De bestelling controleren | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 我想在上菜前核对订单。

   Ik wil de bestelling controleren voordat het eten komt.

   我想

   ik wil / ik wil graag

   在 … 前

   vóór …

   上菜

   het eten opdienen

   核对

   controleren; verifiëren

   订单

   bestelling

   Uitgebreide uitleg

   我想 betekent hier “ik wil” of natuurlijker “ik wil graag”. 我 is de eerste-persoonsvorm “ik”; 想 drukt de wens of intentie uit om iets te doen. Het is hier geen verleden tijd. Een bruikbaar patroon is 我想 + werkwoord: 我想学习。 — “Ik wil studeren.” 在 … 前 markeert een tijdstip dat vóór een andere gebeurtenis ligt. In deze zin horen 在 en 前 bij elkaar, met de tijdsbepaling ertussen. 前 betekent letterlijk “ervoor/voordat” in deze tijdsconstructie. Een herbruikbaar patroon is 在 + gebeurtenis + 前: 在他们开始做菜前改正错误更容易。 — “Het is makkelijker om fouten te herstellen voordat ze beginnen te koken.” 上菜 betekent hier “gerechten opdienen” of “het eten serveren”. Dit is een vaste werkwoordelijke combinatie: 上 betekent in deze combinatie niet simpelweg “omhoog”, maar geeft het serveren aan; 菜 verwijst naar de gerechten. 上菜 kan dus als geheel vóór 前 staan: 上菜前 — “voordat de gerechten worden opgediend”. 核对 betekent “controleren door iets ermee te vergelijken” of “verifiëren”. Het is een zelfstandig werkwoord en krijgt hier 订单 als object. Bijvoorbeeld: 请核对姓名。 — “Controleer alstublieft de naam.” 订单 betekent “bestelling” en is een zelfstandig naamwoord. Het verwijst hier naar de bestelling die gecontroleerd wordt. In 核对订单 vormt het het object van 核对: “de bestelling controleren”. Samen bouwen de delen de zin op als 我想 + 在上菜前 + 核对订单: “Ik wil de bestelling controleren voordat het eten wordt opgediend.” De Chinese tijdsbepaling staat vóór de handeling die daarna plaatsvindt; de vaste Nederlandse vertaling geeft dezelfde bedoelde volgorde en betekenis weer.

2. 在他们开始做菜前改正错误更容易。

   Het is makkelijker om fouten te herstellen voordat ze beginnen te koken.

   在 … 前

   voordat …

   他们

   zij

   开始

   beginnen

   做菜

   koken

   改正

   herstellen

   错误

   fouten

   更容易

   makkelijker

   Uitgebreide uitleg

   在 … 前 geeft een tijdsrelatie aan: de gebeurtenis in het eerste deel gebeurt vóór de gebeurtenis die tussen 在 en 前 staat. In deze zin betekent het geheel “voordat ze beginnen te koken”. Dit patroon kan ook met een zelfstandig naamwoord worden gebruikt, zoals 在上菜前 — “voordat het eten wordt opgediend”. 他们 betekent hier “ze” en verwijst volgens de vaste vertaling naar de personen die zullen beginnen te koken. Het is een derde-persoonsmeervoudig voornaamwoord. Het verandert niet naar geslacht; voor één persoon gebruik je bijvoorbeeld 他 of 她, afhankelijk van de bedoelde persoon. 开始 betekent “beginnen”. Het staat hier vóór 做菜 en vormt daarmee de betekenis “beginnen met koken”. Een bruikbaar patroon is 开始 + werkwoord, bijvoorbeeld 开始工作 — “beginnen met werken”. 做菜 betekent hier “koken”, meer bepaald gerechten bereiden. 做 is het werkwoord “doen/maken”, terwijl 菜 in deze combinatie naar een gerecht of gerechten verwijst. De vaste combinatie 做菜 is dus natuurlijker dan een letterlijke Nederlandse ontleding. Voorbeeld: 我喜欢做菜。 — “Ik kook graag.” 改正 betekent “corrigeren” of “herstellen” wanneer iets fout is. Het is een werkwoord en staat hier vóór 错误, het zelfstandig naamwoord dat aangeeft wat wordt gecorrigeerd. Voorbeeld: 请改正这个错误。 — “Corrigeer deze fout alstublieft.” 错误 betekent “fout” of “fouten”. In deze zin is het datgene wat wordt hersteld. De vorm zelf markeert hier geen meervoud; het meervoud blijkt uit de Nederlandse vertaling en uit de contextuele betekenis, niet uit een zichtbare Chinese meervoudsuitgang. 更容易 betekent “makkelijker”. 容易 betekent “makkelijk” of “gemakkelijk”, en 更 maakt er een vergelijking van: 更 + bijvoeglijk woord betekent “meer … / …er”. Het onderwerp van de vergelijking is hier de handeling 改正错误, dus: fouten herstellen is gemakkelijker dan de niet nader genoemde vergelijking. Voorbeeld: 这样更容易。 — “Zo is het makkelijker.” Samen is de structuur: 在 [他们开始做菜] 前 (“voordat ze beginnen te koken”) + 改正错误 (“fouten herstellen”) + 更容易 (“is makkelijker”). De volledige betekenis is: “Het is makkelijker om fouten te herstellen voordat ze beginnen te koken.”

