Kleding kiezen bij wisselvallig weer | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 这周天气一直在变化。

   Het weer blijft deze week veranderen.

   这周

   deze week

   天气

   het weer

   一直

   steeds; voortdurend

   在变化

   aan het veranderen

   Uitgebreide uitleg

   这周 betekent hier “deze week”. 这 betekent “deze/dit” en wijst in deze tijdsaanduiding naar de huidige week; 周 betekent “week”. Het patroon 这 + tijdseenheid is herbruikbaar, bijvoorbeeld 这天 = “op deze dag”. 天气 betekent “het weer”. Dit is een zelfstandig naamwoord: 天 betekent hier niet los “dag”, maar maakt samen met 气 het woord voor weersomstandigheden. Een bruikbaar contrast is 天气好 = “het weer is goed” en 天气不好 = “het weer is niet goed”. 一直 geeft aan dat iets onafgebroken of gedurende de hele relevante periode doorgaat: hier “steeds/voortdurend”. Het bepaalt dus de duur van het proces, niet de manier waarop het weer verandert. Voorbeeld: 他一直在学习。 = “Hij is voortdurend aan het studeren.” 在变化 bestaat uit 在 plus 变化. In deze combinatie markeert 在 dat de handeling of verandering op dat moment gaande is. 变化 betekent “veranderen” of “een verandering ondergaan”; het is hier de werkwoordelijke kern. Het patroon 在 + werkwoord beschrijft een lopend proces, bijvoorbeeld 天气在变冷。 = “Het wordt kouder.” 在 is hier dus geen Nederlandse voorzetselvertaling zoals “in”. Samen vormen de delen 这周 + 天气 + 一直 + 在变化: “Deze week blijft het weer veranderen.” De tijdsaanduiding staat voorop, 天气 is het onderwerp, en 一直在变化 beschrijft een verandering die gedurende die week aanhoudt. De zin zegt daarmee dat het weer deze week voortdurend verandert; hij specificeert niet precies welke veranderingen optreden.

2. 穿几层衣服，白天可以随时加衣服或脱衣服。

   Draag meerdere lagen, zodat je die overdag kunt aanpassen.

   穿

   dragen; aantrekken

   几层

   meerdere lagen

   衣服

   kleding

   白天

   overdag

   可以随时

   kan op elk moment

   加

   toevoegen; extra aantrekken

   脱

   uittrekken

   Uitgebreide uitleg

   穿 betekent hier “dragen/aantrekken” en staat aan het begin van een aanbeveling: “draag …”. Het is de werkwoordsvorm die in deze context geen zichtbare persoons- of tijdsuitgang heeft. Als zelfstandig voorbeeld: 穿外套。 — “Trek een jas aan.” 几层 betekent hier “meerdere lagen”. 几 vraagt in andere contexten vaak naar een klein of onbekend aantal, maar in deze zin geeft het samen met 层 het praktische advies om kleding in meerdere lagen te dragen. 层 is de maat- of classificator voor lagen. Voorbeeld: 穿两层衣服。 — “Draag twee lagen kleding.” 衣服 betekent “kleding” en is het zelfstandig naamwoord waar 几层 naar verwijst. In 穿几层衣服 gaat het dus om meerdere kledinglagen, niet om één specifiek kledingstuk. 白天 betekent “overdag”: 白 is “wit” in andere gebruiken, maar in deze vaste tijdsaanduiding betekent het geheel “overdag”. Voorbeeld: 白天很暖和。 — “Overdag is het warm.” 可以随时 combineert 可以 (“kunnen/mogen”) met 随时 (“op elk moment”). Samen betekent het hier dat de handeling op ieder moment overdag mogelijk is. 随时 drukt flexibiliteit uit, niet een vast tijdstip. Voorbeeld: 你可以随时休息。 — “Je kunt op elk moment rusten.” 加 betekent hier “toevoegen”: bij kleding gaat het om een extra laag aantrekken. Het kan dus in deze context natuurlijk als “extra aantrekken” worden weergegeven. Voorbeeld: 冷了就加一件衣服。 — “Als het koud wordt, trek dan een kledingstuk extra aan.” 脱 betekent “uittrekken”, hier met kleding als weggelaten of aansluitend begrepen voorwerp. Het is het tegenovergestelde van 穿 in deze kledingbetekenis. Voorbeeld: 热了就脱外套。 — “Als het warm wordt, trek dan je jas uit.” De zin begint met het advies 穿几层衣服: draag meerdere lagen kleding. Daarna geeft 白天 het tijdskader aan. 可以随时 zegt dat er overdag op elk moment flexibiliteit is, en 加衣服或脱衣服 noemt de twee mogelijkheden: kleding toevoegen of kleding uittrekken. 或 verbindt die alternatieven. Samen betekent de zin: “Draag meerdere lagen, zodat je die overdag kunt aanpassen.”

