Foto's maken in rustige straten | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 你拍照吗？

   Neem je foto's?

   你

   jij

   拍照

   foto's maken

   吗

   vraagbetekenis

   Uitgebreide uitleg

   你 betekent hier “jij/je” en is de tweede persoon. Deze vorm markeert op zichzelf geen meervoud; voor “jullie” wordt bijvoorbeeld 你们 gebruikt. Voorbeeld: 你喝茶吗？ — “Drink je thee?” 拍照 is een werkwoordelijke combinatie met de betekenis “foto's maken/fotograferen”. De vorm verandert in deze zin niet voor persoon of tijd; Chinees gebruikt hier geen aparte werkwoordsuitgang voor “je maakt”. Voorbeeld: 我喜欢拍照。 — “Ik maak graag foto's.” 吗 staat aan het einde van de zin en maakt van een mededelende zin een algemene ja-neevraag. Het voegt niet zelf de betekenis “foto” of “maken” toe. De basisstructuur is onderwerp + werkwoord(elijke combinatie) + 吗, bijvoorbeeld 你用相机吗？ — “Gebruik je een camera?” Samen vormen de delen 你 + 拍照 + 吗？: “Maak je foto's?” of natuurlijk “Neem je foto's?” De zin vraagt of de aangesprokene foto's maakt; 吗 maakt er een vraag van.

2. 我大多数天都用我的小相机。

   Ik gebruik op de meeste dagen mijn kleine camera.

   我

   ik

   大多数天

   de meeste dagen

   都

   allemaal; telkens

   用

   gebruiken

   我的

   mijn

   小

   klein

   相机

   camera

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”. Het is de eerste persoon enkelvoud; dezelfde vorm wordt in het Chinees niet verbogen voor naamval of grammaticaal geslacht. Voorbeeld: 我用手机。 — “Ik gebruik een telefoon.” 大多数天 betekent “de meeste dagen”. 大多数 betekent “de meeste” en staat hier vóór 天, “dagen”. Het gaat om een meerderheid van de dagen, niet noodzakelijk om elke dag. Voorbeeld: 我大多数天在家。 — “Ik ben de meeste dagen thuis.” 都 geeft hier aan dat de beschreven handeling geldt voor de dagen binnen die groep: “op al die meeste dagen” of natuurlijker “meestal”. In combinatie met een voorafgaande tijds- of hoeveelheidsuitdrukking zoals 大多数天 maakt het de spreiding over die dagen duidelijk. Het betekent hier niet op zichzelf “allemaal” als zelfstandig naamwoord. 用 is het werkwoord “gebruiken”. De vorm verandert niet voor persoon of tijd; de tijd blijkt uit de context of uit tijdsbepalingen. Het directe object volgt: 用相机 — “een camera gebruiken”. Het is een ander werkwoord dan 拍, dat “fotograferen” of “maken” kan betekenen; een camera gebruiken en fotograferen zijn verwante, maar niet identieke betekenissen. 我的 betekent “mijn”. 我 is “ik” en 的 markeert hier bezit of een betrekking: 我的相机 betekent “mijn camera”. 的 is geen afzonderlijk Nederlands bezittelijk voornaamwoord en draagt hier de bezitsrelatie aan. 小 betekent hier “klein”. Het is een beschrijvend woord dat vóór het zelfstandig naamwoord staat: 小相机, “kleine camera”. In deze zin beschrijft 小 de camera; het is niet de vorm van 相机. 相机 betekent “camera”. Het is het zelfstandig naamwoord dat het gebruikte voorwerp noemt. De combinatie 小相机 is dus “kleine camera”, en met bezit ervoor wordt 我的小相机: “mijn kleine camera”. Samen vormen 我 + 大多数天 + 都 + 用 de structuur “ik gebruik op de meeste dagen ...”. Daarna specificeren 我的 + 小 + 相机 welk voorwerp wordt gebruikt. De hele zin betekent daarom: “Ik gebruik op de meeste dagen mijn kleine camera.”

3. 你喜欢拍什么？

   Wat fotografeer je graag?

