Een gedeelde wasruimte gebruiken | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 我可以用公共洗衣房吗？

   Kan ik de gedeelde wasruimte gebruiken?

   我

   ik

   可以

   kunnen/mogen

   用

   gebruiken

   公共

   gedeeld

   洗衣房

   wasruimte

   吗

   maakt er een ja-neevraag van

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”. Het is de eerste-persoonsvorm voor de spreker. Voor een andere persoon gebruik je bijvoorbeeld 你 voor “jij” en 他 voor “hij”; die vormen veranderen niet op basis van Nederlands geslacht. 可以 geeft hier toestemming of mogelijkheid weer: “kunnen/mogen”. De vorm blijft hetzelfde bij verschillende personen. In een zin als 我可以进去。 betekent het “Ik mag naar binnen.” Het is hier geen verleden tijd; de vraag gaat over of de spreker de ruimte mag gebruiken. 用 is het werkwoord “gebruiken”. Het staat vóór het gebruikte middel of de gebruikte plaats. Bijvoorbeeld: 我用电脑。 — “Ik gebruik een computer.” Het verschilt van 有, dat “hebben” of “er zijn” betekent. 公共 betekent hier “gedeeld” of “voor openbaar gebruik”. Het beschrijft het soort voorziening; het is geen telwoord. In deze zin vormt het samen met 洗衣房 de omschrijving van de wasruimte. 洗衣房 is een zelfstandig naamwoord voor “wasruimte”. Het is een samenstelling: 洗衣 verwijst naar wassen van kleding en 房 betekent “kamer/ruimte”. In het gegeven vervolg betekent 洗衣房 opnieuw “wasruimte”: 洗衣房现在开着。 — “De wasruimte is nu open.” 吗 staat aan het einde en maakt van de voorafgaande mededeling een ja-neevraag. Het voegt geen zelfstandig woord met de betekenis “kunnen” of “mogen” toe; die betekenis komt van 可以. Samen ontstaat de volgorde 我 + 可以 + 用 + 公共洗衣房 + 吗？: “Kan/mag ik de gedeelde wasruimte gebruiken?” 我 is degene die de handeling uitvoert, 可以 vraagt naar toestemming of mogelijkheid, 用 benoemt het gebruiken, en 公共洗衣房 is wat gebruikt wordt. 吗 maakt het geheel tot een vraag.

2. 洗衣房现在开着。

   De wasruimte is nu open.

   洗衣房

   wasruimte

   现在

   nu

   开着

   open zijn

   Uitgebreide uitleg

   洗衣房 betekent hier “wasruimte”. Het is een zelfstandig naamwoord: 洗衣 betekent “de was doen” en 房 is “ruimte/kamer”. Samen vormt het een vaste, transparante samenstelling voor een ruimte waar men de was doet. Voorbeeld: 厨房 betekent “keuken”; ook daarin verwijst 房 naar een ruimte. 现在 betekent “nu” en plaatst de uitspraak in het huidige moment. Het staat hier vóór het gezegde en geeft aan wanneer de toestand geldt. Voorbeeld: 现在很忙。 betekent “Nu is het erg druk.” 开着 betekent hier “open zijn”. 开 is de basisvorm met onder meer de betekenis “openen” of “open zijn”, afhankelijk van de constructie. 着 markeert hier een aangehouden toestand: iets verkeert in de toestand dat het open is. Het gaat dus niet noodzakelijk om de handeling van het openen zelf. Vergelijk 门开了, “de deur is opengegaan” of “de deur is nu open”, waarbij 了 een verandering of nieuw ingetreden situatie kan markeren. In 开着 ligt de nadruk op de voortgezette toestand. De zin volgt de volgorde onderwerp + tijdsbepaling + gezegde: 洗衣房 + 现在 + 开着. Letterlijk wordt dat “de wasruimte, nu, open-zijnd”; natuurlijk Nederlands is: “De wasruimte is nu open.”

3. 这台洗衣机空着吗？

   Is deze wasmachine vrij?

