In de rij bij de balie | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 这是去柜台的队伍吗？

   Is dit de rij voor de balie?

   这

   dit

   是

   zijn

   去

   gaan

   柜台

   balie

   的

   van/voor

   队伍

   rij

   吗

   vraagmarkering

   Uitgebreide uitleg

   这 betekent hier “dit” en wijst het bedoelde ding aan: de spreker vraagt of dit de betreffende rij is. Het is een aanwijzend voornaamwoord en verandert in deze vorm niet naar getal of grammaticaal geslacht. 是 is de koppelvorm “zijn/is”. In het Chinees verandert deze vorm niet met persoon of aantal. Het patroon 这是 + zelfstandig naamwoord betekent bijvoorbeeld “Dit is …”. Voorbeeld: 这是我的书。 — “Dit is mijn boek.” 去 betekent hier “gaan naar”. De vorm is niet vervoegd voor persoon of tijd. In 去柜台 staat het werkwoord vóór 柜台; samen vormt dit de handeling “naar de balie gaan”. Binnen de volledige naamwoordgroep beschrijft die handeling waarvoor de rij bedoeld is. 柜台 is het zelfstandig naamwoord “balie”. Het verwijst hier naar de balie die in de vaste vertaling wordt genoemd. Voorbeeld: 我去柜台。 — “Ik ga naar de balie.” 的 verbindt een bepalend deel met het zelfstandig naamwoord erna. Het patroon 去柜台的 + zelfstandig naamwoord kan worden begrepen als “het/de … voor naar de balie gaan”. Hier maakt 去柜台的 dus duidelijk welk soort 队伍 wordt bedoeld. 的 staat vóór het zelfstandig naamwoord dat door de voorafgaande beschrijving wordt bepaald. 队伍 betekent hier “rij”. Het is het zelfstandig naamwoord waar de voorafgaande beschrijving op slaat. In de context wordt dezelfde rij verder aangeduid in 队伍从这里开始。, “Hier begint de rij.” 吗 maakt van de voorafgaande mededeling een algemene ja-neevraag. Het staat aan het einde; de woordvolgorde van de mededeling blijft behouden. Het is geen zelfstandig woord voor “vraag”, maar een vraagpartikel. Samen bestaat de zin uit 这是 (“Dit is”), de bepalende groep 去柜台的 (“voor naar de balie gaan”) en 队伍 (“rij”), gevolgd door 吗 om er een vraag van te maken. De volledige betekenis is daarom: “Is dit de rij voor de balie?”

2. 队伍从这里开始。

   Hier begint de rij.

   队伍

   de rij

   从这里

   vanaf hier

   开始

   beginnen

   Uitgebreide uitleg

   队伍 betekent hier “rij” of “wachtrij”. Het is een zelfstandig naamwoord; in deze zin gaat het, volgens de vaste vertaling, om de rij. Voor een andere betekenis van “team” is de context bepalend. Voorbeeld: 队伍很长。 — “De rij is lang.” 从这里 betekent “vanaf hier”. 从 geeft het beginpunt aan en 这里 betekent “hier”. Het patroon 从 + plaats is herbruikbaar: 从学校 betekent “vanaf school”. Voorbeeld: 我们从这里走。 — “We lopen vanaf hier.” 开始 betekent “beginnen”. Dit werkwoord heeft in deze vorm geen persoons- of getalsverbuiging. Het kan ook voor een activiteit staan, bijvoorbeeld 开始工作 — “beginnen met werken”. Voorbeeld: 电影开始了。 — “De film is begonnen.” Hier staat 开始 zonder 了, omdat de zin alleen vaststelt waar de rij begint en geen voltooide verandering hoeft te markeren. Samen vormen de delen 队伍 + 从这里 + 开始: “De rij begint vanaf hier”, natuurlijk vertaald als “Hier begint de rij.” 队伍 is het onderwerp, 从这里 markeert het beginpunt en 开始 geeft de handeling aan.

3. 我需要一张票吗？

   Heb ik een kaartje nodig?

   我

   ik

   需要

   nodig hebben

   一张票

   een kaartje

   吗

   vraagpartikel

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik” en is de eerste persoon enkelvoud. Het woord verandert niet naar geslacht; het verwijst in deze zin naar de spreker. 需要 betekent “nodig hebben”. Het is een werkwoord dat geen persoonsuitgang krijgt: 我需要 = “ik heb nodig”, 他需要 = “hij heeft nodig”. Een bruikbaar patroon is 需要 + zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 我需要帮助。 — “Ik heb hulp nodig.” 一张票 betekent hier “één kaartje”, natuurlijk vertaald als “een kaartje”. 一 drukt het getal één uit. 张 is het maatwoord dat hier bij 票 hoort; het wordt onder meer gebruikt voor platte voorwerpen zoals kaartjes en papier. 票 is het zelfstandig naamwoord “kaartje” of “ticket”. Voorbeeld: 我买一张票。 — “Ik koop een kaartje.” 吗 is een partikel aan het einde van een zin dat van een mededelende zin een ja-neevraag maakt. Het staat dus na de volledige mededeling, niet vóór het werkwoord. Zonder 吗 zou 我需要一张票。 betekenen: “Ik heb een kaartje nodig.” Met 吗 wordt dat: “Heb ik een kaartje nodig?” Samen vormt 我需要一张票吗？ de vraag of de spreker één kaartje nodig heeft. De volgorde is: onderwerp (我) + werkwoord (需要) + benodigd voorwerp (一张票) + vraagpartikel (吗).

