Een schroevendraaier lenen en op tijd terugbrengen | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 我可以借你的螺丝刀做个小修理吗？

   Mag ik je schroevendraaier lenen voor een kleine reparatie?

   我可以

   mag ik

   借

   lenen

   你的

   jouw

   螺丝刀

   schroevendraaier

   做

   doen

   小

   klein

   修理

   reparatie

   Uitgebreide uitleg

   我可以: Hier staan 我 (ik) en 可以 (kunnen/mogen) samen. 可以 drukt hier toestemming uit: “mag ik…?”, niet een vaststaand feit dat de spreker iets al doet. In een vraag wordt aan het einde 吗 toegevoegd: 我可以…吗？ betekent “Mag ik…?” 借: 借 betekent hier “lenen” vanuit het perspectief van degene die iets tijdelijk gebruikt. Hetzelfde woord kan in een andere context ook met “uitlenen” worden vertaald; de deelnemers en de richting van de handeling bepalen de vertaling. Voorbeeld: 我借你的书。— “Ik leen je boek.” 你的: 你 betekent “jij” en 的 maakt er een bezitsbepaling van: “van jou / jouw”. Het verwijst hier naar de schroevendraaier die aan de aangesprokene toebehoort. Een vergelijkbaar patroon is 我的书 — “mijn boek”. 螺丝刀: Dit zelfstandig naamwoord betekent “schroevendraaier”. Het is een samenstelling voor een stuk gereedschap; de vorm verandert niet naar getal. 做: 做 betekent in deze constructie “doen” of “uitvoeren”. Samen met het daaropvolgende nominale deel beschrijft het een activiteit: 做个小修理, “een kleine reparatie uitvoeren”. Het element 个 is hier een maatwoord na 做 en vóór 小修理; het is geen zelfstandig onderdeel van de vertaling “reparatie”. 小: 小 betekent “klein”. Het staat vóór het zelfstandig gebruikte 修理 en beschrijft de beperkte omvang van de reparatie. De tegenstelling is 大 “groot”: 小修理 betekent “kleine reparatie”, terwijl 大修理 “grote reparatie” betekent. 修理: 修理 kan “repareren” als werkwoord of “reparatie” als zelfstandig naamwoord betekenen. Hier staat het na 做 en wordt het als de uitgevoerde activiteit opgevat: “een reparatie uitvoeren”. De keuze voor de Nederlandse nominale vertaling komt dus uit deze constructie, niet doordat de vorm zelf altijd alleen een zelfstandig naamwoord is. Samen vormen 借你的螺丝刀 “je schroevendraaier lenen”. 做个小修理 geeft het doel: “een kleine reparatie uitvoeren”. Met 我可以 aan het begin en 吗 aan het einde wordt de volledige zin een beleefde toestemmingsvraag: “Mag ik je schroevendraaier lenen voor een kleine reparatie?”

2. 它在蓝色的工具箱里。

   Die ligt in de blauwe gereedschapskist.

   它

   die

   在

   in; zich bevinden

   蓝色的

   blauw

   工具箱

   gereedschapskist

   里

   binnenin

   Uitgebreide uitleg

   它 betekent hier “die/het” en verwijst in deze context naar de eerder genoemde schroevendraaier. In het Chinees markeert 它 geen grammaticaal geslacht; de Nederlandse vertaling die volgt dus uit de bedoelde referent, niet uit een Chinese geslachtsvorm. 在 geeft aan waar iets zich bevindt: “zich bevinden in/op”. Het staat hier vóór de plaatsaanduiding. Een bruikbaar patroon is A 在 B = “A bevindt zich in/op B”. Voorbeeld: 书在桌子上。 = “Het boek ligt op tafel.” 蓝色的 betekent hier “blauw”. 蓝色 is “blauwe kleur”; 的 verbindt deze beschrijving met het zelfstandig naamwoord erna. Het beschreven woord is dus 工具箱, niet 蓝色的 zelf. Voorbeeld: 红色的门 = “de rode deur”. 工具箱 betekent “gereedschapskist”. Dit is een zelfstandig naamwoord: 工具 betekent “gereedschap” en 箱 betekent “kist/doos”, maar samen vormt 工具箱 de gebruikelijke benaming voor een kist waarin gereedschap wordt bewaard. 里 betekent “binnenin” en maakt de binnenruimte van de gereedschapskist expliciet. De plaatsgroep 工具箱里 betekent “in de gereedschapskist”. In een patroon als 房间里 betekent 里 eveneens “binnenin”: “in de kamer”. Samen vormen 蓝色的工具箱 (“de blauwe gereedschapskist”) en 里 de plaatsaanduiding 在蓝色的工具箱里 (“in de blauwe gereedschapskist”). Met 它 als onderwerp ontstaat 它在蓝色的工具箱里。: “Die ligt in de blauwe gereedschapskist.”

