Een geleend boek verlengen | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 我想续借一本我借来的书。

   Ik wil graag een boek dat ik geleend heb verlengen.

   我想

   ik wil

   续借

   verlengen

   一本

   één boekexemplaar

   借来的

   geleend

   书

   boek

   Uitgebreide uitleg

   我想：我 betekent hier “ik” en 想 geeft de wens of bedoeling aan: “willen” of beleefd “graag willen”. 想 staat vóór een werkwoord om te zeggen dat iemand iets wil doen. Bijvoorbeeld: 我想看书。— “Ik wil een boek lezen.” In deze zin is 我想 dus niet alleen een losse gedachte, maar het begin van de gewenste handeling. 续借：续借 betekent hier een geleend werk opnieuw voor een langere leenperiode houden: “verlengen” of “de uitleentermijn verlengen”. Het is een werkwoord; het onderwerp en de tijd worden niet door een aparte verbuiging in 续借 aangegeven. In de volgende contextzin wordt dezelfde handeling gekoppeld aan een online account: 你可以通过网上账户续借。— “Je kunt het via je online account verlengen.” Dat bevestigt de betekenis van verlengen van een lening, niet algemeen “langer maken”. 一本：一 + 本 vormt een telgroep voor één boekexemplaar. 本 is de maatclassificeerder die bij boeken wordt gebruikt; daarom staat die tussen het getal 一 en 书. De bron zegt hiermee dat het om één boek gaat, wat in het Nederlands natuurlijk als “een boek” kan worden weergegeven. Bijvoorbeeld: 两本书。— “twee boeken.” 借来的：借 betekent “lenen” in de betekenis van iets lenen; 来 maakt hier deel uit van de vorm 借来 en 的 maakt de hele voorafgaande woordgroep geschikt als bepaling bij een zelfstandig naamwoord. 借来的书 betekent dus “het boek dat ik geleend heb” of kort “het geleende boek”. De vorm 借来的 zelf verandert niet naar persoon of getal om met de bezitter of met 书 overeen te komen. Bijvoorbeeld: 我借来的电影。— “de film die ik geleend heb.” Dit voorbeeld introduceert een nieuw zelfstandig naamwoord en is geen extra feit uit de bron. 书：书 betekent “boek”. In 一本书 staat het na de maatclassificeerder en vormt het samen met 一本 de woordgroep “één boek”. Het woord 书 is hier het zelfstandig naamwoord dat door 借来的 nader wordt bepaald. De onderdelen bouwen van links naar rechts op: 我想 geeft de wens van de spreker aan, 续借 benoemt de gewenste handeling, en 一本我借来的书 is het voorwerp daarvan. Binnen die laatste woordgroep betekent 一本 “één exemplaar”, terwijl 我借来的 het boek specificeert als een boek dat de spreker heeft geleend. Samen betekent de zin: “Ik wil graag een boek dat ik geleend heb verlengen.”

2. 你可以通过网上账户续借。

   Je kunt het via je online account verlengen.

   你可以

   je kunt

   通过

   via; door middel van

   网上

   online

   账户

   account

   续借

   verlengen (bij lenen)

   Uitgebreide uitleg

   你可以 betekent hier: je kunt. 你 is het persoonlijk voornaamwoord voor “jij/je”; 可以 drukt mogelijkheid of toestemming uit. In deze zin staat 可以 vóór de handeling 续借, volgens het patroon onderwerp + 可以 + werkwoord. Voorbeeld: 你可以进去。 — Je kunt naar binnen gaan. 通过 betekent “via” of “door middel van” en introduceert de manier of het middel waarmee iets gebeurt. Het is hier geen onderdeel van de handeling zelf: het geeft aan langs welk kanaal je kunt verlengen. Voorbeeld: 通过手机付款。 — Via de telefoon betalen. 网上 betekent “online” of “op internet”. Het woord wordt gevormd door 网 (“netwerk/internet”) en 上, dat hier de plaats- of kanaalbetekenis ondersteunt. In deze zin specificeert 网上 het soort 账户: een online account. Voorbeeld: 我在网上买票。 — Ik koop online kaartjes. 账户 betekent “account” of “gebruikersaccount”. Het is een zelfstandig naamwoord voor een account waarmee iemand toegang heeft tot een dienst. Voorbeeld: 这是我的账户。 — Dit is mijn account. 续借 betekent hier “verlengen” in de context van iets dat geleend is. Het bestaat uit 续 (“voortzetten/vervolgen”) en 借 (“lenen”), maar als geheel benoemt het het verlengen van een uitleenperiode; het betekent dus niet zomaar elke vorm van verlengen. Voorbeeld: 我想续借这本书。 — Ik wil dit boek langer lenen. Samen geeft 通过网上账户 het middel aan: via een online account. 你可以 maakt van 续借 een mogelijkheid voor de aangesprokene. De volledige betekenis is daarom: “Je kunt het via je online account verlengen.”

