Het weer controleren voor vertrek | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 你能在我们出发前查看天气应用吗？

   Kun je de weerapp controleren voordat we vertrekken?

   你能

   kun je

   在

   in; op (tijdstip)

   我们

   we; ons

   出发

   vertrekken

   前

   ervoor; vóór

   查看

   controleren; bekijken

   天气应用

   weerapp

   吗

   maakt er een vraag van

   Uitgebreide uitleg

   你能 betekent hier “kun je?”: 你 is het persoonlijk voornaamwoord voor de aangesprokene en 能 is een modaal werkwoord voor kunnen of in staat zijn. 能 staat vóór de handeling die mogelijk wordt gemaakt. Bijvoorbeeld: 你能帮我吗？ — “Kun je me helpen?” 在 staat hier aan het begin van de tijdsbepaling 在我们出发前. In deze constructie markeert het de tijdscontext; 前 geeft vervolgens aan dat die context vóór het vertrek ligt. Samen betekent 在我们出发前 “voordat we vertrekken”. 我们 betekent “wij/we”. Deze vorm verwijst naar de spreker samen met minstens één andere persoon; uit deze zin alleen volgt niet of de aangesprokene erbij hoort. 出发 is het werkwoord “vertrekken”. Het is een vaste tweekarakterige werkwoordsvorm en verandert hier niet naar persoon of meervoud. Bijvoorbeeld: 我们明天出发。 — “Wij vertrekken morgen.” 前 betekent in een tijdsuitdrukking “ervoor” of “vóór”. Na een werkwoordelijke bepaling maakt het een tijdsgrens: 出发前 betekent “vóór het vertrekken”. Het staat dus ná 出发, niet ervoor. Dit is anders dan 出发后, met 后 in de betekenis “erna” of “na het vertrek”. 查看 betekent “controleren” of “bekijken”, met de nadruk op iets doelgericht nakijken. Het is het werkwoord dat volgt op de modale vorm 能. Bijvoorbeeld: 请查看信息。 — “Controleer de informatie alstublieft.” 天气应用 is een samenstelling: 天气 betekent “weer” en 应用 betekent “applicatie/app”. Samen betekent het “weerapp”. Het zelfstandig naamwoord staat hier als object na 查看: de weerapp is wat gecontroleerd wordt. 吗 is een vraagpartikel aan het einde van een mededelende zin. Het maakt van de voorafgaande bewering een ja-neevraag; het draagt zelf geen zelfstandige inhoud zoals “kunnen” of “voordat”. Samen vormen 你能 + 在我们出发前 + 查看天气应用 + 吗 de vraag “Kun je de weerapp controleren voordat we vertrekken?” De volledige betekenis is dus: “Kun je de weerapp controleren voordat we vertrekken?”

2. 上面说有可能下雨。

   Er staat dat er een kans op regen is.

   上面说

   hierboven staat

   有可能

   mogelijk zijn

   下雨

   regenen

   Uitgebreide uitleg

   上面说 betekent hier dat de eerdergenoemde of hierboven weergegeven informatie iets vermeldt: “hierboven staat dat …”. 上面 betekent letterlijk “bovenop/hierboven” en 说 is het werkwoord “zeggen” of, bij tekst/informatie, “vermelden”. In deze zin gaat het om wat er in de tekst of informatie staat, niet noodzakelijk om een persoon die letterlijk spreekt. 有可能 drukt mogelijkheid uit: “er is een kans dat …” of “het is mogelijk dat …”. 有 betekent hier “er is/heeft” en 可能 betekent “mogelijk” of “mogelijkheid”. Het patroon 有可能 + werkwoordelijke uitdrukking is herbruikbaar, bijvoorbeeld: 有可能迟到。 — “Het is mogelijk dat [iemand] te laat komt.” 下雨 is de vaste werkwoordelijke uitdrukking “regenen”: 下 betekent in deze combinatie niet simpelweg “naar beneden gaan”, maar vormt samen met 雨 de betekenis “regen valt”. 雨 is “regen”. Voor een andere weersituatie kan bijvoorbeeld 下雪 “sneeuwen” betekenen; dat is een nieuw voorbeeld van hetzelfde soort patroon. Samen betekent 上面说 + 有可能 + 下雨: “Hierboven staat dat er een kans is dat het regent.” De Chinese zin geeft dus aan dat de vermelde informatie regen als een mogelijkheid presenteert.

