Iemand met zware tassen voorlaten | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 不好意思，您可以排在我前面。

   Pardon, u mag voor mij gaan.

   不好意思

   pardon; neem me niet kwalijk

   您可以

   u mag; u kunt

   排在

   in de rij of volgorde staan

   我

   ik; mij

   前面

   ervoor; aan de voorkant

   Uitgebreide uitleg

   不好意思 betekent hier “pardon” of “neem me niet kwalijk”. Het is een vaste beleefde uitdrukking om een verzoek of mededeling vriendelijk in te leiden. In andere situaties kan dezelfde uitdrukking ook verlegenheid of lichte gêne uitdrukken; hier past de verontschuldigende betekenis bij de vertaling. 您可以 betekent hier “u mag” of “u kunt”. 您 is de beleefde vorm van “u”; deze vorm drukt beleefdheid uit, niet meervoud. 可以 geeft hier toestemming of mogelijkheid aan. Het patroon 您可以 + werkwoord is herbruikbaar, bijvoorbeeld: 您可以坐这里。 — “U mag hier zitten.” 排在 bevat het werkwoord 排 in de constructie 排在 + plaats. Hier gaat het om ergens in een rij of volgorde staan. 在 maakt de positie bij de daaropvolgende plaatsbepaling expliciet. In deze zin is 排在 dus niet alleen “in de rij staan”, maar vormt het samen met 我前面 de positie “voor mij”. 我 betekent hier “ik” of, in de Nederlandse formulering, “mij”. Het is hier geen onderwerp van de hele zin, maar het referentiepunt binnen de plaatsbepaling 我前面: de aangeboden positie wordt ten opzichte van de spreker bepaald. In het Chinees verandert 我 niet naar een aparte onderwerp- of objectvorm; de Nederlandse vorm volgt uit zijn rol in de zin. 前面 betekent “ervoor” of “aan de voorkant”. 前 verwijst naar de voorkant of een positie ervoor; 面 maakt hier deel uit van de plaatsaanduiding. Het patroon A 前面 betekent “voor A” of “aan de voorkant van A”; 我前面 betekent daarom “voor mij”. Samen vormt 排在我前面 de plaatsconstructie “voor mij in de rij of volgorde gaan staan”. 您可以 maakt daarvan een toestemming: “u mag voor mij gaan”. 不好意思 verzacht en begeleidt het aanbod beleefd. De hele uiting betekent dus: “Pardon, u mag voor mij gaan.”

2. 您确定吗？我不想占您的位置。

   Weet u het zeker? Ik wil uw plek niet innemen.

   您

   u (beleefd)

   确定

   zeker zijn

   吗

   maakt een vraag

   我

   ik

   不想

   niet willen

   占

   innemen; bezetten

   您的

   uw

   位置

   plek

   Uitgebreide uitleg

   您 is de beleefde tweede-persoonsvorm: “u”. In het Mandarijn markeert deze vorm geen grammaticaal getal; uit deze vorm alleen volgt dus niet of het om één of meer aangesproken personen gaat. 确定 betekent hier “zeker zijn”. Het kan als beschrijvend werkwoord functioneren. In 您确定吗？ wordt gevraagd of de aangesproken persoon ergens zeker van is. Een bruikbaar patroon is: onderwerp + 确定吗？ — “is/zijn … zeker?” 吗 staat aan het einde van een mededelende zin en maakt er een algemene ja-neevraag van. Het draagt niet zelf de betekenis “zeker”; die betekenis komt van 确定. 我 is de eerste-persoonsvorm “ik”. Deze vorm verandert in deze functie niet naar grammaticaal geslacht. 不想 betekent hier “niet willen”. 想 is de basisvorm voor “willen” of “van plan zijn”; 不 staat ervoor om die wens of intentie te ontkennen. Bijvoorbeeld: 我不想等。 — “Ik wil niet wachten.” 占 betekent hier “innemen” of “bezetten”. In combinatie met 位置 gaat het om een plek innemen, niet om het innemen van een voorwerp. Bijvoorbeeld: 他占了一个位置。 — “Hij heeft een plek bezet.” 您的 betekent “uw”. Het bestaat uit 您 (“u”, beleefd) en 的, dat hier een bezitsrelatie markeert. 您的 zegt dus dat de daaropvolgende plek bij de aangesproken persoon hoort; het drukt op zichzelf geen aantal uit. 位置 betekent “plek” of “plaats”. Het kan ook een positie of locatie aanduiden; in deze zin is de bedoelde betekenis een plek die iemand kan innemen. Samen vormt 我不想占您的位置 de betekenis “Ik wil uw plek niet innemen”: 我 is degene met de wens, 不想 ontkent die wens en 占您的位置 benoemt wat die persoon niet wil doen. De hele uiting bestaat uit de ja-neevraag 您确定吗？ (“Weet u het zeker?”) gevolgd door deze toelichting. De beleefde aanspreekvorm 您 verschijnt zowel voor de aangesproken persoon als in de bezitsvorm 您的.

