Excuses voor beschadigd geleend gereedschap | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 我得为我借来的工具出问题道歉。

   Ik moet mijn excuses aanbieden voor wat er met het gereedschap dat ik heb geleend is gebeurd.

   我得

   ik moet

   为

   voor

   借来的

   geleend

   工具

   gereedschap

   出问题

   een probleem krijgen

   道歉

   excuses aanbieden

   Uitgebreide uitleg

   我得 betekent hier dat de spreker iets moet doen. 我 is het persoonlijke voornaamwoord voor de eerste persoon enkelvoud; 得 wordt in deze constructie uitgesproken als děi en drukt noodzaak of verplichting uit. Het is dus niet de andere gebruikswijzen van 得 als grammaticaal partikel of als werkwoord met de betekenis “verkrijgen”. Voorbeeld: 我得走了。 — “Ik moet gaan.” 为 leidt hier datgene in waarvoor iemand excuses aanbiedt: 为……道歉 betekent “zich verontschuldigen voor …”. Het voorzetsel geeft in deze zin geen plaats aan, maar de aanleiding of kwestie waarvoor de verontschuldiging geldt. 借来的 betekent hier “geleend”. De basisvorm 借 betekent “lenen”; de vorm kan afhankelijk van de context ook het uitlenen van iets aanduiden, maar in 我借来的工具 is de bedoelde betekenis dat de spreker het gereedschap heeft geleend. 来 maakt deel uit van de vorm 借来 en geeft hier het resultaat van het verkrijgen door lenen aan; het zegt niet op zichzelf dat er nu een beweging plaatsvindt. 的 maakt de voorafgaande woordgroep tot een bepaling bij het daaropvolgende zelfstandig naamwoord. Daardoor betekent 我借来的工具 “het gereedschap dat ik heb geleend”. Voorbeeld: 这是我买来的书。 — “Dit is het boek dat ik heb gekocht.” 工具 is het zelfstandig naamwoord “gereedschap” of “werktuig”. Het verwijst hier naar het gereedschap dat door 我借来的 wordt bepaald; de woordgroep zegt niet dat er een specifiek soort gereedschap wordt genoemd. 出问题 betekent letterlijk dat er een probleem naar voren komt; in deze zin “een probleem krijgen” of “niet goed functioneren”. 出 is hier dus niet simpelweg het zelfstandige werkwoord “uitgaan”, maar vormt samen met 问题 de vaste, breed bruikbare combinatie 出问题. Voorbeeld: 电脑出问题了。 — “De computer heeft een probleem gekregen.” 道歉 is het werkwoord “excuses aanbieden” of “zich verontschuldigen”. Het kan met 为 worden verbonden om de reden van de verontschuldiging te noemen, zoals in 为迟到道歉 — “zich verontschuldigen voor het te laat komen”. De vorm 道歉 verandert hier niet naar persoon of aantal. De zinsbouw is 我得 + 为 + 我借来的工具出问题 + 道歉: “ik moet” + “voor” + “het probleem dat is ontstaan met het gereedschap dat ik heb geleend” + “mijn excuses aanbieden”. Samen betekent de volledige zin: “Ik moet mijn excuses aanbieden voor wat er met het gereedschap dat ik heb geleend is gebeurd.” De Chinese zin noemt daarmee de verplichting om excuses aan te bieden en de kwestie waarvoor dat gebeurt.

2. 它怎么了？

   Wat is ermee gebeurd?

   它

   het; dat voorwerp

   怎么了

   wat is ermee gebeurd?

