Samen soep koken | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 这个食谱看起来很简单，做晚饭正好。

   Dit recept ziet er eenvoudig genoeg uit voor het avondeten.

   这个

   dit; deze/dat

   食谱

   recept

   看起来

   eruitzien; lijken

   很简单

   heel eenvoudig

   做

   doen; maken

   晚饭

   avondeten

   正好

   precies goed; net geschikt

   Uitgebreide uitleg

   这个 verwijst naar iets dat als “dit/deze” wordt aangewezen. 这 is het aanwijzende element en 个 is hier het classificerende woord bij het zelfstandig naamwoord; samen staat de vorm vóór 食谱. De specifieke referent wordt in de zin niet verder benoemd. 食谱 betekent hier “recept”: de instructies voor het bereiden van een gerecht. Het is een zelfstandig naamwoord; in 这个食谱 wordt het voorafgegaan door de aanwijzende bepaling. 看起来 is een vaste manier om uit te drukken hoe iets eruitziet of welke indruk het wekt: “er eenvoudig uitzien” of “eenvoudig lijken”. 看 betekent op zichzelf “kijken”, maar in deze constructie beschrijft 看起来 de indruk die iets geeft. Een bruikbaar patroon is onderwerp + 看起来 + beschrijving, bijvoorbeeld: 这道菜看起来很好吃。 — “Dit gerecht ziet er lekker uit.” 很简单 beschrijft het recept als eenvoudig. 简单 is het bijvoeglijke woord “eenvoudig”; 很 versterkt de beschrijving hier als “heel” of “erg”. In het Chinees staat zo’n bijvoeglijke beschrijving vaak rechtstreeks na het onderwerp of na een constructie als 看起来, zonder een apart werkwoord dat overeenkomt met Nederlands “zijn”. Een vergelijking gebruikt bijvoorbeeld 更简单 — “eenvoudiger”; 很简单 is geen vergelijking. 做 betekent hier “maken” of “bereiden”. De nuttige combinatie 做晚饭 is een werkwoord met zijn object: letterlijk “avondeten bereiden”. 做 kan ook voor andere maak- of doeactiviteiten worden gebruikt, maar hier gaat het specifiek om het bereiden van de maaltijd. 晚饭 betekent “avondeten” of “avondmaaltijd”. Het eerste deel verwijst naar de avond en 饭 kan in zulke maaltijdwoorden naar eten of een maaltijd verwijzen. In deze zin is het de maaltijd die men met het recept kan bereiden. 正好 betekent hier “precies goed” of “net geschikt”. Het geeft aan dat iets goed past bij een doel of situatie. In 做晚饭正好 wordt de activiteit 做晚饭 als passend beoordeeld; 正好 betekent hier dus niet simpelweg “precies” bij een getal of tijdstip. Samen betekent 这个食谱看起来很简单 dat dit recept de indruk wekt heel eenvoudig te zijn. Daarna zegt 做晚饭正好 dat het bereiden van het avondeten hiermee precies geschikt is. De volledige betekenis is: “Dit recept ziet er eenvoudig genoeg uit voor het avondeten.”

2. 你烧水的时候，我可以切蔬菜。

   Ik kan de groenten snijden terwijl jij water kookt.