3. 没关系，您的包看起来很重。

   Geeft niet, uw tassen zien er zwaar uit.

   没关系

   geen probleem

   您的

   uw

   包

   tassen

   看起来

   eruitzien; lijken

   很重

   zwaar

   Uitgebreide uitleg

   没关系 is hier een vaste uitdrukking met de betekenis “geen probleem” of “dat geeft niet”. De onderdelen moeten in deze betekenis niet letterlijk als een gewone zelfstandige-naamwoordgroep worden ontleed. Voorbeeld: 没关系。 — “Geen probleem.” 您的 betekent “uw”. 您 is de beleefde vorm van “u”; 的 maakt hier een bezitsbepaling: 您的包 = “uw tassen”. De vorm 您 drukt beleefdheid uit, niet op zichzelf meervoud. Voorbeeld: 这是您的书。 — “Dit is uw boek.” 包 betekent in deze zin “tas” in de bedoelde betekenis; de vaste vertaling geeft dit als “tassen”. Het Chinese zelfstandig naamwoord markeert op zichzelf geen enkelvoud of meervoud. Een telwoord of maatwoord kan het aantal explicieter maken, bijvoorbeeld 一个包 — “één tas”. 看起来 betekent “eruitzien” of “lijken”. Het wordt gebruikt om een indruk op basis van uiterlijk of waarneming uit te drukken. Het kan vóór een beschrijving staan, zoals in 看起来很累 — “er moe uitzien”. 很重 betekent hier “zwaar”. 重 is het bijvoeglijk woord voor “zwaar”; 很 staat vóór de beschrijving. In zo’n adjectivale predicatie kan 很 een graad aangeven, maar het maakt niet altijd een sterke Nederlandse vertaling als “erg” noodzakelijk. 重 is niet hetzelfde als 大 (“groot”). Voorbeeld: 这个箱子很重。 — “Deze koffer is zwaar.” Samen bestaat de zin uit de vaste geruststelling 没关系, gevolgd door 您的包 (“uw tassen”) en de waarnemingsconstructie 看起来很重 (“zien er zwaar uit”). De volledige bedoelde betekenis is: “Geeft niet, uw tassen zien er zwaar uit.”

4. 谢谢您。

   Dat waardeer ik.

   谢谢

   bedankt; dank je

   您

   u (beleefd)

   Uitgebreide uitleg

   谢谢 betekent hier ‘bedankt’ of ‘dank u’. Het is een vaste, veelgebruikte manier om dank uit te drukken; het kan ook vóór een object of reden staan, bijvoorbeeld: 谢谢你的帮助。 — ‘Bedankt voor je hulp.’ 您 is de beleefde aanspreekvorm voor ‘u’. Deze vorm drukt beleefdheid uit en niet op zichzelf een meervoud. De minder formele tegenhanger is 你. In deze zin maakt 您 duidelijk dat de dank tot de aangesprokene is gericht. Samen vormen 谢谢您。 de korte beleefde uiting ‘Dank u’ of ‘Bedankt’. De vaste vertaling Dat waardeer ik. geeft dezelfde bedoelde dank weer in natuurlijk Nederlands; de Chinese zin noemt daarbij geen extra reden of handeling.

5. 我在柜台只需要一分钟。

   Ik ben maar een minuutje bij de balie.

   我

   ik

   在柜台

   bij de balie

   只

   slechts, maar

   需要

   nodig hebben

   一分钟

   één minuutje

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”: de spreker verwijst naar zichzelf. Deze vorm verandert in het Chinees niet voor grammaticaal geslacht of getal. Voorbeeld: 我可以等。 — “Ik kan wachten.” 在柜台 geeft de plaats aan: 在 betekent hier “bij zijn” en 柜台 betekent “balie”. Samen betekent dit “bij de balie”. 在 staat vóór de plaatsaanduiding. Voorbeeld: 他在柜台。 — “Hij is bij de balie.” 只 beperkt wat volgt en betekent hier “slechts” of “maar”. Het staat vóór 需要 en beperkt in deze zin de benodigde tijd. Voorbeeld: 我只喝水。 — “Ik drink alleen water.” 需要 betekent “nodig hebben” en heeft in het Chinees hier geen persoons- of getalsuitgang. Het werkwoord kan gevolgd worden door wat nodig is, zoals 一分钟 in deze zin. Voorbeeld: 我需要帮助。 — “Ik heb hulp nodig.” 一分钟 betekent letterlijk “één minuut”: 一 is “één” en 分钟 is de tijdseenheid “minuut”. Samen duiden ze hier de benodigde tijdsduur aan. Chinees gebruikt hier geen meervoudsvorm van 分钟. De Nederlandse vertaling “een minuutje” voegt een verkleinende nuance toe die niet letterlijk in deze Chinese vorm zit. Voorbeeld: 等一分钟。 — “Wacht één minuut.” Samen vormt de zin het patroon 我 + 在 + plaats + 只 + werkwoord + hoeveelheid: “Ik heb bij de balie maar één minuut nodig.” 在柜台 noemt de plaats, 只 beperkt de hoeveelheid, en 需要一分钟 zegt welke tijdsduur nodig is. De hele uiting betekent dus dat de spreker bij de balie slechts één minuut nodig heeft.

