Een gedeelde keuken schoonhouden | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 我可以在这里洗我的杯子吗？

   Kan ik hier mijn beker afwassen?

   我可以

   kan ik

   在这里

   hier

   洗

   afwassen

   我的

   mijn

   杯子

   beker

   吗

   vraagpartikel

   Uitgebreide uitleg

   我可以 betekent hier “kan/mag ik”. 我 is het eerste-persoonsvoornaamwoord “ik” en verandert in het Chinees niet naar persoon of getal; 可以 drukt hier toestemming of mogelijkheid uit. Samen vormen ze een herbruikbaar patroon: 我可以 + werkwoord ... 吗？ — “Mag/kan ik ...?” Voorbeeld: 我可以坐吗？ — “Mag ik zitten?” 在这里 betekent “hier”. 在 introduceert de plaats en 这里 is “hier”; deze plaatsbepaling staat in deze zin vóór de handeling. Voorbeeld: 我在这里等。 — “Ik wacht hier.” 洗 betekent hier “afwassen” of letterlijk “wassen”. Het is een werkwoord; de vorm verandert niet voor de persoon van het onderwerp. In een andere context kan het ook gewoon “wassen” betekenen. Voorbeeld: 我洗衣服。 — “Ik was kleren.” 我的 betekent “mijn”. 我 wordt met 的 verbonden aan wat bezit of erbij hoort: 我 + 的. 的 markeert hier de bezitsrelatie; het is niet zelf het woord voor “mijn”. Voorbeeld: 我的书 — “mijn boek”. 杯子 betekent “beker”. Het is een zelfstandig naamwoord; 子 maakt in dit woord deel uit van de gebruikelijke woordvorm en is hier geen apart woord voor “kind”. Voorbeeld: 这是杯子。 — “Dit is een beker.” 吗 maakt van de voorafgaande mededeling een algemene ja-neevraag. Het staat aan het einde van de zin en vraagt hier of de handeling toegestaan of mogelijk is. Zonder 吗 zou 我可以在这里洗我的杯子 een mededeling zijn: “Ik kan/mag hier mijn beker afwassen.” De zin bouwt dus op als 我可以 + 在这里 + 洗 + 我的杯子 + 吗: “Kan/mag ik hier mijn beker afwassen?” Het onderwerp is “ik”, de plaats is “hier”, de handeling is “afwassen”, en 我的杯子 is het voorwerp met de bezitsbetekenis “mijn beker”.

2. 用左边的水槽。

   Gebruik de gootsteen links.

   用

   gebruiken

   左边

   de linkerkant

   水槽

   gootsteen

   Uitgebreide uitleg

   用 betekent hier ‘gebruiken’. Het is de basisvorm van het werkwoord; het Chinees markeert in deze zin geen aparte gebiedende wijs. In een korte instructie kan een werkwoord aan het begin daarom direct als opdracht worden begrepen. Voorbeeld: 用这个。 — ‘Gebruik dit.’ 左边 betekent hier ‘de linkerkant’ en wijst op de linkerpositie. Het is een plaatsaanduiding; het betekent niet op zichzelf ‘linksaf’. Voor de andere kant gebruik je bijvoorbeeld 右边 — ‘de rechterkant’. Voorbeeld: 书在左边。 — ‘Het boek ligt links.’ 水槽 is ‘gootsteen’ of ‘wasbak’. Dit zelfstandige naamwoord kan ook in andere zinnen het object van een werkwoord zijn, bijvoorbeeld 清洗水槽。 — ‘Maak de gootsteen schoon.’ In 左边的水槽 verbindt 的 de plaatsaanduiding met het zelfstandig naamwoord: letterlijk ‘de gootsteen die zich links bevindt’. Het patroon plaats + 的 + zelfstandig naamwoord is een gebruikelijke manier om een zelfstandig naamwoord te specificeren. 用 staat vóór deze naamwoordgroep en geeft aan wat de aangesprokene moet gebruiken. Samen vormt 用左边的水槽。 een korte instructie: ‘Gebruik de gootsteen links.’ De zin zegt welke gootsteen bedoeld is, maar voegt geen apart tijds- of persoonskenmerk aan het werkwoord toe.

3. 我想让这里保持干净。

   Ik wil de ruimte schoon houden.

