Een zakdoekje uit een tas lenen | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 我可以从你的包里借一张纸巾吗？

   Mag ik een zakdoekje uit je tas lenen?

   我可以

   mag ik; kan ik

   从

   uit; vanuit

   你的

   jouw

   包

   tas

   里

   erin; daarbinnen

   借

   lenen

   一张

   één velletje

   纸巾

   zakdoekje; tissue

   吗

   vraagpartikel

   Uitgebreide uitleg

   我可以 betekent hier “mag ik?” of “kan ik?”: 我 is “ik” en 可以 drukt in deze vraag toestemming of mogelijkheid uit. In een verzoek klinkt 我可以 + werkwoord als een beleefde vraag naar toestemming. Voorbeeld: 我可以坐这里吗？ — “Mag ik hier zitten?” 从 geeft het vertrekpunt aan: “uit” of “vanuit”. Het wordt hier gecombineerd met 里: 从 + plaats + 里 betekent “uit/inwendig vanuit een plaats”. Voorbeeld: 他从房间里出来。 — “Hij komt uit de kamer.” 你的 betekent “jouw”: 你 is “jij” en 的 koppelt de bezitter aan wat volgt. 的 markeert hier dus de bezitsrelatie; het verandert niet volgens persoon of getal van het daaropvolgende zelfstandig naamwoord. 包 betekent “tas” of “zak”. In deze zin is het de plaats waaruit iets geleend wordt. Voorbeeld: 我的包在桌子上。 — “Mijn tas ligt op de tafel.” 里 betekent “binnenin” en maakt samen met 包 de plaatsaanduiding 包里, “in de tas”. Met 从 ervoor ontstaat 从你的包里, letterlijk “vanuit de binnenkant van jouw tas”, natuurlijk vertaald als “uit je tas”. 借 betekent “lenen” in de zin van iets van iemand lenen. Het is een werkwoord en blijft in deze vorm staan na 我可以; 可以 draagt hier de voorafgaande mogelijkheid of toestemming uit. Voorbeeld: 我可以借你的笔吗？ — “Mag ik je pen lenen?” 一张 bestaat uit het getal 一, “één”, en het classificerend woord 张 voor platte, velachtige dingen. 张 staat hier niet bij 包 of bij 纸巾, maar specificeert de hoeveelheid van 纸巾. In deze vaste zin wordt dus om één zakdoekje gevraagd. Voorbeeld: 请给我一张纸。 — “Geef me alsjeblieft één vel papier.” 纸巾 betekent “zakdoekje” of “tissue”. Het is een zelfstandig naamwoord; 一张 ervoor is de passende telgroep voor een afzonderlijk velletje. Voorbeeld: 桌上有纸巾。 — “Er liggen tissues op tafel.” 吗 is een vraagpartikel aan het einde van een mededelende zinsvorm. Het maakt van de voorafgaande zin een ja-neevraag. Het heeft hier geen zelfstandige betekenis zoals “wat” of “waar”. De delen worden van links naar rechts opgebouwd als 我可以 + 从你的包里 + 借 + 一张纸巾 + 吗: “mag ik uit jouw tas één zakdoekje lenen?” Natuurlijk Nederlands is: “Mag ik een zakdoekje uit je tas lenen?”

2. 在侧边的口袋里。

   Ze zitten in het zijvak.

   在

   in

   侧边

   zijkant; zij-

   口袋

   zak

   里

   binnenin; in

   Uitgebreide uitleg

   在 geeft hier aan waar iets zich bevindt. Een bruikbaar patroon is 在 + plaats; bijvoorbeeld 在家 betekent “thuis/in huis”. 侧边 betekent hier “zijkant” of “aan de zijkant”. In 侧边的口袋 beschrijft het met 的 het daaropvolgende zelfstandig naamwoord: “het zijvak”. 的 verbindt in zo’n bepaling een beschrijving met het zelfstandig naamwoord; het betekent zelf niet “zijkant”. 口袋 betekent “zak” of “zakje”, bijvoorbeeld een zak in een tas of kledingstuk. Het is een zelfstandig naamwoord en kan met een bepaling worden gecombineerd, zoals in het voorbeeld 外套的口袋 — “de zak van de jas”. 里 betekent “binnenin” en staat hier achter het zelfstandig naamwoord als plaatsaanduiding. 口袋里 betekent dus “in de zak”. Samen met 在 ontstaat het patroon 在 + plaats + 里: “in [een ruimte of omhulsel]”. De zin bevat geen uitgesproken onderwerp. De vaste vertaling identificeert dat onderwerp als “ze”; in het Chinees wordt het uit de context begrepen. De betekenis wordt opgebouwd als 在 (“in”) + 侧边的口袋 (“het zijvak”) + 里 (“binnenin”): “Ze zitten in het zijvak.”

