De juiste rij vinden | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 请问，这是正确的队伍吗？

   Pardon, is dit de juiste rij?

   请问

   pardon; mag ik vragen

   这是

   dit is

   正确

   juist; correct

   队伍

   rij; wachtrij

   吗

   vraagpartikel

   Uitgebreide uitleg

   请问 is een vaste, beleefde formule om een vraag in te leiden: ongeveer “pardon, mag ik vragen…”. Het is geen zelfstandig werkwoord dat hier letterlijk “vragen” als hoofdhandeling weergeeft. Voorbeeld: 请问，洗手间在哪儿？ — “Pardon, waar is het toilet?” 这是 bestaat uit 这 “dit/deze” en 是 “zijn”. Samen betekent het hier “dit is”. 这 verwijst naar iets dat de spreker aanwijst of als gespreksonderwerp presenteert; de precieze fysieke referent wordt in deze zin niet verder benoemd. Voorbeeld: 这是我的票。 — “Dit is mijn kaartje.” 正确 betekent hier “juist” of “correct”. Het beschrijft dat iets aan de bedoelde norm of verwachting voldoet. Het is een beschrijvend woord; in deze zin staat het vóór 的队伍 en bepaalt het welke rij bedoeld wordt. Voorbeeld: 这个答案正确。 — “Dit antwoord is correct.” 队伍 betekent “rij” of “wachtrij” in deze context. Het is een zelfstandig naamwoord voor een groep mensen die achter elkaar wacht; de vaste vertaling kiest hier de betekenis “rij”. Voorbeeld: 队伍很长。 — “De rij is lang.” 吗 is een vraagpartikel dat aan het einde van een mededelende zin staat en er een ja-neevraag van maakt. Het draagt zelf niet de betekenis “is” of “correct”; die betekenis komt uit de woorden ervoor. Vergelijk 这是队伍。 — “Dit is de rij” met 这是队伍吗？ — “Is dit de rij?” De onderdelen worden zo gecombineerd: 请问 leidt de beleefde vraag in; 这是 zegt “dit is”; 正确的队伍 betekent “de juiste rij”, waarbij 正确 vóór 的 de rij beschrijft; en 吗 maakt van de volledige mededeling een vraag. De hele uiting betekent daarom: “Pardon, is dit de juiste rij?”

2. 这是咨询台的队伍。

   Deze rij is voor de informatiebalie.

   这是

   dit is

   咨询台

   informatiebalie

   队伍

   rij

   Uitgebreide uitleg

   这是 bestaat uit 这 (“dit/deze”) en 是 (“zijn”). Samen is het een veelgebruikt patroon om iets aan te wijzen en te identificeren: 这是 + zelfstandig naamwoord = “Dit is …”. In deze zin wijst 这 de bedoelde rij aan; het is hier niet nodig om een specifiek zelfstandig naamwoord als antecedent van 这 te noemen. 咨询台 betekent hier “informatiebalie” of “helpdesk”. Het is een zelfstandig naamwoord voor een balie waar men informatie of hulp kan krijgen. Voor een andere soort balie kun je bijvoorbeeld een ander zelfstandig naamwoord gebruiken, zoals 服务台 voor een servicebalie; dat is een ander woord, niet een verbuiging van 咨询台. 队伍 betekent hier “rij” of “wachtende groep mensen”. Het is een zelfstandig naamwoord. Een bruikbaar contrast is 排 in contexten waarin men vooral een rij als lijn of wachtrij benoemt; de keuze hangt af van de bedoelde uitdrukking en regio, dus 队伍 moet niet als een verbuiging van 排 worden behandeld. In 咨询台的队伍 verbindt 的 het eerste naamwoord aan het tweede: 咨询台 bepaalt welke 队伍 bedoeld is. In combinatie met de vaste vertaling krijgt dit de betekenis “de rij voor de informatiebalie”. Het patroon A 的 B kan algemener worden hergebruikt voor een relatie tussen A en B, niet alleen voor bezit. De hele zin volgt dus de volgorde 这是 + 咨询台的队伍: “Dit is de rij voor de informatiebalie.” De zin identificeert de aangewezen rij en geeft aan waarvoor die rij bestemd is.

3. 我需要续办我的会员卡。

   Ik moet mijn lidmaatschapskaart verlengen.

