Plannen aanpassen door het weer | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 天气可能会改变我们的计划。

   Het weer kan onze plannen veranderen.

   天气

   het weer

   可能会

   kan mogelijk

   改变

   veranderen

   我们的

   onze

   计划

   plannen

   Uitgebreide uitleg

   天气 betekent hier “het weer”. Het is een zelfstandig naamwoord; in het Chinees krijgt het geen meervoudsuitgang zoals in het Nederlands. Bijvoorbeeld: 天气很好。 = “Het weer is goed.” 可能会 drukt hier een mogelijkheid in de toekomst uit: “kan …”. 可能 betekent “mogelijk” en 会 markeert in deze combinatie een verwachte of mogelijke toekomstige gebeurtenis. Samen vormen ze een herbruikbaar patroon: onderwerp + 可能会 + werkwoord. Bijvoorbeeld: 明天可能会下雨。 = “Morgen kan het regenen.” In deze zin hoort de mogelijkheid bij de verandering van de plannen, niet bij het weer zelf. 改变 betekent “veranderen” of “wijzigen”. Het is hier een werkwoord dat rechtstreeks het lijdend voorwerp 我们的计划 krijgt. De vorm verandert niet voor persoon of getal. Bijvoorbeeld: 交通会改变路线。 = “Het verkeer kan de route veranderen.” 我们的 betekent “onze”. 我们 is het voornaamwoord “wij/ons”, en 的 verbindt dat bezit aan het daaropvolgende zelfstandig naamwoord: 我们的 + zelfstandig naamwoord. Bijvoorbeeld: 我们的老师 = “onze leraar”. De vorm 我们的 geeft dus de bezitsrelatie aan; het is niet zelf het woord voor “plannen”. 计划 betekent hier “plannen” als zelfstandig naamwoord. Het kan ook als werkwoord “plannen” betekenen; de functie blijkt uit de plaats en de context. Hier staat het na 我们的 en is het datgene wat veranderd kan worden. Bijvoorbeeld: 我们有一个计划。 = “We hebben een plan.” Samen is de structuur: 天气 + 可能会 + 改变 + 我们的计划: “Het weer kan onze plannen veranderen.” 天气 is de oorzaak of handelende factor, 可能会改变 zegt dat veranderen mogelijk in de toekomst gebeurt, en 我们的计划 is wat door die verandering wordt beïnvloed. De vertaling stelt een mogelijkheid vast, niet dat de plannen daadwerkelijk veranderen.

2. 如果下雨，野餐可能会很困难。

   De picknick kan lastig worden als het regent.

   如果

   als; voorwaarde aangeven

   下雨

   regenen

   野餐

   picknick

   可能会

   kan; mogelijk gebeuren

   困难

   moeilijk

   Uitgebreide uitleg

   如果 leidt een voorwaarde in: “als …”. Het patroon 如果 A，B betekent “als A, dan B”; 如果 staat dus vóór de voorwaardelijke situatie. Voorbeeld: 如果有时间，我们就去。 — “Als we tijd hebben, gaan we.” Het tweede deel kan vaak met 就 worden gemarkeerd, maar dat woord staat niet in deze zin en is hier niet nodig. 下雨 betekent hier “het regent”. 下 is in deze vaste combinatie niet simpelweg het Nederlandse “neerdalen”; samen met 雨 vormt het de weersuitdrukking “regenen”. Voor een andere weersituatie wordt bijvoorbeeld 下雪 gebruikt: “het sneeuwt”. In 如果下雨 is de hele combinatie de voorwaarde; er wordt geen specifieke persoon als “hij” of “zij” genoemd. 野餐 is het zelfstandig naamwoord “picknick”. Het kan ook als werkwoord worden gebruikt in een zin als 我们去野餐。 — “We gaan picknicken.” In de gegeven zin is het de activiteit die mogelijk moeilijk wordt, niet de handelende persoon. 可能会 combineert mogelijkheid met een verwachte of toekomstige ontwikkeling. 可能 betekent “mogelijk/kan”, en 会 markeert hier dat iets zich kan voordoen of zich kan ontwikkelen. Samen geeft 可能会 de betekenis “kan … worden” of “zal mogelijk … zijn”. Een vergelijkbare zin is 明天可能会下雨。 — “Morgen kan het regenen.” De combinatie drukt mogelijkheid uit, geen zekerheid. 困难 betekent “moeilijk” of “lastig”. Hier beschrijft het de toestand van de picknick. Als zelfstandig naamwoord kan 困难 ook “moeilijkheid” betekenen; in deze zin is het de beschrijving na 会, niet een afzonderlijk geteld voorwerp. Een kort contrast is 容易 — “gemakkelijk”; 很困难 betekent “erg moeilijk”. De zin volgt het patroon 如果 A，B: 如果下雨 is “als het regent”, en 野餐可能会很困难 is “de picknick kan erg lastig worden”. 很 versterkt de beschrijving 困难; het staat niet in een afzonderlijke phrase-entry, maar maakt de graad duidelijk. Samen betekent de volledige zin: “De picknick kan lastig worden als het regent.”

