De volgende taak kiezen | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 我们现在该做什么？

   Wat zullen we nu doen?

   我们

   wij / we

   现在

   nu

   该

   zouden moeten

   做

   doen

   什么

   wat

   Uitgebreide uitleg

   我们 betekent hier “wij/we” en verwijst naar de spreker samen met minstens één andere persoon. Het is een persoonlijk voornaamwoord; de vorm verandert niet voor enkelvoud of meervoud op zichzelf. Voor “ik” gebruik je 我, maar dat sluit de andere deelnemer(s) uit. 现在 betekent “nu” en plaatst de handeling in het huidige moment. Het staat hier vóór het werkwoordelijke deel en geeft aan wanneer iets moet gebeuren. Voorbeeld: 我们现在开始。 — “We beginnen nu.” 该 drukt hier uit dat iets op dit moment aan de orde is of gedaan hoort te worden. In combinatie met een werkwoord vormt het een modale constructie: 该 + werkwoord, vergelijkbaar met “moeten” of “zouden moeten”. Het is geen verleden- of persoonsuitgang; het blijft in deze constructie dezelfde vorm. Voorbeeld: 我们该走了。 — “We moeten nu gaan.” 做 is het werkwoord “doen” en is de basisvorm. Het verandert hier niet naar persoon of tijd. In 做什么 staat het vóór 什么; samen vragen ze welke handeling iemand moet uitvoeren. Voorbeeld: 你要做什么？ — “Wat wil je doen?” 什么 betekent hier “wat” en vraagt naar de inhoud of handeling die het object van 做 is. In het Chinees blijft het vraagwoord doorgaans op de plaats staan waar het antwoord zou komen: 做什么 betekent letterlijk ongeveer “doen wat”. Voorbeeld: 你看什么？ — “Waar kijk je naar?” Samen vormen de delen 我们 + 现在 + 该 + 做什么？ de vraag “Wat zullen/moeten we nu doen?” 我们 geeft de betrokken groep aan, 现在 het tijdstip, 该 de modaliteit dat een keuze of handeling nu aan de orde is, en 做什么 vraagt welke handeling dat is. De vorm is een gewone, neutrale vraag naar de volgende te kiezen handeling.

2. 我们先从这份短清单开始吧。

   Laten we met de korte lijst beginnen.

   我们

   wij

   先

   eerst

   从

   met; vanaf

   这份

   deze

   短

   kort

   清单

   lijst

   开始

   beginnen

   吧

   verzachtende suggestie

   Uitgebreide uitleg

   我们 betekent hier “wij” in een voorstel dat de spreker en de aangesprokene omvat: “laten we …”. Het Chinese voornaamwoord verandert niet voor enkelvoud/meervoud of grammaticaal geslacht. In het algemeen kan 我们 ook naar een groep met de spreker verwijzen; de vaste vertaling maakt hier de gezamenlijke lezing duidelijk. 先 is een bijwoord met de betekenis “eerst” of “om te beginnen”. Het plaatst deze handeling vóór een andere handeling. Voorbeeld: 我们先吃饭。 — “Laten we eerst eten.” 从 introduceert hier het vertrekpunt van de handeling: “met” of “vanaf”. De bruikbare combinatie is 从 X 开始 — “met X beginnen” / “vanaf X beginnen”. In deze zin is 这份短清单 het vertrekpunt. 这份 bestaat uit 这 (“deze”) en 份, een maatwoord dat gebruikt wordt bij onder meer documenten en lijsten. 份 draagt hier dus niet zelfstandig de betekenis “lijst”; het helpt 这 en 短清单 als één bepaalde lijstgroep te verbinden. 这 verwijst naar iets dat in de situatie als “deze” wordt aangewezen. 短 betekent hier “kort” en beschrijft de lengte of omvang van de lijst. Het is een bijvoeglijk woord dat vóór het zelfstandig naamwoord staat: 短清单 — “korte lijst”. Voorbeeld: 这是一份短清单。 — “Dit is een korte lijst.” 清单 is het zelfstandig naamwoord “lijst”, vooral een lijst met punten, taken of te controleren zaken. Het blijft in deze vorm staan; Chinees markeert hier geen meervoud op het zelfstandig naamwoord. 开始 is het werkwoord “beginnen”. De vorm verandert hier niet volgens persoon of getal. In 从 X 开始 betekent het concreet dat de activiteit bij X begint. Voorbeeld: 我们从第一项开始。 — “We beginnen met het eerste punt.” 吧 staat aan het einde en verzacht de uitspraak tot een suggestie of uitnodiging. Samen met 我们 en de rest van de zin ontstaat de patroonbetekenis 我们……吧 — “laten we …”. Het is geen zelfstandig werkwoord en geeft op zichzelf geen specifieke tijd aan. Samen geeft 从这份短清单开始 aan waarmee men begint: met deze korte lijst. 先 maakt daarvan de eerste stap, en 我们 … 吧 maakt de volledige zin tot een gezamenlijk voorstel: “Laten we eerst met de korte lijst beginnen.”

