欢

   graag leuk vinden

   做

   doen; maken

   什么

   wat

   Uitgebreide uitleg

   你 betekent hier ‘je/jij’, de aangesproken persoon. Deze vorm verandert niet voor grammaticaal geslacht en geeft op zichzelf niet aan of het om één of meer personen gaat. Voor een eerste persoon gebruik je bijvoorbeeld 我: 我喜欢做饭。 = ‘Ik kook graag.’ 喜欢 betekent hier ‘graag leuk vinden’. Het is de basisvorm en verandert in het Chinees niet mee met de persoon: 我喜欢 en 你喜欢 hebben dezelfde vorm. Het kan gevolgd worden door een zelfstandig naamwoord of door een werkwoordelijk deel. In deze zin volgt 做什么, dus het gaat om wat iemand graag doet of maakt. Voorbeeld: 你喜欢喝茶吗？ = ‘Drink je graag thee?’ 做 betekent hier, in overeenstemming met de vaste vertaling, ‘maken’. Dezelfde vorm kan afhankelijk van de context ook ‘doen’ betekenen; hier wordt specifiek gevraagd wat de aangesproken persoon graag maakt. Ook dit werkwoord krijgt geen persoonsuitgang. Voorbeeld: 我做饭。 = ‘Ik kook.’ 什么 betekent ‘wat’. In het Chinees blijft zo’n vraagwoord meestal op de plaats van het gevraagde onderdeel staan. 做什么 betekent daardoor letterlijk ‘wat maken/doen’, zonder dat 什么 naar voren wordt verplaatst. Voorbeeld: 你做什么？ = ‘Wat maak/doe je?’ Samen bestaat de zin uit 你 + 喜欢 + 做什么: ‘je/jij vindt het leuk om wat te maken’. Als natuurlijke vraag betekent hij, volgens de vaste vertaling: ‘Wat maak je graag?’

4. 我经常煮简单的汤。

   Ik maak vaak een eenvoudige soep.

   我

   ik

   经常

   vaak

   煮

   koken

   简单

   eenvoudig

   汤

   soep

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”: de eerste persoon als onderwerp. Deze vorm verandert niet voor geslacht of grammaticaal getal. Voorbeeld: 我喜欢茶。 — “Ik houd van thee.” 经常 is een bijwoord van frequentie en betekent “vaak” of “regelmatig”. Het staat hier vóór het werkwoord 煮. Voorbeeld: 我经常喝水。 — “Ik drink vaak water.” 煮 betekent hier “koken” of, in combinatie met soep, “soep maken/koken”. Het is het werkwoord; de vorm verandert hier niet wegens de persoon 我. Voorbeeld: 他煮面。 — “Hij kookt noedels.” De Chinese keuze 煮 legt de nadruk op het koken; de vaste Nederlandse vertaling maakt dit natuurlijk als “maken”. 简单 betekent “eenvoudig” of “simpel”. Hier beschrijft het de soep als eenvoudig, niet de handeling als weinig frequent of gemakkelijk. Als beschrijvend woord staat het vóór het zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 这是简单的方法。 — “Dit is een eenvoudige methode.” 汤 betekent “soep”. Het is het zelfstandig naamwoord dat het object van 煮 vormt. Voorbeeld: 汤很热。 — “De soep is erg heet.” In 简单的汤 verbindt 的 het beschrijvende woord 简单 met het zelfstandig naamwoord 汤: letterlijk een “eenvoudige soep”. In het Chinees staat de bepaling vóór het zelfstandig naamwoord; 的 is hier het verbindende element. Het onbepaalde lidwoord en enkelvoud in de Nederlandse vertaling zijn keuzes van het Nederlands; de Chinese zin zelf drukt niet afzonderlijk een numerieke hoeveelheid uit. De volgorde is 我 + 经常 + 煮 + 简单的汤: “ik” is het onderwerp, 经常 geeft de frequentie aan, 煮 is de handeling en 简单的汤 is wat er wordt gekookt. Samen betekent de zin: “Ik maak vaak een eenvoudige soep.”

5. 你用食谱吗？

   Gebruik je een recept?

