Even naar buiten voor frisse lucht | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 房间里感觉太热了，也太安静了。

   De kamer voelt te warm en te stil aan.

   房间

   kamer

   里

   in; binnen

   感觉

   aanvoelen

   太

   te

   热

   warm; heet

   也

   ook

   安静

   stil

   Uitgebreide uitleg

   房间 betekent hier “kamer”. Het is een zelfstandig naamwoord; in een andere zin kan het bijvoorbeeld het onderwerp of object zijn. Voorbeeld: 房间很大。 — “De kamer is groot.” 里 geeft een binnenruimte aan en volgt hier op 房间: 房间里 betekent “in de kamer”. Dit is een veelgebruikt patroon voor een plaats: 学校里 betekent “in/op school”. Het zegt hier waar de beschreven gewaarwording plaatsvindt. 感觉 betekent hier “aanvoelen” of “voelen”. In 房间里感觉…… introduceert het de indruk die men in die ruimte krijgt. Het kan ook in een andere constructie een persoonlijke gewaarwording beschrijven, bijvoorbeeld 我感觉很累。 — “Ik voel me erg moe.” 太 staat vóór 热 en versterkt het tot “te warm”. Het drukt hier een te hoge graad uit, niet gewoon “erg” zonder beoordeling. Hetzelfde patroon verschijnt later opnieuw in 太安静了: ook daar betekent 太 “te”. 热 betekent “warm” of, bij een hogere graad, “heet”. Hier beschrijft het de temperatuur van de kamer als te hoog. Voorbeeld: 水太热了。 — “Het water is te heet.” 也 betekent “ook” en verbindt hier de tweede eigenschap met de eerste: naast te warm is de kamer ook te stil. Het staat vóór het tweede beschreven kenmerk, 太安静了. 安静 betekent “stil” of “rustig”. Hier beschrijft het de kamer als te stil. Het is een beschrijvend woord dat na 太 kan staan, net als 热: 太安静 betekent “te stil”. Voorbeeld: 这里很安静。 — “Het is hier erg stil.” Aan het einde staat 了, dat niet in een afzonderlijke phrase-entry is opgenomen. In deze zin staat het aan het einde van beide beoordelende delen: 太热了 en 太安静了. Het geeft aan dat de spreker deze toestand als nu geldend of als een verandering ten opzichte van eerder presenteert; de precieze nadruk volgt uit de context. Het is dus niet simpelweg een zelfstandig woord voor “nu” of “gebeuren”. Samen vormt 房间里感觉太热了，也太安静了。 de structuur “In de kamer voelt het te warm aan, en ook te stil.” 房间里 bepaalt de plaats, 感觉 geeft de ervaren indruk aan, 太热了 noemt de eerste toestand en 也太安静了 voegt de tweede, eveneens als te sterk ervaren toestand toe. Dit komt overeen met: “De kamer voelt te warm en te stil aan.”

2. 你想出去走一小会儿吗？

   Wil je even buiten wandelen?