   我

   ik

   需要

   nodig hebben; moeten

   续办

   verlengen of opnieuw regelen

   我的

   mijn

   会员卡

   lidmaatschapskaart

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik” en is het onderwerp: de spreker zegt wat voor hem of haar nodig is. Het is de eerste persoon enkelvoud. In een andere zin kan dezelfde vorm bijvoorbeeld in 我是学生。 staan: “Ik ben student.” 需要 betekent “nodig hebben” en geeft hier noodzaak weer. De vorm blijft in deze zin hetzelfde; de persoon wordt niet door een werkwoordsuitgang aangegeven. Een bruikbaar patroon is 需要 + zelfstandig naamwoord of 需要 + werkwoord: 我需要帮助。 betekent “Ik heb hulp nodig.” In deze zin staat na 需要 de handeling 续办, waardoor de betekenis “moeten verlengen/opnieuw regelen” ontstaat. 续办 is een werkwoordelijke combinatie voor iets voortzetten of opnieuw regelen, hier specifiek het verlengen of opnieuw regelen van een lidmaatschapskaart. 续 draagt het idee van voortzetten/vernieuwen en 办 van regelen of afhandelen; samen vormen ze in deze context één nuttige handeling. Het is niet hetzelfde als alleen 办, dat algemener “regelen” of “aanvragen” kan betekenen. Bijvoorbeeld: 我要续办会员卡。 betekent “Ik wil mijn lidmaatschapskaart verlengen.” 我的 betekent “mijn”. 我 is “ik”, en 的 maakt van de voorafgaande persoon een bezitsbepaling vóór het zelfstandig naamwoord: 我的 + zelfstandig naamwoord. Bijvoorbeeld: 我的书 betekent “mijn boek”. De vorm 我的 verandert hier niet omdat het daaropvolgende zelfstandig naamwoord een kaart is. 会员卡 betekent “lidmaatschapskaart”. Dit is een zelfstandig naamwoord dat een kaart voor een lidmaatschap aanduidt. 卡 betekent “kaart”; 会员 verwijst naar een lid of abonnee. In de zin is 会员卡 het object van 续办: het is de kaart die opnieuw geregeld of verlengd moet worden. Bijvoorbeeld: 这是我的会员卡。 betekent “Dit is mijn lidmaatschapskaart.” Samen is de structuur 我 + 需要 + 续办 + 我的会员卡: “Ik heb nodig dat ik mijn lidmaatschapskaart verleng” — natuurlijk vertaald als “Ik moet mijn lidmaatschapskaart verlengen.” 我的会员卡 vormt één bezitsgroep, en die groep is wat met 续办 opnieuw geregeld of verlengd wordt.

4. 那你应该去蓝色牌子旁边排队。

   Dan moet je aansluiten bij de rij bij het blauwe bord.

   那

   dan

   你

   je

   应该

   zou moeten

   去

   gaan

   蓝色

   blauw

   牌子

   bord

   旁边

   ernaast

   排队

   aansluiten in de rij

   Uitgebreide uitleg

   那 betekent hier “dan” of “in dat geval”: het verbindt deze aanwijzing met wat eraan voorafgaat. Het kan ook “die/dat” betekenen, maar die aanwijzende betekenis past hier niet. Voorbeeld: 那我们走吧。— “Dan gaan we.” 你 is het persoonlijke voornaamwoord voor de tweede persoon enkelvoud: “jij/je”. De vorm maakt geen onderscheid naar geslacht. Voor een meervoudige aangesprokene wordt gewoonlijk 你们 gebruikt. Voorbeeld: 你先走。— “Jij gaat eerst.” 应该 drukt uit dat iets volgens de spreker de juiste of verwachte handeling is: “zou moeten” of, afhankelijk van de context, “moet”. Het staat vóór de handeling waarop het betrekking heeft. De combinatie 你应该去 betekent dus “je zou moeten gaan”, niet alleen “je gaat”. Voorbeeld: 你应该休息。— “Je zou moeten rusten.” 去 betekent “gaan” en geeft beweging weg van het huidige uitgangspunt naar een bestemming of handeling aan. Het kan vóór een plaats komen, zoals in 去学校 (“naar school gaan”). Het tegenovergestelde richtingswerkwoord is vaak 来, “komen”, wanneer de beweging naar de spreker of een relevant vertrekpunt toe gaat. 蓝色 betekent “blauw”. Het is hier een beschrijvend woord vóór 牌子 en bepaalt welk bord bedoeld wordt. Voorbeeld: 蓝色的车 — “een blauwe auto”. In dit voorbeeld markeert 的 de verbinding tussen de beschrijving en het zelfstandig naamwoord; in de vaste zin staat 蓝色 rechtstreeks vóór 牌子. 牌子 betekent hier “bord” of “aanduidingsbord”, dus een zichtbaar teken waaraan men de plaats kan herkennen. Het is een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 门上有一个牌子。— “Er hangt een bord op de deur.” 旁边 betekent “ernaast” of “aan de zijkant van”. In 蓝色牌子旁边 vormt het samen met het voorafgaande zelfstandig naamwoord een plaatsbepaling: “naast het blauwe bord”. Het patroon X旁边 betekent “naast X”. Voorbeeld: 我坐在他旁边。— “Ik zit naast hem.” 排队 is een vaste werkwoordelijke combinatie: “in de rij gaan staan” of “aansluiten”. De twee karakters worden hier samen gebruikt voor de handeling van wachten in een rij; het is dus niet nodig om ze als twee afzonderlijke Nederlandse handelingen te vertalen. Voorbeeld: 请排队。— “Ga alstublieft in de rij staan.” Samen ontstaat de structuur 那 + onderwerp + modaliserend woord + 去 + plaats + 排队: “Dan zou je naar de plaats moeten gaan om daar in de rij aan te sluiten.” 蓝色牌子旁边 is de bestemming van 去, en 排队 is de handeling die daar moet gebeuren. De volledige betekenis is daarom: “Dan moet je aansluiten bij de rij bij het blauwe bord.”