3. 天空看起来已经阴了。

   De lucht ziet er al bewolkt uit.

   天空

   de lucht; de hemel

   看起来

   eruitzien; lijken

   已经

   al

   阴

   bewolkt

   Uitgebreide uitleg

   天空 betekent hier “de lucht” of “de hemel”: het is het zelfstandig naamwoord voor de lucht boven ons. Het kan in andere zinnen ook als onderwerp dienen, bijvoorbeeld: 天空很蓝。 — “De lucht is erg blauw.” 看起来 betekent letterlijk dat iets er op een bepaalde manier uitziet en wordt gebruikt voor een indruk of waarneming. Een bruikbaar patroon is 看起来 + beschrijving, zoals in: 他看起来很累。 — “Hij ziet er erg moe uit.” Het beschrijvende deel volgt dus op 看起来. 已经 betekent “al” en geeft aan dat een toestand of gebeurtenis vóór het relevante moment bereikt is. Het zegt op zichzelf niet hoeveel tijd daarvoor verstreken is. Voorbeeld: 我已经吃饭了。 — “Ik heb al gegeten.” 阴 beschrijft hier de toestand van de lucht: die is bewolkt of betrokken. Het betekent in deze zin niet dat het noodzakelijkerwijs regent. Als nuttig contrast betekent 晴 “zonnig” of “helder”; 阴 en 晴 zijn dus tegengestelde weerbeschrijvingen. Voorbeeld: 今天是阴天。 — “Vandaag is het bewolkt.” Samen vormt 天空看起来已经阴了 de structuur “de lucht ziet er al bewolkt uit”. 看起来 markeert de waargenomen indruk, 已经 geeft aan dat de bewolkte toestand inmiddels is ingetreden, en het slotwoord 了 markeert hier een verandering of nieuwe toestand. De vaste vertaling is daarom: “De lucht ziet er al bewolkt uit.”

4. 今天晚上气温也会下降。

   De temperatuur zal vanavond ook dalen.

   今天晚上

   vanavond

   气温

   temperatuur

   也

   ook

   会

   zal

   下降

   dalen

   Uitgebreide uitleg

   今天晚上 betekent hier “vanavond”. 今天 betekent “vandaag” en 晚上 “avond”; samen vormt dit een tijdsbepaling. De Chinese volgorde is vaak tijd + onderwerp + werkwoord, zoals in 今天晚上我学习。 — “Vanavond studeer ik.” 气温 betekent “luchttemperatuur” of “temperatuur van de lucht”. Het is specifieker dan 温度, dat algemener “temperatuur” betekent en bijvoorbeeld ook de temperatuur van water of een voorwerp kan aanduiden. In deze zin is 气温 het onderwerp: de luchttemperatuur is wat daalt. 也 betekent “ook”. Het voegt deze mededeling toe aan iets anders dat al relevant is, zonder zelf aan te geven wat dat andere precies is. De plaats vóór 会 blijft behouden in een voorbeeld als 明天也会下雨。 — “Morgen zal het ook regenen.” 会 staat hier vóór het werkwoord en geeft aan dat de gebeurtenis in de toekomst verwacht wordt: “zal”. 会 kan in andere contexten ook een waarschijnlijkheid of een aangeleerde vaardigheid uitdrukken, maar in deze zin ondersteunt het de toekomstige lezing van de vertaling. Chinese werkwoorden veranderen hier niet van vorm voor persoon of enkelvoud/meervoud: 会下降 blijft dezelfde vorm bij verschillende onderwerpen. 下降 betekent “dalen” of “afnemen”, hier over een temperatuur die lager wordt. Het is een werkwoord en verandert in deze zin niet van vorm voor tijd of persoon. Het bruikbare tegenstellingpaar is 下降 “dalen” tegenover 上升 “stijgen”. Bijvoorbeeld: 气温正在下降。 — “De temperatuur is aan het dalen.” Samen geeft 今天晚上 气温 也 会 下降 de betekenis: “Vanavond zal de temperatuur ook dalen.” 今天晚上 bepaalt wanneer dit gebeurt, 气温 is wat verandert, 也 voegt de mededeling toe, 会 markeert de verwachte toekomstige gebeurtenis en 下降 benoemt de verandering zelf.

