Plannen voor een hete dag | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 今天会非常热。

   Het wordt vandaag echt heel warm.

   今天

   vandaag

   会

   zal; zal waarschijnlijk

   非常

   heel erg

   热

   warm; heet

   Uitgebreide uitleg

   今天 betekent hier “vandaag”. Het is een tijdsbepaling en staat vooraan: 今天 + ... = “vandaag ...”. Voorbeeld: 今天下雨。 = “Vandaag regent het.” 会 drukt hier een verwachting of voorspelling uit: “zal waarschijnlijk”. Het staat vóór de beschrijving die volgt. Het is niet hetzelfde als een handeling die iemand bewust uitvoert; de combinatie 会 + werkwoord of beschrijving kan aangeven dat iets vermoedelijk zal gebeuren of zo zal zijn. Voorbeeld: 明天会下雨。 = “Morgen zal het waarschijnlijk regenen.” 非常 versterkt het woord erna en betekent “heel erg”. Het is een graadwoord; hier versterkt het 热, niet 今天 of 会. Voorbeeld: 这杯水非常热。 = “Dit glas water is heel heet.” 热 betekent hier “warm/heet” en beschrijft de temperatuur. In het Chinees kan dit soort beschrijvend woord rechtstreeks als gezegde staan, zonder een apart werkwoord dat overeenkomt met Nederlands “zijn”. De vorm 热 verandert hier niet voor persoon of getal. Voorbeeld: 夏天很热。 = “De zomer is warm.” Samen vormen de delen 今天 + 会 + 非常 + 热: “Vandaag zal het heel warm worden.” De Nederlandse vaste vertaling “Het wordt vandaag echt heel warm” geeft dezelfde verwachting over de temperatuur weer; 非常 levert daarbij de sterke graad “heel” en 热 de temperatuurbeoordeling. De zin is een neutrale voorspelling over vandaag.

2. 我们别在一天中最热的时候走路吧。

   Laten we tijdens het heetste deel van de dag niet wandelen.

   我们别

   laten we niet …

   在 … 的时候

   tijdens …

   一天

   een dag

   最热

   het heetst

   走路

   wandelen

   吧

   verzachtende voorsteltoon

   Uitgebreide uitleg

   我们别 combineert 我们 (“wij/we”) met 别, een ontkenning die in een voorstel betekent: “laten we niet …”. 别 staat vóór de handeling en is hier geen gewone ontkenning van een vastgesteld feit. Het patroon 我们别 + werkwoord is bruikbaar voor een gezamenlijk voorstel om iets niet te doen. Voorbeeld: 我们别等。 — “Laten we niet wachten.” 在 … 的时候 markeert het tijdstip of de periode waarin iets gebeurt. 在 introduceert de tijdsomstandigheid; 的时候 maakt van de voorafgaande bepaling “het moment/de periode dat …”. In deze zin staan die twee delen rond 一天中最热: 在一天中最热的时候 betekent “tijdens het heetste deel van de dag”. Voorbeeld: 在下雨的时候，我们不出去。 — “Wanneer het regent, gaan we niet naar buiten.” 一天 betekent hier binnen 一天中 “een dag/de dag” als tijdseenheid waarbinnen iets wordt gelokaliseerd. 天 kan ook zelfstandig “dag” betekenen; samen met 一 vormt het een uitdrukking voor één dag of een dag als geheel. Hier bepaalt 中 de relatie: 一天中 betekent “binnen de dag” of “van de dag”, niet noodzakelijk een duur van precies één dag. Voorbeeld: 一天中什么时候最安静？ — “Wanneer is het op de dag het rustigst?” 最热 betekent hier “het heetst”. 热 is het basiswoord “heet/warm”, en 最 maakt de overtreffende trap: 热 → 更热 (“heter”) → 最热 (“het heetst”). Door 一天中 wordt de vergelijking hier beperkt tot momenten binnen de dag; 最 is dus niet alleen een algemene bewering dat het warm is. Voorbeeld: 中午最热。 — “'s Middags is het het heetst.” 走路 betekent “lopen/wandelen”. Het is hier een gebruikelijke verbale combinatie voor de handeling van lopen; de betekenis moet niet worden opgevat als een losse optelsom waarbij 路 zelfstandig de grammaticale rol van een pad specificeert. In deze zin is 走路 de handeling die het voorstel met 别 ontkent. Voorbeeld: 我们喜欢走路。 — “Wij wandelen graag.” 吧 staat aan het einde en verzacht de uiting tot een voorstel. Het verandert de handeling niet in een verleden- of toekomstreeks vorm; de gezamenlijke voorsteltoon komt vooral uit de combinatie 我们别 … 吧. Samen ontstaat de structuur 我们别 + 在 + tijdsbepaling + 的时候 + 走路 + 吧: “Laten we tijdens het heetste deel van de dag niet wandelen.” De vertaling behoudt zowel het gezamenlijke voorstel (我们 … 吧) als de ontkenning (别) en plaatst de handeling 走路 in de periode 一天中最热的时候.

