Instructies op een medicijn lezen | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 我在药房拿了这个药。

   Ik heb dit medicijn bij de apotheek opgehaald.

   我

   ik

   在

   in/bij

   药房

   apotheek

   拿了

   opgehaald

   这个

   dit

   药

   medicijn

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik” en is de eerste persoon enkelvoud. Het is de vorm die de spreker voor zichzelf gebruikt; het verandert niet naar gelang van het geslacht van de spreker. Voorbeeld: 我在家。— “Ik ben thuis.” 在 geeft hier de plaats aan waar de handeling plaatsvindt. Het staat vóór de plaatsbepaling 药房 en vóór het werkwoord: 在 + plaats + werkwoord. Voorbeeld: 我在医院工作。— “Ik werk in het ziekenhuis.” In deze zin betekent 在 dus niet op zichzelf “zijn”; samen met de plaatsbepaling situeert het de handeling. 药房 betekent “apotheek”. 药 is het zelfstandig naamwoord “medicijn” en 房 betekent in deze samenstelling niet dat je het afzonderlijk als “kamer” moet vertalen. Voorbeeld: 他去了药房。— “Hij is naar de apotheek gegaan.” 拿了 is de werkwoordsvorm van 拿, “nemen” of, in deze context, “ophalen”. De uitgang 了 staat na het werkwoord en markeert hier een als voltooid voorgestelde handeling: de spreker heeft het medicijn opgehaald. 了 is niet simpelweg een algemene verleden-tijdsuitgang; het kan ook bij andere tijden voorkomen wanneer de voltooiing relevant is. Voorbeeld: 我拿了钥匙。— “Ik heb de sleutel gepakt.” 这个 betekent “dit/deze” en verwijst naar iets dat de spreker als het hier bedoelde, specifieke exemplaar aanwijst. Het bestaat uit 这 (“dit/deze”) en 个, een veelgebruikt classificerend woord. In 这个药 staat het geheel vóór het zelfstandig naamwoord 药. Voorbeeld: 我要这个。— “Ik wil dit.” 药 betekent “medicijn” of “geneesmiddel”. In de vaste zin is het het ding dat met 拿了 wordt opgehaald. Het is een zelfstandig naamwoord en kan in een andere context ook in samenstellingen voorkomen, zoals 药房 (“apotheek”). Voorbeeld: 这个药很苦。— “Dit medicijn is erg bitter.” Samen vormt 我在药房 de plaatsing van de spreker en de handeling: “ik haal op bij de apotheek”. 这个药 is het specifieke object, “dit medicijn”, en 拿了 zegt dat het ophalen als voltooid wordt voorgesteld. De volledige betekenis is daarom: “Ik heb dit medicijn bij de apotheek opgehaald.”

2. 药剂师解释用法了吗？

   Heeft de apotheker de aanwijzingen uitgelegd?

   药剂师

   apotheker

   解释

   uitleggen

   用法

   gebruiksaanwijzing

   了吗

   heeft ... gedaan?

   Uitgebreide uitleg

   药剂师 betekent hier “apotheker”. Dit is een zelfstandig naamwoord voor de persoon die geneesmiddelen verstrekt of er uitleg over geeft. Een voorbeeld: 药剂师来了。 — “De apotheker is gekomen.” 解释 betekent “uitleggen” of “toelichten”. Het is een werkwoord en verandert in het Chinees niet voor persoon of tijd; de tijd en voltooiing blijken uit de context of uit partikels. In deze zin krijgt het 用法 als object: iemand legt dus het gebruik uit. 用法 betekent “gebruik” of “gebruiksaanwijzing”: de manier waarop iets gebruikt moet worden. Het woord bestaat hier als zelfstandig naamwoord en verwijst naar het gebruik van het geneesmiddel, niet naar het uitleggen zelf. Een voorbeeld: 请说明用法。 — “Leg alstublieft uit hoe het gebruikt moet worden.” 了吗 vormt hier de vraag of een handeling al voltooid is. 了 geeft aan dat de handeling als voltooid wordt bekeken, en 吗 maakt van de zin een ja-neevraag. Samen heeft 解释用法了吗？ de strekking “heeft [iemand] het gebruik uitgelegd?” Het onderwerp staat in het Chinees vóór het werkwoord, terwijl het object erna staat. De zin wordt dus opgebouwd als 药剂师 + 解释 + 用法 + 了吗: “de apotheker” + “uitleggen” + “het gebruik” + “heeft … al gedaan?” De volledige betekenis is: “Heeft de apotheker de aanwijzingen voor het gebruik uitgelegd?”