3. 我们要取消，还是改成在室内做点什么？

   Zullen we afzeggen of in plaats daarvan iets binnen plannen?

   我们

   wij

   要

   willen; zullen

   取消

   afzeggen; annuleren

   还是

   of, bij een keuze

   改成

   veranderen in

   在室内

   binnen

   做点什么

   iets doen

   Uitgebreide uitleg

   我们 betekent hier “we/wij”: de spreker neemt zichzelf samen met minstens één andere persoon mee in het voorgestelde plan. Het Chinees onderscheidt in deze vorm geen grammaticaal verschil tussen inclusief en exclusief “we”. Voorbeeld: 我们明天见。 — “We zien elkaar morgen.” 要 staat hier vóór het werkwoord 取消 en geeft samen met de vraagvorm een voorgenomen handeling of voorstel weer: “zullen we …?” Als 要 vóór een werkwoord staat, kan het afhankelijk van de context ook “willen” of “van plan zijn te” betekenen. Voorbeeld: 你要走吗？ — “Wil je weggaan?” 取消 is het werkwoord “annuleren/afzeggen”. De vorm verandert hier niet om persoon of aantal aan te geven; 我们取消 betekent dus letterlijk “wij annuleren”. Voorbeeld: 他们取消了会议。 — “Zij hebben de vergadering geannuleerd.” 了 is daar een extra aspectmarkeerder en hoort niet bij de vorm in de vaste zin. 还是 verbindt in een vraag twee voorgestelde mogelijkheden. Het betekent hier “of”, specifiek bij een keuze tussen opties. Dat verschilt van 或者, dat vaak in mededelingen of algemenere alternatieven voorkomt. Voorbeeld: 你喝茶还是咖啡？ — “Drink je thee of koffie?” 改成 betekent “veranderen in” of “omzetten naar”. 改 is het werkwoord “veranderen”; 成 geeft het resultaat aan dat na de verandering ontstaat. In deze zin is de bedoelde nieuwe optie dus niet zomaar “binnen zijn”, maar iets veranderen naar een binnenactiviteit. Voorbeeld: 我们把会议改成线上进行。 — “We veranderen de vergadering zodat die online plaatsvindt.” 在室内 geeft de plaats aan: “binnen, in een binnenruimte”. 在 markeert de plaats waar iets gebeurt en 室内 betekent “inwendig/in een binnenruimte”. De uitdrukking staat vóór de activiteit die daar plaatsvindt. Voorbeeld: 孩子们在室内玩。 — “De kinderen spelen binnen.” 做点什么 betekent hier “iets doen”. 做 is “doen”; 什么 betekent in deze combinatie niet “wat?” als zelfstandige vraag, maar “iets/wat dan ook” binnen een niet-gespecificeerde activiteit. 点 verzacht de uitdrukking en suggereert een kleine of enige hoeveelheid activiteit, zonder een exact aantal te noemen. Voorbeeld: 我们找点什么吃吧。 — “Laten we iets te eten zoeken.” Samen vormen de delen een keuzevraag: 我们要取消 stelt afzeggen als eerste optie voor, en 还是改成在室内做点什么 vraagt of men in plaats daarvan moet overschakelen naar een niet nader bepaalde binnenactiviteit. De vaste betekenis is daarom: “Zullen we afzeggen of in plaats daarvan iets binnen plannen?” In de gegeven context past dit bij het alternatief voor een mogelijk moeilijke picknick, zonder vast te leggen welke binnenactiviteit men precies kiest.