   Uitgebreide uitleg

   它 betekent hier ‘het’ en verwijst, volgens de vertaling en de context, naar het gereedschap waarover gesproken wordt. Het is een voornaamwoord voor een niet-menselijk referent. 它 duidt doorgaans één referent aan, maar het Chinees markeert enkelvoud niet verplicht op deze vorm; 它们 is de vorm die expliciet een meervoudige niet-menselijke referent aanduidt. Uitspraak: tā. Voorbeeld: 我看见它了。 = ‘Ik heb het gezien.’ 怎么了 is een vaste vraagconstructie voor ‘wat is er aan de hand?’ of, zoals hier, ‘wat is ermee gebeurd?’ 怎么 betekent buiten deze constructie onder andere ‘hoe’ of ‘op welke manier’; in 怎么了 vraagt het naar de toestand of het probleem. 了 aan het einde markeert hier een nieuwe of veranderde situatie; het is niet simpelweg een verledenstijdmarkeerder. Voorbeeld: 你怎么了？ = ‘Wat is er met je aan de hand?’ Samen vormt 它怎么了？ de vraag ‘Wat is ermee gebeurd?’ / ‘Wat is er met het aan de hand?’ 它 geeft het betrokken voorwerp aan, en 怎么了 vraagt welke verandering of welk probleem ermee is opgetreden. De korte constructie is bruikbaar met andere referenten, bijvoorbeeld 他怎么了？ = ‘Wat is er met hem aan de hand?’

3. 我用它的时候，手柄裂了。

   De steel is gebarsten toen ik het gebruikte.

   我

   ik

   用

   gebruiken

   它

   het

   的时候

   toen; terwijl

   手柄

   handvat; steel

   裂了

   barstte; is gebarsten

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”. Dit Chinese voornaamwoord is de eerste persoon enkelvoud; het verandert niet naar geslacht. Voor “wij” wordt normaal 我们 gebruikt. In deze zin is 我 de uitvoerder van 用. 用 betekent hier “gebruiken”. Het werkwoord krijgt geen persoonsuitgang: 我用它 betekent “ik gebruik(te) het”. Een herbruikbaar patroon is 用 + voorwerp, bijvoorbeeld: 我用手机。 — “Ik gebruik een telefoon.” 它 is een voornaamwoord voor een niet-menselijk referent en betekent hier, volgens de vaste vertaling, “het”. De vorm verandert niet voor enkelvoud of meervoud. In 我用它 is het de datgene wat gebruikt wordt. 的时候 vormt met de voorafgaande gebeurtenis een tijdsbepaling. Het patroon ...的时候 betekent “toen ...” of “terwijl ...”. Hier staat het na 我用它, zodat 我用它的时候 betekent “toen ik het gebruikte”. Een voorbeeld is 下雨的时候，我在家。 — “Als het regent, ben ik thuis.” 手柄 betekent hier “handvat” of “steel”. Het is het onderwerp van het tweede deel. De vaste vertaling kiest in deze zin voor “de steel”; 手柄 zelf draagt geen Nederlandse bepaaldheidsuitgang. 裂了 betekent hier “barstte” of “is gebarsten”. 裂 is de onvervoegde basisvorm met de betekenis “barsten” of “scheuren”. Het slotwoord 了 markeert hier een nieuwe toestand of gebeurtenis: het handvat raakte gebarsten. 了 is dus niet simpelweg een aparte verledenstijdsvorm van 裂. Bijvoorbeeld: 杯子裂了。 — “De beker is gebarsten.” Samen vormen 我用它的时候 (“toen ik het gebruikte”) en 手柄裂了 (“de steel is gebarsten”) de volledige zin: “De steel is gebarsten toen ik het gebruikte.” De tijdsbepaling geeft aan wanneer het barsten plaatsvond, en 了 markeert de overgang naar de toestand “gebarsten”.

4. 让我看看损坏有多严重。

   Laat me kijken hoe erg de schade is.

