Een stoel kiezen | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 我们应该选哪把椅子？

   Welke stoel zullen we kiezen?

   我们应该

   we zouden moeten

   选

   kiezen

   哪把

   welke (bij een stoel)

   椅子

   stoel

   Uitgebreide uitleg

   我们应该 betekent hier “wij zouden moeten”. 我们 is “wij”: 我 betekent “ik” en 我们 verwijst naar de spreker samen met minstens één andere persoon. 应该 drukt uit dat iets volgens de situatie passend of wenselijk is; samen met 我们 geeft het een voorstel of aanbeveling. Het zegt niet op zichzelf dat de handeling verplicht is. 选 is het werkwoord “kiezen”. Deze vorm is niet gemarkeerd voor persoon of getal; het onderwerp bepaalt wie kiest. Voorbeeld: 我选这把。 — “Ik kies deze.” 哪把 betekent “welke”, met 把 als maatwoord voor een stoel. 哪 vraagt om een keuze uit mogelijke opties. Chinese maatwoorden staan tussen het vraagwoord en het zelfstandig naamwoord: 哪把椅子 betekent letterlijk “welke maatwoord-groep stoel”, dus “welke stoel”. In een antwoord kan hetzelfde maatwoord terugkomen, bijvoorbeeld 这把椅子 — “deze stoel”. 椅子 is het zelfstandig naamwoord “stoel”. 椅子 blijft hier dezelfde vorm; Chinees markeert het meervoud niet verplicht aan het zelfstandig naamwoord. Het maatwoord 把 in 哪把椅子 hoort bij de classificatie van het bedoelde voorwerp en is niet zelf het woord voor “stoel”. Samen vormen de delen 我们应该 + 选 + 哪把椅子？ de vraag: 我们应该选哪把椅子？ — “Welke stoel zullen we kiezen?” De vraag combineert een voorstel (我们应该) met de handeling 选 en de keuzevraag 哪把椅子.

2. 这把看起来很舒服。

   Deze ziet er comfortabel uit.

   这把

   deze (stoel)

   看起来

   eruitzien; lijken

   很

   heel; erg

   舒服

   comfortabel

   Uitgebreide uitleg

   这把 verwijst hier, met steun van de context, naar deze stoel. 这 betekent ‘deze’ en 把 is hier het maatwoord dat bij stoelen en andere voorwerpen met een handvat of vergelijkbare vorm wordt gebruikt. Samen vormt het een onderwerp: ‘deze stoel’. In een andere context kan hetzelfde patroon naar een ander passend voorwerp verwijzen; het maatwoord bepaalt niet zelfstandig welke stoel bedoeld is. 看起来 betekent letterlijk ongeveer ‘eruitzien’ en wordt gebruikt voor een indruk die iemand op basis van uiterlijk of algemene indruk krijgt. Het is een vaste constructie vóór een beschrijving: onderwerp + 看起来 + beschrijving. Voorbeeld: 他看起来很累。 — ‘Hij ziet er moe uit.’ 很 staat vóór 舒服 en geeft hier een natuurlijke verbinding met de beschrijving van het onderwerp. In zo’n Chinese beschrijvende zin hoeft 很 niet altijd als sterk ‘heel’ te worden opgevat; de vertaling geeft daarom gewoon ‘comfortabel’ weer. Als nadrukkelijk ‘heel comfortabel’ bedoeld is, kan de context dat versterken. 舒服 betekent hier ‘comfortabel’ of ‘aangenaam’, als beschrijving van hoe de stoel aanvoelt of eruitziet op basis van de indruk. De veelgebruikte tegenovergestelde vorm is 不舒服, ‘ongemakkelijk’ of ‘niet comfortabel’. Voorbeeld: 这把椅子坐起来很舒服。 — ‘Op deze stoel zit je comfortabel.’ Dat voorbeeld bevat naast 舒服 ook 坐起来, omdat het specifiek over de ervaring tijdens het zitten gaat. De volledige opbouw is 这把 (‘deze stoel’) + 看起来 (‘ziet eruit als / lijkt’) + 很舒服 (‘comfortabel’). Samen betekent de zin: ‘Deze ziet er comfortabel uit.’ Het is een indruk, geen expliciete bewering over een al vastgestelde ervaring tijdens het zitten.

3. 另一把椅子好像太小了。

   De andere stoel lijkt te klein.

