Voorbereiden op zware regen | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 天气预报说很快就要下大雨了。

   De weersvoorspelling zegt dat het binnenkort hard gaat regenen.

   天气预报

   weersvoorspelling

   说

   zeggen

   很快

   binnenkort

   就要 … 了

   op het punt staan te

   下大雨

   hard regenen

   Uitgebreide uitleg

   天气预报 betekent hier “de weersvoorspelling”. 天气 is “weer” en 预报 is een voorspelling of bericht over wat er zal gebeuren. In een herbruikbaar patroon kan een bron zo worden genoemd: 天气预报说…… — “de weersvoorspelling zegt dat …”. 说 betekent hier “zeggen” en leidt de inhoud van de voorspelling in. Het patroon A说B betekent dat A zegt dat B; B is in dit geval de daaropvolgende gebeurtenis. Voorbeeld: 他说今天很冷。 — “Hij zegt dat het vandaag koud is.” 很快 betekent “binnenkort” of “al gauw”. Het beschrijft hier dat de gebeurtenis op korte termijn wordt verwacht. Voorbeeld: 火车很快就到了。 — “De trein komt binnenkort aan.” 就要……了 is hier een vaste tijdsconstructie voor iets dat op het punt staat te gebeuren: “het gaat binnenkort …” of “het staat te gebeuren”. 就要 staat vóór de gebeurtenis en 了 sluit de constructie erna af. Dit 了 markeert hier een nieuwe, op handen zijnde situatie; het betekent niet simpelweg “verleden tijd”. Voorbeeld: 电影就要开始了。 — “De film gaat zo beginnen.” 下大雨 betekent “hard regenen” of letterlijk “zware regen vallen”. In 下雨 is 下 het werkwoord “vallen” voor regen, terwijl 大 de regenintensiteit aanduidt; samen vormt 下大雨 de gebruikelijke uitdrukking “hard regenen”. Voorbeeld: 外面下大雨。 — “Buiten regent het hard.” Samen betekent 天气预报说 “de weersvoorspelling zegt dat”, gevolgd door de inhoud 很快就要下大雨了: “het binnenkort hard gaat regenen”. De volledige betekenis is dus: “De weersvoorspelling zegt dat het binnenkort hard gaat regenen.”

2. 那你今天穿防水鞋吧。

   Draag dan vandaag waterdichte schoenen.

   那

   dan; in dat geval

   你

   jij

   今天

   vandaag

   穿

   dragen; aantrekken

   防水鞋

   waterdichte schoenen

   吧

   zachte aansporing of suggestie

   Uitgebreide uitleg

   那 verbindt deze zin met wat eraan voorafgaat: “dan” of “in dat geval”. Het maakt hier een gevolgtrekking uit de voorafgaande informatie, niet een verwijzing naar een specifiek voorwerp. Een herbruikbaar patroon is 那 + voorstel of gevolg: 那我们走吧。= “Dan gaan we.” 你 betekent hier “jij” en is het onderwerp van het voorstel. In het Chinees blijft deze vorm hetzelfde als onderwerp bij een man of vrouw; het schriftelijke onderscheid tussen 你 en bijvoorbeeld 她 betreft niet de vorm 你 zelf. 今天 betekent “vandaag”. Tijdsbepalingen staan in het Chinees vaak vóór het werkwoord, zoals hier: 今天 + 穿 = “vandaag dragen/aantrekken”. 穿 betekent in deze zin “dragen” of, vanuit het perspectief van het aantrekken, “aantrekken”. Het wordt gebruikt voor kleding en ook voor schoeisel. De vorm verandert hier niet voor persoon of tijd: 你穿 betekent letterlijk “jij draagt/draagt aan”, waarbij de context bepaalt of het om dragen of aantrekken gaat. Voorbeeld: 我穿外套。= “Ik draag een jas.” 防水鞋 is een zelfstandig naamwoordelijk geheel: “waterdichte schoenen”. 防水 betekent “waterdicht” of “water tegenhouden” en beschrijft het soort schoen; 鞋 betekent “schoen/schoenen”. Het Chinees markeert het meervoud hier niet verplicht, zodat de Nederlandse vertaling “schoenen” de bedoelde soort kan weergeven zonder dat er in de Chinese vorm een afzonderlijk meervoudsteken staat. 吧 verzacht de uiting en maakt er een voorstel of zachte aansporing van. De zin klinkt daardoor als “draag dan vandaag waterdichte schoenen” als advies, niet als een harde opdracht. Het patroon werkwoord + 吧 kan ook bij andere voorstellen staan: 早点休息吧。= “Ga maar vroeg rusten.” Samen vormt 那你今天穿防水鞋吧 de volgorde: “dan” + “jij” + “vandaag” + “draag/aantrek” + “waterdichte schoenen” + een verzachtende voorstelpartikel. De volledige betekenis is dus: “Draag dan vandaag waterdichte schoenen.”