3. 我可以把它打开吗？

   Mag ik het openmaken?

   我可以

   mag ik

   把

   het object vóór de handeling plaatsen

   它

   het

   打开

   openmaken

   吗

   maakt er een ja-neevraag van

   Uitgebreide uitleg

   我可以 betekent hier “mag ik”. 我 is het persoonlijke voornaamwoord voor de spreker: “ik”. 可以 drukt uit dat iets toegestaan of mogelijk is. Samen vormt 我可以 een bruikbaar patroon voor toestemming: 我可以 + handeling + 吗？ = “Mag ik ...?” of “Kan ik ...?”; in deze zin is de toestemmingslezing door de vertaling duidelijk. 把 leidt een constructie in waarin het object vóór de handeling wordt geplaatst. Het effect is dat het object (它) als specifiek betrokken voorwerp wordt verbonden met het resultaat van de handeling (打开). Een herbruikbaar patroon is 把 + object + werkwoord, vaak met een duidelijk gevolg of resultaat. Het is geen zelfstandig equivalent van het Nederlandse lidwoord “het”. 它 is hier het voornaamwoord voor het bedoelde niet-menselijke object: “het”. De vorm maakt geen geslachtsonderscheid. Het precieze object wordt in de vaste zin niet verder benoemd; de vertaling ondersteunt alleen de lezing “het”. 打开 betekent hier “openmaken” of “openen”. Dit is het werkwoord in de vorm die in deze vraag voor de handeling wordt gebruikt. Het beschrijft het tot-open-brengen van iets; met 把 staat het voorwerp ervoor: 把它打开 = “het openmaken”. 吗 staat aan het einde en maakt van de voorafgaande mededeling een ja-neevraag. Het vraagt hier of de spreker toestemming krijgt om de handeling uit te voeren. Het verandert niet zelf de betekenis van 打开. Samen vormen 我可以把它打开吗？ de vraag “Mag ik het openmaken?”: 我可以 geeft de toestemming-vraag aan, 把它打开 plaatst “het” als object vóór “openmaken”, en 吗 markeert de volledige uiting als vraag.

4. 你想自己拿一张吗？

   Wil je er liever zelf een pakken?