   我想

   ik wil

   让

   laten; ervoor zorgen dat

   这里

   hier

   保持

   houden; behouden

   干净

   schoon

   Uitgebreide uitleg

   我想 betekent hier “ik wil”. 想 is de vorm van het werkwoord 想 en drukt in deze context een wens of bedoeling uit; de andere veelvoorkomende betekenis “denken” past hier niet bij de vaste vertaling. Een bruikbaar patroon is 我想 + ... voor “ik wil ...”. Voorbeeld: 我想喝水。 — “Ik wil water drinken.” 让 betekent hier “ervoor zorgen dat” of “laten”. Het leidt een constructie in waarin iemand of iets het onderwerp van de volgende handeling of toestand is: 让 + onderwerp + werkwoord of toestand. In deze zin is 这里 dat onderwerp binnen de 让-constructie. Voorbeeld: 让孩子休息。 — “Laat het kind rusten.” 这里 betekent “hier” en verwijst naar een plaats. Het is een plaatsaanduiding; uit de vaste zin alleen volgt niet welke concrete ruimte precies bedoeld wordt. In 让这里保持干净 staat het vóór de toestand die voor deze plaats moet gelden. 保持 betekent “houden” of “behouden” in de zin van een toestand laten voortduren. Het is een werkwoord; in deze zin krijgt het de toestand 干净 als aanvulling: 保持 + toestand. Voorbeeld: 请保持安静。 — “Blijf alstublieft stil.” 干净 betekent “schoon”. Het is een beschrijvend woord dat hier de toestand van 这里 uitdrukt. Het staat na 保持, zodat de betekenis ontstaat: “schoon houden”. Het tegenovergestelde is 脏, “vies”. Voorbeeld: 房间很干净。 — “De kamer is heel schoon.” Samen vormen de delen 我想 + 让 + 这里 + 保持干净: de spreker wil ervoor zorgen dat de aangeduide plaats schoon blijft. De volledige betekenis is dus: “Ik wil deze plaats/ruimte schoon houden.”

4. 请你做完后擦桌子。

   Veeg de tafel af als je klaar bent.

   请你

   alsjeblieft, jij …

   做完

   afmaken; klaar zijn met doen

   后

   na; daarna

   擦

   afvegen

   桌子

   tafel

   Uitgebreide uitleg

   请你 maakt van de uiting een beleefd verzoek aan de aangesprokene. 请 betekent hier “verzoek alsjeblieft” en 你 is het voornaamwoord “jij/je”; het is dus geen aanwijzing voor een meervoudige aangesprokene. Een vergelijkbaar patroon is 请你坐下。 — “Ga alsjeblieft zitten.” 做完 betekent hier “klaar zijn met iets doen”. 做 is de basisvorm “doen”; 完 staat erachter als resultaatscomplement en geeft aan dat de handeling voltooid is. Het gaat dus niet alleen om beginnen of bezig zijn met doen. In 做完作业 betekent de combinatie bijvoorbeeld “het huiswerk afmaken”. 后 betekent “na” en wordt hier geplaatst na de voltooide handeling: 做完后 = “nadat je klaar bent”. Het patroon werkwoord + 完 + 后 is herbruikbaar voor “nadat het werkwoord volledig is uitgevoerd”. Voorbeeld: 吃完后洗手。 — “Was je handen nadat je gegeten hebt.” In deze zin wordt de uitvoerder van 做完 uit het verzoek begrepen als de aangesprokene; het Chinees herhaalt 你 niet noodzakelijk. 擦 is het werkwoord “afvegen”. Het beschrijft hier een handeling waarbij iets met een doek of vergelijkbaar middel wordt schoongemaakt. Voorbeeld: 请擦窗户。 — “Veeg het raam alsjeblieft af.” 桌子 betekent “tafel”. 桌 is hier geen los te vervangen vertaalonderdeel binnen de volledige uiting; 桌子 is het zelfstandige naamwoord dat het voorwerp van 擦 vormt. Voorbeeld: 桌子很干净。 — “De tafel is erg schoon.” Samen vormen 做完后 en 擦桌子 de tijdsrelatie en de hoofdhandeling: nadat de aangesprokene klaar is met de bedoelde activiteit, veegt die persoon de tafel af. De volledige uiting is daarom: “Veeg de tafel af als je klaar bent.” Dit is een directe, beleefde instructie; het onderwerp van de tweede handeling blijft in het Chinees onuitgedrukt maar is volgens de vaste vertaling dezelfde aangesprokene.