3. 我们出发前，我会涂防晒霜。

   Ik doe zonnebrandcrème op voordat we weggaan.

   我们

   wij

   出发前

   voordat we vertrekken

   我会

   ik zal / ik ga

   涂

   aanbrengen

   防晒霜

   zonnebrandcrème

   Uitgebreide uitleg

   我们 betekent hier ‘wij/ons’: de spreker rekent zichzelf en minstens één andere persoon tot de groep. In het Chinees verandert deze vorm niet naar geslacht of grammaticaal getal. 我 betekent alleen ‘ik’; het verschil tussen 我 en 我们 is dus of er anderen worden meegerekend. Voorbeeld: 我们走。 — ‘Wij gaan.’ 出发前 betekent ‘voordat we vertrekken’. 出发 is het werkwoord ‘vertrekken’ of ‘op weg gaan’; 前 betekent hier ‘ervoor/voordat’. Het patroon werkwoord + 前 plaatst een handeling vóór de genoemde gebeurtenis: 吃饭前洗手。 — ‘Was je handen voordat je eet.’ In deze zin maakt 出发前 duidelijk dat het aanbrengen eerder gebeurt dan het vertrek. 我会 bestaat uit 我 (‘ik’) en 会, dat hier een toekomstige of verwachte handeling uitdrukt: ‘ik zal/ga’. 会 kan in andere contexten ook een vaardigheid aangeven, maar in deze zin gaat het om wat de spreker zal doen. Voorbeeld: 明天我会来。 — ‘Morgen kom ik.’ 涂 betekent hier ‘aanbrengen’ of ‘opdoen’, vooral van een crème of andere substantie op een oppervlak. De vorm is niet gemarkeerd voor persoon of tijd; 我会 geeft in deze zin de spreker en de toekomstige bedoeling aan. Voorbeeld: 她涂护手霜。 — ‘Zij doet handcrème op.’ 防晒霜 betekent ‘zonnebrandcrème’ of ‘zonnecrème’: het product dat je op de huid aanbrengt om je tegen de zon te beschermen. 霜 is het deel dat ‘crème’ aanduidt; de volledige vorm moet als het productwoord worden geleerd. Voorbeeld: 出门前涂防晒霜。 — ‘Doe zonnebrandcrème op voordat je naar buiten gaat.’ Samen vormt 我们出发前 de tijdsbepaling ‘voordat wij vertrekken’. Daarna geeft 我会涂防晒霜 aan wat de spreker op dat moment zal doen: zonnebrandcrème aanbrengen. De volledige betekenis is dus: ‘Voordat we vertrekken, doe ik zonnebrandcrème op.’

4. 你也尽量待在阴凉处。

   Blijf ook zo veel mogelijk in de schaduw.

   你

   jij

   也

   ook

   尽量

   zo veel mogelijk

   待在

   verblijven in

   阴凉处

   schaduwrijke plek

   Uitgebreide uitleg

   你 betekent hier “jij” en is de tweede persoon enkelvoud. Het woord verandert niet volgens geslacht. Voor een groep gebruikt het Chinees 你们 (“jullie”); dat is een andere vorm. 也 betekent “ook”. Het staat gewoonlijk vóór het werkwoordelijke deel dat het herhaalde of aanvullende element uitdrukt. In deze zin voegt het dit advies toe aan de eerdere informatie over zonnebrandcrème. 尽量 betekent “zo veel mogelijk” en drukt een inspanning binnen de beschikbare mogelijkheden uit. Het is geen absoluut bevel dat het doel zeker wordt bereikt. Een bruikbaar patroon is 尽量 + werkwoordelijk deel, bijvoorbeeld: 尽量早点睡。 — “Probeer zo vroeg mogelijk te slapen.” 待在 betekent hier “in ... blijven/verblijven”. 待 is het werkwoord “blijven” of “verblijven”; 在 leidt de plaats aan waar iemand verblijft. Samen vormen ze een veelgebruikt plaatselijk patroon: 待在 + plaats. 阴凉处 betekent “een schaduwrijke of koele plek”. 阴凉 beschrijft een plek die tegen direct zonlicht beschermd en daardoor koeler is; 处 betekent “plek” of “plaats”. Het gaat hier dus om de plaatsaanduiding na 待在, niet om een afzonderlijk werkwoord. Samen is de structuur 你 + 也 + 尽量 + 待在 + 阴凉处: “Blijf jij ook zo veel mogelijk op een schaduwrijke plek.” Natuurlijk vertaald: “Blijf ook zo veel mogelijk in de schaduw.” De zin geeft de aangesprokene een advies of verzoek om daar te blijven.