3. 我需要把搁板支架拧紧。

   Ik moet de plankbeugels vastdraaien.

   我需要

   ik moet

   把

   objectmarkering vóór de handeling

   搁板

   plank

   支架

   beugel

   拧紧

   vastdraaien

   Uitgebreide uitleg

   我需要 betekent hier dat de spreker deze handeling moet uitvoeren. 我 is het eerste-persoonsvoornaamwoord “ik”; het verandert niet voor grammaticaal geslacht. 需要 is het werkwoord “nodig hebben” en betekent in deze zin “moeten” in de betekenis dat de handeling noodzakelijk is. Een bruikbaar patroon is 我需要 + handeling: 我需要休息。 — “Ik moet rusten.” 把 markeert hier het object dat vóór de daaropvolgende handeling wordt geplaatst. Het patroon 把 + object + werkwoord vestigt de aandacht op wat er met dat object gebeurt. In deze zin is het gemarkeerde object 搁板支架, en 拧紧 beschrijft de verandering die het ondergaat. 把 betekent op zichzelf niet “een” of “één”. 搁板 betekent “plank”, in de context van een plank of legplank. Het is een zelfstandig naamwoord. 支架 betekent “beugel” of “steun”. Samen vormen 搁板支架 een samenstelling: “plankbeugel(s)”. Het Chinees markeert hier geen meervoud; de Nederlandse meervoudsvorm in de vaste vertaling volgt uit de bedoelde betekenis, niet uit een zichtbare meervoudsuitgang in deze Chinese woorden. Als voorbeeld: 墙壁支架 betekent “muurbeugel”. 拧紧 betekent “vastdraaien”. 拧 is “draaien” of “aandraaien”, en 紧 voegt het resultaat “strak/vast” toe. Samen geeft dit de resultaatgerichte betekenis “door draaien vastmaken”. Dit is niet hetzelfde als alleen 拧, dat niet noodzakelijk zegt dat iets uiteindelijk vast zit. Voorbeeld: 请把螺丝拧紧。 — “Draai de schroef alstublieft vast.” De hele structuur is 我需要 + 把 + object + resultaatgerichte handeling: “Ik moet de plankbeugel(s) vastdraaien.” De vaste Nederlandse vertaling legt de bedoelde betekenis van het object als meervoud vast; de Chinese zin zelf toont geen afzonderlijke meervoudsvorm. De daaropvolgende context geeft een middelgrote schroevendraaier als gereedschap voor deze handeling, maar dat gereedschap staat niet in deze zin.

4. 用中号螺丝刀。

   Gebruik de middelgrote schroevendraaier.

