Plannen met vrienden aanpassen en sorry zeggen | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 对不起，我得改一下我们的计划。

   Het spijt me, ik moet ons plan veranderen.

   对不起

   het spijt me

   我得

   ik moet

   改

   veranderen

   一下

   even

   我们的

   ons

   计划

   plan

   Uitgebreide uitleg

   对不起 betekent hier “het spijt me” en is een vaste manier om verontschuldiging uit te drukken. Het kan ook als aanspreekvorm voor “sorry” worden gebruikt; in deze zin staat het aan het begin als verontschuldiging voor wat volgt. 我得 bestaat uit 我 (“ik”) en 得, hier uitgesproken als děi en gebruikt als modaal werkwoord met de betekenis “moeten”. Het drukt uit dat de spreker iets noodzakelijk acht. Het is niet de 得 die na een werkwoord kan staan om de mate of wijze van een handeling te beschrijven. Voorbeeld: 我得走了。 — “Ik moet gaan.” 改 betekent hier “veranderen” of “aanpassen”. Het is een werkwoord; de vorm verandert hier niet door persoon of tijd. In combinatie met een zelfstandig naamwoord kan het aangeven dat datgene wordt aangepast, zoals in 改计划 — “een plan aanpassen”. 一下 staat na 改 en maakt de handeling korter, lichter of minder zwaar van toon. In 改一下 betekent het dus ongeveer “even aanpassen” of “een kleine aanpassing doen”; het beweert niet noodzakelijk dat de handeling letterlijk maar één moment duurt. Dit patroon is bruikbaar met andere werkwoorden, bijvoorbeeld 看一下 — “even kijken”. 我们的 betekent “ons/onze”. 我 betekent “ik”, 们 maakt er een meervoudige persoonlijke vorm van (“wij”), en 的 verbindt die vorm met het zelfstandig naamwoord dat erop volgt. In deze zin verwijst 我们 volgens de vertaling naar de spreker en ten minste één andere betrokken persoon; 我们的 bepaalt dat het plan bij hen hoort. Voorbeeld: 我们的老师 — “onze leraar”. 计划 betekent “plan”. Het is een zelfstandig naamwoord en kan verwijzen naar een voorgenomen handelwijze of regeling. In 我们的计划 vormt het samen met 我们的 de nominale groep “ons plan”. Samen vormen de delen 我得 + 改一下 + 我们的计划 de structuur “ik moet ons plan even aanpassen”. 对不起 maakt daar de volledige betekenis van: “Het spijt me, ik moet ons plan veranderen.” De Chinese zin zegt dat de spreker die aanpassing noodzakelijk vindt en presenteert haar met een verontschuldiging.

2. 我很高兴你在我出发前告诉了我。

   Ik ben blij dat je het me vertelde voordat ik vertrok.

   高兴

   blij

   在 … 前

   voordat; vóór iets

   出发

   vertrekken

   告诉

   vertellen; meedelen

   Uitgebreide uitleg

   高兴 betekent hier ‘blij zijn’. Het is een bijvoeglijk woord dat een gevoel of toestand uitdrukt. In deze zin wordt het versterkt door 很: 我很高兴 betekent ‘ik ben erg blij’. Voorbeeld: 我很高兴见到你。 — ‘Ik ben erg blij je te ontmoeten.’ 在……前 vormt een tijdspatroon: iets gebeurt vóór een andere gebeurtenis. In 在我出发前 is 我出发 de gebeurtenis die als tijdsgrens dient; de spreker zegt dus dat het vertellen eerder plaatsvond dan het vertrek. 在 en 前 horen hier samen bij dit patroon, terwijl het woord tussen beide delen de gebeurtenis noemt. Voorbeeld: 在睡觉前，我喝水。 — ‘Voordat ik ga slapen, drink ik water.’ 出发 betekent ‘vertrekken’ of ‘op weg gaan’. Het is een werkwoord en vormt hier met 我 de clausule 我出发: ‘ik vertrek’. De vorm verandert in het Chinees niet naar persoon of getal; tijd wordt hier uit de context en de aspectmarkering elders in de zin begrepen. Voorbeeld: 我们明天出发。 — ‘Wij vertrekken morgen.’ 告诉 betekent ‘vertellen’ of ‘meedelen’, meestal aan iemand. In 告诉了我 is 告诉 het werkwoord, 我 de ontvanger (‘mij’), en 了 geeft aan dat het vertellen als voltooide gebeurtenis wordt voorgesteld. De persoon die vertelt is in deze zin 你 (‘je’), omdat 你 vóór het werkwoord staat: 你告诉了我 — ‘je vertelde het me’. Voorbeeld: 请告诉我答案。 — ‘Vertel me alsjeblieft het antwoord.’ Samen bestaat de zin uit 我很高兴 (‘ik ben erg blij’) en een inhoudsclausule: 你在我出发前告诉了我 (‘je vertelde het me voordat ik vertrok’). De volledige betekenis is: ‘Ik ben blij dat je het me vertelde voordat ik vertrok.’