5. 垃圾要放进这个垃圾桶吗？

   Gaat het afval in deze bak?

   垃圾

   afval

   要

   moeten

   放进

   erin doen

   这个

   deze

   垃圾桶

   afvalbak

   吗？

   vraagmarkering

   Uitgebreide uitleg

   垃圾 betekent hier ‘afval’. Het is een zelfstandig naamwoord. In het Chinees kan hetzelfde woord ook in samenstellingen voorkomen, zoals 垃圾桶 ‘afvalbak’; daar wordt 垃圾 dus het bepalende eerste deel. 要 staat vóór het werkwoord en drukt hier uit dat iets moet gebeuren of de bedoeling is. In deze vraag wordt nagegaan of het afval ergens in moet, niet simpelweg waar het zich bevindt. Een bruikbaar patroon is 要 + werkwoord ... 吗？ voor een ja-neevraag over noodzaak of bedoeling. 放进 betekent ‘ergens in doen’. Dit is een samengestelde werkwoordelijke uitdrukking: 放 betekent ‘plaatsen/doen’ en 进 geeft de richting naar binnen aan. Het doel of de houder volgt hierna: 放进 + plaats/houder. Voorbeeld: 把它放进盒子里。 — ‘Doe het in de doos.’ 这个 betekent ‘deze’ en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het aanwijst. 这 is het aanwijzende deel en 个 is hier het maatwoord. Het verwijst in deze zin naar een specifieke bak die in de situatie als ‘deze’ wordt aangewezen. Voorbeeld: 这个桌子 is niet de gebruikelijke vorm voor ‘deze tafel’; daarvoor wordt vaak een passend maatwoord gebruikt, zoals 这张桌子 — ‘deze tafel’. 垃圾桶 betekent ‘afvalbak’ of ‘prullenbak’. Het is een samenstelling van 垃圾 ‘afval’ en 桶 ‘bak/emmer’. Het hele woord is hier de houder waarnaar 放进 gericht is. 吗？ maakt van de voorafgaande mededelende structuur een ja-neevraag. 吗 staat doorgaans aan het einde van de zin; het vraagteken hoort bij de geschreven vorm. Het voegt geen zelfstandige betekenis als ‘waar’ of ‘wat’ toe. Samen vormen de delen 垃圾 + 要 + 放进 + 这个 + 垃圾桶 + 吗？: ‘Moet het afval in deze afvalbak?’ De vaste Nederlandse vertaling ‘Gaat het afval in deze bak?’ geeft dezelfde bedoelde vraag weer: of deze bak de plaats is waar het afval in moet.

6. 把它放进门边的垃圾桶里。

   Doe het in de bak bij de deur.

   把它

   het als object markeren

   放进

   erin doen

   门边

   naast de deur

   垃圾桶

   afvalbak

   里

   erin/in

   Uitgebreide uitleg

   把它 vormt hier een 把-constructie: 把 markeert het object dat door de handeling wordt verplaatst of beïnvloed, en 它 is het objectpronomen “het”. De concrete referent van 它 wordt in deze zin niet nader benoemd; de vertaling ondersteunt wel de lezing “het”. Een bruikbaar patroon is 把 + object + werkwoord, bijvoorbeeld: 把书放在桌上。= Leg het boek op tafel. 放进 betekent hier “naar binnen doen”. 放 is de basisvorm “doen/plaatsen”; 进 voegt de richting naar binnen toe. Samen vormen ze een werkwoord met een richtingscomplement. Het verschilt van alleen 放, dat ook “plaatsen” zonder aangegeven richting kan betekenen. Voorbeeld: 请把衣服放进箱子里。= Doe de kleren in de koffer. 门边 betekent “bij de deur” of “naast de deur”. 门 is “deur” en 边 betekent “rand/zijkant”; samen duiden ze een plaats naast de deur aan. De 的 in 门边的垃圾桶 verbindt deze plaatsbepaling met het daaropvolgende zelfstandig naamwoord: “de afvalbak bij de deur”. 垃圾桶 betekent “afvalbak”. 垃圾 is “afval” en 桶 is “bak/emmer”; als vaste samenstelling verwijst het geheel naar een bak voor afval. Voorbeeld: 垃圾桶在门边。= De afvalbak staat bij de deur. 里 betekent “erin” of “binnenin” en staat hier na de genoemde bak: 垃圾桶里 = “in de afvalbak”. In combinatie met 放进 maakt het de bestemming expliciet: iets wordt naar binnen, in die bak, geplaatst. Zonder deze plaatsmarkeerder kan 放进 in sommige contexten al richting naar binnen uitdrukken, maar hier geeft 里 de binnenkant van de bak duidelijk aan. De delen bouwen van links naar rechts de instructie op: 把它 markeert “het” als object; 放进 zegt dat het naar binnen moet worden gedaan; 门边的垃圾桶 specificeert welke bak, namelijk de bak bij de deur; 里 specificeert de binnenkant ervan. Samen betekent 把它放进门边的垃圾桶里: “Doe het in de afvalbak bij de deur.”

