Betalen en de boodschappen inpakken | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 这个收银台现在开着吗？

   Is deze kassa nu open?

   这个

   deze

   收银台

   kassa

   现在

   nu

   开着

   open zijn

   吗

   maakt er een ja-neevraag van

   Uitgebreide uitleg

   这个 betekent hier “deze” en verwijst, samen met het volgende zelfstandig naamwoord, naar de bedoelde kassa. In het Mandarijn staat dit aanwijzende woord vóór het zelfstandig naamwoord: 这个 + zelfstandig naamwoord. 这 is de kortere vorm van “deze/dit”; 个 is hier het maatwoord dat vaak bij algemene concrete zelfstandige naamwoorden wordt gebruikt. Voorbeeld: 这个商品 — “dit product”. 收银台 betekent “kassa”: de plaats of balie waar je afrekent. Het is een zelfstandig naamwoord en blijft in deze vorm staan; het krijgt hier geen meervoudsuitgang. Voorbeeld: 收银台在哪里？ — “Waar is de kassa?” 现在 betekent “nu” en geeft het tijdstip aan. Het staat hier vóór de beschrijving van de toestand, zodat duidelijk is dat naar de huidige toestand wordt gevraagd. Voorbeeld: 现在可以吗？ — “Kan het nu?” 开着 betekent hier “open zijn”. 开 heeft als basisbetekenis onder meer “openen” of “open zijn”, afhankelijk van de constructie. 着 markeert in deze vorm een voortduring of bestaande toestand: de toestand van open zijn geldt op dat moment. Dit is dus niet hetzelfde als alleen een handeling van openen. Voorbeeld: 门开着。 — “De deur staat open.” 吗 staat aan het einde en maakt van de voorafgaande mededeling een ja-neevraag. Het voegt zelf geen inhoudelijk woord “open” of “nu” toe. Een bevestigende zin zoals 收银台现在开着。 betekent “De kassa is nu open”; met 吗 wordt dat 收银台现在开着吗？ — “Is de kassa nu open?” Samen vormen de delen 这个 + 收银台 (“deze kassa”), 现在 (“nu”) en 开着 (“open zijn”) de inhoud van de vraag. Het slotpartikel 吗 maakt daarvan een ja-neevraag: “Is deze kassa nu open?”

2. 你可以把商品放在这里。

   Je kunt je boodschappen hier neerleggen.

   你可以

   je kunt

   把

   objectmarkering

   商品

   boodschappen; goederen

   放

   neerleggen

   在这里

   hier

   Uitgebreide uitleg

   你可以 betekent hier: “je kunt”. 你 is “jij/je” en 可以 drukt mogelijkheid of toestemming uit. 可以 verandert niet voor persoon of aantal. Bijvoorbeeld: 你可以坐。 — “Je kunt gaan zitten.” 把 markeert hier het object dat vóór de handeling wordt geplaatst. Het patroon is 把 + object + werkwoord + plaats/resultaat. Daardoor wordt duidelijk wat er met het object gebeurt. Bijvoorbeeld: 把书放在桌上。 — “Leg het boek op tafel.” 商品 betekent in deze zin “boodschappen” of “goederen”: de koopwaar die wordt neergelegd. Het is een zelfstandig naamwoord. In andere contexten kan het algemener naar producten of koopwaar verwijzen; hier past “boodschappen” bij de vaste vertaling. 放 betekent “neerleggen” of algemener “plaatsen”. Het is het werkwoord dat de handeling uitdrukt; Chinees markeert hier geen tijd door een verbuiging. In 放在这里 wordt de plaats toegevoegd: het object wordt hier geplaatst. 在这里 betekent “hier”. 在 geeft de plaatsrelatie aan en 这里 betekent “hier/deze plaats”. Samen geeft deze woordgroep aan waar het neerleggen plaatsvindt. Bijvoorbeeld: 钥匙在这里。 — “De sleutel is hier.” Samen vormt 你可以 + 把商品 + 放在这里 het patroon 你可以把 + object + werkwoord + plaats: “Je kunt de boodschappen hier neerleggen.” 你可以 maakt de handeling mogelijk of geeft er toestemming voor, 把商品 markeert de boodschappen als het object waarop de handeling gericht is, en 放在这里 zegt dat ze hier worden geplaatst. De zin drukt dus uit dat de aangesprokene de boodschappen hier kan neerleggen; afhankelijk van de context kan dat als mogelijkheid of als toestemming worden opgevat, niet noodzakelijk als een bevel.