   你

   jij

   烧水

   water koken

   的时候

   terwijl; wanneer

   我

   ik

   可以

   kunnen

   切

   snijden

   蔬菜

   groenten

   Uitgebreide uitleg

   你 betekent hier “jij” en is het onderwerp van het eerste deel. Deze vorm maakt in het Standaardmandarijn geen onderscheid naar geslacht; voor expliciet meervoud wordt doorgaans 你们 gebruikt. Voorbeeld: 你吃饭。 — “Jij eet.” 烧水 is een werkwoordgroep: 烧 betekent hier “koken/verhitten” en 水 betekent “water”. Samen betekent de groep “water koken”. 烧 staat hier niet op zichzelf voor “water”; het object 水 maakt duidelijk wat wordt verhit. Voorbeeld: 我烧水。 — “Ik kook water.” 的时候 maakt van de voorafgaande handeling een tijdsbepaling: “terwijl/wanneer …”. Het bruikbare patroon is A 的时候，B = “terwijl/wanneer A, gebeurt B”. In deze zin is 你烧水的时候 dus “terwijl jij water kookt”. Het zegt hier niet dat de handeling van B noodzakelijk op een ander moment plaatsvindt. 我 betekent “ik” en is hier het onderwerp van het tweede deel. Het verschilt van 你 doordat het naar de spreker verwijst. Voorbeeld: 我切菜。 — “Ik snijd groenten.” 可以 geeft hier mogelijkheid of toestemming in de zin van “kunnen/mogen”; de vertaling maakt de bedoelde mogelijkheid “kan” duidelijk. Het is een modaal werkwoord en staat vóór het daaropvolgende werkwoord. Voorbeeld: 你可以坐。 — “Je mag/kan zitten.” 切 betekent hier “snijden” en is de handeling die na 可以 komt. Het verandert in deze zin niet naar persoon of tijd; Chinees gebruikt hiervoor vaak de context en losse tijdsaanduidingen in plaats van een persoonsuitgang op het werkwoord. Voorbeeld: 她切水果。 — “Zij snijdt fruit.” 蔬菜 betekent “groenten” en is het object van 切: wat er wordt gesneden. Het is een zelfstandig naamwoord; de vorm verandert hier niet om enkelvoud of meervoud aan te geven. Voorbeeld: 我买蔬菜。 — “Ik koop groenten.” De zin bestaat uit twee delen. Eerst geeft 你烧水的时候 het tijdsmoment aan: “terwijl jij water kookt”. Daarna volgt 我可以切蔬菜: “kan ik de groenten snijden”. Samen betekent 你烧水的时候，我可以切蔬菜。 dus: “Ik kan de groenten snijden terwijl jij water kookt.”

3. 汤要煮多久？

   Hoe lang moet de soep koken?

   汤

   soep

   要

   moeten

   煮

   koken

   多久

   hoe lang

   Uitgebreide uitleg

   汤 betekent hier “soep”. Het is een zelfstandig naamwoord. In het Chinees staat het onderwerp vóór de werkwoordelijke groep: 汤要煮多久？ begint dus met “de soep”. 要 geeft hier noodzaak aan: “moeten”. Het staat vóór 煮 en maakt duidelijk dat de soep een bepaalde tijd moet koken. In andere contexten kan 要 ook “willen” of “zullen” betekenen; de vaste vertaling en deze zin geven hier de betekenis van noodzaak. 煮 is het werkwoord “koken” of “laten koken”. De vorm verandert hier niet voor persoon of getal. Het kan bijvoorbeeld ook in 煮蔬菜 staan, “groenten koken”. In deze zin is 汤 datgene wat kookt. 多久 vraagt naar de duur: “hoe lang”. Het staat na de werkwoordelijke handeling. Het vraagt dus niet wanneer het koken begint, maar hoeveel tijd het koken duurt. Een vergelijkbare vraagvorm is 煮多长时间？, eveneens “hoe lang koken?”. De structuur is onderwerp + 要 + werkwoord + 多久: 汤 + 要 + 煮 + 多久. Samen betekent dit: “Hoe lang moet de soep koken?” De vraag vraagt naar de benodigde kookduur; ze zegt op zichzelf niet hoeveel minuten dat zijn.

4. 让汤煮到蔬菜变软。

   Laat de soep koken tot de groenten zacht zijn.

