Een tas kiezen | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 我该选哪个包？

   Welke tas zal ik kiezen?

   我

   ik

   该

   zou moeten

   选

   kiezen

   哪个

   welke

   包

   tas

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”: de spreker is degene die de keuze maakt. Dit Chinese persoonlijk voornaamwoord verandert niet naar gender of meervoud. Voorbeeld: 我选这个。 — “Ik kies deze.” 该 geeft hier aan dat de spreker moet of hoort te kiezen; in deze vraag wordt dat volgens de vaste vertaling natuurlijk weergegeven als “zal ik kiezen?”. Het is een modaal element en staat vóór het daaropvolgende werkwoord. Voorbeeld: 我该怎么办？ — “Wat moet ik doen?” 选 betekent “kiezen” en benoemt hier de handeling die de spreker overweegt. Chinese werkwoorden krijgen in deze vorm geen persoonsuitgang: 我选 betekent “ik kies”, terwijl hetzelfde werkwoord ook met een ander onderwerp kan voorkomen. Voorbeeld: 你选哪个？ — “Welke kies jij?” 哪个 vraagt welk afzonderlijk item bedoeld wordt: “welke?” of “welke ene?”. Het staat vóór het zelfstandig naamwoord waarnaar gevraagd wordt. In 哪个包 bepaalt het dus welke tas gekozen moet worden. Voorbeeld: 你要哪个？ — “Welke wil je?” 包 is het zelfstandig naamwoord “tas”. Het noemt hier het soort voorwerp waaruit gekozen wordt. Voorbeeld: 这个包很轻。 — “Deze tas is licht.” Samen vormt de zin het patroon onderwerp + modaliteit + werkwoord + welke + zelfstandig naamwoord: 我 + 该 + 选 + 哪个包. De vaste vertaling geeft daarmee de betekenis: “Welke tas zal ik kiezen?”. De volgende contextzin zegt dat iets licht is; zonder verdere identificatie legt die zin niet vast waarnaar 这个 precies verwijst en verandert zij de grammaticale opbouw van deze vraag niet.

2. 这个很轻。

   Deze is licht.

   这个

   deze / dit

   很

   erg

   轻

   licht

   Uitgebreide uitleg

   这个 betekent hier “deze / dit” en verwijst naar één aangewezen of besproken ding, zonder dat de zin zelf de precieze referent benoemt. In het Chinees kan 这个 zelfstandig als aanwijzend voornaamwoord staan; dezelfde vorm kan ook vóór een zelfstandig naamwoord staan, bijvoorbeeld 这个包 = “deze tas”. In deze zin is het zelfstandig gebruikt. 很 staat vóór 轻 en maakt van de beschrijving een natuurlijke adjectivische predicatie. In zulke zinnen wordt 很 vaak gebruikt als graadwoord; het hoeft hier niet de sterke Nederlandse nadruk “heel” te hebben. Het patroon 主语 + 很 + bijvoeglijk woord is een veelgebruikt basispatroon, bijvoorbeeld 这个很大。 = “Dit is groot.” 轻 betekent hier “licht” in gewicht. Het is de vorm zelf, niet een verbogen vorm: het Chinees markeert bijvoeglijke woorden hier niet met Nederlandse verbuigingen voor geslacht of getal. Een nuttig tegengesteld woord is 重 = “zwaar”. Bijvoorbeeld: 这个包很重。 = “Deze tas is zwaar.” Samen vormt 这个很轻。 de structuur “dit/deze + is licht”. De spreker beschrijft het aangewezen ding als licht; de vaste vertaling geeft daarbij de lezing “Deze is licht”.

3. 另一个包看起来更结实。

   De andere tas ziet er steviger uit.