3. 我今天登录不了我的账户。

   Ik kan vandaag niet inloggen op mijn account.

   我

   ik

   今天

   vandaag

   登录不了

   niet kunnen inloggen

   我的

   mijn

   账户

   account

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”. Dit is de eerste-persoonsvorm voor de spreker. Voor een ander onderwerp gebruik je bijvoorbeeld 你 (“jij”) of 他/她 (“hij/zij”); de keuze hangt af van de bedoelde persoon. 今天 betekent “vandaag”. Het kan vóór het werkwoord staan om de tijd van de handeling aan te geven, zoals hier: 我今天…… — “ik vandaag …”. Voorbeeld: 我今天工作。 — “Ik werk vandaag.” 登录不了 bestaat uit 登录 (“inloggen”) en 不了, dat na een werkwoord aangeeft dat de handeling niet kan worden uitgevoerd of niet lukt. Het gaat hier dus om “niet kunnen inloggen”, niet alleen om een algemene ontkenning. Het patroon werkwoord + 不了 is bruikbaar wanneer iemand een handeling niet voor elkaar krijgt. Voorbeeld: 我打开不了这个文件。 — “Ik kan dit bestand niet openen.” 我的 betekent “mijn”. 我 is “ik” en 的 maakt van de betrekking “van mij” een bepaling bij het volgende zelfstandig naamwoord. Het patroon persoon + 的 + zelfstandig naamwoord geeft bezit of een andere relatie aan, bijvoorbeeld 你的书 — “jouw boek”. 账户 betekent “account” of “rekening” in de betekenis van een gebruikersaccount. In deze zin is het het account waarop de spreker probeert in te loggen. Voorbeeld: 这是我的账户。 — “Dit is mijn account.” Samen vormen de delen 我 + 今天 + 登录不了 + 我的账户 de betekenis: “Ik kan vandaag niet inloggen op mijn account.” 我 is de handelende persoon, 今天 bepaalt wanneer dit gebeurt, 登录不了 beschrijft dat het inloggen niet lukt, en 我的账户 benoemt het account.

4. 我们可以在服务台帮你。

   We kunnen je aan de balie helpen.

   我们

   wij

   可以

   kunnen

   在

   op; bij

   服务台

   balie; servicebalie

   帮

   helpen

   你

   jou

   Uitgebreide uitleg

   我们 betekent hier “wij”: de spreker rekent zichzelf tot de groep. In het Chinees staat 们 na een persoonlijk voornaamwoord om een meervoudige groep aan te duiden; 我 betekent “ik”, terwijl 我们 “wij” betekent. 可以 geeft hier mogelijkheid of toestemming weer: “kunnen”. Het staat vóór de handeling. Een bruikbaar patroon is 主语 + 可以 + werkwoord, bijvoorbeeld 我可以帮你。 — “Ik kan je helpen.” In deze zin maakt 可以 van 帮 geen verleden of toekomst, maar geeft het aan dat helpen mogelijk is. 在 plaatst de handeling op een locatie en kan hier met “bij” of “aan” worden vertaald. Het patroon 在 + plaats + werkwoord betekent dat de handeling op die plaats gebeurt. 在 staat daarom vóór de plaatsaanduiding 服务台. 服务台 is “balie” of “servicebalie”. Het is een zelfstandig naamwoord: 服务 betekent “dienstverlening” en 台 verwijst in deze samenstelling naar een balie of loket. In deze vaste zin gaat het om de balie waar hulp wordt gegeven. 帮 betekent hier “helpen”. Het is een werkwoord. Het patroon 帮 + persoon betekent “iemand helpen”, zoals in 帮我 — “mij helpen” — of 帮你 — “jou helpen”. Het is hier de handeling die na de mogelijkheid met 可以 komt. 你 betekent “jou” en is hier de persoon die geholpen wordt. Het is een tweede-persoonsvoornaamwoord; de vorm verandert hier niet door het feit dat de persoon het lijdend voorwerp van 帮 is. 你们 betekent daarentegen “jullie” wanneer een meervoudige aangesprokene bedoeld is. Samen vormen de delen 我们 + 可以 + 在服务台 + 帮你: “wij kunnen je bij de servicebalie helpen”. De zin zegt dus dat de groep waartoe de spreker behoort, op die locatie hulp aan de aangesproken persoon kan geven.