3. 我们要不要先把清单做完，再查看文件？

   Zullen we de lijst afmaken voordat we het bestand bekijken?

   我们要不要

   zullen we...?

   先

   eerst

   清单

   lijst

   做完

   afmaken

   再

   daarna; vervolgens

   查看

   bekijken

   文件

   bestand

   Uitgebreide uitleg

   我们要不要 is een vaste vraagvorm voor een voorstel: “zullen we …?” 我们 betekent “wij/we”; 要不要 is letterlijk “willen of niet-willen” en vraagt hier niet naar een zelfstandig verlangen, maar naar gezamenlijke instemming met de voorgestelde handeling. Bijvoorbeeld: 我们要不要休息一下？ — “Zullen we even pauzeren?” 先 betekent “eerst” en markeert wat vóór een andere handeling gebeurt. Het staat hier vóór 把清单做完, dus het afmaken komt eerst. Een bruikbaar patroon is 先……，再…… — “eerst …, daarna …”. 清单 betekent “lijst”, hier de lijst die in de context al is genoemd. Het is een zelfstandig naamwoord: 一份清单 betekent “een lijst”. 做完 betekent hier “afmaken”. 做 is de basisvorm “doen/maken”; 完 volgt als resultaatcomplement en geeft aan dat de handeling volledig is voltooid. 做 alleen zegt niet dat iets klaar is. Bijvoorbeeld: 我做完作业了。 — “Ik heb mijn huiswerk afgemaakt.” 再 betekent “daarna; vervolgens” en introduceert de handeling die pas na de eerste handeling plaatsvindt. In combinatie met 先 vormt het 先……，再……: eerst de ene stap, vervolgens de andere. 再 is hier geen verleden tijd, maar ordent de voorgestelde stappen. 查看 betekent “bekijken” of “controleren” en is een werkwoord met een doelobject. Het klinkt in deze context doelgericht en iets neutraler/formeler dan alleen “kijken”. Bijvoorbeeld: 请查看信息。 — “Bekijk de informatie alstublieft.” 文件 betekent “bestand” of “document”. In deze zin is het het object van 查看: het bestand wordt bekeken. Als zelfstandig naamwoord kan het bijvoorbeeld in 打开文件 — “een bestand openen” — staan. De constructie 把清单做完 zet 清单 vóór het werkwoord in een 把-constructie. Die constructie presenteert het object als iets waarop een concrete handeling met een resultaat wordt uitgevoerd: de lijst wordt volledig afgewerkt. Daarna volgt 再查看文件, “daarna het bestand bekijken”. Samen betekent de vraag: “Zullen we eerst de lijst afmaken en daarna het bestand bekijken?”

4. 如果我们分工，就能很快做完。

   We kunnen er snel doorheen gaan als we het werk verdelen.

   如果 … 就能

   als ..., dan kunnen ...

   我们

   wij

   分工

   het werk verdelen

   很快

   heel snel

   做完

   afmaken

   Uitgebreide uitleg

   如果 ... 就能 vormt hier een voorwaardelijk patroon: als de voorwaarde in het eerste deel geldt, volgt in het tweede deel een mogelijke uitkomst. 如果 introduceert de voorwaarde en 就 markeert de daarop volgende uitkomst; 能 betekent hier dat die uitkomst mogelijk is. Een bruikbaar patroon is 如果 A，就能 B — als A, dan kan B. 我们 betekent hier ‘wij’ en verwijst naar de groep waarvan de spreker deel uitmaakt. Deze vorm verandert in het Chinees niet naar persoon of aantal; de context maakt duidelijk wie precies tot die groep behoort. 分工 is hier een werkwoordelijke uitdrukking: het werk onder de betrokken personen verdelen, zodat ieder een deel doet. De twee lettergrepen vormen samen de gebruikelijke uitdrukking; behandel het niet als een willekeurig werkwoord met een losse betekenis per lettergreep. Voorbeeld: 我们分工完成任务。 — Wij verdelen het werk om de taak af te ronden. 很快 betekent hier ‘heel snel’ of ‘in korte tijd’. 很 versterkt 快; het beschrijft dus de snelheid waarmee de handeling wordt uitgevoerd. Voorbeeld: 他们很快完成了任务。 — Zij voltooiden de taak heel snel. 做完 bestaat uit 做 ‘doen’ en 完 als resultaatscomplement. 做 draagt de handeling, terwijl 完 aangeeft dat die handeling tot het bedoelde einde komt: iets volledig doen of afmaken. Dit is iets anders dan alleen 做, dat alleen ‘doen’ betekent. Voorbeeld: 我做完了第一部分。 — Ik heb het eerste deel afgemaakt. Samen betekent 如果我们分工，就能很快做完。: ‘Als wij het werk verdelen, kunnen we het snel afmaken.’ De voorwaarde is 如果我们分工; de uitkomst is 就能很快做完. De zin zegt dus dat taakverdeling de mogelijkheid creëert om het werk in korte tijd volledig af te ronden.