   另一把

   de andere (bij een voorwerp met 把)

   椅子

   stoel

   好像

   lijkt; schijnt

   太小了

   te klein

   Uitgebreide uitleg

   另一把 betekent hier “de andere” bij een voorwerp dat met 把 wordt geteld. 另 betekent “ander” en 一把 is “één exemplaar” met de maatvoerder 把; 把 is hier geen voorzetsel. Het getal 一 wordt in deze vaste combinatie niet per se als een nadruk op exact één vertaald. Het patroon 另一 + maatvoerder + zelfstandig naamwoord is herbruikbaar, bijvoorbeeld 另一张桌子 = “de andere tafel” (voorbeeld). 椅子 betekent “stoel”. Het is een zelfstandig naamwoord; 把 uit het vorige deel is de maatvoerder die samen met 椅子 de nominale groep vormt: 一把椅子 = “een stoel”. 好像 betekent “lijken” of “schijnen”. Het drukt uit dat de spreker op basis van een indruk iets als waarschijnlijk beoordeelt, zonder het als rechtstreeks vaststaand feit te presenteren. Een herbruikbaar patroon is 好像 + beschrijving, bijvoorbeeld 他好像累了。 = “Hij lijkt moe.” 太小了 betekent “te klein”. 小 is het bijvoeglijk naamwoord “klein”; 太 + bijvoeglijk naamwoord geeft aan dat iets een ongewenst of ongeschikt hoge graad heeft: 太小 = “te klein”. 了 aan het einde markeert hier een relevante verandering of de vaststelling van de huidige toestand; het is niet simpelweg een verledenstijdmarkeerder. Ter vergelijking: 很小 betekent “erg klein”, zonder de betekenis “te klein”. Samen is 另一把椅子 het onderwerp “de andere stoel”. 好像 maakt van de daaropvolgende beoordeling een indruk, en 太小了 beschrijft de stoel als te klein. De volledige betekenis is daarom: “De andere stoel lijkt te klein.”

4. 那这把应该可以。

   Dan zou deze goed moeten zijn.

   那

   dan

   这把

   deze (stoel)

   应该

   zou moeten

   可以

   goed zijn

   Uitgebreide uitleg

   那 betekent hier “dan” of “in dat geval”. Het verwijst naar de voorafgaande situatie en leidt de gevolgtrekking in; het is hier dus niet het aanwijzende “die” voor een zelfstandig naamwoord. 这把 betekent hier “deze stoel”. 这 is het aanwijzende woord “deze”, en 把 is hier een maatwoord voor een voorwerp met een greep of handvat; in deze context wordt daarmee naar een stoel verwezen. De vorm 这 verandert niet naar grammaticaal geslacht of meervoud. Voor een ander soort zelfstandig naamwoord kan een ander maatwoord nodig zijn. 应该 drukt uit dat iets volgens de spreker waarschijnlijk of naar verwachting zo is: “zou moeten”. Het staat vóór de daaropvolgende predicatie. Bijvoorbeeld: 他应该到了。 — “Hij zou aangekomen moeten zijn.” Dat is een verwachting, geen absolute zekerheid. 可以 betekent hier dat iets geschikt, aanvaardbaar of bruikbaar is: “goed zijn” of “moeten volstaan”. Het kan in andere zinnen ook toestemming of mogelijkheid uitdrukken, maar in deze zin gaat het om de geschiktheid van de stoel. Bijvoorbeeld: 这个办法可以。 — “Deze oplossing is goed/kan volstaan.” Samen vormen de delen 那 + 这把 + 应该 + 可以 de betekenis: “Dan zou deze stoel goed moeten zijn.” De context maakt 这把 hier concreet als de bedoelde stoel, terwijl 应该 de beoordeling als verwachting formuleert en 可以 aangeeft dat de stoel geschikt of bruikbaar is.

5. 你觉得这个鲜艳的颜色怎么样？

   Wat vind je van de felle kleur?

   你

   jij

   觉得

   vinden; van mening zijn

   这个

   deze; dit

   鲜艳

   fel; helder van kleur

   颜色

   kleur

   怎么样

   hoe is het?