3. 我也要带一件暖和的外套吗？

   Zal ik ook een warme jas meenemen?

   我也

   ik ook

   要

   zullen; van plan zijn

   带

   meenemen

   一件

   één kledingstuk

   暖和的

   warm

   外套

   jas

   吗

   vraagpartikel

   Uitgebreide uitleg

   我也 betekent hier “ik ook”. 我 is het eerste-persoonspronomen “ik”; 也 voegt de betekenis “ook” toe. Samen maakt dit duidelijk dat de spreker zichzelf toevoegt aan een al besproken handeling. Een bruikbaar patroon is 我也 + werkwoord: 我也去。 = “Ik ga ook.” 要 geeft hier aan wat de spreker van plan is of wat volgens de situatie nodig kan zijn: “zal …?” of “moet …?”. In deze vraag staat het vóór 带, dus 要带 betekent “zullen/moeten meenemen” in plaats van een reeds voltooide handeling. De vorm 要 verandert hier niet voor persoon of getal. Bijvoorbeeld: 你要带伞吗？ = “Neem jij een paraplu mee?” 带 is het werkwoord “meenemen” in deze context. Het blijft in het Chinees onveranderd voor tijd en persoon; 要 geeft hier de toekomstige of voorgenomen betekenis. Bijvoorbeeld: 我带书。 = “Ik neem een boek mee.” 一件 bestaat uit 一 “één” en de maatclassificator 件. 件 wordt gebruikt voor bepaalde afzonderlijke voorwerpen, waaronder kledingstukken. Hier telt 一件 dus één kledingstuk; het zegt niet hoeveel jassen iemand in het algemeen bezit. Het patroon 一件 + kledingstuk is herbruikbaar, bijvoorbeeld 一件衬衫 = “één overhemd”. 暖和的 betekent hier “warm” en beschrijft het volgende zelfstandig naamwoord. 暖和 is de beschrijvende vorm “warm”; 的 verbindt die beschrijving met 外套. De volledige vorm 暖和的外套 betekent dus “een warme jas”. Bijvoorbeeld: 暖和的衣服 = “warme kleding”. 外套 betekent “jas” of “buitenjas”. Het is het zelfstandig naamwoord dat door 暖和的 wordt beschreven en na 一件 staat. In 一件暖和的外套 vormt het de kern van de nominale groep: “één warme jas”. 吗 is een vraagpartikel dat aan het einde van een mededelende zin staat en er een ja-neevraag van maakt. Het verandert de woordvolgorde niet. Zonder 吗 zou 我也要带一件暖和的外套 een mededeling zijn: “Ik zal ook een warme jas meenemen.” Met 吗 wordt het: “Zal ik ook een warme jas meenemen?” De hele opbouw is 我也 + 要 + 带 + 一件 + 暖和的 + 外套 + 吗: “Ik ook, zal ik één warm kledingstuk, namelijk een jas, meenemen?” Natuurlijk vertaald betekent dit: “Zal ik ook een warme jas meenemen?”

4. 早上带一件暖和的外套。

   Neem er een mee voor de ochtend.