6. 我可以再等一会儿。

   Ik kan nog wat langer wachten.

   我可以

   ik kan

   再

   nog wat langer

   等

   wachten

   一会儿

   een poosje

   Uitgebreide uitleg

   我可以 combineert 我 (“ik”) met 可以 (“kunnen; mogen”). 我 is de eerste-persoonsvorm en verwijst hier naar de spreker. 可以 drukt hier mogelijkheid of haalbaarheid uit: de spreker kan wachten. Het is niet hetzelfde als 会, dat vaak een verwachting of toekomstige gebeurtenis uitdrukt. Voorbeeld: 我可以进去。 — “Ik kan naar binnen.” 再 staat vóór de handeling en geeft hier aan dat het wachten nog verdergaat: “nog”. In het patroon 再 + werkwoord kan het ook “opnieuw” of “nog eens” betekenen; de precieze lezing komt uit de context. Hier gaat het om langer doorgaan met wachten, niet om een nieuw gespecificeerd aantal keren. 等 is het werkwoord “wachten”. Het verandert in deze zin niet van vorm voor persoon of tijd. Voorbeeld: 请等一下。 — “Wacht even alstublieft.” 请 maakt dat voorbeeld beleefd; het maakt geen deel uit van de vaste zin. 一会儿 is een korte tijdsduur: “een poosje” of “even”. In combinatie met 等 betekent het “een poosje wachten”. Het element 一 specificeert hier binnen de vaste uitdrukking een korte, niet exact gemeten periode; het is niet nodig om dit als een exact getal te vertalen. Samen vormt 再等一会儿 de betekenis “nog een poosje langer wachten”. De volledige zin 我可以再等一会儿。 betekent daarom: “Ik kan nog wat langer wachten.” De punt maakt er een gewone mededelende zin van.

7. 我会注意，不耽误您。

   Ik zal ervoor zorgen dat ik u niet ophoud.

   我会

   ik zal

   注意

   ervoor zorgen

   不

   niet

   耽误

   ophouden

   您

   u

   Uitgebreide uitleg

   我会 betekent hier: ik zal / ik zal ervoor zorgen. 我 is het eerste-persoonspronomen “ik”. 会 staat hier vóór het werkwoord en drukt een toekomstige verwachting of toezegging uit: 我会 + werkwoord = “ik zal …”. Het is niet hetzelfde als alleen een feitelijke vaardigheid; voor “kunnen” is in andere contexten vaak 会 mogelijk, maar de context bepaalt de lezing. 注意 betekent hier dat de spreker erop zal letten of ervoor zal zorgen. Als zelfstandig werkwoord kan het ook “opletten” of “aandacht besteden aan” betekenen. De vorm verandert niet volgens persoon of tijd; 会 draagt hier de toekomstige betekenis. Voorbeeld: 我会注意安全。— “Ik zal op de veiligheid letten.” 不 staat vóór 耽误 en maakt de handeling negatief: “niet”. In deze zin ontkent het dus het ophouden, niet 我会 als geheel. Een veelgebruikt patroon is 不 + werkwoord: 不等 = “niet wachten”. 耽误 betekent “ophouden” of “vertraging veroorzaken”. Het kan iemand tijd kosten of ervoor zorgen dat iemand niet verder kan. In de zin is de persoon die niet opgehouden zal worden het object van dit werkwoord. Voorbeeld: 别耽误时间。— “Verspil geen tijd.” 您 is een beleefde vorm van “u”, gericht aan de aangesprokene. Het is een zelfstandig voornaamwoord; het krijgt hier geen aparte persoons- of tijdsuitgang. De beleefdheidswaarde zit in de keuze voor 您 in plaats van het neutralere 你. Samen vormen de delen: 我会注意 = “ik zal erop letten / ik zal ervoor zorgen”, en 不耽误您 = “u niet ophouden”. De volledige betekenis is daarom: “Ik zal ervoor zorgen dat ik u niet ophoud.” De volgorde in het Chinees zet de ontkende handeling 不耽误 vóór het object 您.