   Uitgebreide uitleg

   你 betekent hier “jij” en is het persoonlijk voornaamwoord voor de aangesprokene. Het staat vóór het werkwoord: 你觉得... = “jij vindt ...”. Voor een andere persoon gebruik je bijvoorbeeld 他 (“hij”) of 她 (“zij”); de keuze hangt af van de bedoelde persoon, niet van het zelfstandig naamwoord dat daarna komt. 觉得 betekent hier “vinden” of “van mening zijn”. Het is de basisvorm van het werkwoord en verandert in het Chinees niet naar persoon of getal. Een bruikbaar patroon is 主语 + 觉得 + ...: 我觉得很好。 = “Ik vind het heel goed.” 这个 betekent “deze/dit” en verwijst naar iets dat als nabij of als het hier aangewezen exemplaar wordt behandeld. 这 is het aanwijzende element en 个 is hier het maatwoord bij het zelfstandig naamwoord dat volgt. In 这个颜色 staat 这个 vóór 颜色; het betekent niet op zichzelf “één”. 鲜艳 beschrijft hier dat de kleur fel en helder is. Het is een beschrijvend woord dat vóór het zelfstandig naamwoord staat. De structuur 鲜艳的颜色 gebruikt 的 om de beschrijving aan 颜色 te koppelen: 鲜艳的 = “felgekleurde” en 颜色 = “kleur”. Bijvoorbeeld: 她穿着鲜艳的衣服。 = “Zij draagt felgekleurde kleding.” 颜色 betekent “kleur”. Het is een zelfstandig naamwoord. In deze zin wordt het nader beschreven door 鲜艳的; samen vormen ze 鲜艳的颜色, “de felle kleur”. 怎么样 vraagt hier hoe iets wordt beoordeeld: “wat vind je ervan?” of letterlijker “hoe is het?”. Het staat aan het einde van de vraag. Het patroon 觉得 + [iets] + 怎么样？ is herbruikbaar: 你觉得这个主意怎么样？ = “Wat vind je van dit idee?” Samen bestaat de zin uit 你觉得 (“jij vindt”), 这个鲜艳的颜色 (“deze felle kleur”) en 怎么样？ (“wat vind je ervan?”). De volledige betekenis is dus: “Wat vind je van deze felle kleur?”

6. 这样很容易看见这把椅子。

   Daardoor valt de stoel goed op.

   这样

   zo; op deze manier

   容易

   gemakkelijk

   看见

   zien; kunnen zien

   这

   deze

   把

   maatwoord bij onder andere stoelen

   椅子

   stoel

   Uitgebreide uitleg

   这样 betekent hier “zo” of “op deze manier”. Het is een aanwijzend woord voor de manier waarop iets gebeurt; de precieze manier wordt door deze ene zin niet verder benoemd. Voorbeeld: 这样做很好。 — “Het is goed om het zo te doen.” 容易 betekent “gemakkelijk”. In 很容易 versterkt 很 dit tot “heel gemakkelijk” of natuurlijker “gemakkelijk”. 容易 staat vaak voor een werkwoord om aan te geven dat die handeling weinig moeite kost. Voorbeeld: 这个问题很容易回答。 — “Deze vraag is gemakkelijk te beantwoorden.” 看见 betekent “zien” in de zin van “daadwerkelijk kunnen waarnemen” of “in het zicht krijgen”. Het bestaat hier uit 看 “kijken” en 见, dat in deze combinatie het bereikte resultaat — iets zien — uitdrukt. Dat verschilt van alleen 看, dat eerder “kijken” of “bekijken” betekent. Voorbeeld: 我看见他了。 — “Ik heb hem gezien.” 这 betekent “deze” en verwijst naar iets dat de spreker als nabij of als het aangewezen exemplaar presenteert. In deze zin staat het vóór het maatwoord en het zelfstandig naamwoord. 把 is hier geen gewoon werkwoord, maar een maatwoord dat onder andere met stoelen wordt gebruikt. De reeks 这把椅子 betekent daardoor “deze stoel”. Het maatwoord hoort bij 椅子; 这 wijst het exemplaar aan. 椅子 betekent “stoel”. Het is een zelfstandig naamwoord. In 这把椅子 wordt het gecombineerd met het aanwijzende woord 这 en het bijpassende maatwoord 把. Voorbeeld: 那把椅子很舒服。 — “Die stoel is erg comfortabel.” Samen vormt 这样很容易看见这把椅子 de structuur 这样 + 很容易 + werkwoord + object: “Op deze manier is deze stoel gemakkelijk te zien.” In de vaste vertaling wordt dat natuurlijk weergegeven als “Daardoor valt de stoel goed op.” De zin zegt dus dat de gekozen manier ertoe leidt dat de stoel duidelijk zichtbaar is.

7. 我们选这把椅子吧。

   Laten we deze stoel kiezen.