   用

   gebruiken

   中号

   middelgroot

   螺丝刀

   schroevendraaier

   Uitgebreide uitleg

   用 betekent hier ‘gebruik’ en staat vooraan als werkwoord. In deze korte instructie ontbreekt een uitgeschreven onderwerp; de gebiedende betekenis blijkt uit de context en uit de vaste vertaling. Het werkwoord 用 kan ook in gewone zinnen ‘gebruiken’ betekenen, bijvoorbeeld: 我用这把刀。 — ‘Ik gebruik dit mes.’ 中号 betekent ‘middelgroot’ en specificeert de maat van het gereedschap. Het is een maat-aanduiding die vóór het zelfstandig naamwoord staat. Een bruikbaar patroon is 中号 + zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld: 中号杯子 — ‘een middelgrote beker’. De tekst beweert hier niet op zichzelf een numeriek aantal; de vertaling maakt alleen de bedoelde bepaalde schroevendraaier expliciet. 螺丝刀 betekent ‘schroevendraaier’ en is het zelfstandig naamwoord voor het gereedschap. Het kan in dezelfde positie met een andere maat-aanduiding worden gecombineerd, bijvoorbeeld: 小号螺丝刀 — ‘een kleine schroevendraaier’. Samen vormen de delen de korte instructie 用 + 中号 + 螺丝刀: ‘Gebruik de middelgrote schroevendraaier.’ Het maatwoord 中号 bepaalt welk soort 螺丝刀 bedoeld is, terwijl 用 de handeling uitdrukt.

5. 它更适合那些支架。

   Die past beter bij die beugels.

   它

   het; dat

   更适合

   beter passen bij; geschikter zijn voor

   那些

   die; die daar

   支架

   beugel; steunbeugel

   Uitgebreide uitleg

   它 verwijst hier naar een niet-menselijk wezen of voorwerp, zoals in de vaste vertaling “die”. De vorm verandert niet voor enkelvoud of meervoud; het aantal moet uit de context blijken. Voor mensen gebruikt het Mandarijn doorgaans een andere derde-persoonsvorm. Voorbeeld: 它很重。 — “Het is zwaar.” 更适合 bestaat uit 更 “meer/beter” en 适合 “geschikt zijn voor; passen bij”. 适合 is hier het werkwoordelijke kernwoord; 更 maakt er een vergelijking van: iets past beter dan een andere mogelijkheid of is geschikter in de relevante situatie. Het onderwerp staat vóór dit werkwoord en datgene waarvoor iets geschikt is, erna. Voorbeeld: 这个尺寸更适合你。 — “Deze maat past beter bij jou.” 那些 betekent “die daar” en wijst naar meerdere, doorgaans verder weg zijnde zaken. 那 verwijst naar “die”, terwijl 些 pluraliteit aangeeft; samen staat 那些 vóór een zelfstandig naamwoord. Het contrast met 这些 is “deze” tegenover “die”. 支架 betekent “beugel” of “steunbeugel” en duidt een constructie aan die iets ondersteunt of op zijn plaats houdt. Het woord is zelfstandig naamwoordelijk en staat hier na 那些, waardoor de woordgroep 那些支架 “die beugels” betekent. In het Chinees markeert het zelfstandig naamwoord zelf hier geen meervoud; 那些 maakt het aantal duidelijk. Samen vormen 它 en 更适合 het patroon 它更适合 + [doel of zaak]: “Het past beter bij …”. 那些支架 is het doel van 适合. De volledige zin betekent daarom: “Die past beter bij die beugels.”

6. 我应该什么时候还给你？

   Wanneer moet ik hem terugbrengen?

