Een activiteit kiezen op basis van het weer | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 我们明天做室内活动还是室外活动？

   Zullen we morgen iets binnen of buiten doen?

   我们

   wij

   明天

   morgen

   做

   doen

   室内活动

   binnenactiviteit

   还是

   of, bij een keuzevraag

   室外活动

   buitenactiviteit

   Uitgebreide uitleg

   我们 betekent hier ‘wij’ en is een persoonlijk voornaamwoord voor de eerste persoon meervoud. Het kan afhankelijk van de context inclusief of exclusief de gesprekspartner zijn; de vorm zelf maakt dat onderscheid niet. Voor één spreker gebruik je 我 (‘ik’). Voorbeeld: 我们一起学习。 — ‘Wij studeren samen.’ 明天 betekent ‘morgen’. Het is een tijdsbepaling en staat in deze zin vóór het werkwoord. Het verandert niet voor persoon of aantal. Voor andere tijdstippen kun je bijvoorbeeld 今天 (‘vandaag’) en 昨天 (‘gisteren’) gebruiken. 做 betekent hier ‘doen’ of ‘ondernemen’. De vorm blijft in deze zin hetzelfde; Chinees markeert de verleden of toekomstige tijd niet door een vervoeging van 做. De tijd blijkt hier uit 明天. Voorbeeld: 我们做运动。 — ‘Wij sporten.’ 室内活动 betekent letterlijk een activiteit binnenshuis: 室内 is ‘binnen-/indoor’ en 活动 is ‘activiteit’. Samen vormt dit een zelfstandig naamwoordelijk begrip. 活动 kan ook los ‘activiteit’ betekenen. Voorbeeld: 这是室内活动。 — ‘Dit is een binnenactiviteit.’ 还是 betekent ‘of’ in een vraag waarin tussen genoemde mogelijkheden wordt gekozen. Dat verschilt van 或者, dat vaak in een mededeling of in andere soorten opsommingen wordt gebruikt. Het is hier dus het verbindende woord tussen de binnenactiviteit en de buitenactiviteit; het betekent niet zelfstandig ‘ofwel’ als extra keuze buiten de twee genoemde opties. 室外活动 betekent ‘buitenactiviteit’: 室外 is ‘buiten-/outdoor’ en 活动 is opnieuw ‘activiteit’. Het zelfstandig naamwoord staat als geheel na 还是, zodat het de tweede keuze vormt. Voorbeeld: 我们喜欢室外活动。 — ‘Wij houden van buitenactiviteiten.’ Samen ontstaat de vraag 我们明天做室内活动还是室外活动？: ‘Zullen we morgen iets binnen of buiten doen?’ 我们 geeft de groep aan, 明天 plaatst de handeling op morgen, en 做 drukt de activiteit uit. Daarna worden met 还是 twee concrete mogelijkheden tegenover elkaar gezet: een activiteit binnenshuis of een activiteit buitenshuis. De vraag vraagt dus om een keuze tussen die twee opties.

2. 我们决定前先看看天气预报。

   Bekijk de weersvoorspelling voordat we beslissen.