   另一个

   de andere

   包

   tas

   看起来

   eruitzien; lijken

   更结实

   steviger

   Uitgebreide uitleg

   另一个 betekent hier “de andere” en verwijst naar één alternatief exemplaar. 另 geeft “ander/extra” aan; 一个 is de combinatie van het getalwoord 一 met de maatwoordconstructie 个, maar in deze zin is de bedoeling niet simpelweg een losse telling: samen selecteren ze één ander exemplaar. Een vergelijkbaar patroon is 另一个选择 — “een andere keuze”. 包 betekent hier “tas”. Het is een zelfstandig naamwoord en kan ook in samenstellingen voorkomen, bijvoorbeeld 书包 — “schooltas/rugzak”. 看起来 betekent “eruitzien” of “lijken” en introduceert een indruk op basis van wat men waarneemt. Het is een vaste, herbruikbare constructie: 看起来 + beschrijving, bijvoorbeeld 看起来很累 — “Hij/zij ziet er erg moe uit.” De constructie op zichzelf beweert niet dat de indruk absoluut bewezen is. 更结实 betekent “steviger”. 结实 is het beschrijvende woord voor “stevig/solide”; 更 maakt de vergelijking expliciet: “meer … dan iets anders” of “nog …”. De vergelijking is dus verbonden met 结实, niet met 包. Zonder 更 zou 包很结实 betekenen: “De tas is stevig.” Een ander voorbeeld is 这个更大 — “Deze is groter.” Samen vormen de delen: 另一个包 — “de andere tas”; 看起来 — “ziet eruit/lijkt”; en 更结实 — “steviger”. De volledige betekenis is: “De andere tas ziet er steviger uit.” De bronzin vergelijkt deze tas met een andere bekende optie, maar specificeert niet welke concrete eigenschap het verschil veroorzaakt.

4. 它还有两个口袋。

   Die heeft ook twee vakken.

   它

   die / het

   还

   ook nog

   有

   hebben

   两个

   twee

   口袋

   vakken

   Uitgebreide uitleg

   它 is een persoonlijk voornaamwoord voor een derde persoon zonder menselijke referent, en betekent hier “die/het”. In de vaste vertaling verwijst het naar de eerder genoemde tas. De vorm 它 verandert niet naar grammaticaal geslacht zoals Nederlandse hij en zij; de concrete referent komt uit de context. Voorbeeld: 它很结实。 — “Die is erg stevig.” 还 betekent hier “ook”. Het voegt dit kenmerk toe aan wat al over dezelfde tas wordt gezegd. In andere zinnen kan 还 ook “nog” betekenen, maar in deze zin is de passende betekenis “ook”. Voorbeeld: 它还有一个拉链。 — “Die heeft ook een rits.” 有 is de basisvorm van “hebben” en kan ook “er is/zijn” betekenen. Hier beschrijft het een eigenschap of onderdeel dat de tas bezit: 它有…… is het patroon “die heeft …”. Het Chinese werkwoord verandert hier niet voor persoon of enkelvoud/meervoud. Voorbeeld: 这个包有一个把手。 — “Deze tas heeft een handvat.” 两个 betekent letterlijk “twee”: 两 staat voor het getal twee vóór een maatwoord, en 个 is hier het maatwoord. Anders dan een onbepaald lidwoord geeft 两个 dus expliciet een aantal aan. 口袋 is een zelfstandig naamwoord voor een zak of vak. In deze zin gaat het, volgens de vaste vertaling, om twee vakken van de tas. Het woord zelf draagt niet het getal; het aantal staat ervoor in 两个口袋. Samen vormt 两个口袋 de naamwoordgroep “twee vakken”. Het patroon 它还有两个口袋 is “die heeft ook twee vakken”: 它 is degene die iets heeft, 还 voegt het kenmerk “ook” toe, 有 drukt bezit uit, en 两个口袋 benoemt wat de tas heeft. De volledige betekenis is: “Die heeft ook twee vakken.”

5. 我需要一个工作用的包。

   Ik heb een tas nodig voor mijn werk.