   你

   jij

   想

   willen; zin hebben om

   出去

   naar buiten gaan

   走

   lopen; wandelen

   一小会儿

   een poosje

   吗

   maakt er een ja-neevraag van

   Uitgebreide uitleg

   你 is het persoonlijke voornaamwoord voor de aangesprokene: “jij” of, afhankelijk van de context, “u”. Het Chinees markeert hier geen enkelvoud of meervoud in de vorm zelf. Voorbeeld: 你好吗？ — “Hoe gaat het met je?” 想 betekent hier “willen” of “zin hebben om”. Het staat vóór de handeling die iemand wil uitvoeren: 想 + werkwoord(groep). Voorbeeld: 我想休息。 — “Ik wil rusten.” In deze zin drukt 想 een wens van de aangesprokene uit; het is niet hetzelfde als 要, dat ook een sterkere bedoeling of noodzaak kan uitdrukken. 出去 betekent “naar buiten gaan”. Het combineert 出, “naar buiten”, met 去, “gaan”, en geeft de richting naar buiten aan. Als patroon is 出去 + handeling mogelijk wanneer iemand naar buiten gaat om iets te doen. Voorbeeld: 我们出去吃饭。 — “We gaan buiten de deur eten.” 走 betekent hier “lopen” of “wandelen”. Het kan in andere contexten ook “weggaan” betekenen, maar na 出去 past in deze zin de betekenis “buiten wandelen”. Voorbeeld: 我们每天走一会儿。 — “Wij wandelen elke dag een poosje.” 一小会儿 geeft een korte tijdsduur aan: “een poosje” of “even”. Het geheel is een vaste, alledaagse manier om een korte periode te benoemen; 会儿 staat hier voor een tijdsduur en 小 maakt die kort. Voorbeeld: 请等一小会儿。 — “Wacht even.” 吗 wordt aan het einde van een mededelende zin geplaatst om er een algemene ja-neevraag van te maken. Het verandert niet het onderwerp of de handeling; de luisteraar kan bevestigen of ontkennen. Bijvoorbeeld: 你想休息吗？ — “Wil je rusten?” Samen vormen de delen: 你 (jij) + 想 (wilt/heb je zin) + 出去走 (naar buiten gaan wandelen) + 一小会儿 (een poosje) + 吗 (ja-neevraag). De hele uiting betekent daarom: “Wil je even buiten wandelen?” De vraag is gericht aan de aangesprokene en vraagt naar diens bereidheid of wens om dat kort te doen.

3. 呼吸点新鲜空气会有帮助。

   Frisse lucht zou helpen.

   呼吸

   ademen

   点

   wat; een beetje

   新鲜

   vers

   空气

   lucht

   会有帮助

   zou helpen

   Uitgebreide uitleg

   呼吸 betekent hier “ademen” en is niet zichtbaar vervoegd voor persoon of getal. Voorbeeld: 请呼吸。 = “Adem alstublieft.” 点 betekent hier “wat” of “een beetje”. In 呼吸点新鲜空气 geeft het een kleine, niet precies bepaalde hoeveelheid van het daaropvolgende 新鲜空气 aan: “wat frisse lucht inademen”. Het betekent hier niet dat het ademen zelf in kleine mate gebeurt. Voorbeeld: 喝点水。 = “Drink wat water.” 新鲜 betekent hier “vers” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het beschrijft. Voorbeeld: 新鲜水果 = “vers fruit”. 空气 betekent “lucht”. Samen vormen 新鲜空气 de woordgroep “frisse lucht”; 空气 is het zelfstandig naamwoord en 新鲜 beschrijft het. 会有帮助 bestaat uit 会 en 有帮助. 有帮助 betekent “helpen” of “nuttig zijn”. In deze zin geeft 会 volgens de vaste vertaling aan dat het verwachte gevolg “zou helpen” is. De zin is opgebouwd als 呼吸点新鲜空气 (wat frisse lucht inademen) + 会有帮助 (zou helpen). Samen betekent hij: “Frisse lucht inademen zou helpen.” Het Chinees noemt daarbij geen expliciet onderwerp; de handeling wordt als behulpzaam voorgesteld.

4. 我们可以待在大楼附近，很快回来。

   We kunnen bij het gebouw blijven en snel terugkomen.