   我们

   wij

   决定

   beslissen

   前

   voorafgaand aan

   先

   eerst

   看看

   even bekijken

   天气预报

   weersvoorspelling

   Uitgebreide uitleg

   我们 betekent hier “we/wij” en is de eerste persoon meervoud. Het verwijst in deze zin naar de spreker samen met minstens één andere persoon; het woord zelf geeft niet aan hoeveel andere personen erbij zijn. Vergelijk 我 voor “ik” en 你们 voor “jullie”. 决定 betekent “beslissen”. Dit is hier een werkwoord in een vorm zonder zichtbare tijdsuitgang: Chinees markeert verleden of toekomst vaak niet door het werkwoord zelf te veranderen. Het kan bijvoorbeeld ook in 我们决定明天出发 staan: “We besluiten morgen te vertrekken.” 前 betekent in 决定前 “voordat” of letterlijk “voorafgaand aan”. Na een werkwoordelijke uitdrukking kan 前 een voorafgaande tijd aangeven: patroon werkwoordelijke uitdrukking + 前 = “voordat …”. In deze zin betekent 决定前 dus “voordat we beslissen”; het drukt niet op zichzelf uit wanneer de beslissing uiteindelijk wordt genomen. 先 betekent “eerst”. Het geeft aan dat deze handeling vóór een andere relevante handeling komt. Samen met het latere besluit ontstaat de volgorde: eerst de weersvoorspelling bekijken, daarna beslissen. Een herbruikbaar voorbeeld is 先吃饭，再出发: “Eerst eten we, daarna vertrekken we.” 看看 is een lichte, informele vorm van “even bekijken/kijken”. Het bestaat hier uit het werkwoord 看 (“kijken/bekijken”) dat wordt herhaald. Werkwoordherhaling kan een handeling als kort, beperkt of vrijblijvend voorstellen; 看看 betekent daarom niet noodzakelijk “lang kijken”. Het gewone werkwoord 看 kan ook zonder herhaling worden gebruikt, bijvoorbeeld 我看天气预报: “Ik bekijk de weersvoorspelling.” 天气预报 betekent “weersvoorspelling”. Het is een zelfstandig naamwoord: 天气 is “weer” en 预报 is “voorspelling/bericht over wat verwacht wordt”. In deze zin is het datgene wat bekeken wordt. Het volgende contextzinnetje gebruikt opnieuw 预报 als onderwerp van de mededeling over het weer. De zin kan als patroon worden opgebouwd als [onderwerp] + [werkwoordelijke uitdrukking] + 前 + 先 + [handeling]: “Voordat we beslissen, bekijken we eerst …” In 我们决定前 wordt het onderwerp van 决定 niet opnieuw genoemd; de vertaling maakt duidelijk dat het om “we” gaat. 先 en 看看 werken samen: men kijkt eerst even naar de informatie. Het volledige resultaat is: “Bekijk de weersvoorspelling voordat we beslissen.”

3. 预报说早上会是晴天。

   Er staat dat het 's ochtends zonnig wordt.

   预报

   weersvoorspelling

   说

   zeggen

   早上

   's ochtends

   会

   zal

   是

   zijn

   晴天

   zonnig weer

   Uitgebreide uitleg

   预报 betekent hier ‘weersvoorspelling’ of ‘weerbericht’. Het is een zelfstandig naamwoord. Een bruikbaar patroon is 天气预报 voor ‘weersvoorspelling’, maar in deze zin staat alleen 预报. 说 betekent hier ‘zeggen’ en heeft als onderwerp de voorspelling: de voorspelling ‘zegt’ wat er later zal zijn. Het werkwoord verandert in het Chinees niet naar persoon of tijd. Voorbeeld: 他说天气很好。 — ‘Hij zegt dat het weer goed is.’ 早上 betekent ‘de ochtend’ of, zoals hier, ‘’s ochtends’. Het verwijst naar het tijdstip waarop de toestand geldt. Voorbeeld: 我早上喝茶。 — ‘Ik drink ’s ochtends thee.’ 会 staat vóór het werkwoordelijke deel en geeft hier een verwachte toekomstige toestand aan: ‘zal’ of ‘waarschijnlijk zal’. De vorm verandert niet naar persoon of getal. Het kan in andere contexten ook een mogelijkheid uitdrukken; hier ondersteunt de weersvoorspelling de lezing van een verwachting. Voorbeeld: 明天会下雨。 — ‘Morgen zal het regenen.’ 是 is het koppelwerkwoord ‘zijn’. Hier verbindt het de toekomstige toestand met 晴天. In het Chinees staat het tijds- of modale element vóór 是: 会是 betekent hier ‘zal zijn’. 晴天 betekent ‘zonnig weer’ of letterlijk ‘een heldere dag’. Het is een zelfstandig naamwoordelijk weerbegrip: 晴 betekent ‘helder/zonnig’ en 天 ‘dag of hemel’, maar 晴天 wordt als vaste combinatie voor zonnig weer gebruikt. Voorbeeld: 今天是晴天。 — ‘Vandaag is het zonnig.’ De zin bouwt zich op als 预报 + 说 + [早上 + 会是 + 晴天]: ‘De weersvoorspelling zegt dat het ’s ochtends zonnig zal zijn.’ 说 introduceert dus de inhoud van de voorspelling; binnen die inhoud geeft 会 de verwachting voor 早上 aan en koppelt 是 die verwachte toestand aan 晴天.