5. 我差点排错队了。

   Ik stond bijna op de verkeerde plek te wachten.

   我

   ik

   差点

   bijna

   排错队

   in de verkeerde rij aansluiten

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik” en verwijst naar de spreker. Deze vorm verandert niet naar grammaticaal geslacht. 差点 betekent “bijna”: de daaropvolgende gebeurtenis gebeurde net niet. Bijvoorbeeld: 我差点迟到 betekent “Ik was bijna te laat.” 排错队 betekent hier “in de verkeerde rij aansluiten”. 排队 betekent “in de rij staan of aansluiten”; in deze uitdrukking geeft 错 aan dat de gekozen rij verkeerd is. 队 betekent “rij”. De vorm 错 komt ook voor in combinaties waarin iets verkeerd wordt gedaan, bijvoorbeeld 写错名字 — “een naam verkeerd schrijven”. Samen vormen 我 + 差点 + 排错队 de betekenis “Ik stond bijna in de verkeerde rij te wachten.” 差点 maakt duidelijk dat het verkeerde aansluiten bijna gebeurde, niet dat de zin beweert dat de spreker het daadwerkelijk deed. Het slotwoord 了 markeert hier de afgeronde of nieuw vastgestelde situatie van dit bijna-voorval.

6. 两条队离得很近，所以容易弄错。

   Het is verwarrend omdat de twee rijen dicht bij elkaar staan.

   两条队

   de twee rijen

   离得很近

   dicht bij elkaar zijn

   所以

   dus; daarom

   容易

   gemakkelijk; snel

   弄错

   verwarren; verkeerd hebben

   Uitgebreide uitleg

   两条队 betekent hier “de twee rijen”. 两 geeft het getal twee aan. 条 is hier het maatwoord bij 队; het patroon is dus niet zomaar 两条 voor elk zelfstandig naamwoord. Hetzelfde maatwoord komt bijvoorbeeld voor in 两条街, “twee straten”. 离得很近 beschrijft dat de rijen dicht bij elkaar zijn. 离 heeft hier met afstand te maken, 得 verbindt de situatie met de mate waarin die als dichtbij wordt beschreven, en 近 betekent “dichtbij”. 很 markeert hier de mate en helpt de adjectivische bepaling natuurlijk te vormen; het hoeft niet altijd letterlijk een sterke graad als “heel” uit te drukken. Een bruikbaar contrast is 离得很远, “ver weg zijn”. 所以 verbindt een reden met een gevolg: wat ervoor staat is de reden en wat erna staat het gevolg. Het is daardoor bruikbaar voor het patroon reden，所以 gevolg, “omdat/reden, dus gevolg”. 容易 betekent hier “gemakkelijk” in de zin dat iets snel of gemakkelijk kan gebeuren. Het staat vóór 弄错 in het patroon 容易 + werkwoord: 容易忘记 betekent bijvoorbeeld “gemakkelijk vergeten”. 弄错 betekent hier “verwarren” of “iets verkeerd hebben”. 弄 en 错 vormen samen een werkwoordelijke combinatie; 错 geeft aan dat het resultaat verkeerd is. De combinatie kan ook een object hebben, bijvoorbeeld 弄错名字, “een naam verkeerd hebben”. In de vaste zin worden de persoon die de vergissing maakt en het object niet uitgedrukt. Samen betekent de zin: “De twee rijen staan dicht bij elkaar, dus het is verwarrend.” Het eerste deel beschrijft de situatie; 所以 leidt het gevolg in; 容易弄错 zegt dat daardoor gemakkelijk een vergissing ontstaat.