7. 我现在来处理。

   Ik zorg er nu voor.

   我

   ik

   现在

   nu

   来

   komen

   处理

   afhandelen; regelen

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”. Dit is de eerste persoon enkelvoud; Chinese werkwoorden veranderen niet mee met persoon of geslacht. Voorbeeld: 我来了。 — “Ik kom eraan.” 现在 betekent “nu” en plaatst de handeling in het huidige moment. Het kan vóór het werkwoord staan: 我现在学习。 — “Ik studeer nu.” 来 betekent letterlijk “komen”. In het patroon 来 + werkwoord geeft het hier aan dat de spreker de daaropvolgende handeling op zich neemt of eraan begint. Voorbeeld: 我来帮忙。 — “Ik kom helpen.” 处理 betekent hier “afhandelen” of “regelen”. Het is een werkwoord en krijgt in deze zin geen aparte vorm voor persoon of tijd. Het object staat niet uitgedrukt; de voorafgaande context en de vaste vertaling ondersteunen dat het om het eerder genoemde “het” gaat. Voorbeeld: 我处理这个问题。 — “Ik behandel dit probleem.” Samen vormen 我 + 现在 + 来处理 de betekenis “ik kom het nu afhandelen”, natuurlijk weergegeven als “Ik zorg er nu voor.”

8. 这样厨房就为大家准备好了。

   Zo is de keuken klaar voor iedereen.

   这样

   zo; op deze manier

   厨房

   keuken

   为大家

   voor iedereen

   准备好了

   klaar zijn; klaargemaakt zijn

   Uitgebreide uitleg

   这样 betekent hier ‘zo’ of ‘op deze manier’. Het verwijst naar een manier die uit de context duidelijk moet worden; de zin zelf specificeert die manier niet. Het kan ook aan het begin van andere zinnen staan: 这样做很好。 betekent ‘Zo doen is goed.’ 厨房 betekent ‘keuken’. Dit is een zelfstandig naamwoord. Een eenvoudig herbruikbaar patroon is 在厨房 voor ‘in de keuken’, bijvoorbeeld: 我在厨房。 — ‘Ik ben in de keuken.’ 为大家 betekent ‘voor iedereen’. 为 markeert hier voor wie iets wordt gedaan of bestemd is, en 大家 betekent ‘iedereen’ of ‘alle betrokken mensen’ in de bedoelde groep. Het drukt geen specifiek aantal uit. Vergelijk in een nieuw voorbeeld: 她为大家准备茶。 — ‘Zij maakt thee voor iedereen klaar.’ 准备好了 bestaat uit 准备 (‘voorbereiden; klaarmaken’), 好 als resultaatscomplement en 了. 好 geeft aan dat het voorbereiden het gewenste resultaat heeft bereikt: iets is klaargemaakt of klaar. In deze zin wordt de keuken daarom als gereed voorgesteld. 了 markeert hier de ontstane nieuwe situatie: de keuken is nu klaar. Het is dus niet alleen een losse verleden­tijdsvorm. Een bruikbaar patroon is 准备好 + zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld 我准备好行李了。 — ‘Ik heb mijn bagage klaargemaakt.’ Samen vormt 这样 de manier of het resultaatkader, 厨房 het onderwerp, 为大家 de begunstigden en 准备好了 de mededeling dat de keuken gereed is. De volledige betekenis is: ‘Zo is de keuken klaar voor iedereen.’