   我

   ik

   应该

   moeten

   什么时候

   wanneer

   还给

   teruggeven

   你

   jou

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”: de spreker is degene die de handeling uitvoert. In het Chinees verandert deze vorm niet naar geslacht of getal. Voorbeeld: 我来了。 — “Ik ben gekomen.” 应该 drukt uit dat iets volgens de spreker moet of hoort te gebeuren. Het staat vóór het werkwoord en verandert niet voor persoon of getal. Het is geen verleden-tijdsvorm; de tijd blijkt uit de context. Voorbeeld: 你应该休息。 — “Je zou moeten rusten.” 什么时候 betekent “wanneer” en vraagt naar het tijdstip. Het blijft in het Chinees op de plaats staan waar het antwoord op die vraag zou staan. In deze zin staat het vóór het werkwoordelijke deel: 我应该什么时候还给你？ — letterlijk volgens de Chinese zinsbouw: “Ik zou wanneer aan jou teruggeven?” 还给 is hier het werkwoordelijke patroon “teruggeven”: 还 draagt het idee van teruggeven of terugbrengen, en 给 markeert de ontvanger met de betekenis “aan”. De ontvanger volgt in deze zin als 你. Het voorwerp dat wordt teruggegeven staat niet expliciet in de Chinese zin; uit de vaste vertaling en de context is duidelijk dat het om het eerder genoemde voorwerp gaat. Voorbeeld: 我明天还给你。 — “Ik geef het morgen aan je terug.” 你 betekent “jou” of “je” en is hier de ontvanger van het teruggeven. Deze vorm wordt in het Chinees niet aangepast aan geslacht of grammaticaal getal. Als onderwerp betekent dezelfde vorm “jij”: 你应该来。 — “Je zou moeten komen.” Samen vormt de zin de vraag 我应该什么时候还给你？: de spreker vraagt op welk tijdstip hij of zij het bedoelde voorwerp aan de aangesproken persoon moet teruggeven. 应该 maakt er een vraag naar wat passend of vereist is van, 什么时候 vraagt naar het tijdstip, en 还给你 geeft de handeling en de ontvanger aan.

7. 请在晚饭前把它带回来。

   Breng hem alsjeblieft voor het avondeten terug.

   请

   alsjeblieft

   晚饭

   avondeten

   前

   voor

   它

   hem

   带回来

   terugbrengen

   把 … 带回来

   iets terugbrengen

   Uitgebreide uitleg

   请 staat hier aan het begin van een beleefd verzoek. Het betekent “alsjeblieft” en verzacht de opdracht; het is niet zelf het werkwoord van de handeling. 在晚饭前 geeft het tijdstip aan: “voor het avondeten”. 在 kan een tijd- of plaatsbepaling inleiden. 晚饭 betekent “avondeten”; 前 betekent “ervoor/voor”. Het patroon 在 + tijdstip + 前 is herbruikbaar, bijvoorbeeld: 在八点前到。 — “Kom vóór acht uur.” 把 leidt hier de constructie 把 + object + werkwoordelijke groep in. Daarmee wordt het object vóór de handeling geplaatst en ligt de nadruk op wat ermee gebeurt. 把 betekent hier dus niet zelfstandig “iets”. 它 is het objectpronomen in deze zin. Het betekent hier “hem” volgens de vaste vertaling. De vorm 它 geeft in het Chinees zelf geen grammaticaal mannelijk geslacht aan; het verwijst hier naar het bedoelde object van terugbrengen. 带回来 is de werkwoordelijke groep “terugbrengen”. 带 betekent “brengen/meenemen” en 回来 voegt de richting “terug naar hier” toe. Samen geeft 带回来 dus niet alleen brengen, maar terugbrengen. In de 把-constructie staat het object vóór deze groep: 把它带回来 — “hem terugbrengen”. Samen vormen de delen een beleefd bevel: 请 + de tijdsbepaling 在晚饭前 + 把它带回来. De volledige betekenis is: “Breng hem alsjeblieft voor het avondeten terug.”

8. 如果它沾上灰尘，我会先把它擦干净。

   Als hij stoffig wordt, veeg ik hem eerst af.