7. 我会在更多人来之前换地方。

   Ik ga ergens anders staan voordat er meer mensen komen.

   我会

   ik zal

   更多

   meer

   人

   mensen

   来

   komen

   之前

   voordat

   换

   veranderen; wisselen

   地方

   plek

   Uitgebreide uitleg

   我会 betekent hier “ik zal”. 我 betekent “ik”; 会 staat vóór het werkwoord en geeft hier een toekomstige handeling of een voornemen aan. 会 betekent in andere contexten ook “kunnen”, maar dat is hier niet de bedoelde betekenis. Voorbeeld: 我会去。 — “Ik zal gaan.” 更多 betekent “meer” en staat vóór 人 om een grotere hoeveelheid mensen aan te geven. Het is opgebouwd rond 多 (“veel; talrijk”); 更多 drukt de vergelijking “meer” uit. Het patroon 更多 + zelfstandig naamwoord is herbruikbaar, bijvoorbeeld 更多时间 — “meer tijd”. 人 betekent “persoon” of, in deze context, “mensen”. Het woord verandert niet van vorm om enkelvoud of meervoud aan te geven; hier maakt 更多 de grotere hoeveelheid duidelijk. Voorbeeld: 很多人来了。 — “Veel mensen zijn gekomen.” 来 betekent “komen”. In 更多人来 is 更多人 het onderwerp van 来: “meer mensen komen”. Voorbeeld: 他明天来。 — “Hij komt morgen.” 之前 betekent hier “voordat”. Na de bijzin 更多人来 maakt het een tijdsbepaling: het veranderen van plaats gebeurt eerder dan het komen van meer mensen. Voorbeeld: 吃饭之前洗手。 — “Was je handen voordat je gaat eten.” 换 betekent hier “veranderen” of “wisselen”. Samen met 地方 betekent het “van plaats veranderen”; het gaat dus niet om een afzonderlijk genoemd vervangingsobject. Voorbeeld: 我们换座位。 — “Wij wisselen van plaats.” 地方 betekent “plaats” of “plek”. In 换地方 is het verbonden met 换 en vormt het de uitdrukking “van plek veranderen”. De nieuwe plek wordt in deze zin niet afzonderlijk genoemd. De volledige volgorde is 我会 + 在 + 更多人来之前 + 换地方: “ik zal” + “voordat meer mensen komen” + “van plek veranderen”. 在 leidt hier de tijdsbepaling in; de bijzin staat vóór de hoofdhandeling. Samen betekent de hele zin: “Ik ga ergens anders staan voordat er meer mensen komen.”

8. 那条队现在更短。

   Die rij is nu korter.

   那条队

   die rij

   现在

   nu

   更短

   korter

   Uitgebreide uitleg

   那条队 betekent hier “die rij”. 那 is een aanwijzend woord voor iets dat als “die” wordt aangewezen. 条 is het maatwoord dat in deze combinatie bij een rij hoort; het is geen zelfstandig woord voor “rij”. 队 betekent hier “rij” of “wachtende mensen in een rij”. Samen vormt 那条队 het onderwerp: “die rij”. 现在 betekent “nu” en plaatst de beschreven toestand in het huidige moment. Het zegt niet op zichzelf dat de rij korter is geworden; het geeft aan dat de rij op dit moment korter is. 更短 betekent “korter”. 短 is de basisvorm “kort”; 更 maakt hier een vergelijking: 更短 = “korter”. In het Chinees kan een beschrijvend woord zoals 短 rechtstreeks als gezegde na het onderwerp staan; er is hier geen apart werkwoord nodig dat overeenkomt met Nederlands “is”. Met 更 wordt de rij als korter voorgesteld dan een eerdere of andere relevante toestand. Bijvoorbeeld: 这条路更短。 — “Deze weg is korter.” De delen worden dus als volgt gecombineerd: 那条队 (“die rij”) + 现在 (“nu”) + 更短 (“korter”). De volledige betekenis is: “Die rij is nu korter.”