Een probleem met de airconditioning melden | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 我房间的空调坏了。

   De airconditioning in mijn kamer werkt niet.

   我

   mijn

   房间

   kamer

   空调

   airconditioning

   坏了

   is kapot

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “mijn”: het staat als bezittelijke bepaling bij 房间. Als zelfstandig voornaamwoord betekent 我 “ik”. In deze zin vormt 我房间 de compacte betekenis “mijn kamer”; de explicietere vorm 我的房间 betekent eveneens “mijn kamer”. 房间 betekent “kamer”. Samen met de voorafgaande bezitter vormt het 我房间 (“mijn kamer”). In 我房间的空调 maakt 的 de relatie met het volgende zelfstandig naamwoord zichtbaar: “de airconditioning van mijn kamer”. 空调 betekent “airconditioning” of “airconditioner”. Hier is het de installatie of het apparaat dat in verband wordt gebracht met de kamer. Het patroon 房间的空调 betekent “de airconditioning van de kamer”. 坏了 betekent hier “is kapot” of “werkt niet meer”. 坏 is de basisvorm met de betekenis “kapot zijn/defect raken”; 了 markeert hier een ingetreden of vastgestelde toestand. Het gaat dus om de huidige toestand van de airconditioning, niet alleen om het losse begrip “kapot”. De zin bouwt op als 我房间的 (“van mijn kamer”) + 空调 (“airconditioning”) + 坏了 (“is kapot/werkt niet meer”). De volledige betekenis is: “De airconditioning in mijn kamer werkt niet.”

2. 很抱歉。

   Het spijt me dat te horen.

   很抱歉

   Het spijt me; mijn excuses.

   Uitgebreide uitleg

   很抱歉 is een vaste, beleefde uitdrukking om verontschuldiging of medeleven uit te drukken. In deze context ondersteunt de vaste vertaling vooral de lezing “Het spijt me dat te horen”: de spreker reageert meelevend op het probleem, zonder dat de zin zelf zegt dat de spreker het probleem heeft veroorzaakt. 很 versterkt wat erop volgt. Het kan vaak als “erg” of “heel” worden weergegeven, maar in een vaste beleefde formule klinkt een natuurlijke Nederlandse vertaling niet altijd letterlijk als “heel”. 抱歉 betekent hier “spijt hebben” of “het spijt me” en wordt in het moderne Chinees vaak gebruikt in verontschuldigingen en beleefde reacties. Voorbeeld: 很抱歉，我不能帮忙。 — “Het spijt me, ik kan niet helpen.” Dit nieuwe voorbeeld gebruikt dezelfde formule vóór een beperking. Samen vormt 很 + 抱歉 dus een beleefde reactie van spijt of medeleven. In combinatie met de voorafgaande mededeling over de kapotte airconditioning betekent de volledige uiting natuurlijk: “Het spijt me dat te horen.” De korte vorm is geschikt in een beleefde conversatie; de precieze Nederlandse vertaling hangt af van de vraag of de spreker zich verontschuldigt of medeleven toont.

3. 您试过遥控器吗？

   Heeft u de afstandsbediening geprobeerd?

   您

   u (beleefd)

   试过

   geprobeerd hebben

   遥控器

   afstandsbediening

   吗

   maakt er een ja-neevraag van

   Uitgebreide uitleg

   您 betekent hier “u” in een beleefde aanspreekvorm. Het is de formele variant van 你; beide verwijzen naar één aangesproken persoon, en 您 zelf markeert geen meervoud. 试过 bestaat uit 试 (“proberen”) en 过, een aspectmarkeerder. 过 geeft aan dat iemand de ervaring heeft gehad iets te doen: 试过 = “ooit geprobeerd hebben”. Het gaat dus niet alleen om een poging op dit moment. Ter vergelijking: 我试过了 betekent “ik heb het geprobeerd”, waarbij 了 de voltooide gebeurtenis presenteert; 过 benadrukt juist de ervaring. Voorbeeld: 你试过这个方法吗？ — “Heb je deze methode al eens geprobeerd?” 遥控器 betekent “afstandsbediening”. Dit is een zelfstandig naamwoord voor het apparaat waarmee je een ander apparaat op afstand bedient. In deze zin is het het object van 试过: datgene wat geprobeerd is. 吗 staat aan het einde van de zin en maakt van de voorafgaande mededeling een algemene ja-neevraag. Het verandert 您试过遥控器 (“u heeft de afstandsbediening geprobeerd”) in 您试过遥控器吗？ (“heeft u de afstandsbediening geprobeerd?”). Een antwoord kan bijvoorbeeld 我试过了 zijn: “Ik heb het geprobeerd.” Samen bestaat de zin uit de beleefde persoon 您, de ervaringsconstructie 试过, het object 遥控器 en de vraagpartikel 吗: “Heeft u de afstandsbediening geprobeerd?”

