Een verkeerde bestelling oplossen | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 不好意思，我觉得我拿到的不是我点的。

   Pardon, ik denk dat ik de verkeerde bestelling heb gekregen.

   不好意思

   pardon; neem me niet kwalijk

   我

   ik

   觉得

   vinden; denken

   拿到的

   wat ik heb gekregen

   不是

   is niet

   点

   bestellen

   Uitgebreide uitleg

   不好意思 is een vaste, beleefde manier om je te verontschuldigen of iemands aandacht te vragen. Hier werkt het als een korte inleiding bij een klacht: “Pardon” of “Neem me niet kwalijk”. Voorbeeld: 不好意思，请问洗手间在哪儿？ — “Neem me niet kwalijk, waar is het toilet?” 我 betekent “ik” en is de eerste persoon enkelvoud. Het verandert niet van vorm voor grammaticaal geslacht. In deze zin verwijst het naar de spreker; dezelfde vorm komt ook voor in 我点的, waar de spreker degene is die de bestelling plaatste. 觉得 betekent hier “denken” of “vinden” in de zin van een persoonlijke beoordeling. De gebruikelijke constructie is 我觉得 + zin: 我觉得他对。 — “Ik denk dat hij gelijk heeft.” Het is hier geen vaststelling zonder voorbehoud, maar de mening van de spreker. 拿到的 bevat 拿到, “krijgen of in handen krijgen”, plus 的. 拿到 benadrukt dat iets daadwerkelijk is verkregen; 拿 alleen betekent meestal “pakken” of “nemen”. In 我拿到的 maakt 的 de voorafgaande beschrijving tot “wat ik heb gekregen”: letterlijk is het “hetgene dat ik heb gekregen”. Het voorwerp van 拿到 wordt dus niet apart genoemd, omdat het door 的 als zelfstandig bedoelde zaak wordt opgevat. Voorbeeld: 这是我拿到的。 — “Dit is wat ik heb gekregen.” 不是 is de ontkennende vorm van 是 (“zijn”): 是 wordt met 不 ontkend als 不是. Het verbindt hier twee benoemde zaken met een tegenstelling: 不是我点的 betekent “is niet wat ik heb besteld”. 不 drukt in deze vorm de ontkenning uit; 没 is niet de vorm die hier het koppelwerkwoord 是 ontkent. 点 betekent hier “bestellen”, met name iets op een menu selecteren. In andere contexten kan hetzelfde woord bijvoorbeeld “klikken” of “aanwijzen” betekenen, maar de bestelling-context bepaalt hier de betekenis. In 我点的 staat het werkwoord in een beschrijvende bepaling met 的: “wat ik heb besteld”. Voorbeeld: 我点了一杯茶。 — “Ik heb een kop thee besteld.” De volledige structuur is 我觉得 + [我拿到的] + 不是 + [我点的]: “Ik denk dat wat ik heb gekregen niet is wat ik heb besteld.” 我拿到的 is het eerste vergeleken element en 我点的 het tweede. Samen met 不好意思 luidt de hele uiting: “Pardon, ik denk dat ik de verkeerde bestelling heb gekregen.”

2. 我来检查一下。您点了什么？

   Laat me dat even controleren. Wat had u besteld?

   我来

   laat mij …

   检查一下

   even controleren

   您

   u (beleefd)