3. 我应该用屏幕付款吗？

   Moet ik het scherm gebruiken om te betalen?

   我应该

   ik zou moeten

   用

   gebruiken

   屏幕

   scherm

   付款

   betalen

   吗

   maakt er een ja-neevraag van

   Uitgebreide uitleg

   我应该 bevat 我 (“ik”) en 应该 (“zouden moeten / behoren te”). Samen vormt dit hier de vraag “zou ik moeten...?”. 应该 staat vóór de daaropvolgende handeling en drukt een verwachting, advies of gepaste keuze uit; het is niet hetzelfde als een verplicht verleden. Bijvoorbeeld: 我应该走了。 — “Ik zou nu moeten gaan.” 用 betekent hier “gebruiken”. Het is een werkwoord dat aangeeft welk middel of hulpmiddel je inzet. Een nuttig patroon is 用 + middel + werkwoord: 用手机付款。 — “Met een telefoon betalen.” In de vaste zin is 用 dus niet zelf “betalen”; het noemt het middel voor 付款. 屏幕 betekent “scherm”. Dit zelfstandig naamwoord kan na 用 het gebruikte hulpmiddel aanduiden: 用屏幕 — “het scherm gebruiken”. De vaste zin identificeert het scherm als het middel, terwijl de context specificeert dat het om het scherm aan de rechterkant gaat. 付款 betekent “betalen”. Het is hier de handeling die na het middel komt. In het patroon 用 + middel + 付款 betekent de combinatie “met een middel betalen”. 付款 is een werkwoordelijke uitdrukking; het is niet het scherm dat betaalt, maar de spreker die het scherm gebruikt om te betalen. 吗 staat aan het einde en maakt van de voorafgaande mededeling een algemene ja-neevraag. Het voegt geen afzonderlijke handeling toe. Bijvoorbeeld: 你付款吗？ — “Betaal je?” De zin wordt opgebouwd als 我应该 + 用屏幕 + 付款 + 吗: “Zou ik het scherm moeten gebruiken om te betalen?” Het onderwerp is 我 (“ik”); 应该 vraagt of die handeling passend of aangewezen is; 用屏幕 noemt het middel en 付款 het doel van het gebruik. De voorafgaande context maakt duidelijk dat het om betalen voor de boodschappen gaat, en de volgende context wijst het scherm aan de rechterkant aan.

4. 用你右边的屏幕。

   Gebruik het scherm aan je rechterkant.

   用

   gebruiken

   你

   je/jouw

   右边

   rechterkant

   屏幕

   scherm

   Uitgebreide uitleg

   用 betekent hier gebruiken. Het is de basisvorm van het werkwoord. In het Chinees kan dezelfde vorm onder meer in een mededeling of als directe instructie voorkomen; hier drukt 用 aan het begin een instructie uit. Voorbeeld: 用这个。 — Gebruik dit. 你 betekent hier je en staat vóór de plaatsaanduiding in 你右边; in die combinatie geeft het aan dat het om de rechterkant van de aangesprokene gaat. Als zelfstandig voornaamwoord betekent 你 je. Een bezitsrelatie wordt explicieter uitgedrukt met 的, zoals in 你的屏幕 — jouw scherm. 右边 betekent rechterkant. Het bestaat uit 右 (rechts) en 边 (kant/zijde); 边 helpt hier een zijde of plaats aan te duiden. Het patroon X右边 betekent de rechterkant van X of aan de rechterkant van X. Samen met 你 vormt het dus 你右边 — aan je rechterkant. 屏幕 betekent scherm. Dit zelfstandig naamwoord kan bijvoorbeeld naar een display of computerscherm verwijzen. In 你右边的屏幕 staat 的 tussen de plaatsbepaling en het zelfstandig naamwoord: letterlijk het scherm dat zich aan jouw rechterkant bevindt. Het patroon [bepaling]的[N] maakt zo een uitgebreider naamwoordelijk geheel. De delen worden van links naar rechts opgebouwd als 用 + 你右边的屏幕: gebruiken + het scherm aan jouw rechterkant. De werkwoordsvorm verandert hier niet speciaal voor deze instructie; de directe opdracht wordt uit de constructie en context begrepen. De volledige betekenis is daarom: Gebruik het scherm aan je rechterkant.