   我们

   wij

   可以

   kunnen

   待在

   op/in een plaats blijven

   大楼

   gebouw

   附近

   in de buurt

   很快

   heel snel

   回来

   terugkomen

   Uitgebreide uitleg

   我们 betekent hier ‘wij’: een persoonlijk voornaamwoord voor de spreker samen met minstens één andere persoon. Vergelijk 我 (‘ik’) met 我们 (‘wij’). Chinese werkwoorden krijgen door deze persoon of dit meervoud geen aparte persoonsuitgang. 可以 betekent hier ‘kunnen’ en drukt mogelijkheid uit. Het staat vóór de handeling: 主语 + 可以 + werkwoord, bijvoorbeeld 我们可以走。 — ‘Wij kunnen gaan.’ In deze zin wordt geen aparte toestemmingbetekenis bedoeld. 待在 betekent ‘op/in een plaats blijven’. 待 is het werkwoord ‘blijven/verblijven’, en 在 maakt de plaatsaanduiding expliciet. Bijvoorbeeld: 我待在家。 — ‘Ik blijf thuis.’ 大楼 betekent ‘gebouw’, in het bijzonder een groter of meer verdiepingen tellend gebouw. Het is een zelfstandig naamwoord. Chinees gebruikt hier geen apart bepaald lidwoord zoals het Nederlandse ‘het’. 附近 betekent ‘in de buurt’. Na een plaatsaanduiding of zelfstandig naamwoord kan het de nabije omgeving aangeven. 大楼附近 betekent dus ‘in de buurt van het gebouw’. 很快 betekent hier ‘heel snel’. 很 versterkt 快, dat hier ‘snel’ betekent; samen beschrijven ze hoe snel het terugkomen gebeurt. 回来 betekent ‘terugkomen’. 回 drukt terugkeer uit en 来 geeft beweging in de richting van het relevante referentiepunt aan. Bijvoorbeeld: 他明天回来。 — ‘Hij komt morgen terug.’ Samen betekent 我们可以待在大楼附近 ‘wij kunnen in de buurt van het gebouw blijven’. Daarna geeft 很快回来 aan dat dezelfde groep snel terugkomt. De komma verbindt deze twee handelingen met hetzelfde onderwerp; 可以 geeft de mogelijkheid van de voorgestelde handelingen aan. De volledige betekenis is: ‘Wij kunnen bij het gebouw blijven en snel terugkomen.’

5. 外面还有一些日光。

   Er is nog wat daglicht.

   外面

   buiten

   还有

   er is nog

   一些

   wat; enige

   日光

   daglicht

   Uitgebreide uitleg

   外面 betekent hier “buiten” en geeft de plaats aan waar het daglicht is. Het kan zelfstandig als plaatsaanduiding worden gebruikt. Voorbeeld: 外面很冷。 — “Buiten is het koud.” 还有 combineert 还 (“nog”) met 有 (“hebben; er zijn”) en geeft hier aan dat iets nog aanwezig is. In deze zin betekent het dus dat er nog daglicht is; het is niet alleen een los “nog” zonder werkwoordelijke betekenis. Voorbeeld: 桌上还有水。 — “Er staat nog water op tafel.” 一些 betekent “wat” of “enige hoeveelheid” en maakt de hoeveelheid onbepaald. Het noemt geen exact aantal. Voorbeeld: 我买了一些水果。 — “Ik heb wat fruit gekocht.” 日光 betekent “daglicht” en is een zelfstandig naamwoord. 日 verwijst naar de dag of de zon en 光 naar licht, maar in deze vaste combinatie betekent het geheel “daglicht”. Voorbeeld: 日光从窗户进来。 — “Het daglicht komt door het raam naar binnen.” Samen vormt 外面还有一些日光。 de betekenis: “Buiten is er nog wat daglicht.” Eerst wordt de plaats 外面 genoemd; daarna geeft 还有 aan dat daar nog iets aanwezig is, namelijk 一些日光, een onbepaalde hoeveelheid daglicht. De zin stelt dus aanwezigheid vast, zonder een precieze hoeveelheid te noemen.

6. 那我们就在天黑前出去吧。

   Laten we dan gaan voordat het donker wordt.