   早上

   's ochtends

   带

   meenemen

   一件

   één kledingstuk

   暖和的

   warm

   外套

   jas

   Uitgebreide uitleg

   早上 betekent hier “'s ochtends” en noemt het tijdstip. Het kan vooraan staan om de tijd van de handeling aan te geven: 早上见 betekent bijvoorbeeld “Tot morgenochtend” of, afhankelijk van de context, “We zien elkaar 's ochtends”. 带 betekent in deze zin “meenemen”: iets met je meenemen naar een andere plaats. Hetzelfde woord kan ook “dragen” of “bij zich hebben” betekenen; de precieze lezing komt uit de context. Voorbeeld: 带伞。 — “Neem een paraplu mee.” 一件 bestaat uit 一 (“één”) en de maatclassifier 件. 件 wordt onder andere gebruikt voor kledingstukken en sommige andere afzonderlijke voorwerpen. Het getal staat dus niet los van het zelfstandig naamwoord, maar vormt samen met de classifier een telgroep. Voorbeeld: 两件衣服 — “twee kledingstukken.” 暖和的 betekent hier “warme”. 暖和 is een beschrijvend woord voor aangename warmte; 的 maakt de voorafgaande beschrijving tot een bepaling bij het daaropvolgende zelfstandig naamwoord. Het is dus 暖和 dat de warmte uitdrukt, niet 外套. Voorbeeld: 暖和的房间 — “een warme kamer.” 外套 betekent “jas” of “bovenjas”: een kledingstuk dat je over andere kleding draagt. In 一件暖和的外套 staat het als zelfstandig naamwoord na de maatgroep en de beschrijving. Voorbeeld: 这件外套很暖和。 — “Deze jas is erg warm.” Samen vormen de delen 早上 + 带 + 一件暖和的外套 de instructie: “Neem 's ochtends een warme jas mee.” Het Chinees laat het onderwerp in deze zin weg; in deze context is de aangesprokene degene die de jas moet meenemen. De vorm 带 is hier niet zichtbaar vervoegd voor persoon of tijd. De telgroep noemt één jas, terwijl de Nederlandse vaste vertaling dat aantal niet letterlijk uitdrukt.

5. 天气变暖后，你可以把它带在身边。

   Draag hem later bij je als het warmer wordt.

   天气

   het weer

   变暖

   warmer worden

   后

   na; daarna

   你可以

   je kunt

   它

   hem

   带在身边

   bij je dragen

   Uitgebreide uitleg

   天气 betekent hier “het weer”. Het is het onderwerp van 变暖: samen betekent 天气变暖 “het weer wordt warmer”. 天气 is een zelfstandig naamwoord; bijvoorbeeld 天气很好 betekent “het weer is goed”. 变暖 betekent “warmer worden”. 变 drukt een verandering uit en 暖 betekent “warm”; samen beschrijven ze een overgang naar een warmere toestand. Dit is dus niet alleen de beschrijving van een toestand waarin iets warm is. Bijvoorbeeld: 天气变暖了 betekent “het weer is warmer geworden”. 后 betekent “na” of “daarna” en volgt hier op de gebeurtenis 天气变暖. Het patroon gebeurtenis + 后 betekent “nadat die gebeurtenis heeft plaatsgevonden”. Bijvoorbeeld: 吃饭后休息 betekent “na het eten rusten”. 你可以 bestaat uit 你 (“je/jij”) en 可以 (“kunnen; mogen”). 可以 staat vóór de daaropvolgende handeling en drukt hier uit dat die handeling mogelijk of toegestaan is; het is geen verleden- of toekomende vervoeging. Bijvoorbeeld: 你可以坐这里 betekent “je kunt hier zitten”. 它 betekent hier “hem”, overeenkomstig de vaste vertaling. Het is de gebruikelijke Chinese vorm voor een niet-persoonlijk referent, zoals een voorwerp. De vorm zelf markeert geen meervoud. 带在身边 betekent “bij je dragen”. 带 is hier het werkwoord “meenemen” of “bij zich dragen”; 在身边 geeft aan dat iets bij iemands zijde of bij die persoon blijft. Bijvoorbeeld: 我把钥匙带在身边 betekent “Ik draag de sleutels bij me”. In 把它带在身边 staat 把 vóór het voorwerp 它 en vóór de handeling. Het patroon 把 + voorwerp + handeling maakt duidelijk wat er met dat voorwerp gebeurt. Hier is dat: het voorwerp bij je dragen. De volledige opbouw is 天气变暖后 (“nadat het weer warmer is geworden”) + 你可以 (“je kunt”) + 把它带在身边 (“het bij je dragen”). Samen betekent de zin: “Draag hem later bij je als het warmer wordt.”