3. 标签上写着要饭后服用。

   Op het etiket staat dat je het na de maaltijd moet innemen.

   标签

   etiket

   上

   op; aan

   写着

   er staat geschreven

   要

   moeten

   饭后

   na de maaltijd

   服用

   innemen

   Uitgebreide uitleg

   标签 betekent hier “etiket”. Het is een zelfstandig naamwoord; in een herbruikbaar patroon kun je bijvoorbeeld 药品标签 (“medicatie-etiket”) zeggen. Voorbeeld: 请看标签。 — “Kijk alstublieft naar het etiket.” 上 staat na 标签 en geeft hier de plaats aan: op het etiket, letterlijk op het oppervlak ervan. In het Chinees staat zo’n plaatsbepaler vaak na het zelfstandig naamwoord: 桌子上 betekent “op de tafel”. 写着 betekent dat er iets geschreven staat. 写 is de basisvorm “schrijven”; 着 geeft hier de voortdurende of bestaande toestand aan: de tekst staat er geschreven. Dit is niet hetzelfde als alleen een handeling in het verleden. Voorbeeld: 门上写着“请勿入内”。 — “Op de deur staat ‘verboden toegang’ geschreven.” 要 drukt in deze zin een vereiste uit: “moeten”. Het onderwerp van deze verplichting wordt in de Chinese zin niet apart genoemd; de vaste vertaling maakt duidelijk dat de lezer of gebruiker het middel moet innemen. In andere contexten kan 要 ook andere functies hebben, maar hier gaat het om een instructie, niet om “willen”. 饭后 betekent “na de maaltijd”. Het bestaat uit 饭 (“maaltijd”) en 后 (“na; erna”). Het patroon X后 is breed bruikbaar voor “na X”: 饭后散步 betekent “na de maaltijd wandelen”. 服用 is een formeel werkwoord voor medicijnen of andere middelen innemen. Het object wordt hier niet uitgesproken, maar de vertaling identificeert het als “het” en de context gaat over gebruiksaanwijzingen. Voorbeeld: 请按说明服用。 — “Neem het volgens de aanwijzingen in.” Samen vormen 标签上写着 en de daaropvolgende inhoud de betekenis “Op het etiket staat geschreven dat …”. De inhoud is 要饭后服用: men moet het middel na de maaltijd innemen. De Chinese zin noemt het middel niet nogmaals, omdat het in deze context uit de gebruiksaanwijzing begrepen wordt. De volledige betekenis is dus: “Op het etiket staat dat je het na de maaltijd moet innemen.”

4. 那就不要在早餐前服用。

   Dan moet je het niet vóór het ontbijt innemen.

   那就

   dan

   不要

   niet moeten; niet doen

   早餐

   ontbijt

   前

   ervoor; vóór

   服用

   innemen

   Uitgebreide uitleg

   那就 betekent hier “dan dus” of “in dat geval dan”. 那 verwijst in deze vaste zin naar de zojuist gegeven voorwaarde of conclusie, niet noodzakelijk naar een concreet zelfstandig naamwoord. 就 markeert dat de volgende handeling daaruit volgt. Samen is het een herbruikbaar patroon: 那就 + gevolg, bijvoorbeeld 那就明天去。 — “Ga dan morgen.” 不要 staat vóór 服用 en maakt er een verbod van: “neem niet in” of “niet innemen”. In deze constructie is de niet-uitgesproken uitvoerder uit de vertaling “je”; het Chinees hoeft dat onderwerp hier niet te noemen. 不要 + werkwoord is een veelgebruikt patroon voor een rechtstreeks verbod, bijvoorbeeld 不要说话。 — “Praat niet.” 早餐 betekent “ontbijt”. Het is hier het tijdsanker in de bepaling 早餐前; het woord zelf betekent alleen “ontbijt”, niet “vóór het ontbijt”. 前 betekent in deze positie “vóór” en staat ná het zelfstandig naamwoord waarop het tijdstip is gebaseerd: 早餐前 = “vóór het ontbijt”. Hetzelfde patroon werkt met andere tijdsaanduidingen, bijvoorbeeld 饭后 = “na de maaltijd”, waarbij 后 “na/erna” betekent. 服用 betekent “innemen”, vooral in verband met medicijnen of andere voorgeschreven middelen. Het is een relatief formele uitdrukking; in een medische instructie is zij passend. Een korte herbruikbare zin is 请按说明服用。 — “Neem het volgens de aanwijzingen in.” De zin bouwt dus op als 那就 (“dan dus”) + 不要 (“niet doen”) + 在早餐前 (“vóór het ontbijt”) + 服用 (“innemen”). Het volledige resultaat is: “Dan moet je het niet vóór het ontbijt innemen.” De positie van 在早餐前 vóór 服用 maakt duidelijk wanneer het innemen niet moet gebeuren.