   你想

   wil je

   自己

   zelf

   拿

   pakken

   一张

   één exemplaar

   吗

   maakt er een ja/nee-vraag van

   Uitgebreide uitleg

   你想 betekent hier: “wil je …?” 你 is de aangesprokene (“jij/je”), en 想 is de vorm van 想 die verlangen of een wens uitdrukt. In deze vraag staat 想 vóór de handeling: 你想拿吗？ = “Wil je het pakken?” 想 kan in andere contexten ook “denken” betekenen; hier past door de combinatie met de handeling de wensbetekenis. 自己 betekent “zelf” of “zelf doen”. Het maakt duidelijk dat de aangesprokene de handeling persoonlijk uitvoert, in plaats van iemand anders dat te laten doen. Een herbruikbaar patroon is 主语 + 自己 + werkwoord, bijvoorbeeld: 我自己做。 = “Ik doe het zelf.” zelf verandert hier niet voor persoon of aantal. 拿 is hier het werkwoord “pakken” of “nemen”. De vorm verandert niet voor persoon of tijd. In een andere context kan de precieze vertaling bijvoorbeeld “meenemen” of “vasthouden” zijn, maar in deze zin gaat het om iets pakken. Voorbeeld: 请拿一张。 = “Pak er alsjeblieft één.” 一张 bestaat uit 一 (“één”) en het maatwoord 张. 张 wordt gebruikt voor platte, uitgestrekte dingen, zoals papier of kaarten. Het zelfstandig naamwoord wordt hier niet uitgesproken; uit de vaste vertaling blijkt alleen dat het als “er een” wordt opgevat, zonder dat het concrete soort voorwerp in deze zin benoemd wordt. Het patroon is 一 + maatwoord + (weggelaten zelfstandig naamwoord), bijvoorbeeld: 一张票 = “één kaartje”. 吗 staat aan het einde en maakt van de voorafgaande mededeling een ja-neevraag. Zonder 吗 zou 你想自己拿一张。 een mededeling zijn: “Je wilt er zelf één pakken.” 吗 draagt zelf geen betekenis als “wil” of “pakken”; die betekenis komt uit de woorden ervoor. Samen staat de zin in deze volgorde: 你想 (“wil je”), 自己 (“zelf”), 拿 (“pakken”), 一张 (“er één”), en 吗 als vraagmarkering. De volledige betekenis is daarom: “Wil je er liever zelf een pakken?” De woorden 自己 en 一张 preciseren respectievelijk wie de handeling uitvoert en dat er één exemplaar wordt gepakt.

5. 你可以把它打开。

   Je mag het openmaken.

   你可以

   je mag / kunt

   把

   het object vóór de handeling

   它

   het

   打开

   openmaken

   Uitgebreide uitleg

   你可以 betekent hier dat de aangesprokene toestemming heeft om iets te doen: “je mag” (ook “je kunt” kan in andere contexten mogelijkheid uitdrukken). 你 is “jij/je” en 可以 staat erna. Voorbeeld: 你可以走。 — “Je mag/kunt gaan.” 把 leidt een objectgerichte constructie in. Het object komt daardoor vóór de handeling: 把 + object + werkwoord. Zo wordt duidelijk wat er met dat object gebeurt. Voorbeeld: 把门关上。 — “Doe de deur dicht.” 把 betekent hier niet zelfstandig “het”. 它 betekent “het” en verwijst hier, volgens de vaste vertaling, naar het ding dat opengemaakt mag worden. Deze vorm is een persoonlijk voornaamwoord voor een niet-menselijk enkelvoudig referent; de exacte aard van dat ding wordt in deze zin niet genoemd. 打开 betekent “openmaken” of “openen”. Het is één werkwoordelijke vorm; 打 en 开 moeten hier niet als twee afzonderlijke Nederlandse handelingen worden vertaald. In deze zin volgt het na het object in de 把-constructie. Samen vormt 你可以 + 把 + 它 + 打开 de betekenis: “Je mag het openmaken.” De mogelijkheid of toestemming wordt uitgedrukt door 可以; 把它打开 geeft de handeling en het object ervan aan. In het Chinees worden werkwoorden in deze zin niet vervoegd voor de persoon: 可以 en 打开 blijven dezelfde vorm bij een andere handelende persoon.

6. 我现在有一张了。

   Ik heb er nu een.

   我

   ik

   现在

   nu

   有

   hebben

   一张

   één exemplaar

   了

   nu is de situatie veranderd

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”. Dit is de eerste persoon enkelvoud. Het persoonlijke voornaamwoord verandert niet naar geslacht; het meervoud is 我们 (“wij”). Voorbeeld: 我是学生。 — “Ik ben student.” 现在 betekent “nu” en plaatst de situatie in het huidige moment. Het kan vóór het werkwoord staan, zoals hier: 我现在有... — “ik heb nu ...”. 有 is het werkwoord “hebben” en kan ook aangeven dat iets aanwezig of beschikbaar is. Het verandert in deze zin niet voor persoon of getal. Voorbeeld: 我有时间。 — “Ik heb tijd.” 一张 bestaat uit 一 (“één”) en het maatwoord 张. 张 wordt gebruikt bij onder meer platte voorwerpen; het zelfstandig naamwoord zelf staat hier niet in de zin. Daarom identificeert de vaste zin niet precies om welk voorwerp het gaat. In deze context betekent het geheel, overeenkomstig de vertaling, “één exemplaar”. Voorbeeld: 我有一张票。 — “Ik heb één kaartje.” 了 staat aan het einde en geeft hier aan dat er een nieuwe toestand geldt: de spreker heeft er nu één. Het is dus niet simpelweg een verleden-tijdsvorm. Zonder 了 zou 我现在有一张 vooral een neutrale mededeling zijn over wat de spreker nu heeft; met 了 wordt de verandering of bereikte toestand benadrukt. Samen vormen de delen 我 + 现在 + 有 + 一张 + 了: “Ik heb er nu een.” De zin zegt dat de spreker op dit moment één exemplaar heeft en presenteert dat als de nu ontstane of bereikte toestand. Het eerder genoemde of bedoelde voorwerp wordt in de vaste zin niet met een zelfstandig naamwoord benoemd.