4. 我试过了。

   Ik heb het geprobeerd.

   我

   ik

   试

   proberen

   过

   al eens gedaan hebben

   了

   nu relevant / nieuwe situatie

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier ‘ik’. Het is de vorm voor de eerste persoon enkelvoud en verandert niet naar tijd of geslacht. 试 betekent hier ‘proberen’. Dit werkwoord wordt niet voor persoon of tijd vervoegd. Het kan een voorwerp krijgen, bijvoorbeeld in 我试这个。 — ‘Ik probeer dit.’ In de vaste zin staat dat voorwerp niet letterlijk; binnen de gegeven dialoog wordt het begrepen als de afstandsbediening uit de vorige vraag. 过 in 试过 markeert dat de spreker de handeling al eens heeft uitgevoerd: ‘al geprobeerd hebben’. Het is hier geen voorzetsel. Het herbruikbare patroon is werkwoord + 过, bijvoorbeeld 看过 — ‘al eens gezien of bekeken hebben’. 了 staat hier na 试过 en markeert een nieuwe of nu relevante stand van zaken. Samen met 过 maakt het duidelijk dat de poging al is gedaan en voor de huidige situatie relevant is. 了 betekent niet op zichzelf het Nederlandse ‘hebben’; het kan ook een verandering of nieuwe situatie aangeven. De volledige structuur is 我 + 试 + 过 + 了: ‘Ik heb het al geprobeerd.’ Het voorwerp van 试 blijft onuitgedrukt, maar verwijst in deze dialoog naar de afstandsbediening. De zin vermeldt dat de spreker die poging heeft gedaan en zegt op zichzelf niet wat het resultaat was.

5. 温度没有变化。

   De temperatuur verandert niet.

   温度

   temperatuur

   没有

   niet; geen

   变化

   veranderen; verandering

   Uitgebreide uitleg

   温度 betekent hier “temperatuur”. Het is een zelfstandig naamwoord en kan als onderwerp worden gebruikt. Voorbeeld: 温度很高。 — “De temperatuur is hoog.” 没有 ontkent hier dat de daaropvolgende verandering plaatsvindt of heeft plaatsgevonden. In deze zin betekent het dus “niet” of “geen”, niet “hebben”. Voorbeeld: 没有变化。 — “Er is geen verandering.” 变化 betekent hier “veranderen” en staat als werkwoord na 没有. Hetzelfde woord kan ook als zelfstandig naamwoord “verandering” betekenen; de zinsbouw bepaalt de functie. Voorbeeld: 情况变化了。 — “De situatie is veranderd.” Samen vormt 温度没有变化。 de structuur [onderwerp] + 没有 + [werkwoord]: “De temperatuur is niet veranderd.” Dat komt overeen met de vaste vertaling “De temperatuur verandert niet.” De zin stelt vast dat de temperatuur geen verandering vertoont.

6. 我会派人来检查一下。

   Ik stuur iemand om ernaar te kijken.

   我

   ik

   会

   zal

   派

   sturen

   人

   iemand

   来

   komen

   检查

   controleren

   一下

   even

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik” en is de eerste-persoonsvorm voor de spreker. Het Chinees verandert deze vorm niet naar geslacht of getal; hetzelfde woord kan dus ook “wij” betekenen wanneer de context dat ondersteunt, maar de vaste vertaling maakt hier “ik” duidelijk. 会 staat hier vóór de werkwoordgroep en geeft een verwachte of geplande toekomstige handeling aan: “zal”. Het is een modaal werkwoord; het is dus niet zelf het werkwoord “sturen”. Bijvoorbeeld: 他会来 betekent “Hij zal komen”. 派 betekent “sturen” in de zin van iemand ergens voor inzetten of ergens naartoe sturen. Het is een zelfstandig werkwoord; de vorm verandert hier niet voor persoon of tijd. In 我派人 is 我 degene die iemand stuurt en 人 degene die wordt gestuurd. 人 betekent letterlijk “persoon” of “mens”. In 派人 betekent het “iemand”: een persoon die de spreker voor deze taak stuurt. Het is niet nodig om hier een bepaald aantal personen uit af te leiden. 来 betekent letterlijk “komen” en staat hier na 人 om de beweging naar de relevante plaats of situatie uit te drukken: iemand wordt gestuurd om daar te komen. Samen met een voorafgaand werkwoord kan 来 ook een doelgerichte werkwoordgroep inleiden, zoals in 来检查 — “komen om te controleren”. 检查 betekent “controleren” of “inspecteren”. Het is een werkwoord en bestaat hier uit twee lettergrepen die samen één gangbaar werkwoord vormen. Bijvoorbeeld: 请检查一下 betekent “Controleer het even” of beleefder “Wilt u het even controleren?”. 一下 verzacht de handeling en geeft haar een korte of beperkte indruk: “even”. Het maakt 检查一下 natuurlijker en minder zwaar dan een kale opdracht om uitgebreid te inspecteren. Het stelt niet op zichzelf een exact tijdsduur vast. De volgorde is 我 + 会 + 派人 + 来检查一下: “ik” + “zal” + “iemand sturen” + “komen om even te controleren”. De hele zin betekent daarom: “Ik zal iemand sturen om er even naar te kijken.” 来 verbindt het sturen van de persoon met diens komst om de controle uit te voeren; 一下 houdt de voorgestelde controle kort of licht van toon.

