Een plek kiezen om te zitten | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 我们应该坐在哪里？

   Waar zullen we zitten?

   我们

   wij / we

   应该

   zouden moeten

   坐

   zitten

   在哪里

   waar

   Uitgebreide uitleg

   我们 betekent hier “wij/we”. Het is een persoonlijk voornaamwoord voor de eerste persoon meervoud. Het Chinees maakt met 我们 niet automatisch duidelijk of de aangesprokene erbij hoort; dat hangt van de context af. Voorbeeld: 我们一起走。 — “We gaan samen.” 应该 staat vóór de daaropvolgende handeling en drukt uit wat volgens de spreker passend, verwacht of wenselijk is: “zouden moeten”. Het is geen vervoegde vorm voor een bepaalde persoon of tijd. In deze vraag vormt het samen met 坐 de betekenis van waar men volgens de bedoeling of verwachting zal/moet zitten. Voorbeeld: 你应该休息。 — “Je zou moeten rusten.” 坐 betekent hier “zitten”. De vorm verandert in het Chinees niet voor persoon of meervoud. Voor een plaats kan 坐在 gevolgd worden door een plaatsaanduiding; in deze zin wordt die plaats juist bevraagd met 在哪里. Voorbeeld: 我们坐在这里。 — “Wij zitten hier.” 在哪里 betekent “waar” in de betekenis van “op welke plaats”. Het bestaat uit 在 (“zich bevinden op/in” of “op/in” als plaatsmarkering) en 哪里 (“welke plaats/waar”). 哪里 is een vraagwoord en krijgt geen meervouds- of persoonsuitgang. Een vergelijkbare vraag is 你在哪里？ — “Waar ben je?” De zin volgt het patroon onderwerp + modaliteit + handeling + plaatsvraag: 我们 + 应该 + 坐 + 在哪里. Letterlijk wordt gevraagd: “Wij zouden moeten zitten op welke plaats?” Natuurlijk betekent het geheel: “Waar zullen we zitten?” De vraag laat de plaats open; 在哪里 vraagt precies naar die ontbrekende plaats.

2. 角落里的桌子在一个安静的地方。

   De tafel in de hoek staat op een rustige plek.

   角落里的

   in de hoek gelegen

   桌子

   tafel

   在

   zich bevinden op/in

   一个

   een

   安静

   rustig

   地方

   plek

   Uitgebreide uitleg

   角落里的 betekent hier “in de hoek gelegen”. Dit is een uitbreidbare bepaling vóór een zelfstandig naamwoord: 角落 is “hoek” en 里 geeft “binnen/in” aan; 的 verbindt die bepaling met het volgende zelfstandig naamwoord. Bijvoorbeeld: 桌子上的书 betekent “het boek op de tafel”. 桌子 betekent hier “tafel”. Het is een zelfstandig naamwoord. In het Chinees verandert deze vorm niet voor enkelvoud of meervoud; een aantal of maatwoord kan dat uit de context verduidelijken. Bijvoorbeeld: 桌子很大。 — “De tafel is groot.” 在 geeft aan waar iets zich bevindt: “zich bevinden in/op”. In deze zin verbindt het de tafel met haar locatie. Het is dus niet de betekenis “op een bepaald moment”; de plaats volgt hierna. Bijvoorbeeld: 书在桌子上。 — “Het boek ligt op de tafel.” 一个 is de combinatie van 一 (“één”) met het maatwoord 个. In 一个安静的地方 introduceert het een niet nader bepaalde plek; de zin benadrukt niet noodzakelijk een telbare hoeveelheid. 个 is een algemeen maatwoord en wordt bij veel zelfstandige naamwoorden gebruikt. 安静 betekent hier “rustig” of “stil”. Het beschrijft 地方 via 的: 安静的地方 is letterlijk “een rustige/stille plek”. Als beschrijvend woord staat 安静 in deze bepaling vóór het zelfstandig naamwoord. Bijvoorbeeld: 这是一个安静的房间。 — “Dit is een rustige kamer.” 地方 betekent “plek” of “plaats”. In deze zin is het de plaats waar de tafel zich bevindt. 地方 kan ook in andere contexten algemener “plaats” betekenen, maar hier gaat het om een locatie. Samen vormen 角落里的桌子 en 在一个安静的地方 de structuur “de tafel die in de hoek staat” + “bevindt zich op een rustige plek”. De volledige betekenis is daarom: “De tafel in de hoek staat op een rustige plek.”

3. 这张桌子的光线也很好。

   Deze tafel heeft ook goed licht.