7. 你用完后，请把口袋关上。

   Doe het vakje alsjeblieft dicht als je klaar bent.

   你用完后

   nadat je het hebt gebruikt / als je klaar bent

   请

   alsjeblieft

   把

   geeft het object in de doe-zin aan

   口袋

   vakje

   关上

   dichtdoen

   Uitgebreide uitleg

   你用完后 betekent hier: nadat je het hebt gebruikt / wanneer je ermee klaar bent. 你 is een voornaamwoord voor de tweede persoon (“je/jij”); deze vorm markeert op zichzelf geen enkelvoud of meervoud. 用 betekent “gebruiken”; 完 geeft aan dat de handeling voltooid is: 用完 = “klaar zijn met iets gebruiken” en, afhankelijk van het object, ook “iets opgebruiken”. Met 后 (“na, nadat”) wordt dit een tijdsbepaling. In deze zin wordt het gebruikte object niet opnieuw genoemd; de Nederlandse vertaling maakt de bedoelde situatie duidelijk als “als je klaar bent”. Voorbeeld: 吃完后请洗手。 — “Was na het eten je handen.” 请 maakt het verzoek beleefd en betekent hier “alsjeblieft”. Het staat vóór de gevraagde handeling. Voorbeeld: 请坐。 — “Ga zitten, alstublieft.” 把 leidt in het Mandarijn een objectgerichte doe-constructie in. Het object dat erna komt, wordt als iets bekends of bepaalbaars vóór de handeling geplaatst, waarna wordt gezegd wat ermee gebeurt. Het patroon is hier 把 + object + werkwoord + resultaat. 把 betekent in deze constructie niet zelfstandig “nemen”. 口袋 betekent hier “vakje”. Het is een zelfstandig naamwoord; in de vaste vertaling is het opgevat als het vakje dat dicht moet. Voorbeeld: 这个口袋很小。 — “Dit vakje is erg klein.” 关上 betekent “dichtdoen” of “sluiten”. 关 is de basisvorm voor “sluiten”; 上 geeft hier het bereikte resultaat aan: de sluiting komt tot stand. Het is dus niet alleen de activiteit van sluiten, maar het vakje daadwerkelijk dicht krijgen. Voorbeeld: 请把门关上。 — “Doe de deur dicht, alsjeblieft.” Samen volgt de zin het patroon tijdsbepaling + 请 + 把 + object + werkwoord + resultaat: 你用完后 (“nadat je het hebt gebruikt”) bepaalt wanneer, 请 maakt het verzoek beleefd, en 把口袋关上 betekent “doe het vakje dicht”. De volledige betekenis is: “Doe het vakje alsjeblieft dicht als je klaar bent.”

8. 我会小心地把它关上。

   Ik doe het voorzichtig dicht.