   让我

   laat me

   看看

   even kijken

   损坏

   schade

   有多严重

   hoe ernstig

   Uitgebreide uitleg

   让我 bestaat hier uit 让 “laten/toestaan” en 我 “ik/mij”. Samen vormt het de herbruikbare constructie 让我 + werkwoord: “laat me …”. 我 is degene die de handeling zal uitvoeren; het is dus niet hetzelfde als een onpersoonlijk “men”. Voorbeeld: 让我试试。 — “Laat me het proberen.” 看看 komt van het werkwoord 看 “kijken”. De herhaling van een werkwoord als 看看 maakt de handeling vaak kort, licht of verkennend: “even kijken”. Het gaat hier niet om twee afzonderlijke kijkhandelingen. Vergelijk 看看这个。 — “Kijk hier even naar.” 损坏 betekent hier “schade” of “beschadiging” en functioneert in deze zin als het onderwerp waarover de ernst wordt beoordeeld. Het is niet de vorm van een persoonsgebonden werkwoord. In een andere context kan 损坏 ook “beschadigen” betekenen; de constructie eromheen bepaalt de functie. Voorbeeld: 设备损坏了。 — “De apparatuur is beschadigd.” 有多严重 is het patroon 有多 + bijvoeglijk woord: “hoe … is”. 严重 betekent “ernstig” en beschrijft hier de mate van de schade. 多 vraagt naar de graad; het betekent hier niet “veel” als zelfstandige hoeveelheid. Voorbeeld: 问题有多严重？ — “Hoe ernstig is het probleem?” Samen betekent 让我 “laat me”, 看看 “even kijken”, en 损坏有多严重 “hoe ernstig de schade is”. De hele uiting vraagt toestemming om kort te onderzoeken welke ernst de schade heeft: “Laat me kijken hoe erg de schade is.”

5. 我可以换一个，或者帮忙修理它。

   Ik kan het vervangen of helpen het te repareren.

   我可以

   ik kan

   换一个

   door een ander vervangen

   或者

   of

   帮忙

   helpen

   修理

   repareren

   它

   het

   Uitgebreide uitleg

   我可以 betekent hier “ik kan”. 我 is de eerste-persoonsvorm “ik”; 可以 drukt uit dat iets mogelijk of toegestaan is, en staat vóór de handeling. Het is hier geen verleden tijd: de tijd wordt door de context bepaald. Herbruikbaar patroon: 我可以 + handeling. Bijvoorbeeld: 我可以帮你。 = “Ik kan je helpen.” 换一个 betekent hier “het door een ander vervangen”. 换 is het werkwoord “verwisselen/vervangen”; 一个 betekent letterlijk “één exemplaar” en verwijst hier naar een ander exemplaar dat de plaats van het huidige inneemt. In deze zin staat niet alleen 一个, maar de hele combinatie 换一个 voor de vervangingshandeling. Voorbeeld: 我们换一个新的。 = “We vervangen het door een nieuw exemplaar.” 或者 betekent “of” en verbindt hier twee mogelijke handelingen. Het introduceert de tweede mogelijkheid zonder zelf een handeling uit te drukken. Een herbruikbaar patroon is A，或者 B: “A, of B”. 帮忙 betekent “helpen”. Het kan vóór een andere handeling staan om aan te geven dat iemand bij die handeling helpt. In 帮忙修理 is 修理 dus de concrete handeling waarbij hulp wordt geboden. Voorbeeld: 我来帮忙。 = “Ik kom helpen.” 修理 betekent “repareren” of “herstellen”. Het is een werkwoord en kan rechtstreeks vóór het voorwerp staan: 修理 + voorwerp. Voorbeeld: 他修理自行车。 = “Hij repareert een fiets.” 它 is hier het voornaamwoord voor “het” en staat als voorwerp na 修理: 修理它 betekent “het repareren”. De vorm 它 wordt in het Chinees gebruikt voor een niet-menselijk of niet-persoonlijk referent; de vaste Nederlandse vertaling identificeert dit referent als “het”. Samen bestaat de zin uit twee door 或者 verbonden mogelijkheden: 我可以换一个 (“ik kan het door een ander vervangen”) en 帮忙修理它 (“helpen het te repareren”). De betekenis als geheel is: “Ik kan het vervangen of helpen het te repareren.” Het onderwerp 我 geldt voor beide gecoördineerde handelingen; in het tweede deel wordt het niet opnieuw uitgesproken.

6. 我们应该检查修理后是否牢固。

   We moeten controleren of een reparatie goed blijft.