   这张

   deze

   桌子

   tafel

   的

   van

   光线

   licht

   也

   ook

   很好

   goed

   Uitgebreide uitleg

   这张 verwijst hier naar één specifieke tafel en betekent “deze”. 这 is het aanwijzende element “deze/dit”; 张 is het maatwoord dat bij platte voorwerpen zoals tafels wordt gebruikt. Het patroon 这 + maatwoord + zelfstandig naamwoord is herbruikbaar: 这本书 betekent bijvoorbeeld “dit boek”, omdat 本 het passende maatwoord voor boeken is. 桌子 betekent hier “tafel”. Het is een zelfstandig naamwoord; 子 maakt in dit woord geen afzonderlijk woord met een eigen betekenis die je hier moet vertalen. Een eenvoudig voorbeeld is 桌子很大。 — “De tafel is groot.” 的 verbindt 桌子 met 光线: 桌子的光线 betekent letterlijk “het licht van de tafel” en wordt in deze context natuurlijk opgevat als “het licht bij/op deze tafel” of “de verlichting die deze tafel heeft”. Het patroon A 的 B verbindt een bepaling vóór 的 met het zelfstandig naamwoord erna. Het hoeft niet altijd bezit in enge zin uit te drukken; de precieze relatie komt uit de context. 光线 betekent “licht” in de zin van lichtstraling of verlichting. Dit is iets anders dan 灯, dat een lamp of lichtarmatuur aanduidt. In 光线很好 wordt dus de kwaliteit van het licht beoordeeld, niet de lamp zelf. 也 betekent “ook”. Het staat hier vóór 很好 en voegt deze uitspraak toe aan een andere overeenkomstige positieve eigenschap. In een nieuw voorbeeld kan 这张桌子也很大。 betekenen: “Deze tafel is ook groot.” 很好 betekent hier “erg goed” of natuurlijker in deze zin: “goed” in kwaliteit. 好 is de basisvorm “goed”; 很好 gebruikt 很 vóór een adjectivische beschrijving. In deze vaste uiting versterkt 很 de beschrijving tot “erg goed”, maar in het Chinees helpt het ook vaak om een adjectief als gezegde te formuleren. Een voorbeeld is 光线很好。 — “Het licht is erg goed.” Samen vormen 这张桌子的光线 en 也很好 de betekenis: “Het licht bij deze tafel is ook goed.” De vaste Nederlandse vertaling geeft dit natuurlijk weer als: “Deze tafel heeft ook goed licht.” 也 maakt duidelijk dat deze tafel naast de eerder genoemde eigenschap of beoordeling eveneens goed licht heeft.

4. 这张桌子更适合看书。

   Deze tafel is beter om te lezen.

   这张

   deze

   桌子

   tafel

   更适合

   beter geschikt zijn

   看书

   lezen

   Uitgebreide uitleg

   这张 betekent hier “deze” bij het aanwijzen van de tafel. 这 is het aanwijzende woord “deze/dit”; 张 is het maatwoord dat onder meer bij platte voorwerpen zoals tafels wordt gebruikt. Het patroon is 这 + maatwoord + zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld 这本书 = “dit boek” (met 本 als maatwoord voor boeken). 桌子 betekent “tafel”. Het is een zelfstandig naamwoord; 子 hoort hier bij het woord en moet niet als een afzonderlijk woord voor “kind” worden uitgelegd. Een bruikbaar contrast is 椅子 = “stoel”, zoals in de contextzin. 更适合 betekent hier “beter geschikt zijn”. 适合 is de basisvorm met de betekenis “geschikt zijn voor” of “passen bij”. 更 maakt een vergelijking: het drukt uit dat iets geschikter is dan een andere, eventueel niet uitgesproken mogelijkheid. In het Chinees blijft 适合 zelf in deze vorm; 更 draagt de vergelijkende betekenis. Het patroon A 更适合 B betekent “A is geschikter voor B”. 看书 betekent hier “lezen”. 看 kan afhankelijk van de context onder meer “kijken” of “lezen” betekenen; met 书 krijgt het hier de betekenis “boeken lezen”. 看 staat voor de handeling en 书 voor wat men leest. Bijvoorbeeld: 我看书。 = “Ik lees.” Samen vormt de zin 这张桌子 + 更适合 + 看书: “Deze tafel is beter geschikt om te lezen.” De tafel is dus volgens de zin geschikter voor lezen dan een niet nader genoemde andere mogelijkheid. 更 maakt die vergelijking, terwijl 看书 de activiteit noemt waarvoor de tafel geschikt is.

5. 这些椅子坐起来舒服吗？

   Zitten deze stoelen comfortabel?