3. 我点了不加洋葱的汤。

   Ik heb om soep zonder uien gevraagd.

   我

   ik

   点了

   bestelde / heb besteld

   不加

   zonder ... toe te voegen

   洋葱

   ui

   汤

   soep

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier ‘ik’. Het is het Chinese voornaamwoord voor de eerste persoon; de vorm zelf markeert geen getal of geslacht. In deze zin verwijst de vertaling naar één spreker. Voorbeeld: 我喜欢茶。— ‘Ik houd van thee.’ 点了 is 点 (‘bestellen of vragen om eten of drinken’) met 了. 点 staat vóór 了; 了 presenteert het bestellen als een afgeronde gebeurtenis, maar is niet simpelweg een aparte verleden­tijdsvorm. Een bruikbaar patroon is: 我点了 + gerecht — ‘Ik heb ... besteld.’ 不加 betekent hier ‘zonder ... toe te voegen’. 不 staat vóór 加 (‘toevoegen’). In het patroon 不加X的Y betekent dit ‘Y zonder X’. Voorbeeld: 不加糖的咖啡 — ‘koffie zonder suiker.’ 洋葱 betekent ‘ui’ en verwijst hier naar het ingrediënt dat niet wordt toegevoegd. In 不加洋葱 maakt het deel uit van de omschrijving van het gerecht. 汤 betekent ‘soep’ en is het zelfstandig naamwoord voor het gevraagde gerecht. Samen met de voorafgaande omschrijving vormt het 不加洋葱的汤: ‘soep zonder uien’. 的 verbindt die omschrijving met het zelfstandig naamwoord dat erop volgt. De hele structuur is: 我 + 点了 + 不加洋葱的汤. Eerst wordt de spreker genoemd, daarna de afgeronde handeling van bestellen of vragen, en ten slotte het gerecht met zijn beperking. Daarom betekent de zin: ‘Ik heb om soep zonder uien gevraagd.’ Het patroon is herbruikbaar als 我点了不加X的Y: ‘Ik heb om Y zonder X gevraagd’ of, afhankelijk van de situatie, ‘Ik heb Y zonder X besteld.’

4. 我点了不加沙拉酱的沙拉。

   En ik heb om salade zonder dressing gevraagd.

   我

   ik

   点了

   bestelde

   不加

   zonder toe te voegen

   沙拉酱

   dressing

   沙拉

   salade

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”. Dit is de eerste-persoonsvorm van het Chinese persoonlijke voornaamwoord en verandert niet naar geslacht of getal. In een andere zin kan dezelfde vorm bijvoorbeeld ook “mij” betekenen wanneer de zinsfunctie dat vereist; hier is het de uitvoerder van de handeling. 点了 betekent hier dat de spreker iets bestelde. 点 is de basisvorm: “bestellen” (bij eten en drinken; in andere contexten kan het ook “aanwijzen” of “klikken” betekenen). 了 staat hier na het werkwoord en markeert de voltooide of als geheel beschouwde bestelling: 点 → 点了. Het is geen zelfstandig verleden-tijdsachtervoegsel dat in elke context exact hetzelfde werkt. Voorbeeld: 我点了汤。 — “Ik bestelde soep.” 不加 drukt de uitsluiting “zonder toe te voegen” uit. 加 is de basisvorm “toevoegen”; 不 maakt de handeling negatief. Het patroon 不加 + ingrediënt is herbruikbaar om te zeggen dat een gerecht dat ingrediënt niet moet bevatten, bijvoorbeeld 不加洋葱的汤 — “soep zonder ui(en)”. In de vaste zin hoort deze groep bij het volgende zelfstandig naamwoord en beschrijft hij welke salade bedoeld is. 沙拉酱 betekent “dressing”. Dit is een zelfstandig naamwoord voor de saus of dressing die bij salade wordt gebruikt. Het is hier het ingrediënt dat na 不加 wordt uitgesloten. 沙拉 betekent “salade”. Het is hier het hoofdzelfstandig naamwoord van de beschrijvende groep 不加沙拉酱的沙拉: de salade zonder dressing. De vorm verandert niet voor enkelvoud of meervoud; het Chinees laat het aantal vaak uit de context blijken. Samen ontstaat de structuur 我 + 点了 + [不加沙拉酱的沙拉]: “Ik bestelde de salade zonder dressing.” De groep vóór het laatste 的 beschrijft het zelfstandig naamwoord erna; dus 不加沙拉酱的 specificeert welk type 沙拉 de spreker bestelde. Dit sluit aan bij het vaste Nederlandse equivalent, waarin “om salade zonder dressing gevraagd” dezelfde bestelling weergeeft.