   我们

   wij; laten we

   选

   kiezen

   这

   deze

   把

   classificerend woord bij stoelen en andere voorwerpen met handvatten

   椅子

   stoel

   吧

   geeft een voorstel of uitnodiging aan

   Uitgebreide uitleg

   我们 betekent hier “wij” en vormt samen met 吧 een voorstel aan de gesprekspartner: “laten we …”. In het Mandarijn kan 我们 afhankelijk van de context inclusief of exclusief “wij” zijn; in deze zin ondersteunt de vertaling de inclusieve lezing. Voor een voorstel is 我们 + werkwoord + 吧 een bruikbaar patroon. 选 betekent hier “kiezen”. De vorm is niet vervoegd voor persoon of aantal. Het kan dus na verschillende onderwerpen staan: 我选这个。 — “Ik kies dit.” 这 betekent “deze”. Het staat vóór het classificerend woord en verwijst naar iets dat als nabij of aangewezen wordt gepresenteerd. Het vormt hier samen met 把 de reeks 这把, niet met 椅子 als losstaand adjectief. 把 is hier een classificerend woord. Bij bepaalde voorwerpen, waaronder voorwerpen met een handvat of iets dat als hanteerbaar wordt gezien, kan het vóór het zelfstandig naamwoord staan. Het classificerend woord past bij het soort voorwerp; het geeft op zichzelf geen vaste numerieke hoeveelheid aan. In 这把椅子 betekent de volledige combinatie “deze stoel”. 椅子 betekent “stoel”. Het is het zelfstandig naamwoord in de combinatie 这把椅子: 这 bepaalt “deze”, 把 classificeert het voorwerp en 椅子 benoemt het voorwerp. Een eenvoudig ander voorbeeld is 一把椅子 — “een stoel”; daar komt het onbepaalde woord 一 erbij, terwijl 把 de classifier blijft. 吧 staat aan het einde en maakt van de voorafgaande mededeling een voorstel of uitnodiging. Het verandert 我们选这把椅子 (“wij kiezen deze stoel”) in de zachtere voorstelvorm “laten we deze stoel kiezen”. Samen ontstaat de volgorde 我们 + 选 + 这把椅子 + 吧: “Wij/laten we + kiezen + deze classifier stoel + voorstelpartikel.” De volledige betekenis is: “Laten we deze stoel kiezen.”

8. 我把它搬到这里来。

   Ik zet hem hier neer.

   我

   ik

   把

   objectmarkering

   它

   het / hem

   搬

   verplaatsen; verhuizen

   到这里

   naar hier

   来

   hierheen

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”. Het is de eerste persoon enkelvoud; deze vorm verandert niet naar geslacht. Voor “wij” staat bijvoorbeeld 我们, zoals in de vorige zin. 把 markeert een constructie waarin het object vóór de handeling wordt geplaatst: 主语 + 把 + object + werkwoord + resultaat/plaats. Daardoor wordt 它 eerst genoemd en daarna beschreven wat ermee gebeurt. 把 betekent hier niet op zichzelf “nemen”. 它 is het persoonlijke voornaamwoord voor een niet-menselijk of niet-persoonlijk referent; in de vaste vertaling wordt het met “hem” weergegeven. De vorm 它 draagt in het Chinees geen grammaticaal geslacht en verandert niet voor enkelvoud of meervoud. Een meervoudige vorm kan met 它们 worden uitgedrukt. 搬 betekent “verplaatsen” of “ergens naartoe brengen”, meestal voor iets dat fysiek wordt verplaatst. Het is de basisvorm; Chinese werkwoorden krijgen hier geen persoonsuitgang of verleden-tijdsuitgang. Voorbeeld: 我搬椅子。 — “Ik verplaats een stoel.” 到这里 geeft de bestemming aan: “naar hier”. 到 introduceert de bestemming en 这里 betekent “hier”. De combinatie 搬到这里 zegt dus dat het verplaatsen deze plaats als doel heeft. Voorbeeld: 请把书搬到这里。 — “Breng het boek alsjeblieft hierheen.” 来 voegt de richting naar het deictische centrum toe, gewoonlijk naar de plaats van de spreker of het relevante “hier”. In 搬到这里来 versterkt het dus de betekenis “hierheen brengen”; het is geen aparte handeling naast het verplaatsen. In een andere richting kan 去 staan, zoals in 搬到那里去 — “het daarheen brengen”. Samen vormt de zin de 把-constructie 我把它搬到这里来: “Ik verplaats het hierheen.” De vaste Nederlandse vertaling Ik zet hem hier neer geeft dezelfde bedoelde handeling weer: de spreker zorgt ervoor dat de bedoelde zaak hier terechtkomt. De Chinese zin benadrukt daarbij de verplaatsing naar deze plaats.