5. 我应该带一件薄外套吗？

   Zal ik een lichte jas meenemen?

   我

   ik

   应该

   zou moeten

   带

   meenemen

   一件

   één kledingstuk

   薄

   licht

   外套

   jas

   吗

   vraagpartikel

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”. Dit is de eerste persoon enkelvoud. Het blijft dezelfde vorm als onderwerp; het zegt op zichzelf niets over geslacht. Voorbeeld: 我喜欢茶。— “Ik houd van thee.” 应该 drukt hier uit dat iets raadzaam of te verwachten is: “zou moeten”. Het staat vóór de handeling en kan in een vraag zoals deze twijfel of advies zoeken uitdrukken. Het is niet hetzelfde als 要, dat vaak “willen” of “zullen” betekent. 带 betekent hier iets meenemen. Het is een werkwoord dat geen vervoeging naar persoon of getal krijgt; 我带, 你带 en 他带 gebruiken allemaal 带. Voorbeeld: 我带伞。— “Ik neem een paraplu mee.” 一件 betekent hier “één kledingstuk”. 一 geeft het aantal aan en 件 is het passende classificerende woord voor onder andere kledingstukken. In het Chinees staat zo'n classificerend woord tussen een getal en het zelfstandig naamwoord. In deze zin specificeert 一件 dus één jas als kledingstuk. 薄 beschrijft hier de jas als dun of licht van materiaal. Het staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het beschrijft. De vergelijking kan worden uitgedrukt met 更薄 (“dunner”); 薄 zelf is de gewone vorm, niet de vergelijkende vorm. 外套 betekent “jas” of “buitenjas”. Het is een zelfstandig naamwoord. Samen met 薄 vormt het 薄外套: “lichte/dunne jas”. Voorbeeld: 这是一件外套。— “Dit is een jas.” 吗 is een partikel aan het einde van een mededelende zin dat er een ja-neevraag van maakt. Het draagt geen zelfstandige woordbetekenis en wordt niet vervoegd. De vraagstructuur kan worden hergebruikt als 主语 + 谓语 + 吗？, bijvoorbeeld 你带伞吗？— “Neem je een paraplu mee?” Samen vormt 我应该带一件薄外套吗？ de vraag: “Zal ik een lichte jas meenemen?” 我 is degene die de handeling uitvoert, 应该 geeft het advies- of overwegingsaspect aan, en 带一件薄外套 betekent “één lichte jas meenemen”. Het slotpartikel 吗 maakt van die volledige mededeling een ja-neevraag.

6. 带一件薄外套和一把小伞会有帮助。

   Een lichte jas en een kleine paraplu zouden helpen.