   我

   ik

   需要

   nodig hebben

   一个

   een (niet nader bepaalde)

   工作用的

   voor werkgebruik

   包

   tas

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier ‘ik’: de spreker is het onderwerp. In het Chinees verandert deze vorm niet voor persoon of aantal. Het bezittelijke ‘mijn’ wordt meestal gevormd met 我的, maar hier staat 我 zelfstandig als onderwerp. 需要 betekent ‘nodig hebben’. Dit werkwoord krijgt hier geen aparte persoonsuitgang; dezelfde vorm kan dus ook bij andere onderwerpen worden gebruikt. Een herbruikbaar patroon is 主语 + 需要 + iets: 我需要水。 — ‘Ik heb water nodig.’ 一个 staat vóór het zelfstandig naamwoord. 个 is hier het telwoord/maatwoord dat bij 包 wordt gebruikt. Samen maakt 一个包 van 包 een niet nader bepaalde tas; in deze zin ligt de nadruk niet op een concrete telhandeling. Ter vergelijking: 两个包 betekent ‘twee tassen’ en drukt wel een aantal uit. 工作用的 beschrijft het volgende zelfstandig naamwoord: 工作 is ‘werk’ en 用的 geeft aan dat iets voor een bepaald gebruik bestemd is. Samen betekent dit hier ‘voor werkgebruik’ of, volgens de vaste vertaling, ‘voor mijn werk’. Een herbruikbaar patroon is X用的 + zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld 旅行用的包 — ‘een tas voor reizen’. 的 koppelt de beschrijving aan het daaropvolgende zelfstandig naamwoord; het is hier geen zelfstandig woord met de betekenis ‘van’. 包 is het zelfstandige naamwoord ‘tas’. De vorm verandert niet voor enkelvoud of meervoud. In de vaste zin gaat het om de tas die de spreker nodig heeft. In de meegeleverde context wordt die tas met twee vakken beschreven en wordt vervolgens over de stevigere keuze gesproken. Samen vormt 我需要一个工作用的包。 de structuur ‘ik + nodig hebben + een + voor werkgebruik bestemde + tas’: ‘Ik heb een tas nodig voor mijn werk.’ De bepaling 工作用的 staat vóór 包, zoals gebruikelijk bij deze Chinese nominale structuur. De volledige zin drukt een behoefte uit, zonder extra tijdsaanduiding.

6. 那就选结实的那个吧。

   Dan is de stevigere een goede keuze.

   那就

   dan; in dat geval

   选

   kiezen

   结实的

   de stevige; de stevigere

   那个

   dat exemplaar; die

   吧

   voorstelpartikel

   Uitgebreide uitleg

   那就 betekent hier “dan / in dat geval”. Samen met een handeling vormt het een herbruikbaar patroon voor een gevolgtrekking of voorstel. Hier verwijst 那 niet zelfstandig naar een concreet voorwerp. 选 betekent “kiezen”. Deze werkwoordsvorm verandert in het Chinees niet voor persoon of getal. Voorbeeld: 我选这个。 — “Ik kies deze.” 结实的 betekent hier “de stevige” of, volgens de vaste vertaling, “de stevigere”. 结实 beschrijft iets dat sterk en duurzaam is. 的 laat de beschrijving zelfstandig functioneren: het beschreven zelfstandig naamwoord wordt niet opnieuw genoemd. 结实的 bevat zelf geen aparte vergrotende vorm; het Nederlandse “stevigere” volgt hier uit de keuze tussen mogelijkheden in combinatie met 选. 那个 betekent “dat exemplaar” of “die”. 那 is het aanwijzende deel en 个 is een maatwoord voor een afzonderlijk exemplaar. De vorm markeert geen grammaticaal geslacht en heeft geen aparte meervoudsuitgang. 吧 staat aan het einde en maakt de uiting tot een voorstel of milde aansporing. Voorbeeld: 我们走吧。 — “Laten we gaan.” Samen stelt 那就 + 选 + 结实的 + 那个 + 吧 voor om dan het stevige exemplaar te kiezen. In de vaste Nederlandse vertaling wordt dat weergegeven als: “Dan is de stevigere een goede keuze.”

7. 我可以把文件放进口袋里。

   Ik kan mijn papieren in de vakken doen.