4. 我们灵活一点，在室内见面吧。

   Laten we flexibel blijven en elkaar binnen ontmoeten.

   我们

   wij / ons

   灵活

   flexibel

   一点

   een beetje

   在室内

   binnen

   见面

   elkaar ontmoeten

   吧

   laten we ...

   Uitgebreide uitleg

   我们 betekent hier “wij” en vormt het onderwerp van het voorstel. In het Chinees markeert dit voornaamwoord niet afzonderlijk of de aangesprokene wel of niet inbegrepen is; in deze vaste vertaling wordt het opgevat als “laten we”. Voorbeeld: 我们走吧。 — “Laten we gaan.” 灵活 betekent hier “flexibel” of “soepel in onze keuze”. Het is een beschrijvend woord en kan ook vóór een zelfstandig naamwoord staan, bijvoorbeeld 灵活的方法 — “een flexibele methode”. In 灵活一点 krijgt het de praktische betekenis “wat flexibeler zijn/handelen”. 一点 betekent letterlijk “een klein beetje”, maar na een beschrijvend woord zoals 灵活 verzacht het de voorgestelde verandering: 灵活一点 betekent “wat flexibeler”. Het is hier dus niet een zelfstandige telling van een concreet aantal. Vergelijk: 慢一点。 — “Doe het wat langzamer.” 在室内 geeft de plaats aan: “binnen” of “in een binnenruimte”. 在 markeert de locatie, en 室内 betekent “binnenruimte/binnenshuis”. Het staat vóór de handeling die daar plaatsvindt. Voorbeeld: 我们在室内吃饭。 — “Wij eten binnen.” 见面 betekent “elkaar ontmoeten” of “afspreken”. Het beschrijft een ontmoeting tussen mensen; het is hier niet alleen het algemene idee dat iemand ergens aanwezig is. Voorbeeld: 我们明天见面。 — “We ontmoeten elkaar morgen.” 吧 staat aan het einde en maakt van de zin een voorstel of aansporing met een milde toon. In combinatie met 我们 komt het vaak overeen met “laten we ...”. Voorbeeld: 我们在这里休息吧。 — “Laten we hier rusten.” Samen vormt 我们灵活一点 het milde voorstel om wat flexibeler te zijn. 在室内 plaatst de ontmoeting binnen, en 见面吧 maakt er een voorstel van: “Laten we flexibel blijven en elkaar binnen ontmoeten.”

5. 这听起来比在外面淋湿好多了。

   Dat klinkt beter dan buiten nat worden.