5. 那我来做第一部分。

   Dan doe ik het eerste deel.

   那

   dan

   我来

   ik doe het / ik neem het op me

   做

   doen

   第一部分

   het eerste deel

   Uitgebreide uitleg

   那 betekent hier “dan” of “in dat geval”. Het verwijst naar de voorafgaande voorwaarde of afspraak en leidt de volgende beslissing in. Een bruikbaar patroon is 那 + voorstel of beslissing: “Dan …”. 我来 betekent hier “ik doe het” of “ik neem dit op me”. 我 is het persoonlijke voornaamwoord “ik”; 来 betekent in deze constructie niet simpelweg “komen”, maar markeert dat de spreker de handeling op zich neemt. In 我来做…… neemt de spreker dus de verantwoordelijkheid voor wat volgt. Voorbeeld: 我来帮你。 — “Ik help je.” 做 is het werkwoord “doen” of “maken”. De vorm verandert hier niet om de tegenwoordige of toekomstige bedoeling aan te geven; de context en de constructie 我来 + werkwoord maken duidelijk dat de spreker de taak nu op zich neemt. Voorbeeld: 我做第二部分。 — “Ik doe het tweede deel.” 第一部分 betekent “het eerste deel”. 第一 is het rangtelwoord “eerste”, gevormd met 第 vóór het telwoord 一; 部分 is het zelfstandig naamwoord “deel”. Het gaat dus om een deel dat als eerste in de reeks wordt aangeduid, niet om een hoeveelheid van één deel. Het patroon 第一 + zelfstandig naamwoord is herbruikbaar, bijvoorbeeld 第一课 — “de eerste les”. Samen vormen de delen 那 + 我来做 + 第一部分 de betekenis: “Dan doe ik het eerste deel.” 那 koppelt de beslissing aan de voorafgaande situatie, 我来做 geeft aan dat de spreker deze taak op zich neemt, en 第一部分 benoemt welke taak dat is. De zin is kort en natuurlijk in een werkverdeling.

6. 我来做剩下的部分。

   Ik doe de rest.

   我来

   ik doe het / ik neem het op me

   做

   doen

   剩下的

   overgebleven

   部分

   deel

   Uitgebreide uitleg

   我来 betekent hier dat de spreker zelf het initiatief neemt: “ik doe het” of natuurlijker “laat mij het doen”. 我 is “ik”. 来 betekent letterlijk vaak “komen”, maar vóór een werkwoord kan het aangeven dat de spreker iets op zich neemt of voorstelt het zelf te doen. In 我来做 werkt het als een vaste, herbruikbare combinatie: 我来 + werkwoord = “ik zal het doen / laat mij het doen”. Voorbeeld: 我来看看。 — “Laat mij even kijken.” 做 betekent “doen” of “maken”, afhankelijk van wat erop volgt. In deze zin krijgt het de algemene betekenis “doen”. De vorm verandert hier niet voor persoon of getal: 我做 betekent “ik doe”, terwijl 他们做 “zij doen” betekent. Voorbeeld: 她做晚饭。 — “Zij maakt het avondeten.” 剩下的 betekent “het overgeblevene” of “wat over is”. 剩下 betekent “overblijven” en 的 maakt de voorafgaande beschrijving geschikt om als een zelfstandig aangeduide eenheid te functioneren. In 剩下的部分 beschrijft het dus het deel dat nog over is. Voorbeeld: 我吃剩下的。 — “Ik eet op wat over is.” 部分 betekent “deel” of “gedeelte”. Het is een zelfstandig naamwoord en kan met een bepaling ervoor worden gecombineerd, zoals 第一部分 “het eerste deel” en 剩下的部分 “het resterende deel”. Samen vormen 我来做 en 剩下的部分 de structuur 我来做 + [wat]: de spreker neemt op zich om iets te doen. 剩下的部分 is het object van 做, namelijk het deel dat nog over is. De hele uiting betekent daarom: “Ik doe het resterende deel” of natuurlijk in het Nederlands: “Ik doe de rest.”