5. 我需要我的借书证吗？

   Heb ik mijn bibliotheekpas nodig?

   我

   ik

   需要

   nodig hebben

   我的

   mijn

   借书证

   bibliotheekpas

   吗？

   vraagmarkering

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik” en staat als onderwerp bij 需要. De vorm 我 verandert niet voor geslacht of getal. In een andere zinsfunctie kan dezelfde vorm bijvoorbeeld “mij” betekenen; de positie en de zin bepalen de rol. Voorbeeld: 我看书。 — “Ik lees een boek.” 需要 betekent hier “nodig hebben”. Het is een werkwoord en verandert in het Chinees niet naar persoon of getal; tijd of aspect wordt met context of andere grammaticale elementen aangegeven, niet met een persoonsuitgang. Het kan zowel een zelfstandig naamwoord als een handeling als object hebben. Voorbeeld: 我需要帮助。 — “Ik heb hulp nodig.” 我的 bestaat uit 我 (“ik”) en 的, dat hier een bezits- of relatieverband markeert: “mijn”. 我的 staat vóór het zelfstandig naamwoord dat erbij hoort. De vorm maakt in het Chinees geen onderscheid naar geslacht of getal van het bezit. Voorbeeld: 这是我的书。 — “Dit is mijn boek.” 借书证 is het zelfstandig naamwoord voor een bibliotheekpas: een pas die met het lenen van boeken verbonden is. Het is één vaste nominale eenheid in deze zin. Een vergelijkbaar patroon is 学生证, “studentenkaart”, maar dat is een ander woord en niet de vorm in de vaste zin. Voorbeeld: 请带借书证。 — “Neem de bibliotheekpas mee.” 吗？ staat aan het einde en maakt van de voorafgaande mededeling een ja-neevraag. 吗 draagt zelf geen specifieke betekenis zoals “nodig” of “mijn”; het markeert het vraagtype. Een vraag met 吗 kan doorgaans met een bevestiging of ontkenning worden beantwoord. Voorbeeld: 你需要帮助吗？ — “Heb je hulp nodig?” Samen vormt 我需要我的借书证吗？ de structuur “ik + nodig hebben + mijn + bibliotheekpas + ja-neevraagmarkering”. De betekenis is: “Heb ik mijn bibliotheekpas nodig?” De volgende context bevestigt dat 借书证 hier over de bibliotheekpas gaat.

6. 请带上你的借书证，这样我们就能找到你的记录。

   Neem je bibliotheekpas mee, zodat we je gegevens kunnen vinden.