   点了

   bestelde

   什么

   wat

   Uitgebreide uitleg

   我来 betekent hier: “laat mij …”. 我 is “ik”; 来 betekent letterlijk “komen”, maar in deze constructie geeft het aan dat de spreker zelf de volgende handeling op zich neemt. Het is dus een herbruikbaar patroon: 我来 + werkwoord = “laat mij … doen”. Voorbeeld: 我来帮您。 — “Laat mij u helpen.” 检查一下 betekent hier “even controleren”. 检查 is het werkwoord “controleren, nakijken”. 一下 maakt de handeling kort of licht van toon: de spreker stelt een snelle controle voor, niet noodzakelijk een langdurige controle. Samen vormen ze een vaste, vaak gebruikte combinatie: 检查一下 = “even nakijken”. Voorbeeld: 请检查一下。 — “Controleer het alstublieft even.” 您 is de beleefde vorm van “u”. De vorm spreekt de aangesprokene respectvol aan; hij geeft niet zelf aan hoeveel personen bedoeld zijn. In deze zin is de aangesprokene degene aan wie gevraagd wordt wat die heeft besteld. 点了 komt van 点, dat in deze context “bestellen” betekent. 了 markeert hier de bestelde handeling als gerealiseerd of als een afgeronde gebeurtenis: 点了 = “heeft besteld” of, passend bij de Nederlandse vertaling, “had besteld”. Het tijdsperspectief komt uit de context; 了 is niet simpelweg een afzonderlijke verleden-tijdsvorm. Voorbeeld: 我点了汤。 — “Ik heb soep besteld.” 什么 betekent “wat” en vraagt naar de inhoud of het object van de bestelling. Het staat hier na het werkwoord: 点了什么？ = “Wat had u besteld?” Het vraagwoord vervangt dus datgene wat besteld is; het hoeft niet naar een persoon te verwijzen. De eerste zin wordt opgebouwd als 我来 + 检查一下: de spreker neemt de korte controle zelf op zich — “Laat me dat even controleren.” In de tweede zin staat eerst de beleefde aangesprokene, 您, daarna de gerealiseerde handeling 点了, en ten slotte het gevraagde object 什么: 您点了什么？ — “Wat had u besteld?” Samen vormen de twee zinnen de volledige betekenis: de spreker zal het controleren en vraagt vervolgens beleefd welke bestelling de ander had geplaatst.

3. 我点的是汤，但这个托盘上是沙拉。

   Ik had soep besteld, maar op dit dienblad ligt een salade.

   我点的是

   wat ik besteld had, is…

   汤

   soep

   但

   maar

   这个

   dit/deze

   托盘

   dienblad

   上

   op

   是

   is

   沙拉

   salade

   Uitgebreide uitleg

   我点的是 gebruikt de constructie 我 + werkwoord + 的 + 是 ... om een keuze of geïdentificeerd resultaat te benadrukken: “wat ik besteld had, was …”. 点 betekent hier “bestellen” (bij eten of drinken); de basisvorm is ook 点, terwijl de verledenbetekenis in deze zin uit de context komt, niet uit een aparte verleden uitgang. In 我点的是汤 maakt 的 het voorafgaande deel tot “wat ik besteld had”, en 是 verbindt dat met het antwoord of resultaat. 汤 betekent hier “soep”. Het is een zelfstandig naamwoord; als stof- of gerechtnaam kan het zonder telwoord in deze zin staan. Een bruikbaar patroon is bijvoorbeeld 我点的是茶 — “Wat ik besteld had, was thee.” Dat nieuwe voorbeeld leert hetzelfde patroon en komt niet uit de gegeven conversatie. 但 betekent “maar” en zet het volgende deel tegenover het voorafgaande deel. Het is een voegwoord, niet het woord dat de bestelling zelf uitdrukt. 这个 betekent “dit/deze” voor iets dat als nabij of als het hier aangewezen object wordt opgevat. Het bestaat uit 这 (“dit/deze”) en 个, een algemeen maatwoord dat vaak bij zulke verwijzingen wordt gebruikt. De vorm geeft op zichzelf niet aan wie precies met het object verbonden is; hier wijst de vaste vertaling op het dienblad in kwestie. 托盘 betekent “dienblad”. Het is een zelfstandig naamwoord; 盘 kan in andere woorden voorkomen, maar 托盘 moet hier als het volledige woord voor “dienblad” worden geleerd. 上 staat na 托盘 en geeft hier de plaatsrelatie “op het dienblad” aan. In het Chinees wordt een plaats vaak gevormd als zelfstandig naamwoord + 上, dus letterlijk iets als “dienblad-op”. 上 betekent in andere contexten ook “boven” of “omhoog”, maar hier is het een locatieve bepaling. 是 betekent hier “is” en koppelt de plaatsbepaling aan wat zich daar bevindt. Samen met 托盘上 vormt het 托盘上是沙拉: “op het dienblad is een salade”. In deze zin draagt 是 dus niet de betekenis van bestellen; die zit eerder in 点. 沙拉 betekent “salade”. Het is een zelfstandig naamwoord en staat hier na 是 als het gerecht dat op de genoemde plaats wordt aangetroffen. De volledige zin bestaat uit twee tegengestelde delen: 我点的是汤 (“wat ik besteld had, was soep”) en 但这个托盘上是沙拉 (“maar op dit dienblad is een salade”). Samen betekent hij: “Ik had soep besteld, maar op dit dienblad ligt een salade.”