4. 那我们可以在午饭前散步。

   Dan kunnen we voor de lunch een wandeling maken.

   那

   dan

   我们

   wij

   可以

   kunnen; mogen

   午饭

   lunch

   前

   voor; eerder dan

   散步

   wandelen

   Uitgebreide uitleg

   那 staat hier aan het begin als overgang: “dan” of “in dat geval”. Het verwijst in deze zin naar de zojuist gegeven situatie, niet naar een zelfstandig genoemd voorwerp. Een bruikbaar patroon is 那 + voorstel of gevolg, bijvoorbeeld: 那我们走吧。 — “Dan gaan we.” 我们 betekent “wij/we” en verwijst naar de spreker samen met minstens één andere persoon. Deze vorm maakt in het Chinees geen onderscheid tussen inclusief “wij” (met de aangesprokene) en exclusief “wij” (zonder de aangesprokene); de context moet dat bepalen. Het is het onderwerp van 可以 en 散步. 可以 is een modaal werkwoord met de betekenis “kunnen” of, afhankelijk van de situatie, “mogen”. Hier drukt het uit dat de groep de mogelijkheid heeft om te wandelen. Het staat vóór de handeling: 我们可以休息。 — “We kunnen rusten.” Het is niet hetzelfde als 会, dat vaak een verwachting, waarschijnlijkheid of toekomstige ontwikkeling uitdrukt. 午饭 betekent “lunch” of “de middagmaaltijd”. 午 betekent “middag” en 饭 verwijst hier naar een maaltijd of eten; samen vormen ze het zelfstandige naamwoord 午饭. Bijvoorbeeld: 午饭好了。 — “De lunch is klaar.” 前 betekent “voor” in de tijd wanneer het na een tijdsaanduiding staat. In 午饭前 volgt het dus op 午饭: letterlijk “lunch-voor”, natuurlijk vertaald als “voor de lunch”. Het vergelijkbare tijdspatroon 晚饭后 betekent “na het avondeten”; 后 geeft daar de tijd ná een referentie aan. 散步 is een werkwoordelijke uitdrukking voor “wandelen” of “een wandeling maken”, meestal zonder nadruk op een bepaalde bestemming. Het kan na een modaal werkwoord staan, zoals in 可以散步 — “kunnen wandelen”. Het is hier de handeling die de groep vóór de lunch kan uitvoeren. Samen vormen de delen 那 + 我们可以 + 午饭前 + 散步 de betekenis: “Dan kunnen we voor de lunch een wandeling maken.” 那 verbindt deze zin met de voorafgaande situatie, 我们可以 geeft een mogelijkheid voor de groep aan, 午饭前 plaatst de handeling vóór de lunch, en 散步 benoemt de handeling. Als geheel beschrijft de zin een mogelijke planning of optie.

5. 如果后来下雨，我们可以去咖啡馆。

   Als het later regent, kunnen we naar een café gaan.