   带

   meenemen; bij zich hebben

   一件

   één kledingstuk

   薄

   dun; licht

   外套

   jas

   和

   en

   一把

   één exemplaar met deze classifier

   小

   klein

   伞

   paraplu

   会有帮助

   zou helpen

   Uitgebreide uitleg

   带 betekent hier iets meenemen of bij zich hebben. De vorm is niet specifiek een verleden tijd; de context maakt duidelijk dat het om meenemen gaat. Voorbeeld: 带伞。 — Neem een paraplu mee. 一件 bestaat uit 一 (“één”) en de maatclassifier 件, die vaak bij kleding en andere geschikte voorwerpen wordt gebruikt. Hier telt het één jas als één kledingstuk. De classifier hoort dus bij 外套, niet bij 薄. 薄 beschrijft hier de jas als dun of licht van materiaal. De basisvorm is al 薄; het woord krijgt in deze zin geen aparte verbuiging. Voorbeeld: 这件衣服很薄。 — Dit kledingstuk is erg dun. 外套 betekent jas of buitenkleding. Samen vormen 薄外套 de woordgroep “lichte/dunne jas”: 薄 beschrijft 外套. 和 verbindt twee gelijkwaardige delen: 一件薄外套 en 一把小伞. Het betekent hier “en”, niet “of”. 一把 gebruikt 把 als classifier voor onder andere voorwerpen die men vastpakt of hanteert, zoals een paraplu. In deze zin telt 一把小伞 dus één kleine paraplu; 把 is niet zelf het woord voor “paraplu”. 小 betekent hier klein en beschrijft 伞. Het woord verandert in deze zin niet van vorm. Voorbeeld: 一把小伞 — een kleine paraplu. 伞 betekent paraplu. De volledige nominale groep 一把小伞 betekent “één kleine paraplu”. 会有帮助 is een combinatie van 会 en 有帮助. 会 geeft hier een verwachte of mogelijke uitkomst aan, weergegeven als “zou”; 有帮助 betekent “helpen” of letterlijk “hulp bieden”. Het onderwerp van deze uitkomst is wat eerder in de zin genoemd wordt, namelijk het meenemen van de twee voorwerpen. Samen ontstaat de structuur 带 + [voorwerp 1] + 和 + [voorwerp 2] + 会有帮助: “Het meenemen van [voorwerp 1] en [voorwerp 2] zou helpen.” De twee voorwerpen zijn hier 一件薄外套 en 一把小伞, zodat de volledige betekenis is: “Een lichte jas en een kleine paraplu meenemen zou helpen.”

7. 那我可以把它们都放进包里。

   Dan kan ik ze allebei in mijn tas doen.

   那

   dan

   我

   ik

   可以

   kan

   把它们

   ze …

   都

   allemaal

   放进

   erin doen

   包里

   in de tas

   Uitgebreide uitleg

   那 betekent hier ‘dan’ en verwijst naar de situatie die al genoemd is: nadat de jas en paraplu zijn genoemd, volgt een voorstel of gevolg. Het is dus geen aanwijzend woord als ‘die’ in deze zin. Een herbruikbaar patroon is: 那 + gevolg of reactie, bijvoorbeeld 那我们走吧。= ‘Dan gaan we.’ 我 betekent ‘ik’. Dit is de vorm voor de spreker als onderwerp. Een bruikbaar contrast is 我 = ‘ik’ tegenover 你 = ‘jij’; de vorm 我 verandert niet omdat de spreker mannelijk of vrouwelijk is. 可以 betekent hier ‘kunnen’ in de betekenis dat iets mogelijk of toegestaan is. Het staat vóór de handeling en vormt met het onderwerp 我 de combinatie 我可以 = ‘ik kan’. Het verschilt bijvoorbeeld van 会, dat vaak gaat over een aangeleerde vaardigheid of een verwachte toekomstige handeling. Voorbeeld: 我可以进去。= ‘Ik kan naar binnen.’ 把它们 is een constructie met 把 en het voornaamwoord 它们. 它们 betekent ‘ze’ voor meerdere niet-menselijke zaken; in deze context verwijst het, volgens de vaste vertaling en de voorafgaande zin, naar de twee genoemde voorwerpen. 把 zet het direct betrokken object vóór de daaropvolgende handeling, zodat duidelijk wordt wat ermee gebeurt. Het patroon is: onderwerp + 把 + object + handeling/resultaat. Voorbeeld: 我把书放在桌上。= ‘Ik leg het boek op tafel.’ 都 betekent ‘allemaal’ en krijgt in deze context de betekenis ‘allebei’, omdat het om de twee genoemde voorwerpen gaat. Het maakt duidelijk dat de handeling op de volledige groep van voorwerpen slaat, niet slechts op één ervan. In een zin over meer dan twee zaken kan 都 eveneens ‘allemaal’ betekenen. 放进 betekent ‘erin doen’ of ‘naar binnen plaatsen’. 放 draagt de handeling ‘plaatsen’ en 进 geeft de richting naar binnen aan; samen beschrijven ze het resultaat dat iets in een ruimte terechtkomt. 放 kan ook zonder 进 gewoon ‘plaatsen’ betekenen, terwijl 进 de naar-binnen-richting specificeert. Voorbeeld: 把衣服放进箱子里。= ‘Doe de kleren in de koffer.’ 包里 betekent ‘in de tas’. 包 betekent ‘tas’ en 里 betekent ‘binnenkant/in’. Deze combinatie geeft de plaats aan waar de voorwerpen terechtkomen. Het patroon zelfstandig naamwoord + 里 is herbruikbaar, bijvoorbeeld 房间里 = ‘in de kamer’. Samen bestaat de zin uit 那 ‘dan’, 我 ‘ik’, 可以 ‘kan’, de 把-constructie met 它们 als object, 都 ‘allebei/allemaal’, 放进 ‘naar binnen doen’ en 包里 ‘in de tas’. De betekenis is: ‘Dan kan ik ze allebei in mijn tas doen.’ De Chinese volgorde maakt eerst duidelijk welke voorwerpen worden behandeld en beschrijft daarna de handeling en de bestemming.

