Praten over joggen als hobby | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 我下班后开始慢跑了。

   Ik ben na mijn werk begonnen met joggen.

   我

   ik

   下班

   klaar zijn met werken

   后

   na

   开始

   beginnen

   慢跑

   joggen

   了

   geeft hier een nieuwe situatie aan

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik” en is de spreker als onderwerp. Het is een persoonlijk voornaamwoord; in het Chinees verandert deze vorm niet voor geslacht of enkelvoud/meervoud. Voor “wij” staat bijvoorbeeld 我们. 下班 betekent hier “klaar zijn met werken” of “van het werk komen”. Het is een vaste, veelgebruikte combinatie: 下 heeft in deze combinatie niet de losse betekenis “naar beneden”. Een bruikbaar contrast is 上班 = “naar het werk gaan / aan het werk zijn” tegenover 下班 = “klaar zijn met werken”. 后 geeft aan dat iets ná een tijdstip of gebeurtenis gebeurt. In 下班后 staat het achter de gebeurtenis 下班, dus letterlijk ontstaat het patroon X 后 = “na X”. Bijvoorbeeld: 吃饭后，我散步。 = “Na het eten maak ik een wandeling.” 开始 betekent “beginnen”. Het is een werkwoord en kan gevolgd worden door de activiteit die begint: 开始学习 = “beginnen met studeren”. In deze zin introduceert het de activiteit 慢跑. 慢跑 betekent “joggen” of “rustig hardlopen”. Het is hier de activiteit waarmee de spreker begint. 跑步 is een algemener woord voor “hardlopen / rennen”; 慢跑 benadrukt het rustigere tempo. 了 staat hier aan het einde van de zin en markeert dat er een nieuwe situatie is ontstaan: de spreker is begonnen met joggen. Het moet hier niet simpelweg als één Nederlands verleden-tijdwoord worden vertaald. De combinatie 开始慢跑了 geeft weer dat het beginnen nu als gerealiseerde nieuwe toestand wordt gepresenteerd. Samen betekent 我下班后开始慢跑了: “Ik ben na mijn werk begonnen met joggen.” De volgorde is: onderwerp 我 (“ik”), de tijdsbepaling 下班后 (“na het werk”), daarna 开始慢跑 (“beginnen met joggen”), met 了 om het ontstaan van deze nieuwe situatie aan te geven.

2. 到目前为止感觉怎么样？

   Hoe gaat het tot nu toe?

   到目前为止

   tot nu toe

   感觉

   aanvoelen; ervaren

   怎么样

   hoe is het?

   Uitgebreide uitleg

   到目前为止 betekent hier ‘tot nu toe’. Het is een vaste tijdsbepaling: 到 geeft het eindpunt aan en 目前 betekent ‘het huidige moment’; 为止 maakt duidelijk dat de periode tot dat punt loopt. Je kunt het ook in een mededeling gebruiken, bijvoorbeeld: 到目前为止，我很满意。 — ‘Tot nu toe ben ik erg tevreden.’ 感觉 betekent hier ‘aanvoelen’ of ‘ervaren’. Het is een werkwoord; de vorm verandert in deze zin niet voor persoon of getal. Het kan een lichamelijk gevoel beschrijven, maar ook hoe iets voor iemand aanvoelt. Voorbeeld: 你感觉累吗？ — ‘Voel je je moe?’ 怎么样 vraagt naar de manier waarop iets is of verloopt: ‘hoe is het?’ of ‘hoe gaat het?’ Het is een vraaguitdrukking, geen zelfstandig naamwoord dat een specifiek ding benoemt. Een vergelijkbare, maar andere vraag is 什么 — ‘wat’; 怎么样 vraagt naar de toestand, ervaring of beoordeling, terwijl 什么 naar een identiteit of soort vraagt. Samen vormen de delen de vraag 到目前为止 + 感觉 + 怎么样？: ‘Hoe voelt het tot nu toe?’ In natuurlijk Nederlands wordt dat, zoals in de vaste vertaling, ‘Hoe gaat het tot nu toe?’ Het onderwerp van 感觉 is in het Chinees niet expliciet genoemd; de vraag laat de situatie of ervaring waarover men spreekt uit de context blijken. De zin is een gewone, neutrale manier om naar de huidige ervaring of voortgang te vragen.

3. 我的速度很慢，但是我在进步。

   Mijn tempo ligt laag, maar ik word beter.