3. 车站附近总是有水洼。

   Bij het station liggen altijd plassen.

   车站

   station

   附近

   in de buurt

   总是

   altijd

   有

   er zijn

   水洼

   plassen

   Uitgebreide uitleg

   车站 betekent hier “station”. Het is een zelfstandig naamwoord; in deze zin maakt 附近 ervan: “in de buurt van het station”. Voorbeeld: 车站很大。 — “Het station is groot.” 附近 betekent “in de buurt” of “nabij”. Het kan na een plaatsnaam staan om het gebied rond die plaats aan te duiden: 学校附近 betekent “in de buurt van de school”. In de vaste zin verwijst 车站附近 dus naar de omgeving van het station. 总是 betekent “altijd” en geeft aan dat iets telkens of steeds het geval is. Het staat hier vóór 有, dus vóór de uitdrukking die het bestaan of aanwezig zijn beschrijft. Voorbeeld: 这里总是很安静。 — “Het is hier altijd rustig.” 有 betekent hier “er zijn” of “zich bevinden”. In een bestaans- of aanwezigheidszin introduceert het wat ergens aanwezig is. Het is niet hetzelfde als alleen een bezitsbetekenis in een zin als 我有时间 — “Ik heb tijd.” Een bruikbaar patroon is plaats + 有 + iets: 桌子上有一本书。 — “Op de tafel ligt een boek.” 水洼 betekent “plas” of “plassen” en is hier het aanwezige ding na 有. Het woord benoemt een plas water op de grond; het aantal wordt in deze zin niet afzonderlijk genoemd. Voorbeeld: 路上有水洼。 — “Er liggen plassen op de weg.” Samen vormt 车站附近 de plaatsaanduiding, 总是 de frequentieaanduiding en 有水洼 de mededeling dat daar plassen aanwezig zijn. De hele zin betekent daarom: “Bij het station liggen altijd plassen.”

4. 你可能还需要为延误多留一点时间。

   Je hebt misschien ook extra tijd nodig voor vertragingen.

