Samen een tas controleren | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 你能帮我检查一下我的包吗？

   Kun je me helpen mijn tas te controleren?

   你能

   kun je

   帮

   helpen

   我

   mij

   检查

   controleren

   一下

   even

   我的

   mijn

   包

   tas

   Uitgebreide uitleg

   你能 betekent hier “kun je”. 能 is een modaal werkwoord voor mogelijkheid of vermogen; het staat vóór de daaropvolgende handeling. Bijvoorbeeld: 你能帮我吗？ — “Kun je me helpen?” Het vraagkarakter komt in deze zin verder van 吗 aan het einde, niet van 你能 alleen. 帮 betekent “helpen”. Het is een zelfstandig werkwoord en kan een persoon als object nemen: 帮我 betekent “mij helpen”. In 你能帮我 vormt het met 能 de betekenis “kun je mij helpen”. 我 betekent hier “mij”, de persoon die hulp vraagt. Dezelfde vorm kan in het Chinees ook “ik” betekenen; de functie in de zin bepaalt de Nederlandse vertaling. Hier staat 我 na 帮 en is het degene die geholpen wordt. 检查 betekent “controleren” of “nakijken”. Het is een werkwoord dat vaak rechtstreeks vóór het gecontroleerde voorwerp staat. Bijvoorbeeld: 检查文件 — “een document controleren”. 一下 verzacht de handeling en geeft haar een lichte of korte indruk, vergelijkbaar met “even” in deze vraag. 检查一下 betekent dus niet noodzakelijk dat de controle exact één keer duurt; het klinkt als een bescheiden verzoek om iets na te kijken. 我的 bestaat uit 我 (“ik/mij”) en 的, dat een bezitsrelatie markeert. In deze context betekent het geheel “mijn”. 我的包 betekent “mijn tas”; 的 maakt hier duidelijk van wie de tas is. 包 betekent hier “tas”. Het is het zelfstandig naamwoord dat door 我的 wordt bepaald. De combinatie 我的包 is dus “mijn tas”. Samen opgebouwd: 你能 + 帮我 geeft “kun je mij helpen”, en 检查一下 + 我的包 geeft “mijn tas even controleren”. Het slotwoord 吗 maakt de volledige uiting tot een ja-neevraag. De hele zin betekent daarom: “Kun je me helpen mijn tas even te controleren?”

2. 我可以和你一起检查。

   Ik kan hem samen met je bekijken.

   我

   ik

   可以

   kunnen

   和你一起

   samen met jou

   检查

   controleren; bekijken

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”: de spreker verwijst naar zichzelf. Dit is de eerste persoon enkelvoud. In een ander voorbeeld kan dezelfde vorm opnieuw als onderwerp dienen: 我是学生。 — “Ik ben student.” 可以 drukt hier uit dat iets mogelijk is voor de spreker: “kan”. Het staat vóór de handeling en vormt zo het patroon 我可以 + werkwoord (“ik kan + werkwoord”). Afhankelijk van de context kan 可以 ook toestemming betekenen, maar in deze zin past de mogelijkheid om de handeling uit te voeren. Voorbeeld: 我可以帮你。 — “Ik kan je helpen.” 和你一起 betekent “samen met jou”. 和 verbindt de spreker met de andere deelnemer, 你 is de tweede persoon enkelvoud (“jij”), en 一起 maakt expliciet dat de handeling gezamenlijk gebeurt. Een bruikbaar patroon is 和 + persoon + 一起 + werkwoord: 我和她一起学习。 — “Ik studeer samen met haar.” 检查 is het werkwoord “controleren” of, in de vaste vertaling, “bekijken”. Het kan naar het controleren van een voorwerp of situatie verwijzen. De vorm verandert hier niet om persoon of getal aan te geven; 我检查, 你检查 en 他们检查 gebruiken allemaal 检查. Voorbeeld: 请检查这个答案。 — “Controleer dit antwoord alstublieft.” Samen vormen de delen het patroon 我可以和你一起检查: “Ik kan samen met jou controleren/bekijken.” In de vaste Nederlandse vertaling is het gecontroleerde object opgevat als hem, waardoor de volledige betekenis daar “Ik kan hem samen met je bekijken” is. De Chinese zin legt vooral de mogelijkheid van de spreker en het samen uitvoeren van 检查 vast; 可以 staat vóór de handeling en 和你一起 geeft aan met wie die handeling gezamenlijk gebeurt.