   这台

   deze (machine)

   洗衣机

   wasmachine

   空着

   vrij staan; niet in gebruik zijn

   吗

   maakt er een ja-neevraag van

   Uitgebreide uitleg

   这台 betekent hier “deze [machine]”. 这 is het aanwijzende woord “deze/dit”; 台 is een maatwoord dat onder andere bij machines wordt gebruikt. Samen verwijst het naar een concrete machine die als dichtbij of als onderwerp van de situatie wordt aangewezen. Een herbruikbaar patroon is 这台 + [machinenaam], bijvoorbeeld 这台电脑 = “deze computer”. 洗衣机 betekent “wasmachine”. Het is een zelfstandig naamwoord voor een machine die kleren wast. Het laatste deel 机 komt ook voor in andere machinenamen, maar leer 洗衣机 hier als de volledige vaste benaming. 空着 beschrijft de toestand “vrij zijn” of “niet in gebruik zijn”. 空 betekent “leeg/vrij”, en 着 markeert hier een aanhoudende toestand: de machine verkeert op dat moment in die toestand. Het gaat dus niet om een handeling zoals “leegmaken”, maar om de vraag of de wasmachine vrij is. Een vergelijkbaar voorbeeld is 门开着 = “De deur staat open.” 吗 staat aan het einde en maakt van de voorafgaande mededeling een ja-neevraag. Het patroon is [mededeling] + 吗, bijvoorbeeld 你忙吗？ = “Ben je druk?” De delen worden in de gegeven volgorde gecombineerd als 这台 (“deze [machine]”) + 洗衣机 (“wasmachine”) + 空着 (“vrij zijn/niet in gebruik zijn”) + 吗 (ja-neevraag). De volledige betekenis is daarom: “Is deze wasmachine vrij?”

4. 这台可以用。

   Deze wasmachine is beschikbaar.

   这台

   deze machine

   可以

   kan

   用

   gebruiken

   Uitgebreide uitleg

   这台 betekent hier “deze machine”. 这 is een aanwijzend woord voor iets dichtbij of al aangewezen; 台 is een maatwoord dat onder andere bij machines wordt gebruikt. In de meegeleverde context en vertaling is de bedoelde machine de wasmachine. Een vergelijkbaar voorbeeld is 那台 — “die machine”. 可以 geeft hier aan dat iets mogelijk of toegestaan is. Omdat het onderwerp een machine is en 用 volgt, krijgt de combinatie de praktische betekenis “kan gebruikt worden” of “is beschikbaar”. 可以 verandert niet naar persoon of getal. Vergelijkend voorbeeld: 那台不能用。 — “Die machine kan niet worden gebruikt.” 不能 maakt het gebruik onmogelijk of niet toegestaan. 用 is het werkwoord “gebruiken”. De basisvorm blijft hier 用; Chinees markeert bij dit werkwoord geen persoons- of getalsuitgang. In 可以用 staat het zonder uitgedrukt object, omdat uit de context duidelijk is wat gebruikt kan worden. De machine is dus het onderwerp van “gebruikt kunnen worden”, niet de persoon die haar gebruikt. Samen vormen 这台 en 可以用 de betekenis “deze machine kan gebruikt worden”. Door de voorafgaande context wordt 这台 specifiek als “deze wasmachine” begrepen. Daarom betekent de volledige uiting: “Deze wasmachine is beschikbaar.”

5. 我应该把篮子放在哪里？

   Waar moet ik mijn wasmand zetten?