   你

   je

   用

   gebruiken

   食谱

   recept

   吗

   maakt van de zin een ja-neevraag

   Uitgebreide uitleg

   你 betekent hier ‘je/jij’ en is het onderwerp: de aangesprokene. Het is de gewone tweede persoon enkelvoud; de vorm verandert niet naar geslacht. Voor een groep gebruik je 你们 (‘jullie’). Voorbeeld: 你做饭吗？ — ‘Kook je?’ 用 betekent hier ‘gebruiken’ en is het werkwoord. De vorm verandert in het Chinees niet voor persoon of enkelvoud/meervoud. Het kan een voorwerp of middel vóór zich nemen: 我用手机。 — ‘Ik gebruik een telefoon.’ In deze vraag is 用 het doen van iets met een 食谱. 食谱 betekent ‘recept’, hier een recept om eten te bereiden. Het is een zelfstandig naamwoord. In het Chinees verandert het zelfstandig naamwoord niet voor meervoud; als het aantal belangrijk is, kan een telwoordconstructie zoals 一个食谱 (‘één recept’/‘een recept’) worden gebruikt. 吗 staat aan het einde van een mededelende zin en maakt er een neutrale ja-neevraag van. Het staat dus niet voor het werkwoord. Een bevestigend antwoord kan bijvoorbeeld 用。 (‘Ja, ik gebruik er een.’) zijn, terwijl een ontkennend antwoord 不用。 (‘Nee, ik gebruik er geen.’) kan zijn; de precieze formulering hangt af van de bedoelde persoon en context. De zin bouwt op als 你 + 用 + 食谱 + 吗: onderwerp + werkwoord + object + vraagpartikel. Daarom betekent 你用食谱吗？ als geheel ‘Gebruik je een recept?’ De vraag gaat over het gebruik van een recept; 吗 maakt van de voorafgaande mededeling een ja-neevraag.

6. 我照着一个简单的食谱做。

   Ik volg een eenvoudig recept.

   我

   ik

   照着

   volgens; aan de hand van

   一个

   een

   简单

   eenvoudig

   食谱

   recept

   做

   maken; doen

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”. Dit is het persoonlijke voornaamwoord voor de spreker; het verandert in het Chinees niet voor geslacht of getal. Voorbeeld: 我们做饭。 = “Wij koken.” 照着 geeft aan dat iemand iets als richtlijn volgt: hier volgt de spreker een recept. Het patroon 照着 + richtlijn + 做 is bruikbaar voor “iets volgens een richtlijn doen”. Voorbeeld: 照着说明做。 = “Doe het volgens de instructies.” 一个 staat vóór 食谱 en vormt samen een onbepaalde nominale groep: “een recept”. 个 is hier het maatwoord dat bij dit zelfstandig naamwoord wordt gebruikt. 一 betekent in deze combinatie “één/een”, maar de Nederlandse vertaling legt hier vooral onbepaaldheid vast; de zin benadrukt niet noodzakelijk een telcontrast. 简单 betekent hier “eenvoudig”. Het beschrijft 食谱 en staat er direct vóór. Het is een beschrijvend woord dat in deze vorm niet voor enkelvoud of meervoud verandert. Voorbeeld: 这是一个简单的方法。 = “Dit is een eenvoudige methode.” 食谱 betekent “recept”, in de betekenis van instructies voor het bereiden van eten. Het is een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 我有一个食谱。 = “Ik heb een recept.” 做 betekent hier “maken/doen”, met het recept als richtlijn en het bereiden van het gerecht als handeling. De vorm 做 is niet naar persoon of getal vervoegd; tijd en aspect worden in het Chinees vaak door de context of door andere woorden uitgedrukt. Voorbeeld: 我做汤。 = “Ik maak soep.” Samen vormen 照着一个简单的食谱做 en 我 de betekenis: “Ik volg een eenvoudig recept.” 照着 introduceert het recept als richtlijn, 一个简单的食谱 betekent “een eenvoudig recept”, en 做 geeft de handeling van het maken of bereiden aan. De volledige zin is dus: 我照着一个简单的食谱做。 = “Ik volg een eenvoudig recept.”

7. 汤做好后，我想尝尝。

   Ik wil het proberen als het klaar is.