5. 我不确定剂量是多少。

   Ik weet niet zeker wat de dosis is.

   我

   ik

   不确定

   niet zeker zijn

   剂量

   dosis

   是多少

   hoeveel ... is

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”, de spreker. Dit Chinese persoonlijk voornaamwoord verandert niet naar persoon, getal of geslacht. Voorbeeld: 我不知道。 — “Ik weet het niet.” 不确定 betekent hier “niet zeker zijn”. 不 maakt de daaropvolgende toestand of eigenschap negatief; 确定 betekent “zeker/vastgesteld”. De vorm 不确定 kan voor een persoon of zaak staan, bijvoorbeeld: 结果不确定。 — “Het resultaat staat niet vast.” 剂量 betekent “dosis”: de hoeveelheid van een geneesmiddel die wordt ingenomen of toegediend. Het is een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 请确认剂量。 — “Controleer de dosis.” 是多少 vraagt naar de hoeveelheid of waarde. 多少 betekent “hoeveel”; samen met 是 krijgt het de patroonbetekenis “hoeveel ... is”. In deze zin gaat het om de waarde van de dosis, niet om een expliciet genoemde telling. Voorbeeld: 剂量是多少？ — “Wat is de dosis?” De volledige structuur is 我 + 不确定 + [剂量是多少]: “Ik ben niet zeker + hoeveel de dosis is.” Het deel 剂量是多少 is een ingebedde vraag na 不确定; daarom staat er hier geen afzonderlijk vraagpartikel zoals 吗. De hele uiting betekent: “Ik weet niet zeker wat de dosis is.”

6. 如果标签不清楚，就给药房打电话。

   Bel de apotheek als het etiket niet duidelijk is.

   如果

   als

   标签

   etiket

   不清楚

   niet duidelijk

   就

   dan

   药房

   apotheek

   打电话

   bellen

   Uitgebreide uitleg

   如果 introduceert hier een voorwaarde: “als …”. Het staat voor de voorwaardelijke situatie. Een herbruikbaar patroon is 如果 A，B = “als A, dan B”. Voorbeeld: 如果下雨，就不去。 — “Als het regent, gaan we niet.” 标签 betekent hier “etiket” of “label”. Het is een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 请看标签。 — “Kijk alstublieft naar het etiket.” 不清楚 betekent hier “niet duidelijk”. 清楚 betekent “duidelijk” of “helder”; 不 maakt deze beschrijving negatief. De vorm 不清楚 beschrijft dus dat de informatie niet duidelijk is, zonder te beweren waarom. Voorbeeld: 说明不清楚。 — “De uitleg is niet duidelijk.” 就 staat in deze voorwaardelijke constructie in het gevolgdeel en geeft het gevolg of de aanbevolen reactie aan: “dan”. Samen met 如果 vormt het de herbruikbare combinatie 如果 A，就 B. In het Chinees kan 就 in zulke patronen het gevolg benadrukken; het betekent hier niet zelfstandig “dan” in elke mogelijke context. 药房 betekent “apotheek”. Het is een zelfstandig naamwoord en vormt hier de plaats of instantie waarmee contact wordt opgenomen. Voorbeeld: 药房在哪里？ — “Waar is de apotheek?” 打电话 is de vaste werkwoordelijke combinatie “bellen” of letterlijk “telefoneren”. 打 heeft hier niet de betekenis “slaan”; samen met 电话 vormt het de gebruikelijke uitdrukking voor iemand telefonisch contacteren. Voorbeeld: 我给医生打电话。 — “Ik bel de dokter.” Samen bestaat de zin uit een voorwaarde en een gevolg: 如果标签不清楚 betekent “als het etiket niet duidelijk is”, en 就给药房打电话 betekent “bel dan de apotheek”. 给 staat in het gevolgdeel vóór de ontvanger van de handeling: 给药房打电话 = “de apotheek bellen”. Het onderwerp van het bevel wordt in deze zin niet uitgesproken; de Nederlandse vertaling maakt daar passend een gebiedende zin van. Het geheel betekent daarom: “Bel de apotheek als het etiket niet duidelijk is.”

7. 这样比自己猜更安全。

   Dat is veiliger dan zelf raden.