6. 我还需要一双走路舒服的鞋。

   Ik heb ook schoenen nodig waarin ik makkelijk kan lopen.

   我

   ik

   还

   ook

   需要

   nodig hebben

   一双

   een paar

   走路

   lopen

   舒服

   comfortabel

   鞋

   schoenen

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik” en is het onderwerp. Het is de eerste persoon enkelvoud; de vorm verandert niet naar gelang van de rol die het in de zin heeft. Voorbeeld: 我需要鞋。 — “Ik heb schoenen nodig.” 还 geeft hier “ook” aan: naast iets anders is dit eveneens nodig. In deze betekenis staat het vóór het werkwoordelijke deel 需要一双.... Het kan in andere zinnen ook “nog” betekenen, maar die betekenis past hier niet bij de vaste vertaling. 需要 betekent “nodig hebben”. De vorm is niet gemarkeerd voor persoon of aantal; 我需要 betekent “ik heb nodig”, terwijl bijvoorbeeld 他需要 “hij heeft nodig” kan betekenen. Voorbeeld: 我需要水。 — “Ik heb water nodig.” 一双 is de combinatie van 一 “één” en 双, een maatwoord voor twee bij elkaar horende voorwerpen, zoals schoenen. In deze zin gaat het dus concreet om één paar. Voorbeeld: 一双袜子 — “één paar sokken.” Het maatwoord hoort bij het zelfstandig naamwoord dat erop volgt, hier 鞋. 走路 betekent “lopen” of letterlijk “zich lopend verplaatsen”. Het is een werkwoordelijke combinatie die hier beschrijft waarvoor de schoenen comfortabel zijn. Voorbeeld: 我喜欢走路。 — “Ik wandel graag.” 舒服 betekent hier “comfortabel” of “aangenaam”. In 走路舒服 beschrijft het hoe het lopen aanvoelt; het is dus niet rechtstreeks een eigenschap die los van de activiteit aan de schoenen wordt toegekend. Met 的 wordt de hele beschrijving 走路舒服 vóór het zelfstandig naamwoord geplaatst: 走路舒服的鞋 betekent “schoenen waarin je comfortabel kunt lopen”. 鞋 betekent “schoenen” en is hier het zelfstandig naamwoord dat door 一双 wordt geteld en door 走路舒服的 wordt beschreven. Het meervoud wordt in deze vorm niet apart gemarkeerd; 一双鞋 maakt door het maatwoord duidelijk dat het om één paar gaat. Voorbeeld: 这双鞋很轻。 — “Dit paar schoenen is licht.” Samen is de structuur: 我 + 还 + 需要 + 一双 + 走路舒服的 + 鞋. 我还需要 geeft “ik heb ook nodig”; 一双鞋 geeft één paar schoenen; en 走路舒服的 beperkt welke schoenen bedoeld zijn, namelijk schoenen die comfortabel zijn om in te lopen. De hele zin betekent daarom: “Ik heb ook schoenen nodig waarin ik makkelijk kan lopen.”

7. 选择一双轻便的鞋，鞋底抓地力要好，以防路面湿滑。

   Kies een licht paar schoenen met goede grip voor het geval de paden nat zijn.