   这

   dat

   听起来

   klinkt

   比

   dan; vergeleken met

   在外面

   buiten

   淋湿

   nat worden

   好多了

   veel beter

   Uitgebreide uitleg

   这 betekent hier “dit” en verwijst naar de zojuist genoemde mogelijkheid of situatie; de precieze referent wordt door de gegeven vertaling niet afzonderlijk benoemd. In het Chinees staat 这 vaak vóór een zelfstandig naamwoord, maar het kan ook zelfstandig naar een situatie verwijzen. Het nabije contrast is 那 voor “dat” op grotere afstand of in een eerdere context. 听起来 betekent letterlijk dat iets “bij het luisteren klinkt”. De vorm bestaat uit 听 (“luisteren”) plus 起来, dat hier aangeeft hoe iets op iemand overkomt of welke indruk het wekt. 起来 heeft in andere combinaties ook andere functies; leer deze combinatie dus als het patroon X 听起来 + beschrijving: “X klinkt ...”. Voorbeeld: 这个计划听起来不错。 — “Dit plan klinkt goed.” 比 leidt de vergelijking in: wat vóór 比 staat, wordt vergeleken met wat erna staat. Het patroon A 比 B + bijvoeglijk woord betekent “A is ... dan B”. 比 betekent hier niet zelfstandig “beter”; het markeert alleen de vergelijking. 在外面 betekent “buiten”. 在 geeft de plaatsrelatie aan en 外面 betekent “de buitenkant/buiten”. Als plaatsaanduiding staat dit vóór de handeling waarmee de plaats wordt verbonden. Voorbeeld: 孩子们在外面玩。 — “De kinderen spelen buiten.” 淋湿 betekent hier “nat worden doordat men aan regen of water wordt blootgesteld”. 淋 heeft de betekenis “door water of regen overgoten worden”, en 湿 betekent “nat”; samen vormen ze een vaste werkwoordelijke combinatie. Het is geen zelfstandig naamwoord voor “natheid”. Voorbeeld: 别在雨里淋湿。 — “Word niet nat in de regen.” 好多了 betekent “veel beter”. 好 betekent “goed”, 多 versterkt hier de mate, en 了 markeert dat er een nieuwe of veranderde beoordeling geldt: het klinkt nu veel beter dan het alternatief. Het patroon 好多了 is een veelgebruikte manier om “veel beter” te zeggen. Een kortere vergelijking is 好一点 — “een beetje beter”; dat drukt minder sterke verbetering uit. Samen vormt de zin het patroon 这听起来比 B 好多了: “Dit klinkt veel beter dan B.” Hier is B de situatie 在外面淋湿, dus “buiten nat worden”. De volledige betekenis is daarom: “Dat klinkt veel beter dan buiten nat worden.”

6. 我们还是可以一起在附近吃午饭。

   We kunnen nog steeds samen in de buurt lunchen.

   我们

   wij

   还是

   nog steeds

   可以

   kunnen

   一起

   samen

   在附近

   in de buurt

   吃

   eten

   午饭

   lunch

   Uitgebreide uitleg

   我们 betekent hier ‘wij’ en verwijst naar de spreker samen met minstens één andere persoon. Het is een meervoudig persoonlijk voornaamwoord; het maakt niet op zichzelf duidelijk wie precies tot de groep behoort. Een bruikbaar contrast is 我 ‘ik’ tegenover 我们 ‘wij’. 还是 betekent in deze zin ‘nog steeds’: de mogelijkheid of situatie blijft gelden. Het is hier dus niet de keuzebetekenis ‘of’ uit bijvoorbeeld 你喝茶还是咖啡？ (‘Drink je thee of koffie?’). In combinatie met een werkwoord of modaliteit kan 还是 aangeven dat iets ondanks veranderde omstandigheden nog mogelijk of geldig is. 可以 drukt hier uit dat iets mogelijk of toegestaan is: ‘kunnen/mogen’. Het staat vóór de handeling die mogelijk is. Vergelijk 可以吃 ‘kunnen/mogen eten’ met 不可以吃 ‘niet mogen eten’. 可以 verandert in deze betekenis niet naar persoon of getal. 一起 betekent ‘samen’ en geeft aan dat de betrokken personen dezelfde handeling gezamenlijk uitvoeren. Het staat hier vóór de plaatsbepaling en het werkwoord. Een herbruikbaar patroon is 一起 + werkwoord, bijvoorbeeld 我们一起学习。 — ‘Wij studeren samen.’ 在附近 betekent ‘in de buurt’. 在 markeert hier de plaats, en 附近 is het zelfstandig gebruikte plaatswoord ‘de omgeving/de buurt’. Het kan ook met een andere plaatsbepaling worden gecombineerd, bijvoorbeeld 在学校附近 — ‘in de buurt van de school’. 吃 betekent in deze zin ‘eten’. Dit werkwoord kan direct vóór een voedsel- of maaltijdwoord staan: 吃午饭 betekent letterlijk ‘lunch eten’, dus ‘lunchen’. Het blijft in het Chinees niet van vorm veranderen voor persoon, getal of tijd; tijd en modaliteit worden met context of andere woorden aangegeven. 午饭 betekent ‘lunch’ of ‘de middagmaaltijd’. Het is een zelfstandig naamwoord en vormt met 吃 de gebruikelijke combinatie 吃午饭 ‘lunchen’. Het verwante woord 早饭 betekent ‘ontbijt’; dat is een ander maaltijdwoord, niet een andere vorm van 午饭. Samen vormt de zin: 我们 ‘wij’ + 还是可以 ‘kunnen nog steeds’ + 一起 ‘samen’ + 在附近 ‘in de buurt’ + 吃午饭 ‘lunchen’. De volledige betekenis is daarom: ‘Wij kunnen nog steeds samen in de buurt lunchen.’