   你

   jij

   喜欢

   leuk vinden

   拍

   fotograferen

   什么

   wat

   Uitgebreide uitleg

   你 betekent hier ‘jij’ en is het onderwerp. Het is de tweede-persoonsvorm; het verandert niet naar gelang van het getal van de aangesprokene. Voorbeeld: 你喜欢茶吗？ — ‘Vind je thee lekker?’ 喜欢 betekent ‘leuk vinden’ of ‘houden van’. In deze zin staat het na het onderwerp en vóór de activiteit die iemand graag doet. Het is een werkwoord en krijgt in het Chinees hier geen aparte persoonsuitgang. Voorbeeld: 我喜欢音乐。 — ‘Ik houd van muziek.’ 拍 betekent hier ‘fotograferen’. Het is de werkwoordsvorm zelf; het Chinees markeert de tijd hier niet met een vervoeging. In andere contexten kan 拍 ook met andere soorten ‘maken’ of ‘nemen’ te maken hebben, maar in combinatie met de gegeven vertaling gaat het hier om fotograferen. Voorbeeld: 我拍街道。 — ‘Ik fotografeer straten.’ 什么 betekent ‘wat’ en vraagt naar het object van de handeling. In het Chinees blijft het vraagwoord op de plaats waar het antwoord normaal zou staan: 拍什么 is dus letterlijk de positie ‘iets fotograferen?’; het vraagwoord wordt niet naar voren verplaatst. Voorbeeld: 你买什么？ — ‘Wat koop je?’ Samen vormen de delen 你 + 喜欢 + 拍 + 什么 de structuur ‘jij leuk vinden fotograferen wat?’. In natuurlijk Nederlands wordt dat: ‘Wat fotografeer je graag?’ De vraag gaat dus over het soort onderwerp of object dat de aangesprokene graag fotografeert; 喜欢 geeft de voorkeur aan en 什么 is het gevraagde object.

4. 我最喜欢安静的街道。

   Ik houd het meest van rustige straten.

   我

   ik

   最喜欢

   het meest houden van

   安静的

   rustige

   街道

   straten

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik” en is de eerste persoon. Het woord verandert niet naar geslacht of naamval. In een andere zin kan het bijvoorbeeld onderwerp of object zijn: 我看书。 — “Ik lees een boek.” 最喜欢 drukt hier de sterkste voorkeur uit: “het liefst vinden” of “het meest houden van”. Het werkwoord is 喜欢 (“leuk vinden”, “houden van”); 最 maakt daarvan de hoogste graad. De reeks 喜欢 — 更喜欢 — 最喜欢 betekent respectievelijk “leuk vinden” — “liever vinden” — “het liefst vinden”. 我最喜欢茶。 — “Ik houd het meest van thee.” 安静的 betekent “rustig” en beschrijft het zelfstandig naamwoord dat erop volgt. 安静 is het beschrijvende woord; 的 verbindt deze bepaling met het zelfstandig naamwoord. In 安静的街道 staat dus “rustige” vóór “straten”. Een vergelijkbaar patroon is 大的房子 — “een groot huis”. 街道 betekent “straat” of “straten”. Het zelfstandig naamwoord heeft hier geen aparte meervoudsvorm; de context of vertaling bepaalt of het om één of meerdere straten gaat. In deze vaste vertaling is het meervoud “straten” bedoeld. 这条街道很安静。 — “Deze straat is erg rustig.” Samen vormen de delen 我 + 最喜欢 + 安静的街道: “Ik vind rustige straten het leukst” of natuurlijk Nederlands: “Ik houd het meest van rustige straten.” De zin zegt dat rustige straten de sterkste voorkeur van de spreker hebben.

5. 我可以看一张吗？

   Mag ik er eentje zien?

   我

   ik

   可以

   kunnen; mogen

   看

   zien; bekijken

   一张

   één exemplaar (voor platte voorwerpen)