   选择

   kiezen

   一双

   een paar

   轻便的

   licht en gemakkelijk te dragen

   鞋

   schoenen

   鞋底抓地力

   grip van de zool

   要好

   moet goed zijn

   以防

   voor het geval dat

   路面湿滑

   het wegdek is nat en glad

   Uitgebreide uitleg

   选择 betekent hier “kiezen”. Het is de ongemarkeerde werkwoordsvorm; in deze zin geeft de context van een instructie de opdracht “kies”. Een bruikbaar patroon is 选择 + zelfstandig naamwoord: 选择合适的鞋。 — “Kies geschikte schoenen.” 一双 is de combinatie van het telwoord 一 en het classificerende woord 双, dat bij paren wordt gebruikt. Samen betekent dit hier “één paar”; 双 past bij schoenen omdat die normaal als paar worden bedoeld. Bijvoorbeeld: 我买了一双鞋。 — “Ik heb een paar schoenen gekocht.” 轻便的 betekent hier “licht en gemakkelijk te dragen”. 轻便 is een beschrijvend woord en 的 verbindt het met het zelfstandig naamwoord dat erop volgt: 轻便的鞋 betekent “lichte, gemakkelijk te dragen schoenen”. Dit is niet hetzelfde als alleen 轻 in de betekenis “licht van gewicht”; 轻便 benadrukt ook praktisch gemak. 鞋 betekent “schoen” of, in deze context met 一双, “schoenen als paar”. Het is het hoofdzelfstandig naamwoord van de eerste nominale woordgroep. Bijvoorbeeld: 这双鞋很舒服。 — “Deze schoenen zitten erg comfortabel.” 鞋底抓地力 is een samengestelde nominale uitdrukking: 鞋底 betekent “zool” en 抓地力 betekent “grip op de ondergrond”. Samen betekent de uitdrukking “de grip van de zool”. De uitdrukking benoemt dus niet de schoenen als geheel, maar een eigenschap van hun zolen. 要好 geeft aan dat iets goed moet zijn of goed hoort te zijn. In deze zin is de vereiste eigenschap dat de grip goed is: 鞋底抓地力要好 — “de grip van de zolen moet goed zijn”. 要 drukt hier een vereiste uit; het betekent niet dat de grip al noodzakelijkerwijs feitelijk goed is. 以防 leidt een voorzorgsreden in: “voor het geval dat” of “om te voorkomen dat”. Het verbindt de keuze van de schoenen met een mogelijke omstandigheid waartegen men zich wil beschermen. Bijvoorbeeld: 带上外套，以防下雨。 — “Neem een jas mee voor het geval het regent.” 路面湿滑 beschrijft de toestand van het wegdek: 路面 is “wegdek” en 湿滑 betekent “nat en glad”. 湿滑 beschrijft hier één gecombineerde toestand; het is niet nodig om het als twee afzonderlijke werkwoorden te lezen. Bijvoorbeeld: 路面湿滑，小心走。 — “Het wegdek is nat en glad; loop voorzichtig.” Samen vormt 选择一双轻便的鞋 de instructie om een licht, gemakkelijk te dragen paar schoenen te kiezen. Daarna specificeert 鞋底抓地力要好 welke eigenschap vereist is, en 以防路面湿滑 geeft de voorzorgsomstandigheid: kies zulke schoenen voor het geval het wegdek nat en glad is. De volledige betekenis is daarom: “Kies een licht paar schoenen met goede grip voor het geval de paden nat zijn.”

8. 如果下午暖和起来，这样应该就行。

   Dat zou moeten werken als het 's middags warmer wordt.