   我的

   mijn

   速度

   tempo

   很慢

   erg laag

   但是

   maar

   我

   ik

   在

   bezig met

   进步

   beter worden

   Uitgebreide uitleg

   我的 bestaat uit 我 (“ik”) plus 的, dat hier bezit of een relatie aanduidt: “mijn”. Het voornaamwoord 我 verandert niet naar geslacht of getal. Patroon: 我 + 的 + zelfstandig naamwoord = “mijn ...”. Voorbeeld: 我的路线 = “mijn route”. 速度 betekent hier “snelheid” of, in deze vertaling, “tempo”. Het is een zelfstandig naamwoord. 速度很慢 beschrijft dus dat het tempo laag is; 速度 is niet zelf een bijvoeglijk naamwoord. Voorbeeld: 他的速度很快。 = “Zijn tempo is hoog / Hij gaat snel.” 很慢 betekent hier “erg langzaam” en beschrijft 速度. 慢 is de basisvorm “langzaam”; het tegenovergestelde is 快 (“snel”). In het Chinees staat 很 vaak vóór een bijvoeglijk naamwoord in een eenvoudige beschrijvende zin. Voorbeeld: 这条路线很慢。 = “Deze route verloopt erg langzaam.” 但是 is een voegwoord met de betekenis “maar”. Het verbindt twee delen met een tegenstelling. Het verandert niets aan de tijd of aan de deelnemers. Voorbeeld: 但是我继续。 = “Maar ik ga door.” 我 betekent “ik” en is hier de persoon die zowel het lage tempo heeft als vooruitgang boekt. De vorm verandert niet voor onderwerp of object; de zin maakt de grammaticale rol vooral duidelijk door de positie. 在 staat hier vóór 进步 en geeft aan dat de handeling of ontwikkeling bezig is. In het patroon 在 + werkwoord ligt de nadruk op een lopend proces. 在 betekent in andere zinnen ook vaak “in” of “op”, maar die plaatsbetekenis past hier niet. 进步 betekent “vooruitgang boeken” of “beter worden”. Het is hier het werkwoord na 在; de combinatie 在进步 betekent “bezig zijn beter te worden”. De vorm 进步 verandert niet voor persoon of tijd. Voorbeeld: 她在进步。 = “Zij wordt beter.” Samen betekent 我的速度很慢 letterlijk dat mijn snelheid erg laag is: “Mijn tempo ligt laag.” 但是 zet daar de tegenstelling naast, en 我在进步 betekent “ik word beter” of “ik boek vooruitgang”. De volledige boodschap is daarom: “Mijn tempo ligt laag, maar ik word beter.”

4. 你有固定的路线吗？

   Heb je een vaste route?

   你

   jij

   有

   hebben

   固定的

   vast; vaststaand

   路线

   route

   吗

   vraagpartikel

   Uitgebreide uitleg

   你 betekent hier “jij” en is de tweede-persoonsvorm. In het Chinees verandert dit voornaamwoord niet naar geslacht of getal. Voorbeeld: 你好吗？ — “Hoe gaat het met je?” 有 betekent hier “hebben” in de betekenis “beschikken over”. Het staat vóór wat iemand heeft. De ontkenning van 有 is 没有, niet gewoon 不有. Voorbeeld: 我有时间。 — “Ik heb tijd.” 固定的 beschrijft het zelfstandig naamwoord dat erop volgt: “vast” of “vaststaand”. 固定 is hier de basisvorm en 的 maakt duidelijk dat de voorafgaande beschrijving bij het volgende zelfstandig naamwoord hoort. Voorbeeld: 固定的时间 — “een vast tijdstip”. 路线 betekent “route”. Het is een zelfstandig naamwoord; het verwijst hier naar de route waarover gevraagd wordt, zonder dat de zin extra informatie geeft over het aantal routes. 吗 is een vraagpartikel voor een algemene ja-neevraag. Het staat aan het einde van de zin en verandert de voorafgaande mededeling in een vraag. Voorbeeld: 你有时间吗？ — “Heb je tijd?” De opbouw is 你 + 有 + 固定的路线 + 吗: “jij + hebben + vaste route + vraagpartikel”. Samen betekent 你有固定的路线吗？: “Heb je een vaste route?” Het is een herbruikbaar patroon om te vragen of iemand iets heeft of tot zijn beschikking heeft: 你有 + zelfstandig naamwoord + 吗？.

5. 我通常绕着公园跑步。

   Ik ren meestal rond het park.