   这些

   deze

   椅子

   stoelen

   坐起来

   zitten; aanvoelen bij het zitten

   舒服

   comfortabel

   吗

   maakt er een ja-neevraag van

   Uitgebreide uitleg

   这些 betekent hier “deze” en verwijst naar meer dan één nabij aangewezen zaak. Het woord bestaat uit 这 (“dit/deze”) met 些, dat een meervoudige of niet-precieze hoeveelheid aanduidt. In combinatie met 椅子 gaat het dus om “deze stoelen”. Voorbeeld: 这些书很好。 = “Deze boeken zijn goed.” 椅子 is het zelfstandig naamwoord “stoel”. Het meervoud wordt hier niet door een aparte meervoudsuitgang gevormd; 这些 maakt duidelijk dat het om meerdere stoelen gaat. Voorbeeld: 那把椅子很旧。 = “Die stoel is erg oud.” 坐起来 beschrijft hoe iets aanvoelt wanneer je erop zit: letterlijk is het opgebouwd uit 坐 (“zitten”) en 起来, dat hier een ervaren of waarneembaar resultaat markeert. Samen past het bij beoordelingen zoals “comfortabel zitten” of “goed aanvoelen tijdens het zitten”. Het is dus niet alleen een bevel om te gaan zitten. Voorbeeld: 这把椅子坐起来很软。 = “Deze stoel voelt zacht aan wanneer je erop zit.” 舒服 betekent “comfortabel” of “aangenaam”. Het is hier de beschrijving van de ervaring die door 坐起来 wordt beoordeeld. Voorbeeld: 这张床很舒服。 = “Dit bed is erg comfortabel.” 吗 staat aan het einde en maakt van de voorafgaande mededelende zin een gewone ja-neevraag. De woordvolgorde van de zin blijft verder hetzelfde. Voorbeeld: 你喜欢茶吗？ = “Houd je van thee?” Samen vormen 这些椅子 (“deze stoelen”) het onderwerp, 坐起来 de ervaring die wordt beoordeeld, en 舒服 de beoordeling daarvan. Met 吗 wordt gevraagd of deze stoelen comfortabel aanvoelen wanneer men erop zit: “Zitten deze stoelen comfortabel?”

6. 我觉得坐起来还不错。

   Voor mij zitten ze prima.

   我觉得

   ik vind / ik denk

   坐起来

   bij het zitten

   还不错

   best goed

   Uitgebreide uitleg

   我觉得 betekent hier “ik vind” of “ik denk”. 觉得 is het werkwoord “vinden/denken” vanuit een persoonlijke indruk; het verandert in het Chinees niet naar persoon of tijd. In dit patroon staat de spreker als 我 ervoor: 我觉得 + ... = “ik vind dat ...”. Voorbeeld: 我觉得这个办法不错。 — “Ik vind deze aanpak goed.” 坐起来 bestaat uit 坐 (“zitten”) en 起来. In deze context maakt 起来 van de handeling het beoordelingsperspectief: “wat het zitten betreft” of natuurlijker in het Nederlands “bij het zitten”. Het betekent hier dus niet simpelweg dat iemand rechtop gaat zitten. In combinatie met een stoel of andere zitplaats beoordeelt 坐起来 hoe die zit wanneer je erop zit. Voorbeeld: 这把椅子坐起来很舒服。 — “Deze stoel zit comfortabel.” 还不错 betekent hier “best goed” of “helemaal niet slecht”. 不错 betekent “goed/niet slecht”; 还 verzacht de beoordeling hier tot iets als “best” of “toch wel”. Het gaat in deze zin om een positieve, maar niet bijzonder sterke beoordeling. Voorbeeld: 这个房间还不错。 — “Deze kamer is best goed.” Samen vormen de delen 我觉得 + 坐起来 + 还不错: de spreker geeft zijn of haar beoordeling van het zitten. Met de stoelen uit de vorige zin als context is de betekenis: “Ik vind dat ze best goed zitten”, overeenkomstig de vaste vertaling “Voor mij zitten ze prima.” De volgende zin gebruikt vervolgens 坐 opnieuw in 坐吧, een voorstel om te gaan zitten; dat is een ander gebruik dan het beoordelende 坐起来 hier.

7. 我们在这张桌子旁边坐吧。

   Laten we aan deze tafel gaan zitten.