   如果

   als

   下午

   's middags

   暖和起来

   warmer worden

   这样

   zo; op deze manier

   应该

   zou moeten

   就行

   dan is het goed; dat werkt

   Uitgebreide uitleg

   如果 introduceert de voorwaarde: “als …”. Het staat hier aan het begin van de voorwaardelijke bijzin. Een bruikbaar patroon is 如果 A，B = “als A, dan B”. Voorbeeld: 如果下雨，我们就不走。 = “Als het regent, gaan we niet.” 下午 betekent hier “’s middags” en geeft het tijdstip van de volgende gebeurtenis aan. Het is een tijdsbepaling; het zegt niet op zichzelf hoe laat precies. 暖和起来 betekent hier “warmer worden”. 暖和 beschrijft een aangename warmte; 起来 laat zien dat die toestand begint of zich ontwikkelt. Samen gaat het dus om een verandering naar warmer weer, niet alleen om de toestand “warm zijn”. Voorbeeld: 天气暖和起来了。 = “Het weer wordt warmer.” 这样 verwijst hier naar de eerder beschreven manier of toestand en betekent “zo” of “op deze manier”. Het koppelt die situatie aan de beoordeling die volgt. In een nieuw voorbeeld kan 这样做就行。 betekenen: “Zo doen is goed genoeg.” 应该 drukt hier een verwachting of voorzichtige inschatting uit: “zou moeten”. Het is een modaal werkwoord en maakt de uitspraak minder stellig dan een eenvoudige zekerheid. Het kan vóór de daaropvolgende uitdrukking staan: 应该可以 = “zou moeten kunnen”. 就行 betekent samen “dan is het goed” of “dan werkt het”. 行 betekent in deze gebruikswijze dat iets voldoet of mogelijk is; 就 verbindt dat resultaat met de voorwaarde en benadrukt dat dit voldoende is. Het is dus geen losse vertaling van alleen “gaan”. Voorbeeld: 带一把伞就行。 = “Het is goed genoeg om één paraplu mee te nemen.” Samen heeft de zin de vorm 如果 A，B: 如果下午暖和起来 is de voorwaarde “als het ’s middags warmer wordt”, en 这样应该就行 is het verwachte resultaat “dan zou dit zo moeten werken”. De volledige betekenis is: “Dat zou moeten werken als het ’s middags warmer wordt.”

9. 这样你就可以带着外套，不会觉得很沉。

   Dan kun je de jas meenemen zonder dat hij zwaar aanvoelt.

   这样

   zo; op deze manier

   你就可以

   dan kun je

   带着

   meenemen; bij je hebben

   外套

   jas

   不会觉得

   niet het gevoel hebben

   很沉

   erg zwaar

   Uitgebreide uitleg

   这样 betekent hier “zo” of “op deze manier”: het verwijst naar de voorgestelde manier uit de vorige zin. Het is een demonstratief bijwoord; het benoemt hier geen zelfstandig naamwoord. 你就可以 bestaat uit 你 “jij”, 就 “dan/zo” en 可以 “kunnen”. Samen geeft het weer dat jij onder deze omstandigheden iets kunt doen. 可以 drukt mogelijkheid of toestemming uit; in deze zin gaat het om mogelijkheid. 就 verbindt de voorwaarde of aanpak met het gevolg: “dan kun je”. 带着 betekent hier “meenemen” of “bij je hebben”. De basisvorm is 带 “meenemen; dragen”, en 着 laat zien dat de toestand of handeling voortduurt. Daardoor gaat het niet alleen om het moment waarop je de jas oppakt, maar om het bij je hebben ervan. Voorbeeld: 他带着伞。 — “Hij heeft een paraplu bij zich.” 外套 betekent “jas” of “buitenjas”. Het is een zelfstandig naamwoord. 外 betekent hier “buiten-” en 套 maakt in dit woord deel uit van de vaste benaming; je hoeft 套 hier niet als een afzonderlijk werkwoord te analyseren. 不会觉得 betekent “zal/zult niet het gevoel hebben”. 会 kan een toekomstige of verwachte gebeurtenis aangeven; met 不 wordt dat “niet zullen”. 觉得 betekent “vinden” of “aanvoelen”; hier gaat het om een lichamelijke indruk, niet om een mening. In combinatie voorspelt 不会觉得 dus dat de aangesprokene iets niet als zodanig zal ervaren. 很沉 betekent “erg zwaar”. 沉 is hier een beschrijvend woord voor iets dat zwaar aanvoelt; 很 versterkt de beschrijving. In het Chinees staat 很 vaak vóór een beschrijvend woord in een eenvoudige beschrijving, ook wanneer het Nederlands niet noodzakelijk “erg” zegt. Voorbeeld: 这个箱子很沉。 — “Deze koffer is erg zwaar.” De delen worden achter elkaar opgebouwd: 这样 (“op deze manier”) + 你就可以 (“dan kun je”) + 带着外套 (“de jas bij je hebben”) + 不会觉得很沉 (“zonder dat die zwaar aanvoelt”). De volledige betekenis is: “Dan kun je de jas meenemen zonder dat hij zwaar aanvoelt.” De zin beschrijft dus een manier waarop het meenemen van de jas mogelijk is en koppelt daaraan de verwachte ervaring.