   我应该

   ik zou moeten

   把

   objectmarkering

   篮子

   mand

   放

   zetten

   在哪里

   waar

   Uitgebreide uitleg

   我应该 betekent hier “ik zou moeten”. 我 is het eerste-persoonsvoornaamwoord “ik”; 应该 drukt uit dat iets volgens de omstandigheden of verwachting zou moeten gebeuren. Samen vormt dit een bruikbaar patroon: 我应该 + werkwoord = “ik zou moeten …”. Voorbeeld: 我应该早点走。 = “Ik zou eerder moeten vertrekken.” 把 markeert het object dat door de handeling wordt verplaatst of veranderd. In het patroon 把 + object + werkwoord komt het behandelde object vóór het werkwoord: 把书放在桌上 betekent “het boek op tafel leggen”. 把 betekent op zichzelf dus niet “mand” of “zetten”; het geeft de constructie aan. 篮子 betekent hier “mand”. Het is een zelfstandig naamwoord; de zin specificeert niet dat het om een wasmand gaat, hoewel de vaste Nederlandse vertaling en de context een wasmand als bedoeld object aangeven. Voorbeeld: 篮子在门旁边。 = “De mand staat naast de deur.” 放 betekent hier “zetten” of “plaatsen”: iets ergens neerzetten. De vorm verandert hier niet om persoon of getal aan te geven. Voorbeeld: 我把书放在桌上。 = “Ik leg het boek op tafel.” 在哪里 betekent “waar”. 哪 vraagt “welke” en 里 verwijst in deze combinatie naar een plaats; samen met 在 vormt het de plaatsvraag 在哪里 = “waar zijn/ergens zijn”. In deze zin vraagt de spreker naar de plaats waar de mand moet worden gezet. Voorbeeld: 你在哪里？ = “Waar ben je?” De delen worden als volgt gecombineerd: 我应该 geeft de verplichting of verwachting van de spreker aan, 把篮子 maakt “de mand” tot het object dat wordt behandeld, 放 is de handeling van plaatsen, en 在哪里 vraagt naar de plaats. De volledige betekenis is daarom: “Waar zou ik de mand moeten zetten?” In de gegeven vertaling is dat specifiek: “Waar moet ik mijn wasmand zetten?”

6. 把它放在墙边。

   Zet hem naast de muur.

   把它

   hem als object vóór de handeling

   放

   zetten

   在

   op/in; geeft de plaats aan

   墙边

   naast de muur

   Uitgebreide uitleg

   把它 vormt hier een veelgebruikt patroon: 把 zet het object vóór de handeling, en 它 is het objectpronomen “het/hem” voor een niet-menselijk of niet nader gespecificeerd referent. De constructie benadrukt wat er met dat object gebeurt. Bijvoorbeeld: 把书放在桌上。 — “Leg het boek op tafel.” 放 betekent hier “plaatsen/zetten”. De vorm is niet zichtbaar verbogen voor persoon of getal; de tijd en de precieze handeling blijken uit de context. Na 把 volgt vaak een handeling met een duidelijk resultaat of een duidelijke plaats, zoals 把杯子放在这里。 — “Zet het kopje hier.” 在 introduceert hier de plaats waar de handeling eindigt. In 放在 + plaats betekent het geheel “op/naast/in een plaats zetten”. Het is dus niet zelf het werkwoord “zetten”; 放 geeft de handeling aan en 在 leidt de locatie in. 墙边 betekent “naast de muur” of “aan de rand van de muur”. 墙 is “muur” en 边 is “rand/kant”; samen vormen ze de plaatsaanduiding. Een vergelijkbaar patroon is 桌边 — “naast de tafel”. Samen geeft 把它放在墙边。 de betekenis: “Zet het naast de muur.” De volgorde is: eerst het object met 把它, daarna de handeling 放, en ten slotte de bestemming 在墙边. De zin is een directe instructie; het onderwerp “jij” wordt in het Chinees niet uitgesproken.

7. 洗好后，我会把衣服拿出来。

   Ik haal mijn kleren eruit als de was klaar is.