   那

   dan

   我们

   wij / ons

   就

   dan; vervolgens

   在天黑前

   voordat het donker wordt

   出去

   naar buiten gaan

   吧

   voorstelmarkeerder

   Uitgebreide uitleg

   那 betekent hier “dan” en verwijst naar de voorafgaande situatie: er is nog daglicht. Het woord kan ook “die/dat” betekenen wanneer het een zelfstandig naamwoord aanwijst, maar dat is hier niet de functie. 我们 is het voornaamwoord voor “wij/ons”: de spreker samen met minstens één andere persoon. Het Chinees markeert in deze vorm geen naamval; dezelfde vorm kan dus onderwerp of object zijn. De vorm maakt ook niet uit zichzelf duidelijk of de aangesproken persoon inbegrepen is. 就 geeft hier een directe vervolgstap aan: “dan” of “vervolgens”. In combinatie met 那 vormt het de overgang “dan …”. De precieze betekenis ontstaat uit de combinatie met de rest van de zin; 就 betekent hier niet op zichzelf “gaan”. 在天黑前 betekent “voordat het donker wordt”. 在 markeert hier het tijdspunt of de tijdsgrens, en 前 betekent “ervoor/voordat”. 天黑 betekent letterlijk dat de hemel of de dag donker wordt; als werkwoordelijke uitdrukking betekent het “donker worden”. Een bruikbaar patroon is 在 + gebeurtenis/tijd + 前: 在下雨前回家。 — “Ga naar huis voordat het gaat regenen.” 出去 betekent “naar buiten gaan”. Het is een richtingscombinatie: 出 geeft beweging naar buiten aan en 去 beweging van de spreker of het referentiepunt vandaan. In deze zin staat 出去 na de tijdsbepaling en is het de handeling die wordt voorgesteld. Het verschilt van 进来, “naar binnen komen”, dat beweging naar binnen en naar het referentiepunt toe uitdrukt. 吧 maakt van de zin een voorstel of zachte aansporing. Het geeft hier niet zelfstandig de betekenis “gaan”; die betekenis komt van 出去. Een vergelijkbaar patroon is 我们回去吧。 — “Laten we teruggaan.” Samen betekent 那我们就在天黑前出去吧: “Laten we dan voordat het donker wordt naar buiten gaan.” 那 sluit aan op de eerdere situatie, 我们 noemt de groep die de handeling uitvoert, 就 presenteert die handeling als de daaropvolgende stap, 在天黑前 stelt de tijdsgrens vast, 出去 benoemt de beweging naar buiten en 吧 maakt er een voorstel van.

7. 等我们觉得精神一些了，就回来吧。

   Laten we terugkomen als we ons weer fris voelen.

   等

   als; tot

   我们

   we

   觉得

   vinden; zich voelen

   精神一些

   wat frisser

   就

   dan

   回来

   terugkomen

   吧

   laten we ...

   Uitgebreide uitleg

   等 staat hier aan het begin van een voorwaardelijke tijdsbepaling: “als/wanneer …”. Het kondigt de voorwaarde aan die vóór de hoofdhandeling moet gelden. Voorbeeld: 等他到了，我们就开始。 = “Als hij aangekomen is, beginnen we.” 我们 betekent “wij/we” en verwijst hier, volgens de vertaling, naar de groep waarvan de spreker deel uitmaakt. Het voornaamwoord zelf markeert geen mannelijk of vrouwelijk geslacht. Voor “jullie” gebruik je 你们, niet 我们. 觉得 is het werkwoord “vinden” of “zich voelen”, afhankelijk van wat erop volgt. In deze zin leidt het een beoordeling van de toestand in: “ons fris voelen”. Voorbeeld: 我觉得今天很舒服。 = “Ik voel me vandaag prettig.” 精神一些 beschrijft een wat betere, energiekere of frissere toestand. 精神 betekent hier “energiek/fris van geest”, niet “geest” als zelfstandig naamwoord. 一些 verzacht de vergelijking tot “een beetje meer”. Het relevante vergelijkingspatroon is A 一些: “wat meer A”. Voorbeeld: 休息后，他精神一些了。 = “Na het rusten is hij wat energieker.” 就 verbindt de voorwaarde met de daaropvolgende handeling en geeft hier het gevolg aan: zodra de genoemde toestand bereikt is, gebeurt de terugkeer. Het is dus niet alleen een los “dan”, maar markeert de directe koppeling in 等 A，就 B = “als/wanneer A, dan B”. 回来 is het werkwoord “terugkomen”: 回 betekent “teruggaan/terugkeren” en 来 geeft beweging naar het relevante hier- of aankomstpunt aan. Het is één gebruikelijke werkwoordelijke combinatie. Voorbeeld: 他晚上回来。 = “Hij komt ’s avonds terug.” 吧 staat aan het einde en maakt de zin tot een voorstel of aansporing met een zachte toon. Samen met 我们 geeft 我们……吧 hier “laten we …” weer. Het markeert geen verleden of toekomst; de tijdsrelatie komt uit de hele zin. De structuur is 等 A，就 B (“als/wanneer A, dan B”). In deze zin is A 我们觉得精神一些了: de groep voelt zich weer wat frisser. 了 markeert hier dat die toestand als bereikt of veranderd wordt opgevat. B is 回来吧: een voorstel om terug te komen. Samen betekent de uiting: “Laten we terugkomen zodra we ons weer wat frisser voelen.”