5. 这么热，我可能很快会脱水。

   In deze hitte kan ik snel uitdrogen.

   这么热

   zo heet

   我

   ik

   可能

   misschien

   很快

   snel; binnenkort

   会

   zal; kan gebeuren

   脱水

   uitdrogen

   Uitgebreide uitleg

   这么热 betekent hier “zo heet”. 这么 geeft een hoge mate aan: “zo” of “dermate”; 热 betekent “heet”. Samen beschrijft dit de hete situatie die als aanleiding wordt genoemd. Voorbeeld: 今天这么冷。 — “Vandaag is het zo koud.” 我 is het persoonlijke voornaamwoord “ik” en is hier het onderwerp. Chinese persoonlijke voornaamwoorden veranderen niet naar geslacht of naamval; 我 blijft in deze rol dus dezelfde vorm. 可能 betekent hier “misschien” of “mogelijk”. Het maakt duidelijk dat de gebeurtenis niet als zeker wordt voorgesteld. Voorbeeld: 他可能迟到。 — “Hij komt misschien te laat.” 很快 betekent hier “snel” of “binnen korte tijd”. 很 versterkt in deze combinatie 快, dat “snel” betekent. Voorbeeld: 我很快回来。 — “Ik kom snel terug.” 会 staat vóór het werkwoord en geeft hier een toekomstige of verwachte gebeurtenis aan; afhankelijk van de context kan het als “zal” of “kan gebeuren” worden weergegeven. In 可能会 combineren onzekerheid (可能) en deze toekomstige verwachting (会): samen betekent dit natuurlijk “zou kunnen” of “kan”. 会 draagt niet zelf de betekenis “snel”; die komt van 很快. 脱水 betekent hier “uitdrogen” of “gedehydrateerd raken”: het beschrijft de toestand die de spreker mogelijk bereikt. In deze zin werkt 脱水 als werkwoordelijk element. Het is niet nodig om 水 hier als een los object van een gewone zin te lezen; 脱水 vormt als geheel de relevante uitdrukking voor dehydratie. De zin bouwt op als 这么热 — “zo heet”, 我 — “ik”, 可能会 — “kan/zou kunnen”, 很快 — “snel”, en 脱水 — “uitdrogen”. Het geheel betekent: “In deze hitte kan ik snel uitdrogen.” De spreker presenteert uitdroging als een mogelijke toekomstige uitkomst in de hete situatie, niet als een zekerheid.

6. 带上水，经常喝水。

   Neem water mee en drink vaak.

   带上

   meenemen

   水

   water

   经常

   vaak

   喝

   drinken

   Uitgebreide uitleg

   带上 betekent hier “meenemen”. 带 is de basisvorm voor “meenemen” of “brengen”; 上 voegt in deze combinatie het idee toe dat je iets met je meeneemt. Samen vormt 带上 + voorwerp een bruikbaar patroon voor een aansporing of opdracht. Voorbeeld: 带上伞。 — “Neem een paraplu mee.” 水 betekent hier “water”. Het is een zelfstandig naamwoord en kan rechtstreeks na het werkwoord staan: 带上水 — “water meenemen”. Voorbeeld: 我带上水。 — “Ik neem water mee.” 经常 betekent “vaak” en is een bijwoord van frequentie. Het staat hier vóór het werkwoord 喝, zodat het de handeling “drinken” beschrijft. Voorbeeld: 他经常喝茶。 — “Hij drinkt vaak thee.” 喝 betekent “drinken”. De vorm verandert hier niet om persoon of getal aan te geven; de context en eventuele andere woorden maken duidelijk wie drinkt en wanneer. Voorbeeld: 请喝水。 — “Drink alsjeblieft water.” De twee delen zijn 带上水 en 经常喝水: eerst wordt gezegd dat je water moet meenemen, daarna dat je vaak water moet drinken. Samen vormen ze de aansporing: “Neem water mee en drink vaak.”

7. 等凉快一点的时候，我们再去公园吧。

   Laten we later naar het park gaan als het koeler is.

