Schoonmaakspullen lenen | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 我可以用一点清洁喷雾吗？

   Mag ik wat schoonmaakspray gebruiken?

   我

   ik

   可以

   mag; kan

   用

   gebruiken

   一点

   een beetje; wat

   清洁喷雾

   schoonmaakspray

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik” en verwijst naar de spreker. Het is de eerste persoon enkelvoud. Voorbeeld: 我用水。 — “Ik gebruik water.” 可以 drukt hier toestemming uit: “mogen”. Het staat vóór de handeling om te vragen of die handeling toegestaan is. In andere contexten kan 可以 ook “kunnen” of “mogelijk zijn” betekenen; hier past door de vraag en de vertaling de toestemmingsbetekenis. Voorbeeld: 我可以进去吗？ — “Mag ik naar binnen?” 用 betekent hier “gebruiken”. Het is een werkwoord en blijft in deze vorm staan; de tijd of persoon wordt niet door een Nederlandse of Chinese werkwoordsuitgang aangegeven. Een herbruikbaar patroon is 用 + voorwerp: 用手机 betekent “een telefoon gebruiken”. 一点 geeft een kleine hoeveelheid aan: “een beetje” of “wat”. Het zegt hier niet dat er een exact aantal is. In 一点水 betekent het bijvoorbeeld “een beetje water”. 清洁喷雾 betekent “schoonmaakspray”. Dit is een samengestelde naamwoordgroep: 清洁 heeft de betekenis “schoonmaak-” en 喷雾 betekent “spray”. Samen benoemen ze het middel dat de spreker wil gebruiken. Voorbeeld: 我买了清洁喷雾。 — “Ik heb schoonmaakspray gekocht.” Samen vormen de delen 我可以 + 用 + 一点清洁喷雾吗？: “Mag ik wat schoonmaakspray gebruiken?” 吗 aan het einde maakt er een ja-neevraag van. De vraag gaat dus over toestemming om een kleine hoeveelheid van de genoemde spray te gebruiken.

2. 它在水槽下面。是不是洒了什么？

   Die staat onder de gootsteen. Is er iets gemorst?

   它

   het; dat

   水槽

   gootsteen

   下面

   eronder

   是不是

   is het zo dat …?; ja-neevraag

   洒了

   is gemorst

   什么

   wat; iets

   Uitgebreide uitleg

   它 betekent hier “het” of “dat”. Het is een Chinees voornaamwoord voor een niet-menselijke referent; de vaste gegevens maken niet precies duidelijk waarnaar het verwijst. Het heeft hier geen aparte vorm voor grammaticaal geslacht. 水槽 betekent “gootsteen” of “wasbak”. Het is een zelfstandig naamwoord. Samen met een plaatswoord vormt het een bruikbare plaatsaanduiding, zoals in 水槽下面 (“onder de gootsteen”). 下面 betekent hier “eronder” of “onder”. Het geeft de positie ten opzichte van iets anders aan. In 水槽下面 staat het na 水槽 en vormt het geheel de plaats “onder de gootsteen”. Een nuttig contrast is 上面, “erboven” of “op/bovenop”. 是不是 maakt van wat erop volgt een ja-neevraag: “is het zo dat …?”. Hier staat het vóór 洒了什么, dus de vraag is of er iets gemorst is. Het is niet nodig dat het werkwoord zelf tweemaal wordt herhaald. Voorbeeld: 你是不是学生？ — “Ben je student?” 洒了 betekent hier “is gemorst”. 洒 betekent “morsen” of “uitgieten”; 了 staat na het werkwoord en presenteert de gebeurtenis als opgetreden of voltooid. Het onderwerp wordt in deze vraag niet genoemd. Voorbeeld: 水洒了。 — “Er is water gemorst.” 什么 betekent “wat” in een vraag. Na het werkwoord vraagt het naar de onbekende substantie, zoals in 你买了什么？ — “Wat heb je gekocht?” In de vaste Nederlandse vertaling wordt dat hier natuurlijk weergegeven als “iets”, omdat de hele vraag vraagt óf er iets gemorst is. Samenstelling: 它在水槽下面 betekent “Die staat onder de gootsteen”: 它 is het onderwerp, 在 geeft de locatie aan en 水槽下面 is de plaatsaanduiding. 是不是洒了什么？ betekent “Is er iets gemorst?”; 是不是 maakt de daaropvolgende bewering tot een ja-neevraag, 洒了 beschrijft het morsen en 什么 vraagt naar de gemorste substantie. De volledige uiting betekent dus: “Die staat onder de gootsteen. Is er iets gemorst?”