3. 有点意外的事发生了。

   Er is iets onverwachts gebeurd.

   有点

   een beetje

   意外

   onverwacht

   事

   gebeurtenis; zaak

   发生了

   is gebeurd

   Uitgebreide uitleg

   有点 betekent hier ‘een beetje’ en verzacht de daaropvolgende beschrijving. Het staat vóór een adjectivische beschrijving: 有点 + adjectief, bijvoorbeeld 有点累 = ‘een beetje moe’. 有点 drukt vaak een lichte, soms ongewenste mate uit; het is niet hetzelfde als 一点, dat onder meer een kleine hoeveelheid kan aanduiden. 意外 betekent hier ‘onverwacht’ of ‘onvoorzien’. In 意外的事 beschrijft het woord de zaak die erop volgt. 的 verbindt die beschrijving met het zelfstandig naamwoord: beschrijving + 的 + zelfstandig naamwoord. Een vergelijkbaar voorbeeld is 重要的事 = ‘een belangrijke zaak/gebeurtenis’. 事 betekent hier ‘zaak’ of ‘gebeurtenis’. Het is een zelfstandig naamwoord en kan in combinaties zoals 有事 (‘er is iets aan de hand’/‘er is iets te doen’) en 事情 (‘zaak; aangelegenheid’) voorkomen. In deze zin verwijst het niet naar een nader benoemde specifieke gebeurtenis; de zin noemt alleen dat er iets onverwachts is gebeurd. 发生了 betekent ‘is gebeurd’ of ‘vond plaats’. Het werkwoord is 发生 (‘gebeuren; plaatsvinden’); 了 staat hier na het werkwoord en markeert dat de gebeurtenis als voltooid of opgetreden wordt voorgesteld. 发生 wordt typisch gebruikt voor gebeurtenissen die plaatsvinden, bijvoorbeeld 发生了一件小事 = ‘Er is een klein voorval gebeurd’. 了 is hier dus geen apart werkwoord en betekent niet op zichzelf ‘verleden tijd’ in alle mogelijke zinnen. Samen vormen 有点意外的事 en 发生了 de betekenis: ‘een beetje onverwachte zaak/gebeurtenis is gebeurd’. Natuurlijk Nederlands maakt daarvan: ‘Er is iets onverwachts gebeurd.’ De zin meldt dat een onverwachte gebeurtenis heeft plaatsgevonden, zonder de gebeurtenis zelf nader te specificeren.

4. 没关系。我们可以选另一天。

   Dat is niet erg. We kunnen een andere dag kiezen.

   没关系

   Geeft niet; geen probleem.

   我们

   wij; we

   可以

   kunnen; mogen

   选

   kiezen

   另

   andere; extra

   天

   dag

   Uitgebreide uitleg

   没关系 is hier een vaste uitdrukking met de betekenis “geen probleem” of “dat geeft niet”. De uitdrukking wordt vaak gebruikt om een probleem of ongemak te relativeren. Voorbeeld: 没关系，我可以等。 — “Geen probleem, ik kan wachten.” 我们 betekent “wij/we”. 我 is “ik” en 我们 is de meervoudsvorm; het Chinees markeert hier geen verschil tussen inclusief “wij” en exclusief “wij”. In deze zin verwijst 我们 naar de spreker samen met minstens één andere betrokkene, zonder dat de precieze deelnemers verder worden vastgelegd. 可以 is een modaal werkwoord dat hier mogelijkheid of haalbaarheid uitdrukt: “kunnen”. Het kan in andere contexten ook toestemming uitdrukken, maar in 我们可以选另一天 gaat het om de mogelijkheid om een andere dag te kiezen. Voorbeeld: 我们可以明天见。 — “We kunnen elkaar morgen zien.” 选 betekent “kiezen” en staat vóór wat gekozen wordt. Het woord verandert in deze zin niet naar persoon of tijd; de tijd en de modaliteit komen uit de context en uit 可以. Voorbeeld: 你可以选一个。 — “Je kunt er één kiezen.” 另 betekent “ander(e)” in de zin van een alternatief of een extra mogelijkheid. Het staat vóór het zelfstandig naamwoord of de maatwoordgroep waarop het betrekking heeft, zoals in 另一天. Het is niet hetzelfde als een algemene vertaling van “verschillend”; het wijst hier op een andere dag dan de eerder bedoelde dag. 天 betekent “dag”. Het kan ook als maatwoord voor dagen voorkomen, bijvoorbeeld in 三天 — “drie dagen”. In 另一天 vormt het samen met 另 de naamwoordgroep “een andere dag”. De volgorde 我们 + 可以 + 选 + 另一天 is een herbruikbaar patroon: “wij kunnen + werkwoord + alternatief”. 可以 staat vóór het werkwoord 选, en het gekozen object 另一天 staat erna. Samen met 没关系 ontstaat de volledige betekenis: “Dat is niet erg. We kunnen een andere dag kiezen.” De eerste zin stelt gerust; de tweede biedt een alternatief voor de dag. In deze vorm klinkt het als een gewone, neutrale manier om een nieuwe afspraakdag voor te stellen.