   汤

   soep

   做好

   klaarmaken; klaar zijn

   后

   nadat; na

   我想

   ik wil

   尝尝

   even proeven

   Uitgebreide uitleg

   汤 betekent hier “soep”. Het is een zelfstandig naamwoord. In een herbruikbaar patroon staat het bijvoorbeeld vóór een werkwoord: 喝汤 = soep drinken. In deze zin is de soep het onderwerp van de toestand die met 做好 wordt beschreven. 做好 betekent hier dat de soep klaargemaakt en klaar is. 做 is de basisvorm “doen/maken”; 好 geeft in deze combinatie aan dat de handeling tot een geslaagd of voltooid resultaat heeft geleid. Het is dus niet alleen “maken”, maar “goed/klaar maken”. Voorbeeld: 饭做好了。 = “Het eten is klaar.” 后 maakt van wat ervoor staat een tijdsbepaling: ...后 betekent “nadat ...” of “na ...”. Het patroon werkwoord + 后 kan een gebeurtenis aanduiden die eerst plaatsvindt, waarna de hoofdhandeling volgt. Hier is 做好后 letterlijk “nadat het klaargemaakt en klaar is”. 我想 betekent “ik wil” of “ik zou graag”. 我 is de eerste persoon enkelvoud, “ik”, en 想 drukt hier een wens of voornemen uit. Het is een vaste, veelgebruikte manier om een volgende handeling als gewenste handeling te markeren. Voorbeeld: 我想喝水。 = “Ik wil water drinken.” 尝尝 betekent “even proeven”. 尝 betekent “proeven”; de herhaling in 尝尝 maakt de handeling kort, licht of vrijblijvend van toon. Dit is geen verandering van persoon of tijd. Voorbeeld: 你尝尝。 = “Proef maar even.” De zin is opgebouwd als 汤做好后 + 我想尝尝: “nadat de soep klaar is” + “wil ik even proeven”. Samen betekent de vaste uiting: “Ik wil het proberen als het klaar is.” In de gegeven context verwijst “het” in de vertaling naar de soep, en 尝尝 maakt duidelijk dat het om proeven gaat.

8. 我给你留一些汤。

   Ik bewaar wat soep voor je.

   我

   ik

   给你

   voor jou

   留

   bewaren

   一些

   wat; enige

   汤

   soep

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik” en is de eerste persoon enkelvoud. Het is een zelfstandig persoonlijk voornaamwoord; de vorm verandert niet naar grammaticaal geslacht. Voorbeeld: 我想喝茶。 — “Ik wil thee drinken.” 给你 betekent hier “voor jou”. 你 is het persoonlijke voornaamwoord voor de aangesprokene, enkelvoud; 给 geeft in deze constructie de begunstigde of ontvanger aan. Het is dus niet nodig om 给你 als één onveranderlijk woord te leren: het patroon 给 + persoon kan ook “voor/aan iemand” betekenen. Voorbeeld: 我给他留一张票。 — “Ik bewaar een kaartje voor hem.” 留 betekent hier “bewaren” of “apart houden”. Het is een werkwoord waarvan de vorm in deze zin niet door persoon of getal verandert. In combinatie met een zaak die iemand later kan krijgen, kan het patroon 给 + persoon + 留 + zaak worden gebruikt. Voorbeeld: 给我留一点。 — “Bewaar een beetje voor mij.” 一些 betekent hier “wat” of “enige hoeveelheid”. Het geeft een niet nader bepaalde hoeveelheid aan; het zegt op zichzelf niet precies hoeveel. Het staat vóór het zelfstandig naamwoord dat de hoeveelheid betreft. Voorbeeld: 我买一些水果。 — “Ik koop wat fruit.” 汤 betekent “soep” en is hier het zelfstandig naamwoord dat wordt bewaard. Het kan na een hoeveelheidsaanduiding staan, zoals in 一些汤 — “wat soep”. Voorbeeld: 这汤很好喝。 — “Deze soep is lekker.” Samen vormt de zin het patroon 我 + 给你 + 留 + 一些汤: “Ik bewaar wat soep voor je.” 我 is degene die de handeling uitvoert, 给你 noemt voor wie de soep wordt apart gehouden, 留 beschrijft het bewaren en 一些汤 benoemt wat er wordt bewaard. De vorige zin noemt soep die klaar is en waarvan de spreker wil proeven; deze zin zegt concreet dat de spreker een niet precies bepaalde hoeveelheid soep voor de aangesprokene apart houdt.