Een gezondere dagelijkse routine | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 我想养成更健康的日常习惯。

   Ik wil een gezondere dagelijkse routine.

   我想

   ik wil

   养成

   ontwikkelen; aanleren

   更健康

   gezonder

   日常

   dagelijks

   习惯

   gewoonte

   Uitgebreide uitleg

   我想 betekent hier “ik wil”. 我 is het eerste-persoonsvoornaamwoord “ik”; 想 drukt in deze constructie een wens of voornemen uit en staat vóór de handeling die men wil verrichten. Patroon: 我想 + werkwoordgroep. Voorbeeld: 我想学习中文。 — “Ik wil Chinees leren.” 养成 betekent hier “aanleren” of “ontwikkelen”, met name een gewoonte of vaste gedragswijze. Het is een samengesteld werkwoord: 养成 + gewoonte/gedragswijze beschrijft het proces waardoor iets een vaste gewoonte wordt. Voorbeeld: 她养成了早起的习惯。 — “Zij heeft de gewoonte ontwikkeld om vroeg op te staan.” De uitgang 了 in dit voorbeeld hoort bij dat voorbeeld en staat niet in de vaste zin. 更健康 betekent “gezonder”. 健康 is de basisvorm “gezond”; 更 maakt er een vergelijking van en betekent “meer-” of “-er”. De vergelijking stelt deze dagelijkse gewoonte voor als gezonder dan een eerder genoemde of vanzelfsprekende andere toestand; de zin specificeert niet welke vergelijking precies bedoeld is. Voorbeeld: 这个选择更健康。 — “Deze keuze is gezonder.” 日常 betekent “dagelijks” of “van alledag” en beschrijft hier het soort gewoonte. Het staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het nader bepaalt. Voorbeeld: 日常生活 — “het dagelijks leven.” 习惯 betekent “gewoonte”. In 日常习惯 is het het zelfstandige naamwoord dat centraal staat; 日常 bepaalt welk soort gewoonte bedoeld wordt. Voorbeeld: 这是我的习惯。 — “Dit is mijn gewoonte.” Samen vormen 我想 + 养成 een wens of voornemen: “ik wil ontwikkelen/aanleren”. 更健康 bepaalt 日常习惯, zodat het gaat om een gezondere dagelijkse gewoonte of routine. De volledige betekenis is: “Ik wil een gezondere dagelijkse routine aanleren.”

2. 从一些你能坚持的小改变开始。

   Begin met kleine veranderingen die je kunt volhouden.

   从

   met; vanaf

   一些

   enkele; wat

   你能

   jij kunt

   坚持

   volhouden

   小

   klein

   改变

   verandering

   开始

   beginnen

   Uitgebreide uitleg

   从 geeft hier het beginpunt aan: “vanuit/met”. In het patroon 从 + ... + 开始 benoem je waarmee een handeling begint. Voorbeeld: 从今天开始。 — “Vanaf vandaag.” 一些 betekent “enkele” of “wat”: een niet-exacte hoeveelheid. Het zegt niet precies hoeveel. Voorbeeld: 我买一些水果。 — “Ik koop wat fruit.” 你能 bestaat uit 你 (“jij”) en 能 (“kunnen”). 能 drukt hier uit dat iets haalbaar of mogelijk is voor de aangesprokene; het is geen verleden-tijdsvorm. Voorbeeld: 你能帮助我吗？ — “Kun je me helpen?” 坚持 betekent “volhouden” of “ergens mee doorgaan”. Het kan vóór een activiteit of gewoonte staan: 坚持运动 betekent “blijven sporten”. In deze zin is het de activiteit die de aangesprokene kan volhouden. 小 betekent hier “klein”, in de zin van beperkt van omvang of inspanning. Het staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het beschrijft. Voorbeeld: 小问题 — “een klein probleem”. 改变 betekent hier “verandering”. Het kan ook als werkwoord “veranderen” betekenen; in deze zin staat het na 小 en is het een zelfstandig naamwoord: 小改变 betekent “kleine veranderingen”. 开始 betekent “beginnen” of “een begin maken”. In 从……开始 vormt het samen met 从 een herbruikbaar patroon: “beginnen met/van …”. Voorbeeld: 我们从第一课开始。 — “We beginnen met de eerste les.” Samen vormt 从一些你能坚持的小改变开始 de structuur “begin met enkele kleine veranderingen die je kunt volhouden”. 一些 bepaalt de onbepaalde hoeveelheid van 小改变; 你能坚持 beschrijft welke veranderingen bedoeld zijn. De volledige zin betekent daarom: “Begin met kleine veranderingen die je kunt volhouden.”