   吗？

   vraagpartikel

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier ‘ik’: het onderwerp en de persoon die om toestemming vraagt. Dit voornaamwoord staat vaak vóór het werkwoord, bijvoorbeeld 我看书。 — ‘Ik lees een boek.’ Het verandert niet omdat het volgende zelfstandig naamwoord een bepaald type voorwerp is; de vorm 我 blijft hier dezelfde. 可以 geeft hier toestemming weer: ‘mogen’. Het staat vóór de handeling om te vragen of die handeling toegestaan is. Het kan ook mogelijkheid betekenen, afhankelijk van de context; in deze zin ondersteunt de vraagvorm en de vaste vertaling de lezing ‘mag ik’. Een bruikbaar patroon is 我可以 + werkwoord + 吗？ — ‘Mag ik …?’ 看 is het werkwoord ‘zien’ of ‘bekijken’. In deze zin gaat het om iets bekijken. De vorm verandert hier niet voor de persoon: 我看 betekent ‘ik kijk/zie’, zonder aparte persoonsuitgang op 看. Bijvoorbeeld: 我看照片。 — ‘Ik bekijk foto’s.’ 一张 combineert het getalwoord 一 (‘één’) met het maatwoord 张, dat gebruikt wordt bij onder andere platte of velachtige dingen en bij foto’s. Samen betekent het hier ‘één exemplaar’, waarbij het zelfstandig naamwoord zelf niet wordt uitgesproken. Het is dus niet 看 dat een getalsvorm krijgt: 一张 specificeert het bedoelde exemplaar. Een voorbeeld is 一张照片 — ‘één foto’. 吗？ is een vraagpartikel aan het einde van een zin. Het maakt van de voorafgaande mededeling een algemene ja-neevraag; het draagt niet zelfstandig de betekenis ‘mogen’ of ‘één’. Bijvoorbeeld: 你可以看吗？ — ‘Mag jij kijken?’ Samen vormen de delen 我 + 可以 + 看 + 一张 + 吗？ de vraag ‘Mag ik er eentje zien?’ of natuurlijker: ‘Mag ik er één bekijken?’ 我 is de vrager, 可以 vraagt toestemming, 看 benoemt het bekijken, 一张 verwijst naar één exemplaar van het bedoelde type, en 吗 markeert de hele uiting als vraag. Het weggelaten zelfstandig naamwoord kan uit de situatie worden begrepen; de zin zelf noemt alleen het maatwoordelijke geheel 一张.

6. 这是我在家附近拍的一张。

   Hier is er een die ik bij mijn huis heb gemaakt.

   这是

   dit is

   我

   ik

   在家附近

   bij mijn huis

   拍

   een foto maken

   一张

   één foto-exemplaar

   Uitgebreide uitleg

   这是 combineert 这 “dit/deze” met 是 “zijn”: samen wijst het op iets en identificeert het als wat daarna komt. 这 is een aanwijzend woord; de precieze referent wordt door de zin en de situatie bepaald. 是 staat vaak in het patroon 这是 + zelfstandig naamwoordgroep: “Dit is …”. 我 betekent “ik” en verwijst hier naar de spreker. Het woord verandert niet naar geslacht of getal. Voor “jij” gebruik je bijvoorbeeld 你, maar dat is een andere persoon en dus niet zomaar een variant van 我. 在家附近 geeft de plaats aan waar de handeling gebeurt: 在 markeert hier de locatie, 家 betekent “thuis/huis” en 附近 betekent “in de buurt”. In het Chinees staat zo’n plaatsbepaling doorgaans vóór het werkwoord: 在 + plaats + werkwoord. Voorbeeld: 我在学校学习。— “Ik studeer op school.” 拍 betekent hier “een foto maken”. De vorm zelf markeert in deze zin geen verleden tijd; de tijd blijkt uit de context en uit de betekenis van de volledige uiting. In 我在家附近拍的一张 beschrijft de voorafgaande groep 我在家附近拍的 het exemplaar dat volgt. 的 verbindt die beschrijving met de daaropvolgende maatwoordgroep 一张; het kan hier natuurlijk worden weergegeven als “die ik … heb gemaakt”. 一张 combineert 一 “één” met 张, het maatwoord voor onder andere platte dingen zoals foto’s en vellen papier. In deze zin staat het maatwoord tussen het getal en het bedoelde exemplaar: 一 + 张 + [foto]. Het zelfstandig naamwoord “foto” wordt hier niet uitgesproken, maar wordt door de context begrepen. Samen betekent de zin: “Dit is er één die ik bij mijn huis heb gemaakt.” 这是 introduceert het aangewezen exemplaar, 我在家附近拍的 specificeert dat de spreker het bij zijn of haar huis heeft gemaakt, en 一张 benoemt het als één foto-exemplaar. De vorm is dus een compacte structuur van dit is + [beschrijving] + één maatwoordgroep; het Chinees laat het woord voor “foto” hier weg omdat het al duidelijk is.

7. 这张照片看起来简单又清楚。

   De foto ziet er eenvoudig en duidelijk uit.