4. 我可以马上给您换一份。

   Ik kan het meteen vervangen.

   我可以

   ik kan

   马上

   meteen

   给您

   voor u

   换

   vervangen

   一份

   één portie

   Uitgebreide uitleg

   我可以 betekent hier: “ik kan”. 我 is “ik” en 可以 drukt mogelijkheid of toestemming uit; in deze zin gaat het om de mogelijkheid om iets te doen. Een bruikbaar patroon is 我可以 + werkwoord: 我可以帮您。 = “Ik kan u helpen.” Het werkwoord dat op 可以 volgt, staat in het Chinees niet in een aparte infinitiefvorm. 马上 betekent “meteen” of “onmiddellijk”. Het geeft aan dat de handeling direct zal gebeuren en staat hier vóór het werkwoord 换. Bijvoorbeeld: 我马上回来。 = “Ik kom meteen terug.” 给您 betekent hier “voor u”. 给 markeert de ontvanger of degene voor wie de handeling wordt verricht; 您 is de beleefde vorm van “u”. In dit fragment is 您 dus de persoon voor wie iets wordt vervangen. Het patroon 给 + persoon + werkwoord is herbruikbaar: 给您拿水。 = “Ik haal water voor u.” 换 betekent hier “vervangen”. Het is het lexicale werkwoord van de zin. Het kan ook “verwisselen” of “veranderen” betekenen, afhankelijk van het voorwerp en de context. In 换一个新的 betekent het bijvoorbeeld “een nieuwe vervangen/een nieuwe nemen”. Het vervangen item wordt hier niet opnieuw genoemd; de context maakt duidelijk dat het om het eerder genoemde eten of de bestelling gaat. 一份 betekent hier “één portie” of “één exemplaar”. 一 is het telwoord “één” en 份 is het maatwoord voor onder andere porties, bestellingen en bepaalde documenten. In deze zin maakt 一份 duidelijk dat er één vervangende portie of eenheid wordt bedoeld. Het is niet alleen een los lidwoord: het bevat hier daadwerkelijk het telwoord “één”. Bijvoorbeeld: 我要一份米饭。 = “Ik wil één portie rijst.” Samen vormen de delen: 我可以 (“ik kan”) + 马上 (“meteen”) + 给您 (“voor u”) + 换 (“vervangen”) + 一份 (“één portie”). De volledige betekenis is: “Ik kan het meteen voor u vervangen.” Het voorwerp van 换 is niet uitgeschreven, maar wordt uit de situatie begrepen; 一份 noemt de vervangende portie of eenheid. De formulering is beleefd door 您 te gebruiken.

5. 您去拿的时候，我要在这里等吗？

   Zal ik hier wachten terwijl u het haalt?