3. 你看到有东西不见了吗？

   Zie je of er iets ontbreekt?

   你

   je/jij

   看到

   zien

   有东西

   iets

   不见了

   verdwenen zijn / ontbreken

   Uitgebreide uitleg

   你 is het persoonlijk voornaamwoord voor de tweede persoon: “je/jij”. Hier is het de aangesproken persoon en het onderwerp van de vraag. Chinese voornaamwoorden veranderen niet naar grammaticaal geslacht of naamval. Voorbeeld: 你好吗？ — “Hoe gaat het met je?” 看到 betekent hier “zien” of “opmerken”. Het bestaat uit 看 (“kijken”) met 到 als resultatief element: het kijken leidt tot het resultaat dat je iets ziet of bereikt. De vorm 看到 is niet op zichzelf een verleden tijd; Chinees drukt tijd vaak uit via de context of andere aspectmarkering. Vergelijk 看 (“kijken”) met 看到 (“zien/opmerken”). Voorbeeld: 我看到你的手机了。 — “Ik heb je telefoon gezien.” 有东西 betekent “iets”. 有 drukt hier het bestaan van iets uit, en 东西 betekent “ding” of “spul”. De uitdrukking verwijst naar iets onbepaalds en stelt niet op zichzelf een bepaald aantal dingen vast. Voorbeeld: 桌上有东西。 — “Er ligt iets op tafel.” 不见了 betekent hier “verdwenen zijn” of “ontbreken”. 不见 geeft weer dat iets niet meer zichtbaar of aanwezig is; het slotdeel 了 markeert een verandering van toestand. Het betekent dus niet simpelweg het Nederlandse “was”. Voorbeeld: 我的钥匙不见了。 — “Mijn sleutels zijn verdwenen.” In 你看到有东西不见了吗？ is 有东西不见了 de situatie die de aangesproken persoon ziet of opmerkt: “dat er iets ontbreekt”. Het slotdeel 吗 maakt van de volledige mededeling een ja-neevraag. Samen betekent de zin: “Zie je of er iets ontbreekt?” De onderdelen vragen of de aangesproken persoon merkt dat iets verdwenen of niet meer aanwezig is.

4. 你的钱包和手机都在这里。

   Je portemonnee en telefoon zijn er allebei.

   你的

   jouw

   钱包

   portemonnee

   和

   en

   手机

   telefoon

   都

   allebei

   在

   zich bevinden

   这里

   hier

   Uitgebreide uitleg

   你的 betekent hier “jouw”. Het patroon 你的 + zelfstandig naamwoord drukt bezit uit: 的 verbindt de bezitter 你 met wat die persoon bezit. Voorbeeld: 我的书 = “mijn boek”. 你 betekent “jij” en 我的 betekent “mijn”; de bezitsrelatie wordt met 的 gevormd. 钱包 betekent “portemonnee”. Dit is een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 钱包在桌子上。 = “De portemonnee ligt op tafel.” 和 betekent “en” en verbindt hier twee zelfstandige naamwoorden: 钱包和手机 = “de portemonnee en de telefoon”. Het woord staat tussen de verbonden delen. 手机 betekent “mobiele telefoon”. Ook dit is een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 我的手机 = “mijn mobiele telefoon”. 都 betekent hier “allebei” en heeft betrekking op de twee eerder verbonden zaken. Het geeft aan dat de daarop volgende situatie voor beide geldt. Voorbeeld: 他们都在这里。 = “Ze zijn hier allebei.” 在 geeft hier aan waar iets of iemand zich bevindt. Het patroon X 在 Y betekent “X is/zich bevindt op of in Y”. In deze zin staat 在 vóór de plaatsbepaling; het is geen werkwoord dat een handeling zoals “doen” uitdrukt. 这里 betekent “hier” en verwijst naar de plaats van de spreker of de relevante gesprekssituatie. Voorbeeld: 书在这里。 = “Het boek is hier.” Samen vormen de delen 你的钱包和手机 (“jouw portemonnee en telefoon”), 都 (“allebei”) en 在这里 (“zijn hier”). De volledige betekenis is daarom: “Je portemonnee en telefoon zijn hier allebei.” De zin stelt voor beide genoemde voorwerpen dezelfde locatie vast.