   你

   je

   可能

   misschien

   还需要

   ook nodig hebben

   为

   voor

   延误

   vertraging

   多

   extra

   留

   vrijhouden

   一点

   een beetje

   时间

   tijd

   Uitgebreide uitleg

   你 betekent hier “je/jij” en verwijst naar de aangesproken persoon. Het is een persoonlijk voornaamwoord; in deze zin verandert het niet door getal of grammaticaal geslacht. 可能 betekent “misschien” en maakt de uitspraak onzeker. Het staat vóór wat mogelijk is: 可能下雨 betekent bijvoorbeeld “misschien regent het”. Het is hier geen vaste bewering dat extra tijd zeker nodig is. 还需要 combineert 还 (“nog”) met 需要 (“nodig hebben”). Samen geeft het hier weer dat je bovendien of nog extra tijd nodig hebt. 需要 kan ook vóór een zelfstandig naamwoord staan, zoals in 需要帮助 — “hulp nodig hebben”. 为延误 begint met 为, dat hier de reden of omstandigheid introduceert waarvoor je iets voorziet: “voor vertragingen”. 延误 is een zelfstandig naamwoord voor een vertraging, bijvoorbeeld van vervoer of een planning. Het kan ook als werkwoord gebruikt worden in een andere zin: 航班延误了 — “De vlucht is vertraagd.” 多 betekent hier “extra” of “meer dan anders”. Het bepaalt niet op zichzelf een exact aantal. In 多留时间 geeft het aan dat je extra tijd moet reserveren. 留 betekent in deze combinatie “vrijhouden” of “reserveren”. Het basiswoord kan in andere contexten ook “achterlaten” of “blijven” betekenen, maar hier gaat het om tijd beschikbaar houden. Een herbruikbaar voorbeeld is 请留一点时间休息 — “Houd alstublieft wat tijd vrij om te rusten.” 一点 betekent “een beetje” of “een kleine hoeveelheid”. In 一点时间 verzacht het de hoeveelheid; de zin zegt niet hoeveel minuten precies. 一点 kan ook na een adjectief staan, zoals in 快一点 — “iets sneller”. 时间 betekent “tijd”. Het is een zelfstandig naamwoord; samen met 留 vormt het de gebruikelijke betekenis “tijd vrijhouden/reserveren”. De delen worden van links naar rechts samengevoegd als: 你 + 可能 + 还需要 (“je hebt misschien ook/nog nodig”) + 为延误 (“voor vertragingen”) + 多留一点时间 (“een beetje extra tijd vrijhouden”). De volledige betekenis is daarom: “Je hebt misschien ook extra tijd nodig voor vertragingen.”

5. 我应该把笔记本电脑放进防水保护套里吗？

   Moet ik mijn laptop in een waterdichte hoes doen?

   我应该

   zou ik moeten

   把

   markeert het object vóór de handeling

   笔记本电脑

   laptop

   放进

   erin doen

   防水

   waterdicht

   保护套

   beschermhoes

   里

   in

   吗

   maakt er een ja-neevraag van

   Uitgebreide uitleg

   我应该 combineert 我 (“ik”) met 应该 (“moeten” / “horen te”). 应该 is hier een modaal werkwoord dat geschiktheid of advies uitdrukt; het zegt niet op zichzelf dat iets verplicht is. Een bruikbaar patroon is 我应该 + werkwoord ... — “Zou ik ... moeten?” 把 markeert een constructie waarin het object vóór de eigenlijke handeling staat. Het object wordt daarna gekoppeld aan wat ermee gebeurt: 把 + object + werkwoord + resultaat/plaats. In deze zin is 笔记本电脑 het object dat in een bepaalde plaats terechtkomt. 把 betekent hier dus niet zelfstandig “nemen” of “brengen”. 笔记本电脑 betekent “laptop”. Dit is een zelfstandig naamwoord; 笔记本 betekent in andere contexten ook “notitieboek”, maar in deze vaste woordgroep verwijst 笔记本电脑 naar een draagbare computer. 放进 bestaat uit 放 (“zetten”, “leggen” of “doen”) en 进 (“naar binnen”). Samen betekent het hier “ergens in doen” of “naar binnen plaatsen”. Het beschrijft dus zowel de handeling als de richting naar binnen. Voorbeeld: 把书放进包里。 — “Doe het boek in de tas.” 防水 betekent “waterdicht” en beschrijft hier het soort hoes. Het is een beschrijvend woord vóór het zelfstandig naamwoord: 防水保护套 betekent “waterdichte beschermhoes”. 保护套 betekent “beschermhoes” of “beschermend omhulsel”. 保护 betekent “beschermen” en 套 verwijst in deze samenstelling naar een hoes of omhulsel; samen vormt dit één zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 手机有保护套。 — “De telefoon heeft een beschermhoes.” 里 geeft de binnenkant of een plaats binnen iets aan. Na 放进 vormt het met de hoes de plaatsbepaling 防水保护套里: “in de waterdichte beschermhoes”. In het Chinees staat de plaatsbepaling hier na de handeling die de richting naar binnen aangeeft. 吗 staat aan het einde en maakt van de voorafgaande mededelende structuur een ja-neevraag. De vraagvorm is hier dus 我应该 + 把 + object + 放进 + plaats + 吗. Samengevoegd: 我应该 vraagt of de spreker dit hoort te doen; 把笔记本电脑 maakt de laptop het naar voren geplaatste object; 放进防水保护套里 beschrijft dat de laptop in de waterdichte beschermhoes wordt geplaatst; en 吗 maakt er een ja-neevraag van. De volledige betekenis is: “Moet ik mijn laptop in een waterdichte hoes doen?”