5. 这个袋子感觉太满了。

   De tas voelt te vol.

   这个

   deze/dit

   袋子

   tas

   感觉

   aanvoelen

   太

   te

   满

   vol

   Uitgebreide uitleg

   这个 betekent hier “deze/dit” en staat vóór het zelfstandig naamwoord om naar een tas als het aangewezen voorwerp te verwijzen. In het Chinees verandert deze vorm niet voor grammaticaal geslacht of meervoud. Herbruikbaar patroon: 这个 + zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 这个屏幕很大。— Dit scherm is groot. 袋子 is het zelfstandig naamwoord “tas” of “zak”. Het meervoud wordt niet door een aparte uitgang gevormd; het aantal blijkt uit de context of uit een telwoord. Voorbeeld: 两个袋子。— Twee tassen. 感觉 betekent hier “aanvoelen” of “voelen”. Als werkwoord kan het een ervaring of indruk uitdrukken: iets voelt op een bepaalde manier aan. Het is hier niet het woord voor een afzonderlijk gevoel als zelfstandig naamwoord; de tas is het onderwerp van de indruk. Voorbeeld: 这个椅子感觉很舒服。— Deze stoel voelt erg comfortabel aan. 太 betekent “te” in de constructie 太 + bijvoeglijk naamwoord + 了. Het geeft aan dat een eigenschap een te hoge of buitensporige graad heeft volgens de spreker. In deze zin hoort 太 dus bij 满, niet bij 袋子. 满 betekent “vol”. Het is hier een bijvoeglijk naamwoord dat de toestand van de tas beschrijft. Het tegenovergestelde is 空, “leeg”. Voorbeeld: 杯子是满的。— Het kopje is vol. Samen vormen 这个袋子 (“deze tas”) en 感觉 (“voelt aan”) het onderwerp en de indruk. 太满 betekent “te vol”, en het slotpartikel 了 markeert hier de uitgesproken, actuele beoordeling van die toestand. De volledige zin betekent daarom: “Deze tas voelt te vol.”

6. 我可以把重的东西放到另一个袋子里。

   Ik kan het zware artikel in een andere tas doen.