   如果

   als

   沾上

   eraan komen; erop komen

   灰尘

   stof

   我会

   ik zal

   先

   eerst

   擦干净

   schoonvegen

   Uitgebreide uitleg

   如果 opent een voorwaardelijke bijzin: “als …”. Het introduceert de voorwaarde, terwijl het gevolg later komt. Een herbruikbaar patroon is 如果 A，B = “als A, dan B”. Voorbeeld: 如果下雨，我们不出去。 = “Als het regent, gaan we niet naar buiten.” 沾上 betekent hier dat iets stof krijgt of met stof in aanraking komt, passend bij de vertaling “stoffig wordt”. 沾 is de werkwoordelijke kern; 上 geeft hier het resultaat of het erop komen aan. De vorm is dus niet simpelweg een algemene vertaling van “worden”. Voorbeeld: 衣服沾上油了。 = “De kleren hebben olie opgedaan.” 灰尘 betekent “stof”. Het is een zelfstandig naamwoord en vormt hier samen met 沾上 de inhoud van de voorwaarde: het voorwerp krijgt stof. Voorbeeld: 桌子上有灰尘。 = “Er ligt stof op de tafel.” 我会 bestaat uit 我 (“ik”) en 会, een modaal werkwoord. In deze zin geeft 会 aan dat de spreker in die situatie zal handelen: “ik zal”. 会 kan in andere contexten ook een mogelijkheid of een aangeleerde vaardigheid uitdrukken; hier ondersteunt de voorwaardelijke context de toekomstige handeling. Voorbeeld: 我会帮你。 = “Ik zal je helpen.” 先 betekent “eerst” en geeft de volgorde van handelingen aan. Het staat vóór de handeling die als eerste gebeurt. Voorbeeld: 我先喝水。 = “Ik drink eerst water.” 擦干净 betekent “schoonvegen”. 擦 betekent “vegen” of “afvegen”; 干净 werkt hier als resultaatscomplement en zegt dat het vegen eindigt met een schoon resultaat. Het is dus meer dan alleen de handeling van vegen. In 我把桌子擦干净了。 betekent 把 … 擦干净 “de tafel schoonvegen”; 了 markeert daar de voltooide verandering. Samen vormt 如果它沾上灰尘 de voorwaarde “als het stoffig wordt”. 它 is het derde-persoonsvoornaamwoord voor een niet-menselijk referent; volgens de vaste vertaling gaat het hier om “hem”, het eerder genoemde voorwerp. 我会先把它擦干净 betekent “veeg ik hem eerst schoon”: 我会 geeft de voorgenomen handeling aan, 先 de volgorde, en 把它擦干净 plaatst het voorwerp vóór de handeling en beschrijft het bereikte schone resultaat. De volledige betekenis is: “Als hij stoffig wordt, veeg ik hem eerst af.”

9. 这样能让工具保持良好状态。

   Dat helpt om het gereedschap in goede staat te houden.

   这样

   zo; op deze manier

   能让

   kan laten; maakt het mogelijk dat

   工具

   gereedschap

   保持

   behouden; in een toestand houden

   良好

   goed; gunstig

   状态

   staat; toestand

   Uitgebreide uitleg

   这样 betekent hier “zo” of “op deze manier”. Het verwijst naar de zojuist beschreven manier van handelen; het is geen zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 这样做比较简单。 — “Zo doen is eenvoudiger.” 能让 bestaat uit 能 “kunnen” en 让 “ervoor zorgen dat; laten”. Samen geeft het de mogelijkheid of het effect weer dat iets een bepaalde toestand tot stand brengt. Het patroon 能让 + persoon of zaak + werkwoord/adjectief is bruikbaar voor “kan ervoor zorgen dat …”. Voorbeeld: 这能让房间更安静。 — “Dit kan de kamer stiller maken.” 工具 betekent “gereedschap” of “werktuig”. Dit is hier het ding waarvan de toestand wordt besproken. Voorbeeld: 请把工具放在这里。 — “Leg het gereedschap hier neer.” 保持 betekent “behouden” of “in een toestand houden”. Het beschrijft het voortduren van een toestand, niet alleen het bereiken ervan. Een veelgebruikt patroon is 保持 + toestand, zoals 保持安静 — “stil blijven” of “het stil houden”. Voorbeeld: 请保持门打开。 — “Houd de deur open.” 良好 betekent “goed” of “gunstig”, vooral voor een toestand, conditie of werking. Het is een beschrijvend woord en staat hier vóór 状态 om die toestand te karakteriseren. 状态 betekent “staat” of “toestand”. Samen vormen 良好状态 de woordgroep “goede staat”. Voorbeeld: 设备处于良好状态。 — “De apparatuur verkeert in goede staat.” Samen is de structuur 这样 + 能让 + 工具 + 保持 + 良好状态: “Op deze manier kan [iets] ervoor zorgen dat het gereedschap in goede staat blijft.” De vertaling legt dit natuurlijk uit als: “Dat helpt om het gereedschap in goede staat te houden.”