   我们

   wij

   应该

   zouden moeten

   检查

   controleren

   修理后

   na de reparatie

   是否

   of ... of niet

   牢固

   stevig; vast

   Uitgebreide uitleg

   我们 betekent hier “wij”. Dit voornaamwoord verwijst naar de spreker samen met minstens één andere persoon; het Chinees onderscheidt hier geen geslacht of naamval. Voorbeeld: 我们一起检查。 — “We controleren samen.” 应该 drukt uit dat iets volgens de spreker nodig of raadzaam is: “zouden moeten”. Het staat vóór de handeling die men hoort uit te voeren. Voorbeeld: 你应该休息。 — “Je zou moeten rusten.” 检查 is het werkwoord “controleren” of “nakijken”. De vorm verandert in het Chinees niet voor persoon of tijd; tijd blijkt vaak uit de context of uit extra woorden. Voorbeeld: 请检查这个。 — “Controleer dit alstublieft.” 修理后 bestaat uit 修理 (“repareren; reparatie”) en 后 (“na; erna”). 后 volgt hier op de gebeurtenis en maakt er “na het repareren” of “na de reparatie” van. Voorbeeld: 吃饭后再走。 — “Ga pas na het eten weg.” 是否 leidt een ingesloten ja-neevraag in: “of … (wel) of niet”. Het markeert hier wat er gecontroleerd moet worden. Een andere veelgebruikte vorm is 是不是, vooral in een explicietere vraagstructuur; 是否 is compact en vaak formeler. Voorbeeld: 请确认是否正确。 — “Bevestig alstublieft of het correct is.” 牢固 beschrijft de toestand “stevig” of “vast”. Het is hier een beschrijvend woord dat na de reparatie de toestand benoemt; het betekent op zichzelf niet letterlijk “blijven”. In het Chinees kan zo’n beschrijvend woord zonder afzonderlijk koppelwerkwoord als predicaat staan. Voorbeeld: 这个连接很牢固。 — “Deze verbinding is erg stevig.” Samen betekent 我们应该检查 “we zouden moeten controleren”. 修理后是否牢固 is het gecontroleerde punt: of het na de reparatie stevig en vast is. In overeenstemming met de vaste vertaling betekent de volledige zin: “We moeten controleren of een reparatie goed blijft.”

7. 很抱歉给你增加了额外的工作。

   Het spijt me dat ik extra werk heb veroorzaakt.

   很抱歉

   het spijt me

   给你

   voor jou

   增加了

   hebben toegevoegd

   额外的

   extra

   工作

   werk

   Uitgebreide uitleg

   很抱歉 is een vaste, beleefde manier om excuses aan te bieden: “het spijt me” of “sorry”. 很 betekent letterlijk “erg”, maar in deze uitdrukking versterkt het de beoordeling; het is hier geen aanwijzing voor een grote mate die je afzonderlijk hoeft te vertalen. 抱歉 is het woord dat de verontschuldiging uitdrukt. Voorbeeld: 很抱歉，我迟到了。 — “Het spijt me, ik ben te laat.” 给你 bestaat uit 给 plus 你. Hier markeert 给 de persoon die door de handeling wordt geraakt of voor wie het gevolg geldt, en 你 betekent “jij/jou”. Het is dus niet zelfstandig een werkwoordelijke verleden tijd. De vaste volgorde 给 + persoon + werkwoordelijk gevolg is bruikbaar wanneer je zegt dat iets iemand iets oplevert of bezorgt. 增加了 is de werkwoordsvorm 增加 (“vermeerderen, toevoegen”) met 了. Chinees vervoegt werkwoorden niet voor verleden tijd zoals het Nederlands; 了 geeft hier aan dat de vermeerdering als voltooide gebeurtenis wordt voorgesteld. 增加 kan bijvoorbeeld ook een hoeveelheid, kosten of werk vermeerderen. Voorbeeld: 这会增加成本。 — “Dit zal de kosten verhogen.” 额外的 betekent “extra”. 额外 beschrijft iets dat bovenop het al verwachte of bestaande komt; 的 maakt de woordgroep geschikt om het daaropvolgende zelfstandig naamwoord te bepalen. Het is dus 额外的 + zelfstandig naamwoord, niet een vorm die met het zelfstandig naamwoord mee verandert. 工作 betekent hier “werk”. Het kan als zelfstandig naamwoord “werk” betekenen en in andere contexten ook als werkwoord “werken”; in deze zin is het het zelfstandige naamwoord dat door 额外的 wordt bepaald. Samen vormen 给你增加了额外的工作 en de voorafgaande verontschuldiging de betekenis: “Het spijt me dat ik jou extra werk heb bezorgd.” Het onderwerp van 增加了 wordt in de Chinese zin niet expliciet genoemd; de vaste vertaling maakt duidelijk dat de spreker zichzelf als veroorzaker bedoelt. De zin zegt dus dat de spreker extra werk voor de aangesprokene heeft veroorzaakt, en biedt daarvoor excuses aan.