   我们

   wij

   在

   bij / aan

   这

   deze

   张

   maatwoord voor platte voorwerpen

   桌子

   tafel

   旁边

   naast / ernaast

   坐

   zitten

   吧

   laten we …

   Uitgebreide uitleg

   我们 betekent hier ‘wij’ of ‘laten we samen’. Het Chinees markeert bij 我们 niet automatisch of de aangesprokene is inbegrepen; de uitnodigende combinatie met 吧 maakt hier duidelijk dat de spreker de ander(en) erbij betrekt. 在 geeft de plaats aan: ‘op, aan of bij’. In deze zin leidt het de plaatsbepaling in. Een herbruikbaar patroon is 在 + plaats: 我在家。 — ‘Ik ben thuis.’ 这 betekent ‘deze’ en staat vóór wat wordt aangewezen. 张 is het maatwoord dat hier bij 桌子 hoort. Bij Chinese zelfstandige naamwoorden staat vaak een maatwoord tussen een aanwijzer en het zelfstandig naamwoord: 这张桌子 — ‘deze tafel’. 张 wordt onder andere gebruikt voor platte of vlakke voorwerpen; het is dus niet zelf het woord voor ‘tafel’. 桌子 betekent ‘tafel’. Het tweede deel 子 maakt in dit woord geen afzonderlijk Nederlands meervoud of geslacht duidelijk; leer 桌子 als geheel als het gewone woord voor ‘tafel’. 旁边 betekent ‘de zijkant’ of, in een plaatsbepaling, ‘naast’. Samen met 这张桌子 vormt het 这张桌子旁边: ‘naast deze tafel’. Het patroon X旁边 betekent ‘naast X’; met 在 ervoor krijg je 在X旁边, ‘naast X zijn/zitten/gaan staan’, afhankelijk van het werkwoord. 坐 betekent ‘zitten’ of ‘gaan zitten’, afhankelijk van de situatie. De vorm verandert in het Chinees niet voor persoon of aantal: 我坐, 我们坐 en 他们坐 gebruiken allemaal 坐. In deze zin verwijst het werkwoord naar het voorstel om daar te gaan zitten. 吧 staat aan het einde en verzacht of markeert een voorstel. 坐吧 kan hier natuurlijk als ‘laten we gaan zitten’ worden vertaald. 吧 is niet op zichzelf het werkwoord ‘laten’; het geeft de voorgestelde of aansporende toon aan. De delen worden dus samengevoegd als 我们 + 在 + 这张桌子旁边 + 坐 + 吧: ‘laten we naast deze tafel gaan zitten’. De plaatsbepaling staat vóór het werkwoord 坐, en 吧 maakt van de mededeling een gezamenlijk voorstel.

8. 我把我们的包放在桌子下面。

   Ik leg onze tassen eronder.

   我

   ik

   我们的

   onze

   包

   tassen

   放在

   neerzetten of neerleggen

   桌子

   tafel

   下面

   eronder

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik” en staat als onderwerp vooraan. Het is een zelfstandig persoonlijk voornaamwoord; bijvoorbeeld: 我看书。 — “Ik lees een boek.” 我们的 betekent “onze”. 我们 is de vorm voor “wij/ons”, en 的 maakt er een bezitsbepaling van: 我们的包 = “onze tas(sen)”. Het Chinees markeert hier geen enkelvoud of meervoud; de vaste vertaling maakt duidelijk dat het in deze zin om tassen gaat. 包 betekent hier “tas” of, volgens de vaste vertaling, “tassen”. Het zelfstandig naamwoord zelf krijgt in deze vorm geen verplichte meervoudsuitgang. Het kan dus door context of vertaling enkelvoudig of meervoudig worden opgevat. 放在 drukt uit dat iets op een bepaalde plaats wordt neergezet of neergelegd. Het combineert 放 “plaatsen/neerleggen” met 在 “op/in/bij” als aanduiding van de plaats. Een bruikbaar patroon is 把 + voorwerp + 放在 + plaats: daarmee wordt het voorwerp vóór de plaatsbepaling geplaatst als datgene wat ergens wordt neergelegd. Voorbeeld: 我把书放在桌子上。 — “Ik leg het boek op de tafel.” 桌子 betekent “tafel”. Het is een zelfstandig naamwoord; 桌 komt ook voor in andere woorden voor een tafel of bureau, maar in deze zin is 桌子 de gewone concrete benaming voor “tafel”. 下面 betekent “eronder” of “onderaan/beneden”. In combinatie met 桌子 geeft het de plaats onder de tafel aan: 桌子下面 = “onder de tafel”. Het is dus niet alleen een algemene richting naar beneden, maar vormt hier een plaatsbepaling. De volledige structuur is 我 + 把 + 我们的包 + 放在 + 桌子下面: “Ik leg onze tassen onder de tafel.” 把 markeert het bepaalde voorwerp dat door de handeling wordt verplaatst of geplaatst; 放在 geeft de plaatsingshandeling aan en 桌子下面 de bestemming of locatie. Samen levert dat de vaste betekenis op: de spreker plaatst de tassen onder de tafel.