   等

   wachten tot

   凉快一点

   iets koeler

   的时候

   wanneer; als

   我们

   wij; ons

   再

   later; daarna

   去

   gaan

   公园

   park

   吧

   laten we; voorstel

   Uitgebreide uitleg

   等 betekent als zelfstandig werkwoord “wachten”. In deze zin staat het vóór een situatie en werkt het samen met 的时候 in de betekenis “wachten tot/wanneer ...”; het introduceert dus het moment waarop de volgende handeling plaatsvindt. Het betekent hier niet simpelweg “tegen de tijd dat” wanneer het los van de rest wordt gelezen. 凉快一点 betekent hier “iets koeler”. 凉快 beschrijft aangename koelte of minder warmte, en 一点 maakt de mate kleiner: “een beetje”. 凉快 krijgt hier geen aparte verbogen vorm voor “koeler”. Voorbeeld: 今天比昨天凉快一点。 — “Vandaag is het iets koeler dan gisteren.” 的时候 maakt de voorafgaande situatie tot een tijdsbepaling: “wanneer” of “als”. In combinatie met 等 ontstaat hier de betekenis “wachten tot/wanneer het wat koeler is”. Voorbeeld: 你有时间的时候，给我打电话。 — “Bel me wanneer je tijd hebt.” 我们 betekent “wij/ons” en is de vorm voor de eerste persoon meervoud. Chinees heeft hier geen aparte naamvalsvorm; in deze zin is 我们 het onderwerp van 去. 再 betekent hier “later” of “daarna”. Het plaatst 去公园 na het moment waarop het wat koeler is. In andere contexten kan 再 ook “opnieuw” betekenen, maar dat is hier niet de bedoelde lezing. Voorbeeld: 吃完饭再走。 — “Ga weg nadat je gegeten hebt.” 去 betekent “gaan”. Deze vorm verandert niet naar persoon of tijd; de tijdsrelatie wordt hier onder andere door 再 en de context duidelijk. Voorbeeld: 我们去学校。 — “Wij gaan naar school.” 公园 betekent “park”. Na 去 vormt het de bestemming: 去公园 betekent “naar het park gaan”. Voorbeeld: 他们去公园。 — “Zij gaan naar het park.” 吧 staat aan het einde en maakt van de zin een voorstel met de strekking “laten we ...”. Het verzacht de aansporing en is geen onderdeel van 去. Samen vormt 等凉快一点的时候 de tijdsconstructie “als het wat koeler is” of “wacht tot het wat koeler is”. 我们再去公园 betekent “gaan wij later naar het park”; de slotpartikel 吧 maakt daarvan een voorstel. De volledige betekenis is: “Laten we later naar het park gaan als het koeler is.”

8. 那样会更安全，也更舒服。

   Dat is veiliger en comfortabeler.

   那样

   zo; op die manier

   会

   zal; zou

   更安全

   veiliger

   也

   ook

   更舒服

   comfortabeler

   Uitgebreide uitleg

   那样 betekent hier “op die manier” of “zo”. Het verwijst naar een manier van handelen of een eerder genoemde optie; de zin specificeert niet zelfstandig precies waarnaar het verwijst. Het patroon 这样 “op deze manier” tegenover 那样 “op die manier” is bruikbaar. 会 staat vóór het adjectivische predicaat en geeft hier een verwacht gevolg weer: “zal” of, afhankelijk van de context, “zou”. Het is dus niet zelf het woord voor “veilig” of “comfortabel”; het markeert dat de beschreven eigenschappen zullen optreden. Bijvoorbeeld: 这样会更方便。 — “Zo zal het handiger zijn.” 更安全 betekent “veiliger”. 更 maakt een vergelijking: 安全 betekent “veilig”, en 更安全 betekent “veiliger” of “nog veiliger”. De vergelijking hoeft niet uitdrukkelijk te zeggen waarmee iets wordt vergeleken; dat kan uit de situatie blijken. Het adjectief met de vergrotende betekenis is 安全, niet een zelfstandig naamwoord ernaast. 也 betekent “ook” en voegt dit tweede punt toe aan het eerste. Het verbindt hier de eigenschap “comfortabeler” met de al genoemde eigenschap “veiliger”. 更舒服 betekent “comfortabeler” of “aangenamer”. 舒服 is hier het adjectief “comfortabel/aangenaam”; met 更 wordt het “comfortabeler”. Bijvoorbeeld: 坐这里会更舒服。 — “Hier zitten zal comfortabeler zijn.” Samen vormen de delen: 那样 “op die manier” + 会 “zal” + 更安全 “veiliger” + 也 “ook” + 更舒服 “comfortabeler”. De volledige betekenis is daarom: “Op die manier zal het veiliger en ook comfortabeler zijn.”