   洗好后

   als het wassen klaar is

   我会

   ik zal

   衣服

   kleren

   拿出来

   eruit halen

   Uitgebreide uitleg

   洗好后 bestaat uit 洗 “wassen”, 好 als resultaatcomplement en 后 “na”. Samen betekent het hier “nadat het wassen klaar is” of natuurlijker “als de was klaar is”. 好 betekent hier niet simpelweg “goed”; het markeert dat het wassen als afgerond resultaat wordt beschouwd. Het patroon werkwoord + 好 + 后 is herbruikbaar: 准备好后 betekent “nadat iets voorbereid is”. 我会 betekent hier “ik zal”. 我 is de eerste persoon enkelvoud; 会 drukt in deze zin een toekomstige handeling of voornemen uit. Het is dus niet hetzelfde als alleen 我 (“ik”). Een herbruikbaar voorbeeld is 我会回来。 — “Ik kom terug / Ik zal terugkomen.” 衣服 betekent “kleren” of “kleding”. In het Chinees geeft deze vorm op zichzelf geen expliciet meervoud aan; de vaste Nederlandse vertaling maakt hier duidelijk dat het om de kleding van de spreker gaat. 衣服 kan bijvoorbeeld ook in 衣服很干净。 staan: “De kleren zijn heel schoon.” 拿出来 betekent “eruit halen” of “naar buiten brengen”. 拿 is het werkwoord “nemen/halen”; 出来 voegt de richting naar buiten of naar het perspectief van de spreker toe. Dit is een werkwoord met een richtingscomplement: 拿 + 出来. In 请马上把衣服拿走。 uit de context staat 拿走 in plaats daarvan voor “meenemen/weg halen”; 走 geeft daar weggaan met het voorwerp aan, terwijl 出来 hier de beweging naar buiten benadrukt. Tussen 我会 en 衣服 staat 把. De constructie 把 + voorwerp + werkwoord zet het specifieke voorwerp vóór de handeling en laat zien wat de spreker ermee zal doen: 把衣服拿出来 — “de kleren eruit halen”. De volgorde is dus: eerst de tijdsvoorwaarde 洗好后, daarna de spreker en toekomstige handeling 我会, en vervolgens het voorwerp met de 把-constructie. De volledige zin betekent: “Ik haal mijn kleren eruit als de was klaar is.” De tijdsuitdrukking geeft aan wanneer de handeling plaatsvindt; 我会 maakt haar toekomstgericht; en 把衣服拿出来 beschrijft dat de spreker de kleding naar buiten haalt.

8. 请马上把衣服拿走。

   Haal ze er meteen uit.

   请

   alsjeblieft

   马上

   meteen

   衣服

   kleren

   拿走

   weghalen

   Uitgebreide uitleg

   请 maakt van de uiting een beleefd verzoek: “alsjeblieft” of “wil je …”. Het is hier geen zelfstandig naamwoord en zegt op zichzelf niets over tijd of aantal. Voor een directer bevel kan het zonder 请 worden gebruikt. 马上 betekent hier “meteen”, dus zonder uitstel. Het is een tijdsbepaling en zegt niet zelf hoe de handeling grammaticaal wordt uitgevoerd. 把 staat niet in de geselecteerde woordenlijst, maar is belangrijk voor het patroon 把 + voorwerp + handeling. Het voorwerp wordt zo vóór het werkwoord geplaatst wanneer de spreker de behandeling of het resultaat ervan benadrukt. Hier is 衣服 het voorwerp en 拿走 de handeling. 衣服 betekent “kleren” of “kleding”. Dit woord heeft in deze betekenis geen verplichte enkelvoud-meervoudsvorm; de context of een telwoord bepaalt hoe precies het aantal wordt begrepen. In de voorafgaande context verwijst het naar de kleding waarover al gesproken wordt. 拿走 is een samengesteld werkwoord: 拿 betekent “nemen” of “pakken”, en 走 geeft hier aan dat iets wordt weggehaald, weg van de relevante plaats. Samen betekent het “weghalen” of “meenemen”. Het is niet hetzelfde als alleen 拿, waarbij het weggaan van het voorwerp niet noodzakelijk wordt uitgedrukt. Voorbeeld: 请把书拿走。 — “Neem het boek alsjeblieft mee.” Samen vormt 请 + 马上 + 把 + 衣服 + 拿走 een beleefd, dringend verzoek: haal de kleren meteen weg. De constructie 请马上把 X 拿走 is herbruikbaar door X door een ander voorwerp te vervangen, bijvoorbeeld 请马上把箱子拿走。 — “Haal de doos meteen weg.”