5. 甜点应该在饭后上来。

   Het dessert hoort na de maaltijd te komen.

   甜点

   dessert

   应该

   hoort / zou moeten

   饭后

   na de maaltijd

   上来

   komen

   Uitgebreide uitleg

   甜点 betekent hier “dessert”. Het is een zelfstandig naamwoord; 点心 is een verwant woord voor een snack of kleine lekkernij, maar is niet automatisch hetzelfde als een dessert. Voorbeeld: 甜点很好吃。 — “Het dessert is lekker.” 应该 drukt hier uit wat volgens de verwachting of gepaste gang van zaken hoort te gebeuren: “zou moeten” of “hoort”. De vorm verandert niet voor persoon of aantal. Het staat vóór de gebeurtenis die volgens die verwachting plaatsvindt. Voorbeeld: 你应该休息。 — “Je zou moeten rusten.” 饭后 betekent letterlijk “na de maaltijd”: 饭 is “maaltijd” en 后 betekent “na/achter”. Dit is een tijdsbepaling. Het patroon X后 kan ook met een andere tijdsperiode worden gebruikt, bijvoorbeeld 工作后 — “na het werk”. 上来 betekent hier dat iets naar de tafel of de relevante plaats komt, dus dat het dessert wordt gebracht of opgediend. 上 draagt het idee van naar boven of naar een hoger/relevant punt gaan, en 来 geeft beweging naar het referentiepunt aan. In deze context moet je het geheel niet alleen als het losse werkwoord “komen” leren: bij eten kan 上来 ook zeggen dat een gerecht op tafel verschijnt. Voorbeeld: 菜上来了。 — “Het gerecht is gebracht / het gerecht staat op tafel.” Samen vormt 应该在饭后上来 het patroon 应该 + tijdsbepaling + gebeurtenis: “hoort na de maaltijd te komen”. De volledige zin 甜点应该在饭后上来。 betekent daarom: “Het dessert hoort na de maaltijd te komen.”

6. 我会请服务员确认一切。

   Ik zal de bediening vragen alles te bevestigen.

   我会

   ik zal

   请

   vragen

   服务员

   bediening

   确认

   bevestigen

   一切

   alles

   Uitgebreide uitleg

   我会 betekent hier: “ik zal”. 我 is het eerste-persoonspronomen “ik”. 会 staat na het onderwerp en drukt in deze zin een toekomstige handeling of verwachting uit; het is geen vervoeging van 我, want Chinese werkwoorden en modale woorden veranderen niet naar persoon of getal. Een herbruikbaar patroon is onderwerp + 会 + handeling, bijvoorbeeld: 我会回来。 — “Ik zal terugkomen.” 请 betekent hier “vragen” of “verzoeken” en staat vóór de persoon die iets moet doen. In het patroon 请 + persoon + werkwoord vraag je die persoon om de handeling uit te voeren. Bijvoorbeeld: 请他回答。 — “Vraag hem om te antwoorden.” 服务员 betekent “bedieningsmedewerker” of “ober/serveerster”. Het is een zelfstandig naamwoord voor iemand die gasten bedient. In deze zin is het de persoon aan wie de vraag wordt gericht; het woord zelf draagt geen zichtbare enkelvouds- of meervoudsvervoeging. 确认 betekent “bevestigen” of “controleren en bevestigen”. Het is hier een werkwoord. Het kan direct vóór datgene staan wat bevestigd moet worden, zoals in 确认时间 — “de tijd bevestigen”. Chinese werkwoorden krijgen geen aparte vorm voor de tijd; 会 geeft hier de toekomstige modaliteit aan. 一切 betekent “alles” of “alles wat relevant is”. Het is een onbepaald totaalwoord en fungeert hier als datgene wat bevestigd moet worden. Het kan vóór een werkwoord staan, bijvoorbeeld: 我知道一切。 — “Ik weet alles.” Samen ontstaat de structuur 我会 + 请 + persoon + werkwoord + object: “Ik zal de bedieningsmedewerker vragen alles te bevestigen.” 我会 maakt de handeling toekomstgericht, 请服务员 geeft aan wie het verzoek uitvoert, en 确认一切 noemt de gevraagde handeling en haar object. De vaste Nederlandse vertaling maakt duidelijk dat 请 hier als een verzoek (“vragen”) bedoeld is.