Een kookles volgen | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 社区中心有一堂烹饪课。

   Er is een kookles in het buurthuis.

   社区中心

   buurthuis

   有

   er is

   一堂

   één les; een les

   烹饪课

   kookles

   Uitgebreide uitleg

   社区中心 betekent hier “buurthuis” of “gemeenschapscentrum”. 社区 betekent “gemeenschap” of “wijk” en 中心 “centrum”; samen vormen ze een zelfstandig naamwoord voor een plaats. 有 betekent in deze zin “er is”. In een bestaanszin staat het na een plaatsaanduiding en vóór wat daar aanwezig is. Het patroon is plaats + 有 + iets, bijvoorbeeld 房间里有一张桌子 = “Er staat een tafel in de kamer.” In andere contexten kan 有 ook “hebben” betekenen, maar dat is niet de betekenis in deze zin. 一堂 betekent hier “één les” of natuurlijker in het Nederlands “een les”. 一 is het telwoord “één” en 堂 is het maatwoord voor een les of onderwijsbijeenkomst. Het patroon 一堂课 betekent “één les”. In deze zin vormt 一堂 samen met het volgende zelfstandige naamwoord de hoeveelheid van de kookles; het Nederlandse “een” hoeft die hoeveelheid niet altijd letterlijk als telwoord weer te geven. 烹饪课 betekent “kookles”. 烹饪 betekent “koken” of “kook-” in deze samenstelling, en 课 betekent “les”. Samen duiden ze een les aan die met koken te maken heeft. Voorbeeld: 英语课 betekent “Engelsles”; dit is een nieuw oefenvoorbeeld, geen extra informatie uit de gegeven zin. De delen worden gecombineerd als 社区中心 + 有 + 一堂 + 烹饪课: “In het buurthuis is één kookles.” Natuurlijk Nederlands maakt daarvan: “Er is een kookles in het buurthuis.”

2. 他们会教你做什么菜？

   Wat voor gerechten leren ze je maken?

   他们

   zij

   会

   zullen; waarschijnlijk

   教

   onderwijzen; leren aan

   你

   je/jij

   做

   maken; bereiden

   什么菜

   wat voor gerechten

   Uitgebreide uitleg

   他们 betekent hier “zij”: een meervoudige derde-persoonsverwijzing naar de mensen die in de vraag als lerende partij worden voorgesteld. De aangeleverde context zegt niet precies wie dat zijn, dus het is niet nodig om ze aan een specifieke groep te koppelen. 他 en 她 zijn doorgaans enkelvoudige vormen voor respectievelijk “hij” en “zij”; Chinees gebruikt zulke vormen niet als verplichte grammaticale geslachtsmarkering voor alle naamwoorden. Voorbeeld: 他们教中文。 — “Zij geven Chinese les.” 会 staat vóór 教 en geeft hier aan dat het onderwijzen verwacht of gepland is; in deze context past dat bij “zullen leren”. De vorm kan in andere contexten ook “kunnen” betekenen, vooral voor een aangeleerde vaardigheid. Voorbeeld: 她会做饭。 — “Zij kan koken.” 教 betekent hier “onderwijzen” of “iemand iets leren”. In het patroon A 教 B ... is A degene die onderwijst en B degene die iets leert. In 他们会教你 zijn 他们 dus de onderwijzende partij en 你 de lerende partij. Voorbeeld: 老师教学生做饭。 — “De docent leert de leerlingen koken.” 你 betekent “je” of “jij” en is hier degene aan wie iets wordt geleerd. Deze vorm verandert niet voor geslacht; voor “jullie” staat doorgaans 你们. Voorbeeld: 我教你。 — “Ik leer het je.” 做 betekent hier “maken” of, bij eten, “bereiden”. Het is de basisvorm van het werkwoord. In deze vorm markeert het Chinees de tijd niet met een persoonsuitgang; de verwachte toekomstige betekenis komt vooral uit 会 en de context. Voorbeeld: 我做饭。 — “Ik kook.” 什么菜 vraagt naar de gerechten die bereid worden, met de betekenis “wat voor gerechten”. 什么 is het vraagwoord “wat/welke”, en 菜 betekent hier “gerecht” of “gerechten”. Samen vormt deze groep het object binnen 做: de vraag gaat over wat je leert te bereiden. Voorbeeld: 你做什么菜？ — “Welk gerecht maak je?” De betekenisvolle volgorde is 他们 会 教 你 做 什么菜？: 他们 onderwijst 你 in 做什么菜, dus in het bereiden van wat voor gerechten. Samen betekent de zin natuurlijk: “Wat voor gerechten leren ze je maken?” De context over de kookles ondersteunt dat de gevraagde gerechten de gerechten zijn die daar worden onderwezen.