6. 把它放在包里，这样它就不会湿。

   Houd hem in je tas, waar hij droog blijft.

   把

   met het object voorop

   它

   het; hem

   放在

   ergens neerzetten of leggen

   包

   tas

   这样

   zo; op die manier

   不会

   zal niet

   湿

   nat

   Uitgebreide uitleg

   把 vormt hier samen met het daaropvolgende object en het werkwoord 放在 een 把-constructie: het object wordt vooropgezet, waarna de zin beschrijft wat ermee gebeurt. Een bruikbaar patroon is 把 + object + werkwoord + plaats/resultaat. In 把它放在包里 staat 它 dus vóór 放在; in de meegegeven context verwijst 它 hier naar de laptop die eerder wordt genoemd. 它 betekent hier ‘het/hem’ en verwijst in deze uiting naar die niet-menselijke laptop. Algemeen is 它 de derde persoon voor een niet-menselijk referent; de vorm verandert niet naar grammaticaal geslacht of naamval. In het Chinees onderscheidt de geschreven vorm 它 dit van 他 ‘hij’ en 她 ‘zij’, maar in de uitspraak klinken deze vormen hetzelfde. 放在 betekent hier ‘ergens neerzetten of leggen’: 放 geeft het plaatsen aan en 在 + plaats geeft de locatie. De basisvorm van het werkwoord is 放; 在 is hier geen deel van de verbuiging van 放, maar markeert de plaats. Het patroon 放在 + plaats is herbruikbaar. Voorbeeld: 把书放在桌子上。— ‘Leg het boek op tafel.’ 包 betekent ‘tas’ of ‘zak’. In 包里 geeft 里 aan dat de locatie aan de binnenkant is: 包里 betekent ‘in de tas’. Het zelfstandig naamwoord 包 blijft in deze zin onveranderd; 里 is het plaatsaanduidende element. 这样 verwijst naar de zojuist beschreven manier of situatie en betekent hier ‘zo’ of ‘op die manier’. Het verbindt de eerste handeling met het gevolg in de tweede helft: ‘doe dat zo, en dan…’ 不会 combineert 不 met 会. Hier betekent 会 niet ‘kunnen’, maar een verwachte toekomstige mogelijkheid; met 不 wordt dat ‘zal niet’ of ‘gaat niet’. In deze context voorspelt 不会 dus dat het volgende gebeuren niet zal plaatsvinden. Het is niet hetzelfde als 没有, dat meestal een niet-gebeurde of niet-aanwezige situatie in het verleden of heden uitdrukt. 湿 betekent ‘nat’ en is hier een beschrijvend woord in de voorspelling ‘niet nat worden’. Het geeft de toestand aan die wordt voorkomen. Voorbeeld: 衣服湿了。— ‘De kleren zijn nat geworden.’ Samen betekent 把它放在包里: ‘houd/leg hem in de tas’. 这样 leidt het gevolg in: 它不会湿, ‘hij zal niet nat worden’ of natuurlijker ‘hij blijft droog’. De volledige uiting betekent daardoor: ‘Houd hem in je tas, waar hij droog blijft.’

7. 那我应该比平时早点出发。

   Dan moet ik eerder vertrekken dan normaal.