   让

   laten; ervoor zorgen dat

   汤

   soep

   煮

   koken

   到

   tot; totdat

   蔬菜

   groenten

   变软

   zacht worden

   Uitgebreide uitleg

   让 staat hier voor een causatieve constructie: iemand laat iets gebeuren of zorgt ervoor dat iets gebeurt. Het bruikbare patroon is 让 + object + werkwoord. In deze zin is 汤 het object van 让, en 煮 beschrijft wat de soep moet doen. Voorbeeld: 让他先说。 — Laat hem eerst spreken. 汤 betekent hier “soep”. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud wordt in deze vorm niet apart gemarkeerd. Voorbeeld: 汤很热。 — De soep is erg heet. 煮 betekent “koken” of “laten koken”, afhankelijk van de constructie. Hier beschrijft het het koken van de soep. Het is een werkwoord en krijgt in deze zin geen aparte tijdsuitgang. Voorbeeld: 我煮面。 — Ik kook noedels. 到 markeert hier het punt waarop een toestand bereikt is: werkwoord + 到 + gebeurtenis/toestand betekent “doorgaan totdat …”. Het is dus niet het voorzetsel “naar” in deze zin. Voorbeeld: 等到他回来。 — Wacht totdat hij terugkomt. 蔬菜 betekent “groenten”. Het woord benoemt hier wat zacht moet worden; de vorm zelf markeert geen afzonderlijk meervoud. Voorbeeld: 蔬菜很新鲜。 — De groenten zijn erg vers. 变软 betekent “zacht worden”. 变 geeft een verandering van toestand aan en 软 beschrijft de nieuwe toestand. Dit is anders dan alleen 软, “zacht zijn”: 蔬菜变软 legt de overgang naar zacht uit. Voorbeeld: 面包变软了。 — Het brood is zacht geworden. Samen vormt de zin 让汤煮到蔬菜变软: 让 introduceert wat men moet laten gebeuren, 汤煮 beschrijft het koken van de soep, en 到蔬菜变软 bepaalt het eindpunt. De volledige betekenis is daarom: “Laat de soep koken totdat de groenten zacht zijn.” Het is een korte instructie; de aangesproken persoon wordt niet expliciet genoemd.

5. 在加更多盐之前，我们要不要先尝尝汤？

   Zullen we de soep proeven voordat we meer zout toevoegen?

   在 … 之前

   voordat

   加

   toevoegen

   更多

   meer

   盐

   zout

   我们要不要

   zullen we ...?

   先

   eerst

   尝尝

   proeven

   汤

   soep

   Uitgebreide uitleg

   在 ... 之前 maakt een tijdsrelatie: de handeling tussen 在 en 之前 gebeurt vóór de handeling in het andere deel. In deze zin staat 在 vóór 加更多盐, terwijl 之前 erna staat. Samen betekent het “voordat ...”. Dit patroon is herbruikbaar: 在[handeling]之前，... = “voordat [handeling], ...”. Voorbeeld: 在吃饭之前洗手。 — “Was je handen voordat je eet.” 加 betekent hier “toevoegen”. Het is een zelfstandig werkwoord en kan direct gevolgd worden door wat wordt toegevoegd: 加盐 = “zout toevoegen”. Voorbeeld: 请加一点水。 — “Voeg alsjeblieft een beetje water toe.” 更多 betekent “meer” in de zin van een grotere hoeveelheid. 多 betekent “veel”; 更多 is de vergelijkende vorm “meer”. Hier bepaalt 更多 de hoeveelheid van 盐, niet de hoeveelheid soep. 盐 betekent “zout”. Het is een zelfstandig naamwoord. In 加更多盐 is het de stof die toegevoegd wordt; het patroon is letterlijk “meer zout toevoegen”. 我们要不要 is een herbruikbaar vraagpatroon voor een voorstel: “zullen we ...?” 我们 betekent “wij/we”, en 要不要 vraagt letterlijk of men iets wil of zal doen: 要 tegenover 不要. Het daaropvolgende werkwoord maakt duidelijk welke handeling wordt voorgesteld. Voorbeeld: 我们要不要休息？ — “Zullen we rusten?” 先 betekent “eerst” of “als eerste”. Het geeft aan dat deze handeling vóór een andere handeling plaatsvindt. In deze zin staat het bij 尝尝, dus het proeven komt vóór het toevoegen van meer zout. 尝尝 betekent hier “proeven”. 尝 is de basisvorm; de herhaling in 尝尝 maakt de handeling vaak kort, licht of uitnodigend van toon. Het blijft dezelfde handeling, niet twee afzonderlijke proefbeurten. Voorbeeld: 你尝尝这个。 — “Proef dit eens.” 汤 betekent “soep”. In 尝尝汤 is het de zaak die geproefd wordt. Het woord verandert hier niet van vorm voor enkelvoud of meervoud; de context bepaalt de bedoelde hoeveelheid. Samen vormen de delen 我们要不要先尝尝汤 en 在加更多盐之前 de vraag: “Zullen we eerst de soep proeven voordat we meer zout toevoegen?” 先 markeert het proeven als de eerdere stap, en 在 ... 之前 koppelt die stap aan het latere toevoegen van zout. De vraag stelt dit als gezamenlijk voorstel voor, zonder te beweren dat er daadwerkelijk meer zout is toegevoegd.