4. 从这个盒子里拿一张。

   Pak er een uit deze doos.

   从

   uit; vanaf

   这个

   deze; dit

   盒子

   doos

   里

   binnenkant; erin

   拿

   pakken; nemen

   一张

   één exemplaar

   Uitgebreide uitleg

   从 geeft hier de herkomst aan: iets wordt uit een bron genomen. Het patroon 从 + plaats + ... betekent vaak “uit/vanuit ...”. Voorbeeld: 从包里拿手机。= “Haal de telefoon uit de tas.” 这个 betekent “deze/dit” en verwijst naar iets dat als het nabije aangewezen wordt. 这个 is een vaste combinatie van het aanwijzende 这 en het classificerende 个; in deze zin staat de combinatie vóór 盒子. Het is dus niet zelf het woord voor “doos”. 盒子 is het zelfstandig naamwoord “doos”. Het meervoud wordt in het Mandarijn niet automatisch door een uitgang gemarkeerd; de context bepaalt of één of meer dozen bedoeld zijn. 里 betekent “binnenkant” of, na een plaatsnaam, “erin/in”. 盒子里 vormt hier de plaatsaanduiding “in de doos”. Samen met 从 wordt dat 从这个盒子里: “uit deze doos”. 拿 is het werkwoord “pakken” of “nemen”. De vorm verandert hier niet voor persoon of getal. In deze zin is het een directe opdracht; het onderwerp “jij” wordt niet uitgesproken maar door de situatie begrepen. Voorbeeld: 拿这本书。= “Pak dit boek.” 一张 betekent letterlijk “één + 张”. 一 geeft het aantal één aan, en 张 is de classifier voor onder andere platte voorwerpen zoals kaartjes, papier en foto’s. Het zelfstandig naamwoord na 张 kan worden weggelaten wanneer het al duidelijk is. In deze context gaat het om één exemplaar, met het kaartje als de door de context ondersteunde interpretatie. 一张 is dus niet alleen een algemeen woord voor “een”; 张 hoort bij het soort zelfstandig naamwoord. De volgorde is: 从 + 这个盒子里 (“uit deze doos”) + 拿 (“pakken”) + 一张 (“één exemplaar”). Samen is het een korte opdracht om één exemplaar uit deze doos te pakken. Het weggelaten object wordt uit de context aangevuld, zonder dat het in de Chinese zin zelf staat.

5. 什么时候轮到我？

   Wanneer ben ik aan de beurt?

   什么时候

   wanneer

   轮到

   aan de beurt komen

   我

   ik / mij

   Uitgebreide uitleg

   什么时候 betekent hier “wanneer”. Het is een vraagwoord voor tijd en staat in het Chinees op de plaats waar het tijdsantwoord zou staan. Vergelijk 什么时候开始？ — “Wanneer begint het?” 轮到 betekent hier “aan de beurt komen” of “aan de beurt zijn”. De constructie 轮到 + persoon geeft aan wiens beurt het wordt: 轮到你了。 — “Jij bent aan de beurt.” 轮到 drukt dus de overgang van de beurt naar iemand uit; het is niet hetzelfde als alleen een algemeen woord voor “tijd”. 我 betekent “ik” of “mij”, afhankelijk van zijn rol in de zin. Deze vorm verandert niet voor naamval of getal. In 轮到我 is 我 de persoon aan wie de beurt toekomt. Vergelijk 轮到他了。 — “Hij is aan de beurt.” Samen vormen 什么时候轮到我？ de vraag “Wanneer ben ik aan de beurt?” 什么时候 vraagt naar het tijdstip, 轮到我 zegt dat het om de beurt van de spreker gaat. Het Chinees gebruikt hier geen apart werkwoord dat letterlijk met Nederlands “zijn” overeenkomt; de hele constructie geeft de bedoelde toestand weer.

6. 您排在那个人后面。

   U staat na die persoon.