   我会

   ik zal

   小心地

   voorzichtig

   把

   iets als object markeren

   它

   het

   关上

   dichtdoen

   Uitgebreide uitleg

   我会 geeft hier de spreker weer als onderwerp: “ik zal”. 我 is de eerste persoon enkelvoud. 会 kan in andere contexten ook een vermogen of een waarschijnlijkheid uitdrukken, maar met de vaste vertaling markeert het hier een toekomstige handeling of voornemen. Patroon: 我会 + werkwoordelijke handeling. Voorbeeld: 我会等你。 — “Ik zal op je wachten.” 小心地 betekent hier “voorzichtig”. 小心 betekent “voorzichtig zijn” of “oppassen”; 地 maakt van deze beschrijving een manier waarop de handeling wordt uitgevoerd. Patroon: beschrijving + 地 + werkwoord. Voorbeeld: 她小心地打开盒子。 — “Zij maakt de doos voorzichtig open.” 把 markeert een constructie waarin een bepaald object vóór de handeling wordt geplaatst. Het patroon is 把 + object + werkwoordelijke uitkomst, zodat duidelijk wordt wat er met dat object gebeurt. 把 betekent op zichzelf dus niet “doen” of “nemen”. Voorbeeld: 请把门关上。 — “Doe de deur alsjeblieft dicht.” 它 is een voornaamwoord voor een niet-menselijke zaak of een dier; in deze zin is het het object dat wordt dichtgedaan. De vorm verandert niet voor enkelvoud of meervoud. De vaste vertaling ondersteunt hier het Nederlandse het, maar de afzonderlijke zin benoemt niet zelfstandig welk concreet voorwerp met 它 wordt bedoeld. 关上 betekent hier “dichtdoen”. 关 is de basisvorm voor “sluiten” of “dichtdoen”; 上 voegt het bereikte resultaat toe: de sluiting komt tot stand. Samen beschrijft 关上 dus niet alleen de handeling, maar ook dat het object dicht is. Voorbeeld: 他关上窗户。 — “Hij doet het raam dicht.” Samen vormt 把它关上 het patroon “het dichtdoen”, met 它 als vooraf genoemd object en 关上 als handeling met bereikt sluitingsresultaat. 小心地 zegt dat dit voorzichtig gebeurt, en 我会 plaatst de volledige handeling in de toekomst. De hele uiting betekent daarom: “Ik doe het voorzichtig dicht.”

9. 如果你需要，就再随身带一张。

   Houd er nog een bij je als je die nodig hebt.

   如果 … 就

   als ..., dan ...

   你

   jij

   需要

   nodig hebben

   再

   nogmaals; extra

   随身带

   bij je dragen

   一张

   één exemplaar; één vel

   Uitgebreide uitleg

   如果……就…… vormt hier een voorwaardelijk patroon: 如果 introduceert de voorwaarde en 就 markeert wat er dan gebeurt. Het patroon is herbruikbaar: 如果你累，就休息。 = Als je moe bent, rust dan uit. 你 betekent hier “jij” en is de aangesproken persoon. Deze vorm verandert niet voor grammaticaal geslacht of getal. 需要 betekent hier “nodig hebben”. Het is een werkwoord; het onderwerp is 你, dus samen betekent 你需要 “jij hebt nodig”. Voorbeeld: 我需要水。 = Ik heb water nodig. 再 geeft hier aan dat er nog iets bijkomt of opnieuw gebeurt: in deze zin gaat het om “nog één erbij”. Het staat vóór de daaropvolgende werkwoordelijke uitdrukking 随身带, en versterkt dus niet op zichzelf het werkwoord 需要. 随身带 betekent “bij je dragen” of “meenemen terwijl je het bij je houdt”. 随身 specificeert dat iets met de persoon meegaat; 带 is het werkwoord “meenemen/dragen”. Voorbeeld: 请随身带护照。 = Neem je paspoort bij je mee. 一张 bestaat uit 一 “één” en 张, een maatwoord dat onder andere wordt gebruikt voor platte of velachtige dingen. In deze vaste zin maakt de vertaling duidelijk dat het om één exemplaar gaat. Het zelfstandig naamwoord dat door 张 wordt gemeten, is niet uit de Chinese zin zelf genoemd; 一张 kan afhankelijk van de context bijvoorbeeld naar een kaartje of een vel verwijzen. Samen betekent 如果你需要，就再随身带一张。: “Houd er nog een bij je als je die nodig hebt.” De voorwaarde is 如果你需要 (“als je die nodig hebt”); de daaropvolgende handeling is 就再随身带一张 (“houd/neem er dan nog één bij je”). Het bedoelde voorwerp is in de vaste vertaling als “er/een” weergegeven, maar wordt in de Chinese zin niet zelfstandig genoemd.