   请

   alsjeblieft; beleefde aansporing

   带上

   meenemen

   你的

   jouw

   借书证

   bibliotheekpas

   这样

   zo; op die manier

   我们

   wij

   就能

   dan kunnen

   找到

   vinden

   记录

   gegevens; registratie

   Uitgebreide uitleg

   请 maakt van de daaropvolgende handeling een beleefd verzoek of een beleefde aansporing. In deze zin is het dus geen zelfstandig verzoekwoord, maar het markeert de instructie om iets mee te nemen. 带上 betekent hier “meenemen”. 带 is de basisvorm “brengen/meenemen”; 上 staat erachter als aanvullend element en geeft aan dat de handeling volledig wordt uitgevoerd met het bedoelde voorwerp meegenomen. Het is dus niet nodig om 上 hier als een los voorzetsel te vertalen. 你的 bestaat uit 你 “jij/je” en 的, dat bezit of verbondenheid markeert: “jouw”. 你 verwijst naar de aangesprokene; de vorm verandert hier niet naar geslacht of getal. 借书证 betekent “bibliotheekpas” of “pas waarmee je boeken leent”. Het is een zelfstandig naamwoord. In het Chinees worden zulke samenstellingen doorgaans zonder spaties geschreven; 借书证 functioneert hier als één naamwoordelijke eenheid. 这样 betekent “zo” of “op die manier”. Het wijst hier op de zojuist genoemde handeling en leidt de consequentie daarvan in. Een herbruikbaar patroon is 这样，…… — “zo/op die manier …”. 我们 betekent “wij/ons”. 我 is “ik/mij” en 们 markeert bij persoonlijke voornaamwoorden doorgaans meervoud. De vaste vertaling maakt duidelijk dat de spreker zichzelf samen met anderen bedoelt; de zin specificeert niet wie die anderen zijn. 就能 combineert 就, dat hier een gevolg of voorwaarde markeert, met 能, “kunnen/in staat zijn”. Samen geeft het de betekenis “dan kunnen we” of “zo zullen we kunnen”. Het gaat hier om de mogelijkheid die ontstaat door de voorafgaande handeling, niet om een los tijdswoord dat simpelweg “meteen” betekent. 找到 betekent “vinden”. 找 is de basisvorm “zoeken”, terwijl 到 als aanvullend element aangeeft dat het gezochte resultaat wordt bereikt: “vinden” in plaats van alleen “zoeken”. Bijvoorbeeld: 我找到了钥匙。 — “Ik heb de sleutel gevonden.” 记录 betekent hier “gegevens” of “registratie”: de opgeslagen informatie die men kan terugvinden. Het is een zelfstandig naamwoord. De 的 in 你的记录 verbindt 你 met 记录, zodat de hele groep “jouw gegevens/registratie” betekent. Samen vormt de zin het patroon 请 + handeling, 这样 + onderwerp + 就能 + resultaat: “Neem … mee, zodat … kunnen …”. De volledige betekenis is: “Neem je bibliotheekpas mee, zodat we je gegevens kunnen vinden.” De eerste helft noemt de gevraagde handeling; 这样 koppelt die handeling aan het gevolg in de tweede helft.

7. 那之后我今天可以续借这本书吗？

   Kan ik het boek daarna vandaag nog verlengen?

   那之后

   daarna

   我

   ik

   今天

   vandaag

   可以

   kunnen; mogen

   续借

   opnieuw lenen; verlengen

   这

   dit; deze

   本书

   boek

   吗

   maakt er een vraag van

   Uitgebreide uitleg

   那之后 betekent hier “daarna” of “na dat moment”. 之后 kan ook na andere tijdsaanduidingen staan, bijvoorbeeld 会议之后 = “na de vergadering”. In deze zin verwijst 那 naar een eerder genoemd moment of een eerdere gebeurtenis; de precieze gebeurtenis wordt in de vaste zin zelf niet benoemd. 我 betekent “ik”. Dit is de eerste persoon enkelvoud. Het woord verandert in het Chinees niet voor naamval of werkwoordspersoon; 我 blijft dus hetzelfde als onderwerp of object. Voor “wij” wordt bijvoorbeeld 我们 gebruikt. 今天 betekent “vandaag”. Het is een tijdsbepaling en staat hier vóór het modale werkwoord 可以; Chinees gebruikt zulke tijdsbepalingen vaak zonder aparte verbuiging van het werkwoord. 可以 betekent hier “kunnen” in de betekenis “mogen/toestemming hebben”. Het kan ook feitelijke mogelijkheid uitdrukken, maar in deze vraag gaat het volgens de vertaling om toestemming om het boek opnieuw te lenen. Een ontkenning is bijvoorbeeld 不可以 = “mag niet” of “kan niet”. 续借 betekent “opnieuw lenen” of, bij een bibliotheekboek, “verlengen”. Het is een werkwoordelijke combinatie: 续 geeft voortzetting aan en 借 betekent “lenen”. Het Chinese werkwoord krijgt hier geen tijdsuitgang; de tijd wordt onder meer uit de context en uit 今天 begrepen. Een bruikbaar voorbeeld is 我想续借这本书。 — “Ik wil dit boek verlengen.” 这 betekent “dit/deze” en is een aanwijzend woord. Het specificeert hier het boek waarnaar de spreker verwijst; de vorm zelf verandert niet naar Nederlands geslacht of getal. Een meervoudige verwijzing kan bijvoorbeeld met 这些 (“deze ...”, meervoud) worden uitgedrukt. 本书 betekent “boek”. 书 is het zelfstandige naamwoord “boek”; 本 is het classificatiewoord dat bij boeken en vergelijkbare gebonden werken wordt gebruikt. In 这本书 vormt 这 samen met 本书 de woordgroep “dit boek”. 吗 maakt van de voorafgaande mededeling een algemene ja-neevraag. Het staat aan het einde van de zin. Zonder 吗 zou 我今天可以续借这本书 betekenen: “Ik mag/kan dit boek vandaag verlengen.” Samen bouwen de delen de vraag op: 那之后 (“daarna”) + 我 (“ik”) + 今天 (“vandaag”) + 可以 (“mag/kan”) + 续借 (“verlengen”) + 这本书 (“dit boek”) + 吗 (vraagdeeltje). De volledige betekenis is: “Kan ik het boek daarna vandaag nog verlengen?” De formulering vraagt of de spreker op dat latere moment, vandaag, toestemming heeft om het genoemde boek opnieuw te lenen.