3. 简单的意大利面菜肴和基本酱汁。

   Eenvoudige pastagerechten en eenvoudige sauzen.

   简单的

   eenvoudig

   意大利面

   pasta

   菜肴

   gerecht

   和

   en

   基本

   basis-; elementair

   酱汁

   saus

   Uitgebreide uitleg

   简单的 betekent hier “eenvoudig” en staat vóór het zelfstandig naamwoord 意大利面菜肴. In het Chinees markeert 的 vaak een bepalende beschrijving: patroon beschrijving + 的 + zelfstandig naamwoord. 简单 is de basisvorm “eenvoudig”; 简单的菜 betekent “een eenvoudig gerecht”. 意大利面 betekent “pasta” en specificeert hier het soort 菜肴: samen betekent 意大利面菜肴 “pastagerechten”. 菜肴 betekent “gerecht” of “gerechten”. Het is een zelfstandig naamwoord. In het Chinees verandert deze vorm niet voor enkelvoud en meervoud; het meervoud blijkt hier uit de Nederlandse vertaling, niet uit een aparte meervoudsvorm in 菜肴 zelf. 和 verbindt twee gelijkwaardige delen. Het betekent “en” en staat tussen 意大利面菜肴 en 基本酱汁. 基本 betekent hier “basis-” of “elementair”. Het is niet precies hetzelfde als 简单: 简单 benadrukt dat iets niet ingewikkeld is, terwijl 基本 benadrukt dat iets tot de basis behoort. In de vaste vertaling is 基本酱汁 natuurlijk weergegeven als “eenvoudige sauzen”; 基本 betekent niet in elke context automatisch “eenvoudig”. 酱汁 betekent “saus” of “sauzen”. Net als 菜肴 heeft dit zelfstandig naamwoord hier geen aparte vorm voor enkelvoud of meervoud. Voorbeeld: 番茄酱汁 betekent “tomatensaus”; 番茄 specificeert het soort saus. Samen vormen 简单的意大利面菜肴 en 基本酱汁 twee door 和 verbonden naamwoordgroepen: “eenvoudige pastagerechten en eenvoudige sauzen”. De uiting is een opsomming zonder werkwoord.

4. 这门课适合初学者吗？

   Is de les geschikt voor beginners?

   这

   deze

   课

   les; cursus

   适合

   geschikt zijn voor

   初学者

   beginner

   吗

   vraagpartikel

   Uitgebreide uitleg

   这 betekent hier “deze” en wijst samen met 课 naar de les die in de vertaling wordt bedoeld. Het is een aanwijzend woord; het verandert niet naar geslacht of meervoud zoals Nederlandse aanwijzende woorden soms doen. Een herbruikbaar patroon is 这 + zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld 这本书 = “dit boek”. 课 betekent hier “les” of “cursus”. In 这门课 staat 门 als maatwoord voor een cursus of vak; het is dus niet zelf het woord voor “les”. De combinatie 这门课 betekent “deze les/deze cursus”. 适合 betekent “geschikt zijn voor” en verbindt iets met de persoon of groep waarvoor het geschikt is. In deze zin is 这门课 datgene wat geschikt kan zijn en 初学者 de bedoelde groep. Een bruikbaar patroon is A 适合 B, bijvoorbeeld 这本书适合孩子 = “Dit boek is geschikt voor kinderen.” 初学者 betekent “beginner” of “beginnende leerling”. Het verwijst hier naar mensen die aan het begin van hun leerproces staan. 初学 betekent “beginnen met leren” en 者 maakt daarvan een aanduiding voor een persoon; leer zulke woorddelen hier als onderdeel van het bestaande woord, niet als een losse Nederlandse grammaticale regel. Een vergelijkbaar voorbeeld is 这门课适合成人 = “Deze cursus is geschikt voor volwassenen.” 吗 staat aan het einde en maakt van de voorafgaande mededeling een algemene ja-neevraag. Zonder 吗 zou 这门课适合初学者 een mededeling zijn: “Deze cursus is geschikt voor beginners.” Samen vormen 这门课适合初学者吗？ de vraag “Is deze les geschikt voor beginners?” De vorm is herbruikbaar als 这 + [maatwoord + zelfstandig naamwoord] + 适合 + [persoon of groep] + 吗？, waarbij 吗 de hele zin als ja-neevraag markeert.