   如果

   als

   后来

   later

   下雨

   regenen

   我们

   wij

   可以

   kunnen

   去

   gaan

   咖啡馆

   café

   Uitgebreide uitleg

   如果 leidt de voorwaardelijke bijzin in: “als …”. Een veelgebruikt patroon is 如果 + voorwaarde，+ gevolg, bijvoorbeeld: 如果有时间，我们就去。 — “Als we tijd hebben, gaan we.” 如果 geeft hier een voorwaarde aan; het is niet zelf het werkwoord van de bijzin. 后来 betekent hier “later” en plaatst de gebeurtenis na het huidige of eerder besproken moment. Het is een tijdsbepaling en verandert niet van vorm. Het verschilt van 然后 (“daarna”), dat vooral een volgende stap in een reeks beschrijft. 下雨 betekent “regenen”. In het Chinees kan dit weerswerkwoord zonder afzonderlijk onderwerp worden gebruikt: 下雨了。 — “Het regent.” In deze zin staat het na 后来 als de gebeurtenis die de voorwaarde vormt. 下 is hier geen afzonderlijk woord voor “naar beneden” in de Nederlandse vertaling; 下雨 moet als de vaste combinatie “regenen” worden geleerd. 我们 is het voornaamwoord “wij/we”: 我 betekent “ik” en 我们 is de meervoudsvorm. Het Chinees markeert bij dit voornaamwoord geen werkwoordspersoon of grammaticaal geslacht. De vorm 我们 zelf zegt “wij”, terwijl de precieze groep door de context wordt bepaald. 可以 staat voor het werkwoordelijke deel dat “kunnen” uitdrukt. Het geeft hier een mogelijke of toegestane handelingsoptie binnen de situatie, niet een uitgevoerde handeling. Het verandert niet mee met persoon of getal. Een bruikbaar patroon is 主语 + 可以 + werkwoord, bijvoorbeeld: 我们可以走。 — “We kunnen gaan.” 去 betekent “gaan” en staat vóór de bestemming. Het is een werkwoord; het verandert in deze zin niet van vorm voor 我们. Het patroon 去 + plaats is direct herbruikbaar, bijvoorbeeld: 去学校 — “naar school gaan”. 咖啡馆 is het zelfstandig naamwoord “café”. In 去咖啡馆 vormt het de bestemming van 去: letterlijk gaat men naar het café. Het zelfstandig naamwoord staat dus na het werkwoord “gaan”, anders dan in een Nederlandse woordvolgorde waarin “naar” de bestemming inleidt. Samen vormen 如果后来下雨 en 我们可以去咖啡馆 de structuur 如果 + voorwaarde，+ gevolg: “Als het later regent, kunnen we naar een café gaan.” De eerste helft noemt de voorwaarde (下雨), en de tweede helft noemt de mogelijke actie (我们可以去咖啡馆).

6. 这样计划就很灵活。

   Zo blijft het plan flexibel.

   这样

   zo; op deze manier

   计划

   plan

   就

   dan; daardoor

   很灵活

   flexibel

   Uitgebreide uitleg

   这样 betekent hier ‘zo’ of ‘op deze manier’. Het geeft de manier aan waarop het plan wordt opgezet. Een herbruikbaar patroon is 这样做 — ‘het zo doen’. 计划 betekent hier ‘plan’ en is in deze zin het onderwerp van de beschrijving. Dezelfde vorm kan ook een werkwoord zijn met de betekenis ‘plannen’, bijvoorbeeld: 我们计划明天出发。 — ‘We zijn van plan morgen te vertrekken.’ 就 markeert hier het gevolg of de conclusie: op deze manier is het plan flexibel. In andere structuren kan 就 ook ‘dan’ betekenen; de precieze functie komt uit de omliggende zin. 很灵活 betekent hier ‘flexibel’. 很 staat vóór het beschrijvende woord 灵活; bij een adjectivisch gezegde maakt 很 de beschrijving vaak natuurlijk, zonder dat het altijd een sterke betekenis ‘erg’ hoeft uit te drukken. 灵活 verandert hier niet van vorm voor persoon of aantal. Het kan bijvoorbeeld ook een aanpak beschrijven: 这个方法很灵活。 — ‘Deze methode is flexibel.’ De zin wordt dus opgebouwd als 这样 (‘zo’), 计划 (‘het plan’), 就 (het gevolg markerend) en 很灵活 (‘flexibel’). In zijn geheel betekent 这样计划就很灵活。: ‘Zo blijft het plan flexibel.’

7. 我们就计划早上散步吧。

   Laten we een ochtendwandeling plannen.