   您

   u

   去拿

   gaan halen

   的时候

   wanneer; terwijl

   我

   ik

   要

   zal

   在这里

   hier

   等

   wachten

   Uitgebreide uitleg

   您 betekent hier “u” en is de beleefde tweede-persoonsvorm. Het is een zelfstandig voornaamwoord; het verwijst in deze zin naar de aangesprokene, niet naar de spreker. Een minder beleefde vorm voor “jij/u” is 你, maar 您 drukt beleefdheid uit. 去拿 bestaat uit 去 “gaan” en 拿 “nemen/halen”. Samen geeft het een doelgerichte handeling weer: ergens heen gaan om iets te halen. Het onderwerp van beide werkwoorden is hier 您: “u gaat het halen”. Chinees vervoegt werkwoorden niet voor persoon of getal; de context bepaalt wie de handeling uitvoert. Voorbeeld: 我去拿。 — “Ik ga het halen.” 的时候 maakt van de voorafgaande gebeurtenis een tijdskader: “wanneer/terwijl …”. Het patroon A 的时候，B betekent “wanneer/terwijl A, gebeurt B”. In deze zin staat het tijdskader vóór de komma en de hoofdzin erna. 的时候 op zichzelf is geen werkwoord; het markeert de periode waarin de gebeurtenis plaatsvindt. 我 betekent “ik” en is het onderwerp van de hoofdzin. Het staat los van 您: 您 voert het halen uit, terwijl 我 wacht. Chinese persoonlijke voornaamwoorden veranderen niet naar naamval; 我 kan dus zowel “ik” als “mij” betekenen, afhankelijk van zijn plaats en functie. 要 betekent hier “zullen” of “van plan zijn te”. In een vraag als 我要……吗？ vraagt de spreker of hij iets zal of moet doen. De vorm 要 verandert niet naar persoon of tijd. Het is hier geen zelfstandig verzoek of bevel; de vraagvorm wordt gevormd door de hele zin met 吗 aan het einde. 在这里 betekent “hier”: 在 markeert de plaats en 这里 betekent “deze plaats/hier”. Als plaatsbepaling staat het vóór het werkwoord: 在这里等 — “hier wachten”. Een andere plaats kan op dezelfde manier vóór het werkwoord komen, bijvoorbeeld 在家等 — “thuis wachten”. 等 betekent “wachten”. Het is een werkwoord en krijgt in deze zin geen persoonsuitgang of aparte vervoeging. Met een plaats ervoor ontstaat het patroon 在 + plaats + 等: “op/in een plaats wachten”. Voorbeeld: 我在门口等。 — “Ik wacht bij de deur.” De volledige structuur is 您去拿的时候，我要在这里等吗？: letterlijk opgebouwd als “terwijl u het gaat halen, zal ik hier wachten?” Het eerste deel geeft aan wanneer de handeling plaatsvindt; daarna vraagt de spreker of hij op deze plaats zal wachten. De vaste vertaling is daarom: “Zal ik hier wachten terwijl u het haalt?” De vraag is beleefd door 您 en vraagt bevestiging over de voorgenomen handeling van de spreker.

6. 请在柜台旁边等。

   Wacht u alstublieft bij de balie.

   请

   alstublieft; een beleefde verzoekmarkering

   柜台

   balie

   旁边

   ernaast; aan de zijkant

   等

   wachten

   Uitgebreide uitleg

   请 staat aan het begin en maakt van de daaropvolgende handeling een beleefd verzoek. Het betekent hier niet dat iemand letterlijk iets “vraagt” als zelfstandige handeling. Een bruikbaar patroon is 请 + werkwoord: 请坐。 = “Gaat u alstublieft zitten.” 柜台 is een zelfstandig naamwoord voor een balie of toonbank. Het is samengesteld uit 柜 (“kast” of “meubel”) en 台 (“platform” of “tafelachtig oppervlak”), maar in deze uitdrukking moet je 柜台 als één vaste benaming voor de balie leren. 旁边 betekent “aan de zijkant” of “ernaast”. In 柜台旁边 bepaalt het voorafgaande zelfstandig naamwoord waarvan iets de zijkant is: “naast de balie”. Een veelgebruikt locatiepatroon is A 旁边 = “naast A”; bijvoorbeeld 门旁边 = “naast de deur”. 等 is het werkwoord “wachten”. De vorm verandert hier niet voor persoon of getal. In deze zin staat het na de locatie en vormt het, samen met 请, een beleefd verzoek: “wacht alstublieft”. Het kan ook in een gewone mededeling voorkomen, bijvoorbeeld 我在这里等。 = “Ik wacht hier.” 在 staat in de vaste zin vóór de locatie: 在 + plaats + 等 betekent “op een plaats wachten” of “wachten bij/op een plaats”. Samen vormen 在柜台旁边 (“bij de balie”) en 等 (“wachten”) de gevraagde handeling. De volledige zin 请在柜台旁边等。 betekent daarom: “Wacht u alstublieft bij de balie.”