5. 我的小笔记本在哪里？

   Waar is mijn kleine notitieboekje?

   我的

   mijn

   小

   klein

   笔记本

   notitieboekje

   在哪里

   waar zijn / waar is

   Uitgebreide uitleg

   我的 betekent hier “mijn”. 我 is “ik” en 的 maakt van een zelfstandig naamwoord of voornaamwoord een bezitsbepaling: 我的 = “mijn”. Het bezittelijke woord staat vóór wat bezit wordt. 小 betekent hier “klein” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het beschrijft. Een bruikbaar patroon is 小 + zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld 小房子 = “klein huis”. De vorm 小 verandert hier niet omdat het beschreven woord enkelvoud of meervoud is. 笔记本 betekent hier “notitieboekje” of “notitieboek”. Het kan ook een notebookcomputer aanduiden; de vaste vertaling en de context ondersteunen hier de betekenis “notitieboekje”. In 小笔记本 staat het beschrijvende woord 小 vóór 笔记本. 在哪里 vraagt waar iets zich bevindt. Het bestaat uit 在 (“zich bevinden in/op/bij”) en 哪里 (“waar”). In een patroon als X 在哪里？ betekent het geheel “Waar is X?” of “Waar bevindt X zich?”. 哪里 is het vraagwoord; 在 geeft de locatie- of verblijfsrelatie aan. Samen wordt de volgorde 我的 + 小 + 笔记本 + 在哪里？: “mijn kleine notitieboekje” staat vóór de vraag naar zijn locatie. Daardoor betekent de volledige zin: “Waar is mijn kleine notitieboekje?”

6. 它在你的夹克下面。

   Het ligt onder je jas.

   它

   het; het bedoelde ding

   在 … 下面

   zich onder ... bevinden

   你的

   jouw

   夹克

   jas; jack

   Uitgebreide uitleg

   它 betekent hier “het” en verwijst, gezien de voorafgaande vraag, naar het kleine notitieboekje. Het is hier het enkelvoudige Chinese voornaamwoord voor een niet-menselijke referent; Chinees markeert hierbij geen grammaticaal geslacht. Voor een meervoudige niet-menselijke referent staat doorgaans 它们. Voor menselijke referenten gebruikt het geschreven Chinees doorgaans 他 of 她. 在 geeft aan waar iets zich bevindt, bijvoorbeeld op, in of bij iets. Een bruikbaar patroon is A 在 B — “A bevindt zich bij/op/in B”. Voorbeeld: 书在桌子上。 — “Het boek ligt op de tafel.” 下面 betekent in deze plaatsbepaling “onder” of “eronder”. Samen met 在 en een referentiepunt vormt het de constructie 在 B 下面: “onder B”. Voorbeeld: 猫在椅子下面。 — “De kat zit onder de stoel.” 你的 betekent “jouw”. Het bestaat uit 你 (“jij”) plus 的, dat hier bezit markeert. Het bezittelijke element staat vóór het zelfstandig naamwoord: 你的书 betekent “jouw boek”. 夹克 betekent “jas” of specifieker “jack”. Hier is het het referentiepunt voor de plaats: het bedoelde voorwerp bevindt zich eronder. Voorbeeld: 我的夹克在椅子上。 — “Mijn jas ligt op de stoel.” De zin is opgebouwd als 它 + 在 + 你的夹克 + 下面: “Het bevindt zich onder jouw jas.” De vaste vertaling geeft dezelfde bedoeling weer als “Het ligt onder je jas.” Het Chinees gebruikt hier 在 plus een plaatsbepaling en markeert niet afzonderlijk dat het voorwerp specifiek liggend is.

7. 那我就什么都有了。

   Dan heb ik alles.