6. 先尝尝汤。

   Proef de soep eerst.

   先

   eerst

   尝尝

   proeven

   汤

   soep

   Uitgebreide uitleg

   先 betekent hier “eerst” en staat vóór de werkwoordgroep om de volgorde aan te geven. Het verwijst naar de eerste stap: eerst proeven, voordat een volgende stap wordt genomen. Een bruikbaar patroon is 先 + werkwoord: 先看。 — “Kijk eerst.” 尝尝 is de vorm van 尝, “proeven”. De herhaling van dit werkwoord maakt de handeling vaak kort, licht of uitnodigend: “even proeven” of “eens proeven”. Het is dus niet een andere woordstam. Vergelijk 尝 “proeven” met 尝尝 “even proeven”. Voorbeeld: 你尝尝。 — “Proef maar even.” 汤 betekent “soep” en is hier het voorwerp van het proeven. Het woord benoemt de soep zelf; het bevat geen aparte markering voor bepaaldheid of onbepaaldheid. Voorbeeld: 汤很好喝。 — “De soep smaakt goed.” Samen vormen de delen 先 + 尝尝 + 汤: “Proef eerst de soep.” Het onderwerp is in het Chinees weggelaten, omdat de zin als korte instructie begrijpelijk is; de zin zegt alleen wat er eerst moet gebeuren en specificeert geen afzonderlijk onderwerp.

7. 然后我们可以仔细给汤调味。

   Daarna kunnen we de soep voorzichtig op smaak brengen.

   然后

   daarna

   我们可以

   we kunnen

   仔细

   zorgvuldig

   给

   aan

   汤

   soep

   调味

   op smaak brengen

   Uitgebreide uitleg

   然后 betekent hier ‘daarna’ en plaatst deze handeling na een eerdere handeling. Het is een tijdswoord; het zegt niet op zichzelf hoe lang de tussenliggende tijd duurt. Voorbeeld: 然后我们吃饭。 — ‘Daarna eten we.’ 我们可以 combineert 我们 (‘wij’) met 可以 (‘kunnen’). 我们 is een persoonlijk voornaamwoord voor de spreker en minstens één andere persoon; het Chinees markeert daarbij geen grammaticale persoon of meervoud op het werkwoord. 可以 drukt hier uit dat de handeling mogelijk is. Het volgende werkwoord maakt duidelijk wat mogelijk is. Voorbeeld: 我们可以走。 — ‘We kunnen gaan.’ 仔细 betekent hier ‘zorgvuldig’ of ‘aandachtig’ en beschrijft hoe de handeling wordt uitgevoerd. Het staat vóór de werkwoordelijke handeling. Voorbeeld: 请仔细看。 — ‘Kijk alstublieft zorgvuldig.’ 给 introduceert in deze constructie het doelwit waarop de handeling wordt toegepast. Het patroon is 给 + doelwit + werkwoord: ‘iets met/aan het doelwit doen’. Hier staat 给 dus vóór 汤, niet als zelfstandig betekenisvolle vertaling van ‘geven’. 汤 betekent ‘soep’ en is hier het doelwit van het kruiden. Chinees gebruikt hetzelfde zelfstandige naamwoord onafhankelijk van enkelvoud of meervoud; in deze vorm heeft het geen aparte meervoudsuitgang. 调味 is het werkwoord ‘op smaak brengen’ of ‘kruiden’. Het is een samengesteld werkwoord dat betekent dat je de smaak van eten aanpast, bijvoorbeeld met kruiden of andere smaakmakers. Voorbeeld: 给菜调味。 — ‘Breng het gerecht op smaak.’ Samen ontstaat het patroon 然后 + onderwerp + 可以 + wijze + 给 + doelwit + handeling: ‘Daarna kunnen we de soep zorgvuldig op smaak brengen.’ De vaste vertaling maakt duidelijk dat 汤 hier de soep is die wordt gekruid en dat 我们 de uitvoerder van de handeling is.