3. 果汁洒在厨房地板上了。

   Er is sap op de keukenvloer gemorst.

   果汁

   sap

   洒

   morsen

   在

   op/in

   厨房

   keuken

   地板

   vloer

   上

   erop/bovenop

   Uitgebreide uitleg

   果汁 betekent hier “sap” en is een zelfstandig naamwoord. Het kan als onderwerp vóór het werkwoord staan: 果汁洒了 = “het sap is gemorst”. In het Chinees krijgt dit naamwoord geen meervoudsuitgang. 洒 betekent hier “morsen” of “uitgieten en daardoor ergens terechtkomen”. De vorm verandert niet voor persoon of getal. In 洒在 + plaats geeft 在 samen met de plaats aan waar de vloeistof terechtkomt: 水洒在桌子上 = “Er is water op de tafel gemorst.” 在 betekent hier “op/in” en leidt de plaatsbepaling in. In deze zin maakt het deel uit van het patroon 洒在 + plaats + 上, dus niet van een los patroon waarin 在 alleen “zich bevinden” betekent. 厨房 betekent “keuken”. Het staat vóór 地板 en vormt daarmee de samenstelling 厨房地板: “keukenvloer”. Zulke samenstellingen plaatsen in het Chinees vaak het bepalende zelfstandig naamwoord vóór het bepaalde zelfstandig naamwoord. 地板 betekent “vloer”, vooral een vloeroppervlak binnenshuis. In 厨房地板 is het de vloer van de keuken. 上 betekent hier “op” of “bovenop” en maakt het oppervlak van de plaats duidelijk. Het patroon plaats + 上 kan ook zelfstandig als plaatsaanduiding worden gebruikt, bijvoorbeeld 桌子上有一本书 = “Op de tafel ligt een boek.” De slotvorm 了 staat niet in een aparte geselecteerde woordgroep, maar is belangrijk voor de hele zin. Hier presenteert zij de gemelde gebeurtenis als een nieuwe of nu vaststaande situatie; zij hoeft niet simpelweg alleen “verleden tijd” te betekenen. Samen vormen 洒在厨房地板上 en 了 de betekenis “op de keukenvloer gemorst zijn”. Met 果汁 als het gemorste onderwerp ontstaat: “Er is sap op de keukenvloer gemorst.”

4. 也把小水桶拿上，这样你可以冲洗拖把。

   Neem ook de kleine emmer mee, zodat je de mop kunt uitspoelen.

   也

   ook

   小水桶

   kleine emmer

   拿上

   meenemen

   这样

   zo; zodat

   你

   je

   可以

   kunnen

   冲洗

   uitspoelen

   拖把

   mop

   Uitgebreide uitleg

   也 betekent hier “ook” en voegt de emmer toe aan iets dat al meegenomen moet worden. Het woord staat vóór de handeling waarop het betrekking heeft. Voorbeeld: 我也去。 — “Ik ga ook.” 小水桶 betekent “kleine emmer”. 小 staat vóór het zelfstandig naamwoord en beschrijft de afmeting; 水桶 is het zelfstandig naamwoord “emmer”. In het Chinees verandert 小 hier niet naar geslacht of getal. Voorbeeld: 一个大水桶 — “een grote emmer”; 大 is het tegenovergestelde van 小. 拿上 is een werkwoordelijke combinatie. 拿 betekent “nemen” of “pakken”, en 上 is hier een richtings- of resultaatscomplement: samen betekent de combinatie in deze context “meenemen”. De vorm verandert niet voor persoon of getal. Voorbeeld: 把钥匙拿上。 — “Neem de sleutel mee.” De constructie 拿上 moet niet automatisch als alleen “omhoog nemen” worden vertaald; de context bepaalt het resultaat van de handeling. 这样 betekent “zo” en verbindt de voorafgaande handeling met het gevolg of doel dat daarna komt. In deze zin kan het natuurlijk als “zodat” worden vertaald. Voorbeeld: 这样就不会忘记。 — “Zo zul je het niet vergeten.” 你 betekent “je/jij”. Het is een tweede-persoonspronomen voor de aangesprokene. Het Chinese pronomen verandert hier niet naar geslacht of getal. Voorbeeld: 你可以坐下。 — “Je kunt gaan zitten.” 可以 betekent hier “kunnen”: het geeft aan dat de aangesprokene de volgende handeling kan uitvoeren. Het staat vóór het werkwoord en verandert niet voor persoon of getal. Voorbeeld: 你可以打开门。 — “Je kunt de deur openen.” 冲洗 betekent “uitspoelen” of “afspoelen”. Het is de handeling die na 可以 komt. Voorbeeld: 请冲洗杯子。 — “Spoel de beker alsjeblieft af.” 拖把 betekent “mop”. Het is het voorwerp waarop 冲洗 in deze zin betrekking heeft. Voorbeeld: 拖把在门后。 — “De mop staat achter de deur.” In 也把小水桶拿上 markeert 把 het concrete voorwerp waarop de handeling wordt gericht: neem de kleine emmer mee. Het onderwerp 你 wordt in dit bevel niet vóór de handeling uitgesproken, maar wordt door de Nederlandse vertaling als “je” duidelijk gemaakt. Daarna geeft 这样 het doel of gevolg aan: 你可以冲洗拖把, “je kunt de mop uitspoelen”. Samen betekent de hele uiting: “Neem ook de kleine emmer mee, zodat je de mop kunt uitspoelen.”