8. 那我们就可以再次集中注意力了。

   Dan kunnen we ons weer concentreren.

   那

   dan

   我们

   wij / we

   就

   dan, dus

   可以

   kunnen

   再次

   opnieuw

   集中

   concentreren

   注意力

   aandacht

   了

   geeft een nieuwe situatie aan

   Uitgebreide uitleg

   那 betekent hier ‘dan’ of ‘in dat geval’ en verwijst naar de voorafgaande voorwaarde: wanneer we ons weer frisser voelen. Het is dus niet het aanwijzende woord ‘dat’ in deze zin. Een bruikbaar patroon is: 那 + gevolg = ‘dan/in dat geval + gevolg’. 我们 betekent ‘wij/we’ en is het onderwerp van de zin. Deze vorm verandert in het Chinees niet voor enkelvoud of meervoud; het onderscheid zit in de betekenis en context. 我们 kan in een andere zin bijvoorbeeld ook ‘wij, inclusief de aangesprokene’ betekenen, maar de vaste vertaling geeft hier alleen de groep ‘we’ aan. 就 markeert hier het gevolg dat onder die situatie mogelijk wordt: ‘dan’ of ‘dus’. Samen met 那 maakt het de relatie duidelijk: als de bedoelde voorwaarde geldt, volgt de mogelijkheid in de rest van de zin. Het is niet zelfstandig het werkwoord ‘kunnen’. 可以 is het modale werkwoord ‘kunnen’, hier in de betekenis dat iets mogelijk is. Het staat vóór de handeling: 我们可以集中注意力 = ‘we kunnen ons concentreren’. 可以 verandert niet mee met persoon of aantal. 再次 betekent ‘opnieuw’ of ‘nogmaals’. Het geeft aan dat de handeling eerder al heeft plaatsgevonden of bedoeld was en nu opnieuw gebeurt. In alledaagse taal kan 再 vaak ook ‘opnieuw’ betekenen; 再次 is een explicietere vorm. 集中 betekent hier ‘concentreren’ en beschrijft het richten of bundelen van aandacht. In de vaste verbinding 集中注意力 betekent het samen met 注意力 ‘de aandacht concentreren’ of natuurlijker in het Nederlands ‘zich concentreren’. Het werkwoord verandert hier niet naar persoon of aantal. 注意力 betekent ‘aandacht’. Het is een zelfstandig naamwoord: 注意 betekent ‘aandacht schenken’ of ‘opletten’, terwijl 注意力 specifiek het vermogen of de gerichtheid van de aandacht aanduidt. In 集中注意力 is 注意力 datgene waarop de concentratie wordt gericht. 了 staat aan het einde en geeft hier een nieuwe situatie of verandering aan. De combinatie 可以……了 betekent dat iets nu mogelijk is geworden: eerder was die mogelijkheid kennelijk niet aanwezig, en nu wel. 了 is hier dus niet simpelweg een verleden tijdsuitgang. Samen vormen 那我们就可以再次集中注意力了 de structuur 那 + onderwerp + 就 + 可以 + opnieuw + handeling + 了: ‘Dan kunnen we ons weer concentreren.’ 那 koppelt de zin aan de voorafgaande voorwaarde, 就 markeert het gevolg, 可以 drukt mogelijkheid uit, 再次 voegt ‘weer’ toe, en 集中注意力 is de Chinese uitdrukking voor ‘de aandacht concentreren’.