   我可以

   ik kan

   把

   markeert het object van de handeling

   重的

   zwaar

   东西

   spullen; voorwerp

   放到

   ergens neerzetten; naar een plaats brengen

   另一个

   een andere

   袋子

   tas

   里

   erin; binnenin

   Uitgebreide uitleg

   我可以 bestaat uit 我 (“ik”) en 可以 (“kunnen; mogen”). Hier drukt 可以 de mogelijkheid of toestemming van de spreker uit: “ik kan”. Voorbeeld: 我可以进去。 — “Ik kan naar binnen / ik mag naar binnen.” 把 leidt in deze zin het object in dat de spreker doelbewust verplaatst of behandelt. Het patroon is 把 + object + handeling + bestemming. Daardoor wordt 重的东西 vóór de handeling geplaatst, terwijl de handeling daarna specificeert wat ermee gebeurt. 把 betekent hier niet zelfstandig “nemen”. 重的 betekent hier “zwaar”. 重 is de basisvorm voor “zwaar” en 的 maakt er een beschrijvende bepaling van vóór een zelfstandig naamwoord: 重的东西 = “zware spullen / een zwaar voorwerp”. De vorm 重的 draagt hier geen meervouds- of geslachtsuitgang. Het karakter 重 kan in andere contexten ook “belangrijk” betekenen, maar dat is niet de bedoelde betekenis in deze zin. 东西 is een algemeen woord voor “spullen”, “dingen” of “voorwerp”. In combinatie met 重的 verwijst het hier naar het zware item of de zware spullen die verplaatst worden. Voorbeeld: 这些东西很重。 — “Deze spullen zijn zwaar.” 放到 beschrijft het neerzetten of plaatsen met een bestemming. 放 is de basisvorm “plaatsen; neerzetten”, en 到 voegt de bestemming of het bereiken daarvan toe. In deze zin wordt het object naar een andere tas geplaatst. Voorbeeld: 把书放到桌子上。 — “Leg het boek op de tafel.” 另一个 betekent “een andere” in de zin van een andere afzonderlijke keuze binnen dezelfde soort. 另 betekent “ander” en 一个 is de combinatie “één exemplaar”; in 另一个袋子 is 个 de maatwoordcomponent bij 袋子. De uitdrukking specificeert dus een andere tas dan de tas die al ter sprake is, zonder zelf te zeggen hoeveel tassen er in totaal zijn. 袋子 betekent “tas” of “zak”. Het is hier het zelfstandig naamwoord dat door 另一个 wordt bepaald. Voorbeeld: 这个袋子很大。 — “Deze tas is groot.” 里 betekent “binnenin” en maakt van 另一个袋子 de binnenruimte van die tas: 另一个袋子里 = “in een andere tas”. Met 放到 vormt het de bestemming 放到另一个袋子里: “in een andere tas plaatsen”. 里 staat dus na het zelfstandig naamwoord van de plaats. Samen vormt de zin het patroon 我可以 + 把 + object + 放到 + bestemming + 里: “Ik kan het object naar een bestemming verplaatsen.” 重的东西 is het object, en 另一个袋子里 is de bestemming. De volledige betekenis is: “Ik kan het zware artikel in een andere tas doen.”

7. 请把玻璃物品放进一个单独的袋子里。

   Doe de glazen spullen alstublieft in een aparte tas.

   请

   alstublieft

   把

   geeft het te verplaatsen object aan

   玻璃

   glas; van glas

   物品

   voorwerp

   放进

   ergens in doen

   一个

   een

   单独

   apart

   袋子

   tas

   里

   in; binnenin

   Uitgebreide uitleg

   请 maakt het verzoek beleefd: “alstublieft”. Het staat hier aan het begin en verzacht de opdracht. Bijvoorbeeld: 请坐。 — “Gaat u alstublieft zitten.” 把 leidt in deze zin het object in dat vervolgens verplaatst of behandeld wordt. Het patroon is 把 + object + werkwoord + resultaat/plaats: de aandacht ligt op wat er met het object gebeurt. 把 betekent hier dus niet zelfstandig “nemen” of “brengen”. Bijvoorbeeld: 把书放在桌子上。 — “Leg het boek op tafel.” 玻璃 betekent hier “van glas” en beschrijft 物品; samen gaat het om glazen voorwerpen/spullen. Het is hier geen zelfstandig benoemd stuk glas. Bijvoorbeeld: 玻璃瓶很脆弱。 — “Glazen flessen zijn kwetsbaar.” 物品 is een zelfstandig naamwoord voor een voorwerp of bezit. De vorm verandert hier niet voor enkelvoud of meervoud; de context en de vertaling maken er “spullen” van. Bijvoorbeeld: 请保管好贵重物品。 — “Bewaar waardevolle spullen goed.” 放进 betekent “ergens in doen” en benadrukt dat iets naar binnen gaat. 放 betekent algemener “zetten, leggen of plaatsen”; 进 voegt de richting naar binnen toe. Bijvoorbeeld: 把衣服放进箱子里。 — “Doe de kleren in de koffer.” 一个 staat vóór het zelfstandig naamwoord als maatwoordgroep. 一 is het telwoord “één” en 个 is hier het algemene maatwoord; in deze zin correspondeert de groep met “een”, zonder dat de zin vooral een numerieke telling benadrukt. Bijvoorbeeld: 我有一个问题。 — “Ik heb een vraag.” 单独 betekent hier “apart” of “afzonderlijk”. Het beschrijft 袋子 en maakt duidelijk dat deze tas afzonderlijk bedoeld is, niet dat de spullen zelf noodzakelijk afzonderlijk van elkaar worden geplaatst. Bijvoorbeeld: 请单独包装。 — “Pak het alstublieft apart in.” 袋子 is het zelfstandig naamwoord “tas” of “zak”. Het verkleinende element 子 maakt hier deel uit van het vaste woord; het moet niet als een afzonderlijk Nederlands woord worden vertaald. Bijvoorbeeld: 这个袋子很结实。 — “Deze tas is stevig.” 里 geeft de binnenkant of interne plaats aan. In 袋子里 betekent het “in de tas”, waarbij 里 na het plaatsnaamwoord staat. Het volledige plaatsdeel 一个单独的袋子里 is de bestemming van 放进. Samen vormt de zin het patroon 请 + 把 + object + 放进 + bestemming: de spreker vraagt beleefd om de glazen spullen in een afzonderlijke tas te doen. De bedoeling is dus: “Doe de glazen spullen alstublieft in een aparte tas.”