5. 这很有帮助。我做完后会把这两样都带回来。

   Dat helpt. Ik breng ze allebei terug als ik klaar ben.

   这

   dit

   很有帮助

   erg behulpzaam

   做完

   afmaken

   后

   daarna

   会

   zal

   这两样

   deze twee dingen

   都

   allebei

   带回来

   terugbrengen

   Uitgebreide uitleg

   这 betekent hier “dit/dat” als aanwijzende vorm voor de situatie of zaak waarnaar wordt verwezen. De vorm staat zelfstandig vóór 很有帮助; in 这个建议 betekent hetzelfde woord bijvoorbeeld “dit voorstel”. De concrete referent wordt in deze zin niet verder benoemd. 很有帮助 betekent “erg behulpzaam” of “erg nuttig”. 有帮助 is de vaste combinatie voor “behulpzaam/nuttig zijn”; 很 geeft hier de graad aan en maakt een predicatief bijvoeglijk naamwoord natuurlijk. Bijvoorbeeld: 这个建议很有帮助。 — “Deze suggestie is erg nuttig.” 做完 betekent hier “klaar zijn met doen/afmaken”. 做 is de basisvorm “doen” of “maken”, en 完 is een resultaatscomplement: het geeft aan dat de handeling volledig is afgerond. Het weggelaten object wordt door de context aangevuld; het Chinese origineel noemt het niet. Bijvoorbeeld: 我做完作业了。 — “Ik heb mijn huiswerk afgemaakt.” 后 betekent “na” en volgt hier op de afgeronde handeling: 做完后 is “nadat het af is” of natuurlijker “nadat ik ermee klaar ben”. Dit is een tijdspatroon: werkwoord + 后. Bijvoorbeeld: 吃完后再走。 — “Vertrek pas nadat je gegeten hebt.” 会 betekent hier “zal” en markeert een verwachte of toekomstige handeling, niet het vermogen “kunnen”. Het Chinees vervoegt deze vorm niet naar persoon of getal. Het onderwerp van het tweede deel staat niet uitgedrukt; de vaste Nederlandse vertaling maakt dat onderwerp expliciet als “ik”. Bijvoorbeeld: 明天会下雨。 — “Morgen zal het regenen.” 这两样 betekent “deze twee dingen”. 这 wijst aan, 两 geeft het aantal twee aan, en 样 is een maatwoord voor soorten of afzonderlijke dingen. De uitdrukking verwijst naar twee al herkenbare dingen, zonder ze in deze zin bij naam te noemen. Bijvoorbeeld: 这两样都很好。 — “Deze twee dingen zijn allebei goed.” 都 betekent “allebei” bij de groep die door 这两样 wordt gevormd. Het drukt uit dat de daaropvolgende handeling voor beide dingen geldt. De vorm verandert niet voor aantal of persoon. Het patroon 这两个都…… of 这两样都…… is bruikbaar om een gezamenlijke eigenschap of handeling aan te geven. 带回来 betekent “terugbrengen”. 带 is “meenemen/dragen”, en 回来 voegt de richting terug naar het relevante uitgangs- of referentiepunt toe. Het is dus specifieker dan alleen 带; 带走 betekent juist “meenemen/wegbrengen”. Bijvoorbeeld: 请把书带回来。 — “Breng het boek terug.” Samen vormen de delen: 这很有帮助 — “Dat helpt” of “Dit is erg nuttig”. Daarna geeft 做完后 het tijdstip aan: nadat de spreker klaar is met de bedoelde taak. 会 markeert de toekomstige handeling, en 这两样都带回来 betekent dat beide bedoelde dingen worden teruggebracht. De volledige betekenis is: “Dat helpt. Ik breng ze allebei terug als ik klaar ben.”