7. 我会给其他人发消息，告诉他们这个变化。

   Ik stuur de anderen een bericht over de verandering.

   我

   ik

   会

   zal

   给

   aan / voor

   其他人

   de anderen

   发

   sturen

   消息

   bericht

   告诉

   vertellen / meedelen

   他们

   hen

   这个

   deze

   变化

   verandering

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”: de spreker verwijst naar zichzelf. Deze vorm verandert in het Chinees niet naar geslacht of aantal. Voorbeeld: 我吃饭。 = “Ik eet.” 会 staat hier vóór de handeling en geeft aan dat de spreker die handeling zal uitvoeren. Het is een modaal werkwoord; het betekent hier niet zelf “sturen”. Voorbeeld: 我会来。 = “Ik zal komen.” 给 markeert hier de ontvanger van de handeling, met de betekenis “aan” of “voor”. Het staat vóór 其他人, dus vóór de groep voor wie het bericht wordt gestuurd. Voorbeeld: 给他打电话 = “hem bellen” (letterlijk: “aan hem telefoneren”). 其他人 betekent “de anderen” of “andere mensen”. 其他 betekent “andere” en 人 betekent “persoon/mensen”. De meervoudige betekenis volgt hier uit de context; de vorm zelf heeft geen aparte meervoudsuitgang. 发 betekent hier “sturen” of “versturen”. Het kan met een object worden gebruikt, zoals in 发消息: “een bericht sturen”. Voorbeeld: 我发邮件。 = “Ik stuur een e-mail.” 消息 betekent “bericht”. Samen met 发 vormt het de veelgebruikte combinatie 发消息, “een bericht sturen”. Voorbeeld: 我收到消息。 = “Ik ontvang een bericht.” 告诉 betekent “vertellen” of “meedelen”. Het patroon is vaak 告诉 + persoon + inhoud: eerst staat degene die iets hoort, daarna wat wordt meegedeeld. Voorbeeld: 告诉他这个消息 = “hem dit nieuws vertellen.” 他们 betekent hier “hen”: het is de meervoudige persoonlijke vorm in de objectpositie. Volgens de vaste vertaling verwijst het hier naar 其他人, de anderen aan wie de verandering wordt meegedeeld. Deze vorm markeert geen grammaticaal geslacht. 这个 betekent “deze/dit”. In deze naamwoordgroep staat 个 als maatwoord tussen het aanwijzende 这 en het zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 这个问题 = “dit probleem.” 变化 betekent hier “verandering”. Het kan ook als werkwoord “veranderen” worden gebruikt; in 这个变化 functioneert het als zelfstandig naamwoord na 这个. De zin bouwt van links naar rechts op als 我 + 会 + 给 + ontvanger + 发消息 + 告诉 + ontvanger + inhoud. Dat betekent: “Ik zal de anderen een bericht sturen en hun deze verandering meedelen.” In de vaste Nederlandse vertaling wordt dit natuurlijk weergegeven als: “Ik stuur de anderen een bericht over de verandering.” 会 staat vóór de werkwoordelijke handelingen en geeft hier aan wat de spreker zal doen.