8. 汤现在更好喝了。

   De soep smaakt nu beter.

   汤

   soep

   现在

   nu

   更好喝

   beter smaken

   了

   geeft een verandering of nieuwe toestand aan

   Uitgebreide uitleg

   汤 betekent hier “soep”. Het is een zelfstandig naamwoord en kan in andere zinnen bijvoorbeeld als onderwerp of object voorkomen. Voorbeeld: 这碗汤很热。 — “Deze kom soep is erg heet.” 现在 betekent “nu” en geeft het tijdstip aan. Het staat hier vóór de beschrijving van de soep en maakt duidelijk dat de verbetering op dit moment geldt. Voorbeeld: 现在可以吃了。 — “Nu kunnen we eten.” 更好喝 beschrijft dat iets beter smaakt. 好喝 is de basisvorm voor “lekker smaken”; 更 maakt er een vergelijking van: “beter” of “nog lekkerder”. In 更好喝 zit dus een vergelijking met een eerdere toestand of een andere relevante smaak, zonder dat die expliciet genoemd hoeft te worden. Voorbeeld: 这杯茶更好喝。 — “Deze kop thee smaakt beter.” 了 staat hier aan het einde van de zin en markeert een verandering naar een nieuwe toestand: de soep smaakt nu beter dan tevoren. Het betekent hier niet simpelweg “verleden tijd”. Vergelijk: 汤很好喝。 — “De soep smaakt lekker.” tegenover 汤更好喝了。 — “De soep smaakt nu beter.” Samen betekent 汤 + 现在 + 更好喝 + 了: “De soep smaakt nu beter.” De zin presenteert “beter smaken” als de nieuwe toestand die nu geldt; 现在 legt de nadruk op het huidige moment en 了 markeert de overgang naar die toestand.

9. 下次我们可以多加一点香草。

   Volgende keer kunnen we meer kruiden toevoegen.

   下次

   volgende keer

   我们可以

   kunnen we

   多

   meer

   加

   toevoegen

   一点

   een beetje

   香草

   kruiden

   Uitgebreide uitleg

   下次 betekent hier “volgende keer”. Het is een tijdsbepaling voor een toekomstige gelegenheid. Voor “de vorige keer” gebruik je bijvoorbeeld 上次. 我们可以 bestaat uit 我们 (“we”) en 可以 (“kunnen” / “mogen”). Samen geeft het hier aan dat de spreker en minstens één andere persoon iets kunnen doen: 我们可以休息。 — “We kunnen rusten.” Het Chinees markeert bij 我们 geen inclusieve of exclusieve “we”-variant; de precieze groep blijkt uit de context. 多 betekent hier “meer” en geeft aan dat de hoeveelheid groter is dan eerder of dan een bestaand uitgangspunt. In 多加 staat het vóór het werkwoord 加; samen betekent dat “meer toevoegen”. Het is dus niet zelf het werkwoord “toevoegen”. 加 betekent “toevoegen” of “ergens bij doen”. De vorm verandert hier niet voor persoon of tijd. Een bruikbaar patroon is 加 + iets: 加糖。 — “Suiker toevoegen.” 一点 betekent “een beetje” of “een kleine hoeveelheid”. 一 is “één” en 点 duidt hier op een kleine hoeveelheid; samen vormt dit een vaste hoeveelheidsuitdrukking. In combinatie met 多 in 多加一点 betekent het geheel natuurlijk “een beetje meer toevoegen”, niet alleen “een beetje toevoegen”. 香草 betekent hier “kruiden”, in de zin van geurige of smaakgevende planten die aan eten worden toegevoegd. Het is een zelfstandig naamwoord en staat na de hoeveelheidsuitdrukking als datgene wat wordt toegevoegd. Een voorbeeld is 加一点香草。 — “Voeg een beetje kruiden toe.” De zin bouwt zich van links naar rechts op als: 下次 (“volgende keer”) + 我们可以 (“we kunnen”) + 多加一点香草 (“een beetje meer kruiden toevoegen”). De volledige betekenis is daarom: “Volgende keer kunnen we meer kruiden toevoegen.”