6. 等所有东西都干了，把它们放在我门边。

   Zet ze bij mijn deur als alles droog is.

   等

   als; wanneer

   所有东西

   alles

   都干了

   allemaal droog zijn

   它们

   ze

   放在

   zetten of leggen op

   我门边

   bij mijn deur

   Uitgebreide uitleg

   等 opent hier een voorwaardelijke tijdsbepaling: “als/wanneer”. In deze positie kondigt het de voorwaarde aan die eerst moet gelden. Een herbruikbaar patroon is 等 + voorwaarde, hoofdzin: 等你有时间，我们再谈。 = “Als je tijd hebt, praten we verder.” 所有东西 betekent hier “alles” of letterlijk “alle dingen”. 所有 drukt “alle/geheel” uit en staat vóór het zelfstandig naamwoord 东西 (“dingen; spullen”). In deze context verwijst het naar de spullen waarover de gesprekspartners het hebben; het betekent niet noodzakelijk elk ding in het algemeen. 东西 kan in andere contexten ook “spul” of “voorwerp” betekenen. 都干了 betekent dat alles droog is geworden. 都 staat vóór het werkwoordelijke deel en geeft aan dat de uitspraak voor alle bedoelde dingen geldt. 干 is hier het bijvoeglijk gebruikte woord “droog”, niet het werkwoord “doen/werken” dat dezelfde schrijfwijze kan hebben. 了 markeert hier een bereikte toestand of verandering: de spullen zijn dan droog. Het hoeft op zichzelf geen verleden tijd aan te geven. Vergelijk: 衣服干了。 = “De kleren zijn droog geworden.” 它们 is het meervoudige voornaamwoord voor niet-menselijke wezens of dingen: “ze”. In de gegeven context verwijst het naar de twee eerder genoemde dingen die de spreker zal terugbrengen. Het voornaamwoord zelf draagt geen informatie over precies welke dingen; die verwijzing komt uit de context. 放在 vormt hier het patroon “iets ergens neerzetten/leggen”. 放 betekent “plaatsen, neerzetten of leggen”, afhankelijk van het soort voorwerp en de situatie; 在 geeft de plaats aan. Het is dus niet alleen “zetten”: samen beschrijft 放在 het plaatsen op of bij een bepaalde locatie. Voorbeeld: 把书放在桌上。 = “Leg het boek op tafel.” 我门边 betekent “bij mijn deur”. 我 is “mijn” vóór het zelfstandig naamwoord 门 (“deur”); in het Chinees wordt bezit vaak zo uitgedrukt zonder apart bezitswoord. 门边 is “de rand/zijde naast de deur”, dus 放在我门边 geeft de plaats “bij mijn deur” aan. Dit is geen volledige zin op zichzelf; de plaats wordt gekoppeld aan 放. Samen geeft de voorwaardelijke bepaling 等所有东西都干了 het moment aan: eerst moeten alle bedoelde spullen droog zijn. Daarna volgt de 把-constructie 把它们放在我门边: het object 它们 wordt voor 放 geplaatst om te benadrukken wat er met die spullen moet gebeuren, namelijk ze bij de deur plaatsen. De volledige betekenis is daarom: “Zet ze bij mijn deur als alles droog is.”

7. 谢谢你帮我处理这一团糟。

   Ik waardeer je hulp bij deze rommel.