5. 这周晚些时候对你合适吗？

   Zou het later deze week voor jou uitkomen?

   这周

   deze week

   晚些时候

   later

   对你

   voor jou

   合适

   geschikt zijn; uitkomen

   吗

   maakt er een ja-neevraag van

   Uitgebreide uitleg

   这周 betekent hier “deze week”. 这 staat vóór 周 en wijst naar de huidige week; het is dus een demonstratief plus een tijdsaanduiding. Een vergelijkbaar patroon is 这天 (“deze dag”). 晚些时候 betekent “later”. Het verwijst naar een later moment binnen de genoemde periode, niet naar een afzonderlijk genoemde dag. 时候 betekent “moment” of “tijdstip”, en 晚些 maakt daarvan een later tijdstip. Een bruikbaar voorbeeld is 我们晚些时候再谈。 — “We praten later verder.” 对你 betekent “voor jou”. 对 markeert hier de persoon voor wie iets beoordeeld wordt, gevolgd door het voornaamwoord 你 (“jij/jou”). Het voornaamwoord verandert hier niet van vorm door deze constructie. Hetzelfde patroon verschijnt in 对我来说 — “voor mij”; 来说 kan daar expliciet “wat ... betreft” toevoegen. 合适 betekent hier “geschikt zijn” of “uitkomen”. Het beschrijft of een tijdstip of regeling voor iemand passend is. Het is een beschrijvend woord en krijgt in deze zin geen aparte uitgang voor persoon of getal. Een voorbeeld is 这个时间合适吗？ — “Komt dit tijdstip uit?” 吗 staat aan het einde en maakt van de voorafgaande mededeling een ja-neevraag. De woordvolgorde van de mededeling blijft behouden: er is geen apart vraagwerkwoord nodig. Een antwoord kan bijvoorbeeld 合适。 (“Dat komt uit.”) of 不合适。 (“Dat komt niet uit.”) zijn. Samen vormt 这周晚些时候 de tijdsbepaling “later deze week”. 对你合适 geeft aan dat die periode voor de aangesprokene passend is, en 吗 vraagt of dat zo is. De volledige betekenis is daarom: “Zou het later deze week voor jou uitkomen?”

6. 这周晚些时候对我来说没问题。

   Later deze week komt voor mij goed uit.

   这周

   deze week

   晚些时候

   later

   对我来说

   voor mij

   没问题

   geen probleem; prima

   Uitgebreide uitleg

   这周 betekent hier “deze week”. 这 is een aanwijzend woord voor iets nabij in de context; 周 is “week”. Het patroon 这 + tijdseenheid is herbruikbaar, bijvoorbeeld 这天 = “deze dag”. 晚些时候 betekent “later”. Het verwijst hier naar een later moment binnen de genoemde periode, niet naar een afzonderlijke persoon of handeling. 些 maakt de tijdsaanduiding minder precies: het gaat om “wat later” of “op een later moment”. Een bruikbaar contrast is 早些时候 = “eerder”. 对我来说 betekent “voor mij” of letterlijk “wat mij betreft”. 对 markeert degene voor wie iets geldt, en 我 is de spreker; 来说 maakt de formulering geschikt om een beoordeling vanuit dat perspectief te geven. Het patroon 对 + persoon + 来说 kan ook met een andere persoon worden gebruikt, bijvoorbeeld 对你来说很重要。 = “Voor jou is het erg belangrijk.” 没问题 betekent “geen probleem” en kan in deze zin als positieve beoordeling worden gebruikt: iets is aanvaardbaar of komt goed uit. 没 ontkent hier 有 (“hebben”): letterlijk staat er “er is geen probleem”. In andere contexten kan 没问题 ook een geruststelling of instemming zijn, maar hier beoordeelt het de genoemde timing als passend. Samen vormen de delen 这周 + 晚些时候 de tijdsbepaling “later deze week”. 对我来说 geeft aan dat de beoordeling vanuit het perspectief van de spreker geldt, en 没问题 zegt dat die timing voor de spreker aanvaardbaar is. De hele zin betekent dus: “Later deze week komt voor mij goed uit.”