   那我

   dan ik

   应该

   moeten; waarschijnlijk zullen

   比平时

   dan normaal

   早点

   eerder

   出发

   vertrekken

   Uitgebreide uitleg

   那我 betekent hier “dan ik”: 那 verwijst naar de zojuist ontstane situatie en betekent in deze combinatie “dan” of “in dat geval”; 我 is de eerste-persoonsvorm “ik”. Samen leidt dit de reactie van de spreker in. Voorbeeld: 那我们走吧。 — “Dan laten we gaan.” 应该 staat vóór de daaropvolgende werkwoordgroep en geeft hier aan wat de spreker als passend of nodig beschouwt: “zou moeten” of, in de vaste vertaling, “moet”. Het kan in andere contexten ook een waarschijnlijkheid uitdrukken, maar die lezing is hier niet de hoofdlezing. Voorbeeld: 你应该早点睡。 — “Je zou eerder moeten gaan slapen.” 比平时 is een vergelijkingsconstructie: 比 markeert waarmee iets wordt vergeleken, en 平时 betekent “normaal gesproken” of “gewoonlijk”. Het betekent hier “dan normaal”, niet “meer dan normaal” als zelfstandige hoeveelheid. Het patroon A 比 B + eigenschap betekent dat A volgens die eigenschap sterker of verder is dan B. Voorbeeld: 今天比平时冷。 — “Vandaag is het kouder dan normaal.” 早点 betekent hier “eerder” of “wat eerder”. Het is gebaseerd op 早, “vroeg”, en maakt duidelijk dat het vertrek vroeger moet plaatsvinden; 点 verzacht de mate en hoeft geen exact tijdsinterval aan te geven. Voorbeeld: 请早点来。 — “Kom alsjeblieft wat eerder.” 出发 is het werkwoord “vertrekken” of “op weg gaan”. Het benoemt het begin van de reis of verplaatsing, niet simpelweg het aankomen op een bestemming. Voorbeeld: 我们八点出发。 — “Wij vertrekken om acht uur.” Samen vormen de delen de betekenis: 那 koppelt de uitspraak aan de situatie, 我应该 geeft aan dat de spreker volgens die situatie iets moet doen, 比平时早点 vergelijkt het tijdstip met het normale tijdstip en 出发 benoemt de handeling. De volledige zin betekent dus: “Dan moet ik eerder vertrekken dan normaal.”

8. 这样路上应该会轻松一些。

   Dan wordt de reis waarschijnlijk minder stressvol.

   这样

   zo; op deze manier

   路上

   onderweg; tijdens de reis

   应该会

   waarschijnlijk zal

   轻松

   ontspannen; minder belastend

   一些

   wat; een beetje

   Uitgebreide uitleg

   这样 betekent hier ‘op die manier’ en verwijst, met de voorafgaande context, naar eerder vertrekken dan normaal. Het is een aanwijzend woord voor de manier waarop iets gebeurt. Een herbruikbaar patroon is: 这样 + beschrijving van het gevolg. 路上 betekent hier ‘onderweg’ of ‘tijdens de reis’. 路 betekent ‘weg’ of ‘route’; 路上 vormt als geheel een plaats- of situeringsuitdrukking met 上 (‘op’). Het verwijst hier naar de reis als periode, niet noodzakelijk naar één specifiek wegdek. 应该会 is een combinatie die een verwachting over de toekomst uitdrukt: ‘waarschijnlijk zal’ of ‘zou naar verwachting’. 应该 draagt hier de verwachting, terwijl 会 de toekomstige of verwachte gebeurtenis markeert. Dit is niet hetzelfde als een vast bevel; in een andere context kan 应该 ook ‘horen te’ of ‘moeten’ betekenen. Voorbeeld: 他应该会到。— ‘Hij zal waarschijnlijk komen.’ 轻松 betekent hier ‘minder belastend’ of ‘meer ontspannen’. Het beschrijft een toestand of ervaring en verandert in deze zin niet naar persoon of tijd. Het staat hier in een vergelijking met de eerdere situatie: de reis zal minder stressvol aanvoelen. Het tegengestelde is in geschikte context 紧张 (‘gespannen’) of 累 (‘vermoeiend’), maar die woorden zijn geen alternatieve vertaling van 轻松 in deze zin. 一些 maakt 轻松 minder absoluut: ‘een beetje’ of ‘enigszins’. In deze positie geeft 一些 een kleine mate aan. Het is hier geen zelfstandige teluitdrukking; samen met 轻松 vormt het de betekenis ‘wat/minder belastend’. Een herbruikbaar patroon is: adjectief + 一些, bijvoorbeeld 安静一些 — ‘wat rustiger’. Samen betekent 这样路上应该会轻松一些: ‘Dan wordt de reis waarschijnlijk wat minder stressvol.’ 这样 koppelt het verwachte gevolg aan de vooraf genoemde manier van handelen, 路上 situeert dat gevolg tijdens de reis, en 应该会 + 轻松一些 zegt dat de spreker verwacht dat die ervaring enigszins lichter zal zijn.