   谢谢你

   bedankt

   帮

   helpen

   我

   mij

   处理

   afhandelen

   这

   deze

   一团糟

   een complete rommel

   Uitgebreide uitleg

   谢谢你 betekent hier “bedankt” of natuurlijker: “dank je”. 谢谢 is de gebruikelijke werkwoordachtige uitdrukking om iemand te bedanken; 你 is de aangesproken persoon. Het patroon 谢谢 + persoon + handeling kan een reden voor de dank uitdrukken, zoals in 谢谢你帮我 — “bedankt dat je me helpt”. 帮 betekent hier “helpen”. Het staat vóór de handeling waarbij de hulp wordt gegeven: 帮 + persoon + werkwoord. In 帮我处理 is 我 degene die hulp ontvangt en 处理 de handeling die met hulp wordt uitgevoerd. Een kort voorbeeld is 他帮我搬家。 — “Hij helpt me verhuizen.” 我 betekent hier “mij” en verwijst naar de spreker. In deze constructie staat het na 帮, omdat het de persoon is die geholpen wordt: 帮我 = “mij helpen”. De vorm 我 verandert niet naar gelang het onderwerp of de tijd; de rol blijkt uit de positie en de context. 处理 betekent hier “afhandelen”, “regelen” of “iets aanpakken”. Het is een zelfstandig werkwoord en kan vóór een object staan, zoals in 处理问题 — “een probleem aanpakken”. In de vaste zin maakt 帮我处理 samen duidelijk dat de aangesproken persoon helpt om iets voor de spreker aan te pakken. 这 betekent “deze/dit” en wijst naar iets dat voor de spreker als nabij of contextueel aangewezen geldt. Hier bepaalt 这 samen met het volgende naamwoordelijke geheel welk probleem wordt bedoeld. Het is geen werkwoord en drukt op zichzelf geen hoeveelheid uit. 一团糟 betekent “een complete rommel” of “een grote puinhoop”. Dit is een vaste, beeldende uitdrukking voor een wanordelijke of problematische toestand. 一 maakt in deze uitdrukking deel uit van het geheel; vertaal het hier niet los als een concreet telbaar aantal dingen. Een voorbeeld is 房间里一团糟。 — “De kamer is een complete rommel.” Samen vormen de delen 谢谢你 + 帮我处理 + 这一团糟 de betekenis: “Bedankt dat je me helpt deze complete rommel aan te pakken.” De vaste Nederlandse vertaling geeft dezelfde bedoeling weer als waardering voor de hulp bij deze rommel. De voorafgaande en volgende context gaat over dingen laten drogen, ze bij de deur zetten en zorgen dat de vloer daarna niet glad is; dat ondersteunt een concrete rommelige situatie, zonder dat de zin zelf precies benoemt waaruit die rommel bestaat.

8. 只要确保之后地板不滑就行。

   Zorg er gewoon voor dat de vloer daarna niet glad is.

   只要 … 就行

   zolang … volstaat

   确保

   ervoor zorgen dat

   之后

   daarna

   地板

   vloer

   不滑

   niet glad

   Uitgebreide uitleg

   只要 … 就行 vormt hier een voorwaardelijke constructie: als aan de genoemde voorwaarde is voldaan, is dat voldoende. In deze zin is de voorwaarde 确保之后地板不滑; 就行 betekent dat er dan niets extra’s nodig is. De constructie is herbruikbaar, bijvoorbeeld: 只要明天有空就行。 — Als je morgen maar tijd hebt, is dat voldoende. 确保 is een werkwoord met de betekenis ‘ervoor zorgen dat’ of ‘verzekeren dat’. Het introduceert wat gegarandeerd moet worden. In 确保之后地板不滑 gaat het dus om ervoor zorgen dat de vloer later niet glad is. Een bruikbaar patroon is 确保 + situatie, bijvoorbeeld: 确保门关好。 — Zorg ervoor dat de deur goed dicht is. 之后 is een tijdsaanduiding met de betekenis ‘daarna’ of ‘later’. Het plaatst de toestand 地板不滑 na een eerder relevant moment. Het is geen werkwoord en krijgt hier geen aparte tijdsvervoeging. Bijvoorbeeld: 之后再说。 — Bespreek het daarna pas. 地板 is het zelfstandig naamwoord ‘vloer’. Het benoemt hier de ondergrond waarvan de toestand wordt gegarandeerd. In het Chinees verandert dit zelfstandig naamwoord niet naar getal; de context bepaalt of het om een vloer als geheel of om vloeren in het algemeen gaat. 不滑 bestaat uit 不 + 滑. 滑 betekent hier ‘glad zijn’ of ‘glad aanvoelen’; 不 ontkent die toestand, dus 不滑 betekent ‘niet glad’. Bij een toestand of eigenschap staat 不 vóór het beschrijvende woord. Bijvoorbeeld: 这条路不滑。 — Deze weg is niet glad. 滑 kan in andere contexten ook met glijden te maken hebben, maar in deze zin gaat het volgens de vaste vertaling om gladheid van de vloer. Samen betekent 只要确保之后地板不滑就行: ‘Zorg er gewoon voor dat de vloer daarna niet glad is.’ 只要 markeert het voldoende criterium, 确保 benoemt de vereiste handeling, 之后 plaatst de toestand later in de tijd, en 地板不滑 zegt welke toestand de vloer dan moet hebben. 就行 sluit af met de betekenis dat dit volstaat. De formulering is alledaags en direct.