8. 可以，除非别人已经预约了这本书。

   Dat kan, tenzij iemand anders het boek heeft gereserveerd.

   可以

   kan; mogelijk

   除非

   tenzij

   别人

   iemand anders

   已经

   al; reeds

   预约

   reserveren

   了

   geeft hier een voltooide gebeurtenis aan

   这

   deze; dit

   本

   maatwoord voor boeken

   书

   boek

   Uitgebreide uitleg

   可以 staat hier vooraan als zelfstandig antwoord op de vraag uit de context: “dat kan” of “dat is mogelijk”. Het woord kan, afhankelijk van de situatie, ook toestemming uitdrukken, maar de Nederlandse vertaling ondersteunt hier de mogelijkheid om dit te doen. Een bruikbaar patroon is 可以 + werkwoord: “kan/mag ...”. Voorbeeld: 可以续借。 — “Je kunt het verlengen.” 除非 betekent “tenzij” en opent de voorwaarde waaronder de voorafgaande mogelijkheid niet geldt. Het verbindt dus een hoofdzin met een uitzonderingsvoorwaarde. Patroon: A，除非 B — “A, tenzij B”. 别人 betekent hier “iemand anders”. Het is een zelfstandig naamwoord voor een andere persoon of andere personen dan de relevante persoon in de situatie; het specificeert niet wie dat precies is. 别人 is niet hetzelfde als 自己 (“zelf”). Voorbeeld: 不要拿别人的书。 — “Neem het boek van iemand anders niet mee.” 已经 betekent “al” en plaatst de gebeurtenis vóór het relevante moment: de reservering is dan al verricht. Het staat doorgaans vóór het werkwoord of de werkwoordgroep. Voorbeeld: 他已经到了。 — “Hij is al aangekomen.” 预约 is het werkwoord “reserveren”. In deze zin gaat het om het reserveren van het boek, niet om het verlengen ervan. Het kan ook voor andere vooraf vastgelegde afspraken of diensten worden gebruikt. Voorbeeld: 我预约了一个时间。 — “Ik heb een tijd gereserveerd.” 了 volgt hier op 预约 en markeert dat de reservering als voltooide gebeurtenis wordt voorgesteld: 预约了 betekent hier “heeft gereserveerd”. Het is dus niet zelf het werkwoord “reserveren”. In 预约了这本书 werkt het samen met de werkwoordgroep; de precieze tijdsrelatie komt bovendien uit 已经 en de context. 这 is het aanwijzende woord “deze/dit”. Het staat vóór de naamwoordgroep en verwijst hier, volgens de vaste vertaling en context, naar het boek waarover wordt gesproken. Het aanwijzende woord zelf draagt niet de betekenis “boek”. Een vergelijkbaar patroon is 这本杂志 — “dit tijdschrift”. 本 is het maatwoord dat bij boeken en andere gebonden werken wordt gebruikt. In het Chinees staat bij een telbare naamwoordgroep vaak een aanwijzer of getal plus een maatwoord vóór het zelfstandig naamwoord: 这本书 — “dit boek”. 本 betekent hier dus niet zelfstandig “boek” en geeft op zichzelf geen aantal aan. 书 betekent “boek”. In de vaste zin vormt het met 这 en 本 de naamwoordgroep 这本书 — “dit boek”. Het maatwoord 本 maakt de vorm van die groep natuurlijk voor een boek; het verandert de betekenis van 书 niet. Samen betekent 别人已经预约了这本书 letterlijk in deze context “iemand anders heeft dit boek al gereserveerd”. De volledige structuur is 可以，除非 [voorwaarde]: “Dat kan, tenzij [voorwaarde].” Daardoor wordt de mogelijkheid uit 可以 beperkt door de uitzondering dat iemand anders het boek al heeft gereserveerd. De hele uiting betekent: “Dat kan, tenzij iemand anders het boek heeft gereserveerd.”