7. 我现在就过去。

   Ik ga nu daarheen.

   我

   ik

   现在

   nu; op dit moment

   就

   meteen; direct

   过去

   ernaartoe gaan

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”: de spreker is degene die beweegt. Dit voornaamwoord is de eerste persoon enkelvoud en verandert niet naar grammaticaal geslacht. Een bruikbaar contrast is 你 “jij/u”, voor de aangesprokene. 现在 betekent “nu” of “op dit moment” en plaatst de handeling in het heden. Voorbeeld: 现在开始。 — “We beginnen nu.” 就 is hier een bijwoord dat benadrukt dat de handeling meteen plaatsvindt. Samen met 现在 geeft het de betekenis “nu direct”. Het is niet zelf het werkwoord “gaan”. 过去 betekent hier “ernaartoe gaan”: 去 betekent “gaan”, en 过 vormt hier met 去 een richtingscombinatie voor beweging naar een andere plaats, weg van het deiktische middelpunt. De precieze plaats wordt in de vaste vertaling weergegeven als “daarheen”. Voorbeeld: 我过去帮你。 — “Ik ga daarheen om je te helpen.” In een context waarin alleen het gaan belangrijk is, kan ook 去 volstaan; 过去 maakt deze richting explicieter. Samen vormen de delen 我 + 现在 + 就 + 过去: “Ik ga nu meteen daarheen.” 我 is degene die beweegt, 现在 bepaalt het tijdstip, 就 benadrukt de directe uitvoering en 过去 geeft de richting naar de bedoelde plaats aan.

8. 您的汤应该很快就好了。

   Uw soep is waarschijnlijk snel klaar.

   您的

   uw

   汤

   soep

   应该

   waarschijnlijk; zou moeten

   很快

   heel snel; gauw

   好了

   klaar zijn

   Uitgebreide uitleg

   您的 betekent hier “uw”. 您 is de beleefde tweede-persoonsvorm voor “u”; 的 verbindt de bezitter met wat daarna komt. Het patroon 您的 + zelfstandig naamwoord betekent dus “uw + zelfstandig naamwoord”. Voorbeeld: 您的茶 — “uw thee”. 汤 betekent hier “soep”. Het is een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 汤很热。 — “De soep is erg heet.” 应该 geeft hier een verwachting weer: op basis van de situatie wordt iets waarschijnlijk geacht. In andere contexten kan het ook “zou moeten” betekenen, bijvoorbeeld als advies of verplichting. Voorbeeld: 他应该到了。 — “Hij zal er waarschijnlijk zijn.” 很快 betekent in deze zin “binnenkort” of “snel”. 很 versterkt 快; samen beschrijven ze dat het moment waarop iets klaar is niet lang op zich laat wachten. Voorbeeld: 公交车很快就来了。 — “De bus komt zo.” 好了 bestaat uit 好 en 了. 好 kan hier “klaar” of “in orde” betekenen, afhankelijk van de context; het betekent niet simpelweg altijd “goed”. 了 markeert hier een nieuwe toestand: iets is klaar geworden. 好了 is daarom “klaar zijn/geworden zijn”. Het is niet op zichzelf een verleden tijd; 应该 en 很快 maken in deze zin duidelijk dat die toestand naar verwachting binnenkort bereikt wordt. Voorbeeld: 饭好了。 — “Het eten is klaar.” In 您的汤应该很快就好了 is 您的汤 het onderwerp: “uw soep”. 应该 maakt van de rest een verwachting, 很快 zegt dat dit binnenkort gebeurt, en 就 versterkt het idee van een snelle of spoedige overgang naar de toestand 好了. Samen betekent de zin: “Uw soep is waarschijnlijk snel klaar.”