   那

   dan; in dat geval

   我

   ik

   就

   dus; dan

   什么都

   alles

   有

   hebben

   了

   markeert een nieuwe of bereikte toestand

   Uitgebreide uitleg

   那 betekent hier “dan” of “in dat geval”. Aan het begin van de zin leidt het de gevolgtrekking in: 那 + zin kan betekenen “dan/in dat geval …”. 我 is het eerste-persoonspronomen “ik”. In 我有… is 我 degene die iets heeft. Deze vorm verandert niet voor grammaticaal geslacht of aantal. 就 geeft hier een direct gevolg of conclusie aan, ongeveer “dus” of “dan”. Samen vormen 那我就 het patroon “dan zal ik dus …” als mogelijke Nederlandse weergave van het gevolg; het Chinees zelf markeert hier geen aparte toekomende tijd. 什么都 betekent hier samen “alles”. 什么 betekent afzonderlijk vaak “wat”, maar in 什么都 + werkwoord maakt 都 de betekenis omvattend: “alles …”. Voorbeeld: 我什么都知道。 — “Ik weet alles.” 有 is hier het werkwoord “hebben”. De vorm verandert niet om verleden of toekomst aan te geven. 我有东西 betekent bijvoorbeeld “ik heb iets”; in 我什么都有 betekent het “ik heb alles”. 了 staat hier aan het einde en markeert een nieuwe of bereikte toestand. Het is dus niet simpelweg een verleden­tijdsuitgang. In deze zin laat het zien dat de toestand “alles hebben” nu als bereikt of nieuw wordt voorgesteld. Samen geeft 那我就 het gevolgkader “dan heb ik dus”, geeft 什么都 het omvattende bereik “alles” aan, en betekent 有了 dat de toestand van alles hebben bereikt of nieuw is. De volledige betekenis is: “Dan heb ik alles.”

8. 你现在可以把包合上了。

   Je kunt de tas nu dichtdoen.

   你

   je

   现在

   nu

   可以

   kunnen

   把

   objectgerichte constructie

   包

   tas

   合上

   dichtdoen; sluiten

   了

   markeert hier een nieuwe situatie

   Uitgebreide uitleg

   你 betekent hier “je/jij” en verwijst naar de aangesprokene. Deze vorm verandert niet voor geslacht of naamval. 你们 is de meervoudsvorm voor “jullie”. Voorbeeld: 我可以 betekent “ik kan”. 现在 betekent “nu” en plaatst de handeling in het huidige moment. Het kan vóór het werkwoord staan, zoals in 现在走 — “nu weggaan”. 可以 drukt hier uit dat de handeling mogelijk is: “kunnen”. Het betekent in andere contexten ook “mogen”, maar de vaste vertaling geeft hier de mogelijkheid weer. Het verschilt van noodzakelijkheid, die bijvoorbeeld met 要 kan worden uitgedrukt. Voorbeeld: 你可以进去。 — “Je kunt naar binnen.” 把 leidt een objectgerichte constructie in. Het object wordt vóór het werkwoord geplaatst, waarna wordt beschreven wat er met dat object gebeurt. Het patroon is 把 + object + werkwoord, bijvoorbeeld 把门关上 — “de deur dichtdoen”. 把 betekent hier dus niet op zichzelf “tas” of “sluiten”. 包 betekent “tas” en is hier het object waarop de handeling gericht is. Het kan ook in andere combinaties voorkomen, bijvoorbeeld 书包 voor “schooltas”; dat is een apart samengesteld woord. 合上 betekent hier “dichtdoen/sluiten”. 合 draagt het idee van sluiten of samenbrengen, en 上 is hier een resultaatscomponent: samen geeft de combinatie aan dat iets tot een gesloten toestand komt. Samen vormt 合上 één werkwoordelijke combinatie. Voorbeeld: 请把书合上。 — “Doe het boek alstublieft dicht.” 了 staat aan het einde en markeert hier een verandering van situatie: vanaf nu is het mogelijk om de handeling uit te voeren. Het is hier niet simpelweg een zelfstandig woord voor “afmaken” en het zegt op zichzelf niet dat de handeling al voltooid is. De werking van 了 hangt af van zijn plaats en de zin. Voorbeeld: 我吃了。 — “Ik heb gegeten.” Samen drukken 现在可以 en de 把-constructie 把包合上 uit dat de aangesprokene de tas nu kan sluiten. Het slot-了 markeert dat dit vanaf nu de nieuwe situatie is. De volledige uiting betekent daarom: “Je kunt de tas nu dichtdoen.”