   我们 … 吧

   laten we …

   就

   dan / gewoon

   计划

   plannen

   早上

   ochtend

   散步

   wandelen

   Uitgebreide uitleg

   我们 … 吧 vormt hier een voorstel: “laten we …”. 我们 betekent “wij/we”, en 吧 aan het einde verzacht een voorstel of aansporing. De combinatie betekent dus niet alleen “wij”, maar maakt van de zin een uitnodiging om samen iets te doen. Voorbeeld: 我们走吧。 — “Laten we gaan.” 就 geeft hier een directe, eenvoudige keuze of overgang weer: “dan” of “gewoon”. In deze zin maakt het de voorgestelde planning vlot en beslist: “laten we dan gewoon …”. De precieze Nederlandse weergave hangt af van de context; het woord voegt hier geen afzonderlijk zelfstandig hoofdonderwerp toe. 计划 betekent hier “plannen” en wordt als werkwoord gebruikt. Het kan ook een zelfstandig naamwoord zijn: 计划 — “plan”. Voorbeeld: 我们计划明天出发。 — “We plannen morgen te vertrekken.” 早上 betekent “'s ochtends” of “ochtend” en geeft het tijdstip aan. Het staat vóór de activiteit die op dat moment plaatsvindt. Voorbeeld: 我早上喝茶。 — “Ik drink 's ochtends thee.” 散步 betekent “wandelen” of “een wandeling maken”. Het is een werkwoordelijke uitdrukking voor rustig wandelen; het beschrijft hier de activiteit die gepland wordt. Voorbeeld: 他们晚上散步。 — “Zij wandelen 's avonds.” Samen betekent 我们就计划早上散步吧。: “Laten we dan een ochtendwandeling plannen.” 我们 … 吧 maakt het een voorstel, 就 geeft de vlotte keuze “dan/gewoon” aan, 计划 geeft de geplande handeling weer, en 早上散步 betekent “'s ochtends wandelen”.

8. 如果天气变了，我们可以改在室内活动。

   We kunnen naar binnen gaan als het weer verandert.

   如果

   als

   天气

   het weer

   变了

   verandert

   我们

   wij

   可以

   kunnen

   改在

   verplaatsen naar

   室内

   binnen

   活动

   activiteiten doen

   Uitgebreide uitleg

   如果 introduceert een voorwaarde: “als …”. Het staat hier aan het begin van de voorwaardelijke bijzin. Een veelgebruikt patroon is 如果 + voorwaarde，...: “Als ..., dan ...”. Het tweede deel kan in het Chinees zonder 那么 staan. 天气 betekent hier “het weer”. Het is een zelfstandig naamwoord. In een voorbeeld als 天气很好。 betekent het geheel “Het weer is goed.” 变了 betekent hier dat het weer verandert of veranderd is. De basisvorm is 变 “veranderen”. 了 staat hier na het werkwoord en markeert een relevante verandering of nieuwe toestand; het is niet simpelweg een vaste verledenstijd. In 天气变冷了。 betekent 变冷了 bijvoorbeeld “het is kouder geworden”. 我们 betekent “wij/we” en is het onderwerp van het hoofddeel. 我 is “ik”, terwijl 我们 de meervoudsvorm is; de vorm markeert niet op zichzelf of de aangesproken persoon wel of niet inbegrepen is. 可以 drukt hier mogelijkheid of toestemming uit: “kunnen”. Het staat vóór de handeling in 我们可以改在室内活动, dus het maakt die handeling mogelijk. Een bruikbaar patroon is 主语 + 可以 + werkwoord, bijvoorbeeld 你可以坐这里。 — “Je kunt hier zitten.” 改在 combineert 改 “veranderen/aanpassen” met 在 “op/in”. In deze zin betekent het dat men de geplande activiteit aanpast zodat die op een andere plaats plaatsvindt. 改 kan ook zonder plaatsaanduiding “aanpassen” betekenen; 在 specificeert hier de locatie van de aangepaste activiteit. 室内 betekent “binnen” of “in een binnenruimte”. Het is een plaatsaanduiding: 在室内 betekent letterlijk “in een binnenruimte”. Het tegenovergestelde is vaak 室外, “buiten/in de buitenlucht”. 活动 betekent hier “activiteiten doen” of “activiteiten ontplooien”. Als zelfstandig naamwoord kan 活动 ook “activiteit” betekenen; in deze zin functioneert het als werkwoordelijk element na de plaatsaanduiding. Bijvoorbeeld: 孩子们在室内活动。 — “De kinderen doen binnen activiteiten.” Samen vormt 如果天气变了 de voorwaarde “als het weer verandert”. Daarna volgt 我们可以改在室内活动: “we kunnen de activiteiten naar binnen verplaatsen / binnen activiteiten doen”. De volledige zin betekent dus: “Als het weer verandert, kunnen we de activiteiten naar binnen verplaatsen.” De Nederlandse vertaling geeft dezelfde bedoelde mogelijkheid weer als “We kunnen naar binnen gaan als het weer verandert.”