7. 我可以把新计划发给你。

   Ik kan je het nieuwe plan sturen.

   我可以

   ik kan

   把

   het object markeren

   新

   nieuw

   计划

   plan

   发给你

   naar je sturen

   Uitgebreide uitleg

   我可以 bevat 我 (“ik”) en 可以 (“kunnen; mogen”). In deze zin drukt 可以 uit dat de spreker in staat is of de mogelijkheid heeft om iets te doen; het is hier geen verleden tijd. Een herbruikbaar patroon is 我可以 + werkwoord, bijvoorbeeld: 我可以帮你。 — “Ik kan je helpen.” 把 leidt een constructie in waarin het object vóór de handeling wordt geplaatst. Daardoor wordt duidelijk welk object door de handeling wordt verwerkt of verplaatst. Het patroon is 把 + object + werkwoord + resultaat/ontvanger. Het is hier niet zelf het woord voor “sturen”; die betekenis komt van 发. 新 betekent hier “nieuw” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het beschrijft. Het verandert in deze positie niet naar getal of geslacht. Bijvoorbeeld: 新书 — “een nieuw boek” of “het nieuwe boek”, afhankelijk van de context. 计划 betekent hier “plan” als zelfstandig naamwoord. Het kan in andere zinnen ook als werkwoord “plannen” betekenen; in deze zin is het het object van 把. Samen vormen 新计划 de woordgroep “het nieuwe plan”. 发给你 betekent “naar jou sturen”. 发 is het werkwoord “sturen/verzenden”, en 给你 geeft de ontvanger aan: 给 betekent hier “aan/naar”, met 你 (“jij/je”) als ontvanger. Het herbruikbare patroon is 发给 + persoon, bijvoorbeeld: 我发给他。 — “Ik stuur het naar hem.” De delen komen samen als 我可以 + 把新计划 + 发给你: “Ik kan het nieuwe plan naar je sturen.” 把 maakt 新计划 tot het vooraf geplaatste object, terwijl 发给你 de handeling en de ontvanger uitdrukt. De Nederlandse vertaling presenteert dit natuurlijk als “Ik kan je het nieuwe plan sturen.”

8. 这能帮我调整我的日程。

   Dat helpt me mijn planning aan te passen.

   这

   dit/dat

   能

   kunnen

   帮我

   mij helpen

   调整

   aanpassen

   我的

   mijn

   日程

   planning

   Uitgebreide uitleg

   这 betekent hier “dit/dat” en staat als aanwijzend voornaamwoord aan het begin van de zin. De vaste Nederlandse vertaling kiest voor “dat”; zonder verdere context geeft de Chinese vorm vooral een aanwijzende verwijzing aan. 能 betekent hier dat iets iets kan doen: “kunnen”. Het staat vóór de daaropvolgende handeling en geeft mogelijkheid of vermogen aan. Het zegt hier niet dat de spreker zelf iets kan, maar dat het onderwerp kan helpen. Een bruikbaar patroon is 主语 + 能 + werkwoord, bijvoorbeeld 我能来 — “Ik kan komen.” 帮我 betekent “mij helpen”. 帮 is het werkwoord “helpen” en 我 is het object “mij”. In het Chinees kan de geholpen persoon direct na 帮 staan, gevolgd door de handeling: 帮我 + handeling. Bijvoorbeeld 请帮我开门 — “Help me alsjeblieft de deur te openen.” 调整 is het werkwoord “aanpassen” of “bijstellen”. Deze vorm is niet zichtbaar verbogen voor tijd of persoon; zulke informatie wordt in het Chinees vaak door context of andere grammaticale elementen uitgedrukt. Hier benoemt 调整 de handeling die met hulp wordt verricht. 我的 betekent “mijn”. 我 betekent “ik/mij”, en 的 maakt van de voorafgaande nominale groep een bepaling vóór het volgende zelfstandig naamwoord: 我的 + zelfstandig naamwoord = “mijn + zelfstandig naamwoord”. In 我的日程 bepaalt 我的 de bezitsrelatie met 日程. 日程 betekent “planning” of “schema”: een overzicht van geplande activiteiten of afspraken. Hier is het datgene wat wordt aangepast. Bijvoorbeeld 我的日程很满 — “Mijn planning is erg vol.” De structuur is 这 + 能 + 帮我 + 调整 + 我的日程: “Dit/dat kan mij helpen mijn planning aan te passen.” 这 is het onderwerp, 能 geeft mogelijkheid aan, 帮我 noemt degene die hulp ontvangt, en 调整我的日程 benoemt de handeling plus het object. De vaste Nederlandse vertaling geeft dezelfde bedoelde situatie natuurlijk weer als: “Dat helpt me mijn planning aan te passen.”