   我

   ik

   通常

   meestal

   绕着

   rond ... heen

   公园

   park

   跑步

   hardlopen

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik” en is het onderwerp van de zin. Dit Chinese persoonlijke voornaamwoord verandert niet naar grammaticaal geslacht of getal; de context en de betekenis bepalen wie ermee bedoeld wordt. Voorbeeld: 我是学生。 — “Ik ben student.” 通常 betekent “meestal” en staat hier vóór de werkwoordelijke kern. Het maakt duidelijk dat het rennen een gewoonte of regelmatig patroon is, zonder dat het een absoluut “altijd” uitdrukt. Voorbeeld: 我通常早上跑步。 — “Ik ren meestal ’s ochtends.” 绕着 vormt hier met een plaatsaanduiding het patroon 绕着 + plaats + werkwoord: een handeling vindt plaats terwijl men rond die plaats beweegt. 绕 heeft de betekenis “rondgaan” en 着 maakt deel uit van deze constructie; het is hier niet nodig om het als een afzonderlijk Nederlands woord te vertalen. Voorbeeld: 他们绕着湖走。 — “Zij lopen rond het meer.” 公园 is het zelfstandig naamwoord “park”. In deze zin is het de plaats waar 绕着 naar verwijst. Chinese zelfstandige naamwoorden krijgen hier geen meervoudsuitgang; 公园 kan dus afhankelijk van de context een park of parken aanduiden, maar de vaste vertaling ondersteunt hier “het park”. 跑步 is het werkwoord “hardlopen” of “rennen”. Het bestaat uit 跑 “rennen/lopen” en 步 “stap”, maar 跑步 moet hier als de gebruikelijke werkwoordelijke uitdrukking voor hardlopen worden geleerd. Het werkwoord verandert in het Chinees niet van vorm voor persoon of tijd; 通常 geeft hier vooral het gebruikelijke karakter aan. Voorbeeld: 她每天跑步。 — “Zij rent elke dag.” Samen vormt 我通常 “ik ren meestal”, gevolgd door 绕着公园 “rond het park” en 跑步 “hardlopen”. De volledige betekenis is daarom: “Ik ren meestal rond het park.”

6. 你正在努力实现什么目标？

   Welk doel probeer je te bereiken?

   你

   je

   正在

   bezig zijn met

   努力

   hard proberen

   实现

   verwezenlijken

   什么

   welk(e) / wat voor

   目标

   doel

   Uitgebreide uitleg

   你 betekent hier “je/jij”. Het is een persoonlijk voornaamwoord voor de aangesproken persoon. Chinese voornaamwoorden veranderen niet naar persoon of getal zoals Nederlandse werkwoordsvormen dat doen. Voorbeeld: 你想休息吗？ — “Wil je rusten?” 正在 geeft aan dat een handeling op het bedoelde moment bezig is. Het staat vóór de werkwoordelijke groep; hier hoort het bij 努力实现: “bezig zijn met proberen te verwezenlijken”. Voorbeeld: 他正在学习。 — “Hij is aan het studeren.” 努力 betekent hier “hard proberen” of “zich inspannen”. Het kan vóór een ander werkwoord staan om de manier van handelen aan te geven, zoals in 努力实现: zich inspannen om te verwezenlijken. Voorbeeld: 她努力工作。 — “Zij werkt hard.” 实现 betekent “verwezenlijken” of “bereiken”, vooral bij een doel, plan of wens. Het is het werkwoord dat hier aangeeft wat men probeert te bereiken. Voorbeeld: 我们要实现这个计划。 — “We willen dit plan verwezenlijken.” 什么 betekent vóór een zelfstandig naamwoord “welk(e)” of “wat voor”. In deze vraag bepaalt het 目标 en vraagt het dus naar de inhoud van het doel. Voorbeeld: 你喜欢什么书？ — “Wat voor boeken vind je leuk?” 目标 betekent “doel”. Het is een zelfstandig naamwoord en kan bijvoorbeeld ook met 这个 worden gecombineerd: 这个目标 — “dit doel”. Voorbeeld: 我的目标是跑得更快。 — “Mijn doel is sneller te lopen.” De zin volgt het patroon 你 + 正在 + 努力 + 实现 + 什么 + 目标？: “Je bent bezig je in te spannen om welk doel te verwezenlijken?” In natuurlijk Nederlands wordt dat: “Welk doel probeer je te bereiken?” 正在 maakt duidelijk dat het proberen op dit moment gaande is; 努力实现 beschrijft het zich inspannen om het doel te verwezenlijken. De vraag is neutraal en rechtstreeks.

7. 我想不停下来一直慢跑。

   Ik wil joggen zonder te stoppen.