5. 这门课从基本步骤开始。

   De les begint met de basisstappen.

   这

   deze

   课

   les

   从

   met; vanaf

   基本

   basis-; fundamenteel

   步骤

   stappen

   开始

   beginnen

   Uitgebreide uitleg

   这 betekent hier “deze” en staat vóór 课 om de bedoelde les aan te wijzen. Deze vorm verandert in het Chinees niet voor getal of grammaticaal geslacht. Een bruikbaar patroon is 这 + zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld: 这本书 — “dit boek”. 课 betekent hier “les”. Het kan in andere contexten ook naar een cursus of een lesonderdeel verwijzen, maar de vaste vertaling maakt hier “les” de bedoelde betekenis. In 这门课 staat het met het maatwoord 门: 这 + 门 + 课 betekent “deze les”. 从 geeft het beginpunt aan en betekent hier natuurlijk “met” in de combinatie 从 A 开始. Dat patroon betekent “met A beginnen”, letterlijker “vanaf A beginnen”. 基本 betekent hier “basis-” of “fundamenteel” en beschrijft het daaropvolgende zelfstandig naamwoord 步骤. Een vergelijkbaar voorbeeld is 基本知识 — “basiskennis”. 步骤 betekent “stappen” of “uit te voeren onderdelen”. Het woord krijgt hier geen aparte meervoudsuitgang; 基本步骤 wordt door de context vertaald als “de basisstappen”. 开始 is het werkwoord “beginnen”. In deze zin staat het na het onderwerp en vormt het met 从基本步骤 de betekenis “begint met de basisstappen”. Het Chinees markeert de tegenwoordige tijd hier niet met een aparte werkwoordsuitgang. Een vergelijkbaar voorbeeld is 课程从第一课开始。 — “De cursus begint met les één.” Samen is 这门课从基本步骤开始。 opgebouwd als: 这门课 “deze les” + 从基本步骤 “met de basisstappen” + 开始 “begint”. De volledige betekenis is: “De les begint met de basisstappen.”

6. 你应该报名。

   Je zou je moeten inschrijven.

   你应该

   je zou moeten

   报名

   zich inschrijven

   Uitgebreide uitleg

   你 betekent hier “je/jij” en is de tweede persoon. In het Mandarijn verwijst 你 normaal naar één aangesprokene; voor meerdere aangesprokenen wordt doorgaans 你们 gebruikt. De vorm 你 zelf draagt geen markering voor beleefdheid. Een beleefde vorm is 您, maar die staat niet in deze zin. 应该 betekent hier “zou moeten” of “hoort”. Het is een modaal werkwoord dat vóór de handeling staat. Een bruikbaar patroon is 主语 + 应该 + werkwoord: 我应该休息。 — “Ik zou moeten rusten.” 报名 betekent “zich inschrijven” of “zich aanmelden”, bijvoorbeeld voor een cursus of activiteit. Het is hier de handeling die na 应该 komt. In een uitgebreider patroon kan het doel worden toegevoegd: 报名参加课程 betekent “zich voor een cursus inschrijven”. Voorbeeld: 她报名了。 — “Zij heeft zich ingeschreven.” Samen vormen 你应该报名 de aansporing “Je zou je moeten inschrijven.” 你 is degene die de handeling uitvoert, 应该 geeft de aanbeveling of verplichting aan, en 报名 benoemt het inschrijven. De zin kan zelfstandig worden gebruikt wanneer uit de situatie al duidelijk is waarvoor iemand zich inschrijft.

7. 我想学会一个实用的菜谱。

   Ik wil één handig recept leren.