7. 然后，我们可以检查不清楚的地方。

   Daarna kunnen we bekijken wat niet duidelijk is.

   然后

   daarna

   我们可以

   wij kunnen

   检查

   controleren; bekijken

   不清楚的

   niet duidelijk

   地方

   punt; gedeelte

   Uitgebreide uitleg

   然后 betekent hier “daarna” of “vervolgens”. Het plaatst deze handeling na een eerder genoemde of begrepen handeling. Voorbeeld: 先看说明，然后开始。 — “Lees eerst de uitleg en begin daarna.” 我们可以 bestaat uit 我们 (“wij”) en 可以 (“kunnen” in de zin van mogelijkheid of toestemming). 我们 verwijst hier naar “wij”; Chinees markeert in deze vorm niet of de aangesproken persoon wel of niet inbegrepen is. 可以 staat vóór het werkwoord en maakt er “kunnen/mogen controleren” van. Voorbeeld: 我们可以现在开始。 — “We kunnen nu beginnen.” 检查 betekent hier “controleren” of “nakijken”: iets zorgvuldig bekijken om vast te stellen wat de toestand of juistheid ervan is. Het is een zelfstandig werkwoord. Voorbeeld: 请检查文件。 — “Controleer het bestand alstublieft.” 不清楚的 betekent hier “wat niet duidelijk is” of “onduidelijke”. 清楚 betekent “duidelijk” en 不 maakt dit negatief: “niet duidelijk”. Het woord 的 maakt deze beschrijving geschikt om vóór een zelfstandig naamwoord te staan; in deze zin wordt het daaropvolgende 地方 beschreven. Voorbeeld: 我说明不清楚的部分。 — “Ik leg de onduidelijke delen uit.” 地方 betekent letterlijk “plaats”, maar kan ook een punt, aspect of gedeelte aanduiden. In deze zin gaat het, volgens de vertaling, om de punten of gedeelten die niet duidelijk zijn, niet noodzakelijk om fysieke plaatsen. Voorbeeld: 这个地方需要修改。 — “Dit punt moet worden aangepast.” Samen is de structuur: 然后 + onderwerp en mogelijkheid (我们可以) + werkwoord (检查) + het beschreven object (不清楚的地方). De volledige betekenis is: “Daarna kunnen we bekijken wat niet duidelijk is.”

8. 清单完成后，我会打开文件。

   Ik open het bestand als de lijst klaar is.

   清单

   lijst

   完成

   voltooid zijn; afronden

   后

   na; daarna

   我会

   ik zal

   打开

   openen

   文件

   bestand

   Uitgebreide uitleg

   清单 betekent hier “lijst”. Het is een zelfstandig naamwoord en kan bijvoorbeeld in 一张清单 (“een lijst”) worden gebruikt. In deze zin is het de zaak die voltooid is; de Nederlandse vertaling maakt duidelijk dat het om de lijst gaat. 完成 betekent “voltooid zijn” of “voltooien”. Hier beschrijft het de voltooiing van de lijst: 清单完成 betekent dat de lijst klaar is. Het woord kan ook een object krijgen, bijvoorbeeld 完成任务 (“een taak voltooien”). 后 betekent “na”. Na een gebeurtenis of handeling maakt het een tijdsbepaling: 完成后 betekent “nadat [het] voltooid is” of “na de voltooiing”. Het patroon X 后，Y is bruikbaar voor “nadat X, Y”. 我会 bestaat uit 我 (“ik”) en 会, een modaal woord. In deze zin geeft 会 de toekomstige handeling weer, dus 我会 betekent “ik zal”. Het zegt hier niet dat de spreker iets kan; de vaste vertaling ondersteunt de toekomstige lezing. Bijvoorbeeld: 我会回来。 — “Ik zal terugkomen.” 打开 betekent “openen”. Het is een werkwoord dat gewoonlijk een object krijgt, zoals in 打开门 (“de deur openen”). In deze zin is de handeling gericht op het bestand. 文件 betekent “bestand”. Het kan bijvoorbeeld een computerbestand aanduiden; in 打开文件 is het het object van 打开: “het bestand openen”. Samen vormt 清单完成后 een tijdelijke voorzin: “als de lijst klaar is” of letterlijk “nadat de lijst voltooid is”. Daarna volgt 我会打开文件: “ik zal het bestand openen”. De hele uiting betekent dus: “Ik open het bestand als de lijst klaar is.”