   这张

   deze

   照片

   foto

   看起来

   eruitzien

   简单

   eenvoudig

   又

   en

   清楚

   duidelijk

   Uitgebreide uitleg

   这张 combineert het aanwijzende woord 这 (“deze”) met het maatwoord 张, dat wordt gebruikt voor platte of uitgestrekte dingen zoals foto’s. In het Chinees staat zo’n maatwoord tussen aanwijzer en zelfstandig naamwoord: 这张照片 = “deze foto”. 这 en 张 veranderen hier niet naar geslacht of meervoud. 照片 betekent “foto”. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud wordt in deze zin niet apart gemarkeerd. Voor een herbruikbaar patroon kun je bijvoorbeeld zeggen: 那张照片 = “die foto”. Dat is een nieuw voorbeeld, niet een bewering over de bronzin. 看起来 betekent hier “eruitzien” of “lijken”. Het is een vaste, veelgebruikte constructie om een indruk op basis van uiterlijk of waarneming uit te drukken: 看起来 + beschrijving. Voorbeeld: 他看起来很累。 — “Hij ziet er erg moe uit.” De vorm 看起来 is in deze zin niet hetzelfde als een gewone Nederlandse koppelwerkwoordvertaling; het geeft aan hoe iets of iemand overkomt. 简单 betekent hier “eenvoudig”. Het is een beschrijvend woord en krijgt in het Chinees geen verbuiging voor geslacht of getal. Voorbeeld: 这个问题很简单。 — “Deze vraag is eenvoudig.” 又 verbindt hier twee gelijktijdig geldende eigenschappen in het patroon 又 A 又 B: “zowel A als B” of “A én B”. Het betekent in dit patroon dus niet het losse tijdswoord “weer”. Voorbeeld: 这本书又有趣又实用。 — “Dit boek is zowel interessant als praktisch.” 清楚 betekent hier “duidelijk”, in de zin dat de foto helder of goed zichtbaar is. Ook dit beschrijvende woord verandert hier niet naar geslacht of getal. Voorbeeld: 请说清楚。 — “Leg het alstublieft duidelijk uit.” In die voorbeeldzin beschrijft 清楚 de manier waarop iets wordt gezegd of uitgelegd; in de vaste zin beschrijft het de foto. Samen vormen 这张照片 (“deze foto”) en 看起来简单又清楚 (“ziet er eenvoudig en duidelijk uit”) de volledige betekenis: “Deze foto ziet er eenvoudig en duidelijk uit.” Het patroon 名词 + 看起来 + 又 A 又 B is herbruikbaar om twee eigenschappen te geven die volgens de spreker tegelijk van toepassing lijken te zijn.

8. 我有时间就练习。

   Ik oefen wanneer ik tijd heb.

   我

   ik

   有

   hebben

   时间

   tijd

   就

   dan

   练习

   oefenen

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”. Dit is de eerste persoon enkelvoud; het woord verandert niet naar tijd of geslacht. Voorbeeld: 我学习。 = “Ik studeer.” 有 betekent hier “hebben” of “beschikken over”. In het Chinees blijft deze vorm bij verschillende personen gelijk: 我有时间 = “ik heb tijd”, 她有时间 = “zij heeft tijd”. De ontkenning gebruikt niet simpelweg een apart tijdscontrast: 我没有时间 = “ik heb geen tijd”. 时间 betekent “tijd”. Het is een zelfstandig naamwoord en staat hier als datgene waarover iemand beschikt in 有时间. Voorbeeld: 现在没有时间。 = “Nu is er geen tijd.” 就 verbindt de voorwaarde met het gevolg dat erop volgt. In het patroon A，就B betekent het ongeveer “als/wanneer A, dan B” of “zodra A, B”. Het woord markeert dus niet op zichzelf een Nederlandse hoeveelheid of een zelfstandig “dan”; de precieze vertaling komt uit de combinatie met de voorwaarde. 练习 betekent hier “oefenen”. Het kan ook als zelfstandig naamwoord “oefening/praktijk” worden gebruikt, maar in deze zin is het een werkwoord: de handeling die na 就 volgt. Voorbeeld: 我每天练习。 = “Ik oefen elke dag.” De zin volgt het herbruikbare patroon 我有时间，就练习: eerst staat de voorwaarde “ik heb tijd”, daarna het gevolg “ik oefen”. Samen betekent 我有时间就练习。: “Ik oefen wanneer ik tijd heb.” De zin stelt geen specifiek aantal momenten vast; hij beschrijft de algemene koppeling tussen beschikbare tijd en oefenen.