8. 这样大家都能安排好，尤其是天气正在变化。

   Zo kan iedereen plannen maken, vooral nu het weer verandert.

   这样

   zo; op deze manier

   大家

   iedereen

   都能

   allemaal kunnen

   安排好

   goed regelen; goed plannen

   尤其是

   vooral; in het bijzonder

   天气

   het weer

   正在变化

   aan het veranderen zijn

   Uitgebreide uitleg

   这样 betekent hier ‘zo’ of ‘op deze manier’ en verwijst naar de manier waarop de voorafgaande handeling wordt uitgevoerd. Het kan vaak een gevolg of resultaat inleiden: 这样 + gevolg, ‘zo …’. Voorbeeld: 这样我们就不会迟到。— ‘Zo komen we niet te laat.’ 大家 betekent ‘iedereen’ in de zin van de hele betrokken groep. Het is een zelfstandig naamwoordelijk woord en staat hier vóór 都能; het bepaalt dus wie er allemaal iets kunnen. Voorbeeld: 大家都喜欢这个地方。— ‘Iedereen vindt deze plek leuk.’ 都能 combineert 都, ‘allemaal’, met 能, ‘kunnen’. 都 maakt duidelijk dat de mogelijkheid voor alle leden van de groep geldt; 能 drukt hier mogelijkheid of vermogen uit. 能 is niet hetzelfde als 会: 能 gaat vaak over feitelijke mogelijkheid of vermogen, terwijl 会 ook aangeleerde vaardigheid of een verwachte gebeurtenis kan uitdrukken. Voorbeeld: 今天我不能来。— ‘Vandaag kan ik niet komen.’ 安排好 betekent ‘goed regelen’ of ‘goed plannen’. 安排 is het werkwoord ‘regelen/plannen’; 好 staat erachter als resultaatscomplement en laat zien dat het regelen met een geslaagd of geschikt resultaat wordt afgerond. Het patroon werkwoord + 好 is herbruikbaar, bijvoorbeeld 准备好, ‘goed voorbereiden’ of ‘klaarzetten’. Voorbeeld: 我们已经安排好了时间。— ‘We hebben de tijd al goed gepland.’ 尤其是 markeert daarna iets dat extra wordt benadrukt: ‘vooral’ of ‘in het bijzonder’. Het geeft hier aan dat het weer in het bijzonder relevant is voor de mogelijkheid om goed te plannen. Voorbeeld: 我喜欢水果，尤其是苹果。— ‘Ik houd van fruit, vooral van appels.’ 天气 betekent ‘het weer’. 天 betekent op zichzelf ‘dag’ of ‘hemel’, maar in 天气 vormt het geheel de vaste betekenis ‘weer’; behandel 天气 dus als één woord. Voorbeeld: 今天天气很好。— ‘Vandaag is het weer goed.’ 正在变化 betekent ‘aan het veranderen zijn’. 变化 is het werkwoord ‘veranderen’; 正在 geeft aan dat de verandering op het bedoelde moment bezig is. Deze vorm beschrijft dus een lopend proces, niet alleen een algemene verandering. Voorbeeld: 情况正在变化。— ‘De situatie is aan het veranderen.’ Samen vormen de delen: 这样 (‘zo’) + 大家都能 (‘iedereen kan’) + 安排好 (‘goed plannen’) + 尤其是 (‘vooral’) + 天气正在变化 (‘het weer aan het veranderen is’). De vaste vertaling is daarom: ‘Zo kan iedereen plannen maken, vooral nu het weer verandert.’ De voorafgaande context noemt dat er een bericht over de verandering wordt gestuurd; deze zin benadrukt vervolgens dat de betrokken groep daardoor goed kan plannen.