   我可以

   ik kan

   把

   objectmarkering vóór de handeling

   文件

   documenten

   放进

   erin doen

   口袋

   zak

   里

   erin; binnenin

   Uitgebreide uitleg

   我可以 betekent hier “ik kan”: 我 is “ik” en 可以 is het modale werkwoord voor kunnen of toegestaan zijn. In deze zin gaat het volgens de vaste vertaling om de mogelijkheid om de handeling uit te voeren. Voorbeeld: 我可以进去。 — “Ik kan naar binnen.” 把 zet het behandelde object vóór de eigenlijke handeling. Het patroon is 把 + object + werkwoordelijke handeling; zo wordt duidelijk wat ergens wordt geplaatst of anderszins door de handeling wordt beïnvloed. Het is geen zelfstandig Nederlands voorzetsel en voegt niet simpelweg “in” toe. 文件 betekent hier “papieren” of “documenten”. De vorm is niet speciaal meervoudig gemarkeerd; de vaste vertaling maakt hier “mijn papieren” de bedoelde betekenis duidelijk. Voorbeeld: 我打开文件。 — “Ik open het document/de documenten.” 放进 betekent “ergens in doen” of “naar binnen plaatsen”. 放 is de basisvorm “plaatsen/neerzetten” en 进 geeft de richting naar binnen aan. Samen beschrijven ze dus niet alleen het plaatsen, maar ook dat het object een ruimte binnengaat. Voorbeeld: 把书放进包里。 — “Doe het boek in de tas.” 口袋 betekent “zak”, zoals een kleding- of opbergzak. In de vaste zin is dit de ruimte waarin de papieren worden geplaatst. 里 staat na de naam van de ruimte en betekent “erin” of “binnenin”. 口袋里 vormt zo de plaatsaanduiding “in de zak”. Het patroon naamwoord + 里 kan ook met andere ruimtes worden gebruikt, bijvoorbeeld 盒子里 — “in de doos”. Samen vormt de zin het patroon 我可以把 + object + 放进 + ruimte + 里: “Ik kan het object in de ruimte doen.” Met de vaste betekenis wordt dat: “Ik kan mijn papieren in de vakken doen.” De Chinese zin presenteert 文件 als het object van 把, en 放进口袋里 beschrijft dat dit object naar binnen wordt geplaatst.

8. 这样对你来说应该很好用。

   Dat zal goed voor je werken.

   这样

   op deze manier

   对你来说

   voor jou

   应该

   waarschijnlijk

   很好用

   erg handig in gebruik

   Uitgebreide uitleg

   这样 betekent hier “op deze manier” of “zo”. Het verwijst naar de zojuist bedoelde manier van doen; het is geen zelfstandig naamwoord voor een specifiek voorwerp. Een bruikbaar patroon is 这样 + werkwoord of 这样 + zin: 这样做更方便。 = “Zo doen is handiger.” 对你来说 markeert voor wie de beoordeling geldt: letterlijk “wat jou betreft” of “voor jou”. 对 + persoon + 来说 is een herbruikbaar patroon om een perspectief of beoordelingskader aan te geven. Het zegt hier niet dat 你 iets doet; 你 is degene voor wie het resultaat als goed wordt beoordeeld. 应该 drukt hier een verwachting uit: “zou waarschijnlijk” of “zal vermoedelijk”. Het maakt de uitspraak minder absoluut dan een stellige bewering. In andere contexten kan 应该 ook een verplichting betekenen, maar in deze zin past de voorspellende betekenis bij de vaste vertaling “zal”. 很好用 betekent hier “erg goed werken” of “erg handig zijn in gebruik”. 好用 is een samengesteld bijvoeglijk woord voor iets dat praktisch of effectief te gebruiken is; 很 versterkt de beoordeling. Het woord 用 betekent in veel andere combinaties “gebruiken”, maar in 好用 beschrijft het de bruikbaarheid van iets. Een vergelijkbaar voorbeeld is 这个工具很好用。 = “Dit hulpmiddel werkt erg goed.” Samen vormen de delen: 这样 (“zo”) + 对你来说 (“voor jou”) + 应该 (“zal waarschijnlijk”) + 很好用 (“erg goed werken”). De hele zin betekent dus: “Zo zal het waarschijnlijk goed voor je werken.”