   我

   ik

   想

   willen

   不停下来

   zonder te stoppen

   一直

   steeds; aan één stuk

   慢跑

   joggen

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik” en verwijst naar de spreker. Het is de eerste persoon enkelvoud; het verandert in deze vorm niet voor geslacht of naamval. Voorbeeld: 我想休息。 — “Ik wil rusten.” 想 betekent hier “willen” en staat vóór de activiteit die de spreker van plan is te doen. De vorm verandert niet voor persoon of getal. In andere contexten kan 想 ook “denken” of “missen” betekenen, maar die betekenissen passen hier niet bij de vaste vertaling. Voorbeeld: 我想学习。 — “Ik wil studeren.” 不停下来 drukt uit dat de spreker niet stopt. 不 ontkent de daaropvolgende handeling, en 停下来 betekent “stoppen” of letterlijk “tot stilstand komen”; samen betekent de uitdrukking hier “zonder te stoppen”. Dit is geen vervoegde vorm: het Chinees markeert persoon en tijd hier niet aan het werkwoord. Voorbeeld: 他不停下来。 — “Hij stopt niet.” 一直 geeft aan dat iets onafgebroken of voortdurend doorgaat. Het staat hier vóór de activiteit en versterkt het idee van doorgaan: “steeds blijven” of “aan één stuk”. Voorbeeld: 她一直走。 — “Zij blijft lopen.” 慢跑 is het werkwoord “joggen”: rustig hardlopen, in tegenstelling tot gewoon snel rennen. Het kan als werkwoord zonder aparte uitgang worden gebruikt. Voorbeeld: 我们每天慢跑。 — “Wij joggen elke dag.” Samen vormen 我想 en de daaropvolgende activiteit het patroon 我想 + werkwoord: “ik wil ...”. 不停下来 en 一直 leggen samen de manier en duur vast: de spreker wil joggen terwijl die niet stopt en blijft doorgaan. 慢跑 is de activiteit. De volledige betekenis is daarom: “Ik wil joggen zonder te stoppen.”

8. 如果你慢慢练习，这个目标是可以实现的。

   Dat is haalbaar als je het rustig opbouwt.

   如果

   als

   你

   je

   慢慢

   rustig, geleidelijk

   练习

   oefenen

   这个

   dit

   目标

   doel

   可以

   kunnen

   实现

   realiseren

   Uitgebreide uitleg

   如果 opent hier een voorwaardelijke bijzin: “als”. Het patroon 如果 A，B betekent “als A, dan B”; 如果 staat dus vóór de voorwaarde. Voorbeeld: 如果你有时间，就来吧。 — “Als je tijd hebt, kom dan.” Het woord 就 is in dit voorbeeld toegevoegd en staat niet in de vaste zin. 你 betekent “je/jij” en verwijst hier naar de aangesprokene. Het is een persoonlijk voornaamwoord voor de tweede persoon; de vorm verandert niet voor enkelvoud of meervoud. In deze zin is 你 het onderwerp van 练习. 慢慢 beschrijft de manier waarop de handeling gebeurt: rustig en geleidelijk. De herhaalde vorm van 慢 werkt hier als bijwoord. In combinatie met 练习 gaat het om geleidelijk oefenen of de oefening rustig opbouwen, niet om een apart genoemd tempo van bewegen. Voorbeeld: 慢慢说。 — “Praat rustig/langzaam.” 练习 is hier een werkwoord: “oefenen”. Het kan ook als zelfstandig naamwoord worden gebruikt, bijvoorbeeld 练习很重要。 — “Oefenen/de oefening is belangrijk.” In de vaste zin vormt 慢慢练习 samen de handeling binnen de voorwaardelijke bijzin. 这个 betekent “dit/deze” en bestaat uit een aanwijzend element plus 个, een veelgebruikt classificerend woord. Het wijst naar een nabij of in de situatie aangewezen referent; de precieze afstand of eerdere introductie wordt hier niet verder vastgelegd. 这个 bepaalt het daaropvolgende zelfstandig naamwoord 目标. 目标 betekent “doel”. Het is een zelfstandig naamwoord voor een beoogd resultaat. Voorbeeld: 这是我的目标。 — “Dit is mijn doel.” 可以 drukt hier mogelijkheid of haalbaarheid uit: “kunnen” in de zin dat iets mogelijk is. Het staat vóór het werkwoord waarop die mogelijkheid betrekking heeft. Dit is niet hetzelfde als toestemming; die betekenis hangt van de context af. 实现 betekent “realiseren” of “bereiken” en wordt gebruikt voor een doel, plan of andere gewenste uitkomst. In 实现目标 is 目标 het doel dat wordt gerealiseerd. Voorbeeld: 这个计划可以实现。 — “Dit plan kan worden gerealiseerd.” Na 实现 staat het eindpartikel 的, dat niet afzonderlijk in de geselecteerde woordlijst staat. In 目标是可以实现的 maakt 是 ... 的 de beoordeling nadrukkelijk: het doel ís haalbaar/realisierbaar. 是 verbindt 这个目标 met de beschrijving 可以实现的; 可以实现 zegt dat realisatie mogelijk is. De hele zin heeft de opbouw 如果你慢慢练习 + 这个目标是可以实现的: “Als je rustig en geleidelijk oefent, is dit doel haalbaar.” De eerste helft geeft de voorwaarde; de tweede helft stelt de haalbaarheid van het genoemde doel vast.