8. 下次请马上告诉我。

   Zeg het me de volgende keer meteen.

   下次

   de volgende keer

   请

   alsjeblieft; verzoek om iets te doen

   马上

   meteen

   告诉

   vertellen

   我

   mij

   Uitgebreide uitleg

   下次 betekent hier “de volgende keer”. 次 is een telwoord voor een gebeurtenis of gelegenheid; vergelijk bijvoorbeeld 第一次 (“de eerste keer”) en 下次 (“de volgende keer”). Als tijdsbepaling staat het voor de rest van de zin. 请 maakt van wat volgt een beleefd verzoek. Het staat vóór de werkwoordgroep: 请 + werkwoordelijke uitdrukking. Het betekent hier niet dat er een zelfstandig naamwoord als “verzoek” wordt genoemd, maar markeert dat de spreker de ander vraagt iets te doen. 马上 betekent “meteen” of “onmiddellijk”. Het bepaalt wanneer de handeling moet gebeuren en staat hier vóór 告诉: 马上告诉 = “meteen vertellen”. 告诉 is het werkwoord “vertellen” of “informeren”. Een veelgebruikt patroon is 告诉 + persoon + informatie: 告诉我消息 betekent “mij het nieuws vertellen”. In deze zin is de informatie die verteld moet worden niet uitgesproken; 告诉我 betekent daarom letterlijk “het mij vertellen”, waarbij “het” uit de situatie kan worden begrepen. De vorm 告诉 verandert hier niet voor persoon of tijd. 我 betekent “ik” als zelfstandig voornaamwoord, maar na 告诉 vervult het de rol van ontvanger: “mij”. Chinese persoonlijke voornaamwoorden krijgen in deze positie geen aparte datiefvorm; de plaats in de zin en het werkwoord maken de functie duidelijk. Bijvoorbeeld: 他告诉我。 = “Hij vertelt het mij.” Samen vormen de delen de volgorde 下次 + 请 + 马上 + 告诉 + 我: “de volgende keer, vertel het me alsjeblieft meteen.” De zin is dus een beleefd verzoek aan de aangesprokene om de informatie de volgende keer onmiddellijk aan de spreker door te geven.

9. 我们可以解决这件事。

   We kunnen het oplossen.

   我们可以

   wij kunnen

   解决

   oplossen

   这

   deze

   件事

   zaak

   Uitgebreide uitleg

   我们可以 betekent hier “we kunnen”. 我们 is het persoonlijke voornaamwoord voor “wij/we” en 可以 is een modaal werkwoord dat mogelijkheid of toestemming uitdrukt; in deze zin gaat het om de mogelijkheid om iets te doen. Het modale woord staat vóór het daaropvolgende werkwoord. Voorbeeld: 我们可以走。= “We kunnen gaan.” 解决 is hier “oplossen”. De vorm is niet zichtbaar verbogen voor persoon of getal; het onderwerp 我们 wordt apart uitgedrukt. Het kan bijvoorbeeld ook in 解决问题 (“een probleem oplossen”) worden gebruikt. 这 betekent hier “deze”. Het is een aanwijzend woord dat vóór het zelfstandige naamwoord of de nominale woordgroep staat waarnaar het verwijst. In deze zin wordt het samen met 件事 gebruikt; de concrete referent wordt door de brontekst niet nader benoemd. 件事 betekent hier “zaak” of natuurlijker “kwestie”. 件 is een maatwoord dat hier bij 事 hoort; 事 betekent “zaak” of “kwestie”. Samen met 这 vormt het de woordgroep 这件事, “deze kwestie”. Het maatwoord 件 kan ook in andere nominale woordgroepen voorkomen, bijvoorbeeld 一件事, “één zaak/kwestie”. De volledige opbouw is 我们可以 + 解决 + 这件事: “wij kunnen” + “oplossen” + “deze kwestie”. Samen betekent de zin: “We kunnen het oplossen.” De Nederlandse vertaling gebruikt “het”, terwijl het Chinees de bedoelde kwestie expliciet als 这件事 (“deze kwestie”) noemt.