   这样

   zo; dat

   比

   dan; vergeleken met

   自己

   zelf

   猜

   raden

   更安全

   veiliger

   Uitgebreide uitleg

   这样 betekent hier “op deze manier” of “zo”. Het verwijst naar de bedoelde handelwijze in de situatie. Het patroon 这样…… kan een manier van handelen aanwijzen. Voorbeeld: 这样做更方便。 — “Zo doen is handiger.” 比 is het vergelijkingswoord. In A 比 B + bijvoeglijk naamwoord wordt A met B vergeleken: A is in een bepaalde eigenschap meer zo dan B. Voorbeeld: 今天比昨天冷。 — “Vandaag is het kouder dan gisteren.” 自己 betekent hier “zelf” en benadrukt dat iemand iets eigenhandig doet. In 自己猜 hoort het bij de handeling 猜; het geeft niet zelfstandig een specifiek aantal of een specifieke persoon aan. Voorbeeld: 你自己选。 — “Kies zelf.” 猜 is het werkwoord “raden” of “gissen”. De vorm verandert hier niet voor persoon of tijd; Chinese tijd en aspect worden doorgaans met context of aparte elementen uitgedrukt. Voorbeeld: 不要猜。 — “Niet raden.” 更安全 bestaat uit 更 (“meer-/nog”) en 安全 (“veilig”). 更 maakt de vergelijking sterker: 安全 is “veilig”, 更安全 is “veiliger”. 安全 blijft in het Chinees onveranderd; het krijgt geen aparte vorm voor bijvoorbeeld getal of geslacht. Voorbeeld: 这样做更安全。 — “Zo doen is veiliger.” Samen vormt 这样比自己猜更安全 het patroon A 比 B 更 + eigenschap: “A is veiliger dan B.” Hier is A de bedoelde manier (这样), terwijl B de handeling 自己猜 is: zelf raden. De volledige betekenis is daarom: “Dat is veiliger dan zelf raden.”

8. 药剂师可以在你服药前告诉你正确的剂量。

   De apotheker kan je vóór het innemen de juiste dosis vertellen.

   药剂师

   apotheker

   可以

   kan

   你

   je; jou

   服药

   medicijnen innemen

   前

   ervoor; voordat

   告诉

   vertellen; meedelen

   正确

   juist; correct

   剂量

   dosis

   Uitgebreide uitleg

   药剂师 betekent hier “apotheker”. Het is een zelfstandig naamwoord voor iemand die geneesmiddelen verstrekt of erover adviseert. Voor een beroep kun je het zelfstandig gebruiken, bijvoorbeeld: 药剂师很细心。 — “De apotheker is zorgvuldig.” 可以 betekent hier “kan” en geeft mogelijkheid of bevoegdheid aan. Het staat vóór de werkwoordgroep. Een bruikbaar patroon is onderwerp + 可以 + werkwoord, bijvoorbeeld: 你可以问药剂师。 — “Je kunt het aan de apotheker vragen.” 你 is het voornaamwoord voor “je/jou” en verandert in het Chinees niet voor naamval of geslacht. In het zichtbare deel 你服药 is het de persoon die de medicijnen inneemt: 你 is daar het onderwerp van 服药. 服药 betekent “medicijnen innemen”. 服 betekent in deze combinatie “innemen” en 药 verwijst naar medicijn(en). Het is een werkwoord-objectcombinatie. Een bruikbaar patroon is 服药前 — “vóór het innemen van de medicijnen”. 前 betekent hier “ervoor” of “voordat” en staat in de tijdsconstructie 在 ... 前: “vóór ...”. In 在你服药前 betekent dit “voordat je de medicijnen inneemt”. 前 draagt zelf geen tijdsvorm; de constructie ordent de handeling in de tijd. 告诉 betekent “vertellen” of “meedelen”. Het patroon iemand + 告诉 + informatie betekent dat iemand informatie meedeelt; een ontvanger kan daarnaast expliciet worden genoemd. Hier is de meegedeelde informatie 正确的剂量. De vaste Nederlandse vertaling maakt duidelijk dat de apotheker dit aan jou vertelt. 正确 betekent “juist” of “correct”. Het beschrijft 剂量 en staat ervoor. In 正确的 + zelfstandig naamwoord verbindt 的 de beschrijving met het zelfstandig naamwoord: 正确的剂量 betekent “de juiste dosis”. 剂量 betekent “dosis”: de hoeveelheid geneesmiddel die moet worden ingenomen. Het is een zelfstandig naamwoord; samen met 正确的 vormt het de woordgroep “de juiste dosis”. Samen geeft 药剂师可以告诉 ... 正确的剂量 de hoofdstructuur “de apotheker kan ... de juiste dosis vertellen”. 在你服药前 is de tijdsbepaling en betekent “voordat je de medicijnen inneemt”. De volledige vaste betekenis is: “De apotheker kan je vóór het innemen de juiste dosis vertellen.”