7. 维修可能要多长时间？

   Hoe lang kan de reparatie duren?

   维修

   reparatie; repareren

   可能

   mogelijk; kan

   要

   zal; gaat

   多长时间

   hoe lang

   Uitgebreide uitleg

   维修 betekent hier “reparatie” en staat als onderwerp: het gaat om de duur van de reparatie. Hetzelfde woord kan ook als werkwoord “repareren” betekenen. Voorbeeld: 维修设备 betekent “apparatuur repareren”. 可能 drukt hier mogelijkheid uit: “mogelijk” of “kan”. Het maakt de vraag niet stellig, maar vraagt naar een mogelijke duur. Voorbeeld: 他可能迟到。 betekent “Hij kan te laat komen.” 要 staat hier vóór de tijdsduur en geeft aan hoeveel tijd iets vermoedelijk zal vergen: “zal/gaat … duren” of “heeft … nodig”. In deze vraag vormt het samen met de daaropvolgende duur een patroon voor de benodigde tijd. Voorbeeld: 要三天。 betekent “Het duurt drie dagen” of “Er zijn drie dagen voor nodig.” 多长时间 betekent letterlijk “hoe lange tijd” en vraagt naar de duur. 多长 wordt gebruikt om naar een lengte of tijdsduur te vragen; 时间 maakt hier duidelijk dat het om tijd gaat. Voorbeeld: 你要等多长时间？ betekent “Hoe lang moet je wachten?” Samen vormt 维修 + 可能 + 要 + 多长时间 de vraag “Hoe lang kan de reparatie duren?” 维修 is datgene waarvan de duur wordt gevraagd, 可能 markeert de mogelijkheid, en 要多长时间 vraagt hoeveel tijd ervoor nodig is. De vraag sluit dus aan bij onzekerheid over de verwachte duur, niet bij een vastgestelde eindtijd.

8. 我不确定。

   Dat weet ik niet zeker.

   我

   ik

   不确定

   niet zeker

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier ik: het verwijst naar de spreker. Het is de eerste persoon enkelvoud. Voorbeelden: 我是学生。 — Ik ben student. 我不知道。 — Ik weet het niet. 不确定 betekent hier niet zeker zijn of iets niet zeker weten. 确定 betekent zeker zijn of vaststaan; 不 maakt de uitdrukking ontkennend. Samen vormen ze een veelgebruikte manier om onzekerheid uit te drukken. Voorbeeld: 我确定。 — Ik weet het zeker. 我不确定。 — Ik weet het niet zeker. De volgorde is 我 + 不确定: eerst wordt de spreker genoemd, daarna diens toestand van onzekerheid. Het Chinees gebruikt hier geen afzonderlijk werkwoord dat precies overeenkomt met Nederlands ben; 我不确定 betekent als geheel Dat weet ik niet zeker.

9. 很快就会有人过来。

   Er kan snel iemand komen.