8. 这样应付下雨和凉一点的晚上应该够了。

   Dat zou genoeg moeten zijn voor de regen en de koelere avond.

   这样

   zo; op deze manier

   应付

   het aankunnen; het hoofd bieden aan

   下雨

   regen; regenen

   和

   en

   凉一点的

   iets koelere

   晚上

   avond

   应该

   zou moeten

   够了

   genoeg zijn; voldoende zijn

   Uitgebreide uitleg

   这样 betekent hier “zo” of “op deze manier”: het verwijst naar de zojuist bedoelde manier of samenstelling. Het is een aanwijzend woord voor een manier of toestand, niet automatisch een verwijzing naar één specifiek zelfstandig naamwoord. 应付 betekent hier “het aankunnen” of “het hoofd bieden aan”. Het is een werkwoord voor omgaan met een situatie of moeilijkheid. Bijvoorbeeld: 他能应付这个问题。 — “Hij kan dit probleem aan.” 下雨 betekent “regenen” en bestaat hier uit 下 (“vallen”, bij neerslag) en 雨 (“regen”). Als geheel beschrijft het regenachtig weer. Bijvoorbeeld: 明天下雨。 — “Morgen regent het.” 和 verbindt de twee zaken die volgen: 下雨 en 凉一点的晚上. Het betekent hier eenvoudig “en”. 凉一点的 beschrijft 晚上: 凉 betekent “koel” en 一点 maakt de mate zachter: “een beetje koeler” of “iets koeler”. 的 maakt van de voorafgaande beschrijving een bepaling vóór het zelfstandig naamwoord. Het patroon is beschrijving + 的 + zelfstandig naamwoord, zoals in 安静的房间 — “een rustige kamer”. 晚上 betekent “avond” of “’s avonds”. In deze zin is het het zelfstandig naamwoord dat door 凉一点的 wordt beschreven: een avond die iets koeler is. 应该 staat vóór het werkwoordelijke deel en geeft hier de verwachting of inschatting “zou moeten”. Het drukt in deze context geen harde zekerheid uit. Bijvoorbeeld: 这样应该可以。 — “Zo zou het moeten kunnen.” 够了 betekent hier “voldoende zijn” of “genoeg zijn”. 够 betekent “voldoende zijn”; 了 is hier een zinseindpartikel dat benadrukt dat de toestand van voldoende zijn geldt of nu bereikt wordt. Het hoeft niet op zichzelf te betekenen dat een handeling is voltooid. Bijvoorbeeld: 这些水够了。 — “Deze hoeveelheid water is genoeg.” Samen vormt de zin het patroon 这样 + 应付 + doel + 应该 + 够了: “Zo zou het voldoende moeten zijn om met de regen en de iets koelere avond om te gaan.” Het onderwerp van 够了 is niet als afzonderlijk woord genoemd; 这样 verwijst naar de eerder bedoelde manier of uitrusting. De vaste Nederlandse vertaling geeft daarom weer: “Dat zou genoeg moeten zijn voor de regen en de koelere avond.”