   我想

   ik wil

   学会

   leren beheersen

   一个

   een

   实用

   praktisch

   菜谱

   recept

   Uitgebreide uitleg

   我想 betekent hier: “ik wil”. 我 is de eerste persoon enkelvoud “ik”; 想 is de vorm die in deze zin de wens uitdrukt. Hetzelfde woord kan in andere contexten ook “denken” of “missen” betekenen, maar die betekenissen passen hier niet bij de vaste vertaling. Een bruikbaar patroon is 我想 + werkwoordgroep, bijvoorbeeld: 我想休息。 — “Ik wil rusten.” 学会 betekent niet alleen “leren”, maar “leren en het vervolgens beheersen”. 学 is de basisvorm “leren”; 会 geeft hier het bereikte vermogen aan. Samen beschrijft 学会 dus het resultaat van het leren. Bijvoorbeeld: 我学会游泳了。 — “Ik heb leren zwemmen.” De vorm 学会 zelf markeert geen verleden tijd; de context of een ander element maakt duidelijk wanneer het gebeurt. 一个 bestaat uit 一 “één” en het classificerende woord 个. In deze zin gaat het, overeenkomstig de vertaling, om één recept. Chinese zelfstandige naamwoorden worden vaak met een classificerend woord gebruikt na een getal; 个 is een veelgebruikt classificerend woord. Het is niet hetzelfde als het Nederlandse lidwoord in alle contexten, omdat 一个 hier expliciet het getal één bevat. 实用 betekent “praktisch” of “bruikbaar”. Het beschrijft hier het recept. Het is een beschrijvend woord en krijgt in deze constructie geen vormverandering voor getal of geslacht. In 实用的菜谱 verbindt 的 het beschrijvende woord met het zelfstandig naamwoord: letterlijk een patroon als beschrijving + 的 + zelfstandig naamwoord. 菜谱 betekent “recept”, meer bepaald een recept of kookinstructie. Het is het zelfstandig naamwoord dat het doel van 学会 vormt: wat de spreker wil leren beheersen. Bijvoorbeeld: 这是一个简单的菜谱。 — “Dit is een eenvoudig recept.” De delen worden van links naar rechts opgebouwd als 我 + 想 + 学会 + 一个实用的菜谱: “ik wil” + “leren beheersen” + “één praktisch recept”. De hele zin betekent daarom: “Ik wil één handig/praktisch recept leren.”

8. 之后你可以把它做给我们吃。

   Daarna kun je het voor ons koken.

   之后

   daarna

   你可以

   je kunt

   它

   het

   做

   maken, koken

   给我们

   voor ons

   吃

   eten

   Uitgebreide uitleg

   之后 betekent hier “daarna” en verwijst naar een moment dat volgt op iets eerder genoemds. Het is een tijdsbepaling en staat in deze zin vooraan. Een nuttig contrast is 之前 (“daarvoor”): 之后再说。 — “Daarna praten we er verder over.” 你可以 bestaat uit 你 (“jij”) en 可以 (“kunnen; mogen”). 可以 staat vóór de handeling en drukt hier uit dat jij iets kunt doen; het zegt niet op zichzelf dat je het ook daadwerkelijk doet. Het patroon is onderwerp + 可以 + werkwoord, bijvoorbeeld: 你可以休息。 — “Je kunt rusten.” 它 betekent hier “het”. Het is een persoonlijk voornaamwoord voor een zaak of ander niet-persoonlijk referent; de vorm zelf geeft niet aan naar welke specifieke zaak het verwijst. 做 is de basisvorm van “maken/doen”. In deze context krijgt het door de omliggende woorden de concrete betekenis “bereiden/koken”. Het woord verandert hier niet om tijd of persoon aan te geven; 你做, 他做 en 昨天做 gebruiken dezelfde vorm. Bijvoorbeeld: 我做饭。 — “Ik kook / Ik maak eten.” 给我们 betekent “voor ons”. 给 markeert hier degene voor wie de handeling wordt verricht, en 我们 betekent “wij/ons”; in deze constructie is het de ontvanger of begunstigde van de bereiding. Het patroon 给 + persoon + werkwoord kan dus aangeven dat iets voor iemand wordt gedaan, bijvoorbeeld: 她给孩子做饭。 — “Zij kookt voor het kind.” 吃 betekent “eten”. Het staat na 做给我们 en maakt duidelijk waarvoor het gerecht wordt gemaakt: om door ons gegeten te worden. In het Chinees blijft deze werkwoordsvorm ook hier onveranderd voor persoon en tijd. Bijvoorbeeld: 我们吃面。 — “Wij eten noedels.” Samen vormen 把它做给我们吃 en de voorafgaande delen de structuur 之后 + onderwerp + 可以 + 把 + voorwerp + werkwoord + 给 + begunstigde + 吃. 把 leidt het bepaalde voorwerp 它 in en plaatst dat voorwerp vóór het werkwoord, zodat de behandeling ervan centraal staat. De combinatie 做给我们吃 betekent dat je het bereidt voor ons om te eten. De hele zin betekent daarom: “Daarna kun je het voor ons koken.” In de gegeven context verwijst 之后 naar een later moment dan iets dat eerder is besproken; de vorige zin noemt het leren van een praktisch recept, maar deze zin zegt niet dat dat leren al voltooid is.