8. 我装袋时会小心的。

   Ik zal voorzichtig zijn terwijl ik ze inpak.

   我

   ik

   装袋

   inpakken

   时

   wanneer; tijdens

   会

   zal; gaat

   小心

   voorzichtig

   的

   verzekerende slotpartikel

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik” en is het onderwerp. Deze vorm verwijst naar de eerste persoon enkelvoud; het meervoud is bijvoorbeeld 我们. Chinees markeert persoon en getal bij het werkwoord niet met verbuigingen. 装袋 is hier het werkwoord “in een zak doen” of “inpakken”. Het kan als handeling worden gebruikt zonder dat het voorwerp opnieuw wordt genoemd: in deze context verwijst het weggelaten voorwerp naar de glazen spullen uit de vorige zin. Een bruikbaar patroon is 把 + voorwerp + 放进/装进 + container wanneer je het voorwerp expliciet noemt, bijvoorbeeld: 把书装进袋子里。 — “Doe het boek in de tas.” 时 volgt op een handeling of gebeurtenis en maakt daarvan een tijdsbepaling: V + 时 betekent “wanneer/tijdens het V-en”. In 装袋时 betekent het dus “tijdens het inpakken”. Het is geen zelfstandig vraagwoord voor “wanneer”. 会 staat vóór het werkwoordelijke deel en geeft hier een toekomstige verwachting of toezegging aan: “zal”. Het gaat niet om het kunnen uitvoeren van de handeling; daarvoor wordt vaak 能 gebruikt. Bijvoorbeeld: 我会小心。 — “Ik zal voorzichtig zijn.” 小心 betekent hier “voorzichtig zijn”. In het Chinees kan het als beschrijvend werkwoord zonder een apart werkwoord voor “zijn” worden gebruikt. Een nuttig contrast is 小心 “voorzichtig” tegenover 粗心 “slordig/onoplettend”. Bijvoorbeeld: 过马路时要小心。 — “Je moet voorzichtig zijn wanneer je de straat oversteekt.” Het slotwoord 的 is hier de zinsfinale partikel. Het maakt de uitspraak stelliger of verzekerender: de spreker benadrukt dat die voorzichtig zal zijn. Dit is een ander gebruik dan de 的 die een bezit of een bepaling aan een zelfstandig naamwoord koppelt, zoals 我的袋子 — “mijn tas”. Samen vormt 我装袋时 de tijdsbepaling “wanneer ik inpak”, gevolgd door 会小心 — “zal ik voorzichtig zijn”. Met de slotpartikel klinkt de volledige zin als: “Ik zal voorzichtig zijn terwijl ik ze inpak.”