   您

   u (beleefd)

   排在

   in de rij staan; een plaats innemen

   那

   die/dat

   人

   persoon

   后面

   achter; aan de achterkant

   Uitgebreide uitleg

   您 is de beleefde vorm van “u” voor een respectvol aangesproken persoon. In tegenstelling tot 你 drukt 您 vooral beleefdheid uit; de vorm markeert hier niet op zichzelf een meervoud. 排在 geeft hier aan dat iemand een bepaalde plaats in een rij of volgorde inneemt. 排 is het werkwoord voor in een rij staan of iets in een rij rangschikken; in deze zin gaat het om de eerste betekenis. 在 verbindt die handeling met de plaats die erop volgt. Een bruikbaar patroon is A 排在 B 后面 — “A staat achter B in de rij”. Voorbeeld: 你排在我后面。 — “Jij staat achter mij in de rij.” 那 is het aanwijzende woord “die/dat”, doorgaans voor iets of iemand die op enige afstand staat of buiten de directe focus wordt aangewezen. In 那个人 staat het vóór 个 en 人: samen betekent de woordgroep “die persoon”. 个 is hier het algemene tel- of classificatiewoord vóór het zelfstandig naamwoord; het betekent in deze constructie niet afzonderlijk “één”. 人 betekent “persoon” of “mens”. De vertaling maakt duidelijk dat het om één aangeduide persoon gaat, maar zegt niet wie die persoon is. 后面 betekent “achter” of “aan de achterkant”. 后 verwijst naar de achterzijde of positie achter iets; 面 maakt hiervan de plaatsaanduiding 后面. In 那个人后面 vormt het de plaatsbepaling “achter die persoon”. Samen heeft de zin de structuur 您 + 排在 + 那个人 + 后面: “U staat achter die persoon (in de rij).” De voorafgaande vraag over aan de beurt komen ondersteunt de lezing van een rij of volgorde; de zin zegt waar u ten opzichte van die persoon staat.

7. 我在这里等。

   Ik wacht hier.

   我

   ik

   在这里

   hier

   等

   wachten

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier ‘ik’: de eerste persoon enkelvoud. In het Chinees verandert deze vorm niet volgens tijd of grammaticaal geslacht. Het meervoud is meestal 我们 (‘wij’), wanneer dat bedoeld is. 在这里 betekent ‘hier’. 在 geeft in deze combinatie de plaats aan waar de handeling plaatsvindt, en 这里 betekent ‘hier’. Een bruikbaar patroon is 在 + plaats, bijvoorbeeld: 我在家。— ‘Ik ben thuis.’ 等 is het werkwoord ‘wachten’. De vorm verandert niet voor persoon of tijd; tijd wordt zo nodig met context of extra woorden uitgedrukt. In deze zin wordt 等 zonder genoemd object gebruikt: de aandacht ligt op het wachten zelf. Het kan ook een object hebben, bijvoorbeeld: 我等朋友。— ‘Ik wacht op een vriend.’ Samen vormen 我 + 在这里 + 等 de betekenis ‘Ik wacht hier.’ De volgorde is: eerst de persoon die handelt, daarna de plaats en vervolgens de handeling. De zin is kort en neutraal; de context maakt duidelijk dat de spreker op deze plek wacht.

8. 前面那个人快办完了。

   De persoon voor u is bijna klaar.

   前面

   ervoor, vooraan

   那

   die/dat

   个人

   persoon

   快

   bijna

   办完了

   afgehandeld zijn; klaar zijn

   Uitgebreide uitleg

   前面 geeft hier de plaatsrelatie “voor u/ervoor” aan: de bedoelde persoon bevindt zich vóór de aangesprokene. Het is hier geen werkwoord. Een herbruikbaar patroon is 前面的人 — “de persoon vooraan/voor u”. 那 betekent hier “die/dat” en staat vóór het zelfstandig naamwoord. Het wijst een specifieke persoon aan, maar zegt op zichzelf niet waarom die persoon eerder genoemd is of precies hoe ver weg die is. 个人 betekent hier “persoon”. In het Chinees bestaat deze woordgroep uit 个, een veelgebruikt classificerend woord, en 人, “persoon”; in geschreven Chinees staan zulke onderdelen niet met spaties. Samen met 那 vormt dit 那个人: “die persoon”. 快 staat vóór de werkwoordgroep en betekent hier “bijna”, niet “snel”. Het geeft aan dat een gebeurtenis dichtbij haar eindpunt is. Bijvoorbeeld: 快下雨了。 — “Het gaat bijna regenen.” 办完了 beschrijft dat iets volledig is afgehandeld. 办 betekent in deze context “regelen/afhandelen” en 完 is een resultaatscomplement: het maakt duidelijk dat de handeling tot het einde is gebracht. 了 na de werkwoordgroep markeert de bereikte nieuwe situatie; het is dus niet alleen een algemene verleden tijd. Bijvoorbeeld: 我办完了手续。 — “Ik heb de formaliteiten afgehandeld.” Wat precies wordt afgehandeld, wordt in de vaste zin niet genoemd. Samen vormt 前面那个人 het onderwerp: “de persoon voor u”. Daarna zegt 快办完了 dat die persoon het bedoelde afhandelingsproces bijna heeft voltooid. De hele zin betekent daarom: “De persoon voor u is bijna klaar.”