   很快

   snel

   就会

   zal waarschijnlijk / kan dan

   有人

   iemand; er is iemand

   过来

   hierheen komen

   Uitgebreide uitleg

   很快 betekent hier “snel” of “binnen korte tijd”. Het kan ook “snel” in de zin van “met hoge snelheid” betekenen; in deze zin gaat het om het tijdstip waarop iets gebeurt. Voorbeeld: 他很快回来。 — “Hij komt snel terug.” 就会 combineert 会, dat hier een toekomstige of verwachte mogelijkheid uitdrukt, met 就, dat het gebeuren als spoedig of als het te verwachten gevolg presenteert. Het is dus geen eenvoudige bewering dat iets al gebeurt. Voorbeeld: 天黑了，就会很冷。 — “Als het donker wordt, zal het koud zijn.” 有人 bestaat uit 有 (“er is/zijn” of “hebben”) en 人 (“persoon/mens”). In deze zin betekent het samen “iemand”: er zal een niet nader genoemde persoon komen. 有人 geeft niet aan hoeveel personen het precies zijn. Voorbeeld: 有人在门外。 — “Er is iemand buiten de deur.” 过来 betekent “hierheen komen” of “naar deze kant komen”. 过来 bevat een richtingsnuance: de beweging gaat naar het relevante hier- of referentiepunt. Het verschilt daarmee van alleen 来 (“komen”), wanneer die richtingsnuance niet apart wordt benadrukt. Voorbeeld: 请过来。 — “Kom hierheen, alstublieft.” Samen vormt 很快 de tijdsbepaling, 就会 de verwachting van een spoedig mogelijk gebeuren, 有人 de onbepaalde persoon en 过来 de beweging naar hier: “Er kan snel iemand hierheen komen.”

10. 我会在房间里等。

    Ik wacht in de kamer.

    我会

    ik zal / ik ga

    在 … 里

    in …

    房间

    kamer

    等

    wachten

    Uitgebreide uitleg

    我会 betekent hier dat de spreker zal wachten; in de vaste vertaling wordt dat natuurlijk weergegeven als “ik wacht”. 我 betekent “ik”. 会 staat vóór het werkwoord en geeft hier een verwachte of voorgenomen toekomstige handeling aan. In een andere context kan 会 ook vermogen betekenen, zoals 我会游泳 — “ik kan zwemmen”; dat is hier niet de bedoelde lezing. 在…里 geeft de plaats aan: “in …”. 在 leidt de plaatsbepaling in, en 里 staat na een plaatsnaam of plaatswoord om de locatie als “binnen/in” te markeren. Een herbruikbaar patroon is 在 + plaats + 里 + werkwoord, bijvoorbeeld 我在家里吃饭 — “ik eet thuis”. 房间 betekent “kamer”. Het is een zelfstandig naamwoord dat in 在房间里 de plaats noemt: “in de kamer”. De vaste zin bepaalt geen aantal kamers. 等 betekent hier “wachten”. Het is een werkwoord en kan bijvoorbeeld in 我等你 voorkomen — “ik wacht op jou”. In de vaste zin noemt 等 geen afzonderlijk object; alleen de handeling van wachten wordt uitgedrukt. Samen vormen 我会 + 在房间里 + 等 de betekenis van de vaste vertaling: “Ik wacht in de kamer.” 我会 geeft de verwachte of voorgenomen handeling aan, 在房间里 de plaats en 等 de handeling. 。 is de Chinese punt aan het einde.

11. 如果问题还在，请告诉我们。

    Laat het ons alstublieft weten als het probleem aanhoudt.

    如果

    als

    问题

    probleem

    还在

    nog steeds aanhouden

    请告诉我们

    laat het ons alstublieft weten

    Uitgebreide uitleg

    如果 opent hier een voorwaardelijke bijzin: “als …”. Het verbindt een voorwaarde met het gevolg dat daarna komt. Voorbeeld: 如果你有问题，请问我。= Als je een vraag hebt, vraag het dan aan mij. 问题 betekent hier “probleem”. Het is een zelfstandig naamwoord; 问 is niet zomaar een Nederlandse-achtige uitgang, maar maakt in deze vaste vorm deel uit van het woord 问题. Voorbeeld: 这个问题很重要。= Dit probleem is belangrijk. 还在 geeft hier aan dat iets nog voortduurt of nog aanwezig is. 还 betekent “nog steeds”, en 在 draagt in deze context het idee van blijven bestaan of voortduren, niet de betekenis “zich ergens bevinden”. Samen zegt 问题还在 dat het probleem aanhoudt. Voorbeeld: 雨还在下。= Het regent nog steeds. 请告诉我们 is een beleefde aansporing. 请 verzacht het verzoek; 告诉 is het werkwoord “vertellen” of “laten weten”, en 我们 betekent “ons” — de spreker samen met andere personen. In het Chinees wordt het werkwoord hier niet aangepast aan de persoon of het aantal van het object. Voorbeeld: 请告诉我地址。= Laat me alstublieft het adres weten. De volledige structuur is 如果 + voorwaarde, 请 + verzoek: 如果问题还在 (“als het probleem aanhoudt”) gevolgd door 请告诉我们 (“laat het ons alstublieft weten”). Daarmee betekent de hele zin: “Laat het ons alstublieft weten als het probleem aanhoudt.”