3. 我可以在工作时多喝水。

   Ik kan op mijn werk meer water drinken.

   我

   ik

   可以

   kunnen; mogen

   在工作时

   tijdens het werken

   多

   meer; extra

   喝

   drinken

   水

   water

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”: de spreker verwijst naar zichzelf. Dit voornaamwoord verandert niet voor grammaticaal geslacht. Het meervoud is 我们 (“wij/ons”). Voorbeeld: 我喝水。 — “Ik drink water.” 可以 staat vóór de daaropvolgende handeling en drukt hier uit dat de spreker die handeling kan uitvoeren: “kan”. In andere contexten kan dezelfde vorm ook toestemming uitdrukken (“mogen”); de vaste vertaling ondersteunt hier de mogelijkheid om het te doen. Voorbeeld: 我可以喝水。 — “Ik kan water drinken.” 在工作时 geeft de tijdsomstandigheid aan: “tijdens het werken” of “op het werk”. 在 introduceert de situatie en 时 maakt van 工作 (“werken”) een tijdsaanduiding. Het gaat hier dus om het moment waarop de handeling plaatsvindt, niet om een aparte vervoeging van 工作. 多 staat vóór 喝 en geeft aan dat de hoeveelheid of frequentie groter is dan anders: “meer” of “extra”. Het beschrijft hier niet 水 als zelfstandig naamwoord; het verandert de omvang van het drinken. Voorbeeld: 我多喝水。 — “Ik drink meer water.” 喝 is het werkwoord “drinken”. De vorm verandert in het Chinees niet naar persoon of tijd zoals Nederlandse werkwoordsvormen dat doen. 喝水 is een veelgebruikte combinatie van werkwoord en object: “water drinken”. Voorbeeld: 她喝茶。 — “Zij drinkt thee.” 水 betekent “water” en is hier het object van 喝. Het zelfstandig naamwoord krijgt in deze zin geen meervoudsuitgang of andere vorm. Samen vormt 我可以 “ik kan”, gevolgd door de tijdsomstandigheid 在工作时 (“tijdens het werken”), en daarna de handeling 多喝水 (“meer water drinken”). De hele zin betekent: “Ik kan tijdens het werk meer water drinken.”

4. 这样下午可能会让你更有精神。

   Dat kan misschien helpen om 's middags meer energie te hebben.

   这样

   zo; op deze manier

   下午

   ’s middags; namiddag

   可能会

   misschien; mogelijk zullen

   让

   laten; ervoor zorgen dat

   你

   jou; je

   更

   meer; nog meer

   有精神

   energie hebben; energiek zijn

   Uitgebreide uitleg

   这样 betekent hier “zo” of “op deze manier”. In deze context verwijst het naar de eerder genoemde handeling, zonder die handeling opnieuw te benoemen. Het patroon 这样 + onderwerp + werkwoord kan bijvoorbeeld betekenen: 这样做会更方便。 — “Zo doen zal handiger zijn.” 下午 betekent “’s middags” of “in de namiddag”. Het is een tijdsaanduiding en staat hier vóór de rest van de gebeurtenis: 下午工作 betekent “’s middags werken”. Het kan ook in 下午三点 voorkomen: “drie uur ’s middags”. 可能会 combineert mogelijkheid met een verwacht of mogelijk gevolg. 可能 betekent “misschien/mogelijk” en 会 geeft hier aan dat het gevolg kan optreden. Samen geven ze weer: “kan misschien” of “zal mogelijk”. 可能 kan ook zonder 会 staan wanneer alleen mogelijkheid wordt benadrukt; 会 alleen kan in andere contexten onder meer “zullen” betekenen. 让 betekent “laten” of “ervoor zorgen dat” en verbindt een veroorzakende handeling met het gevolg voor iemand anders. Het bruikbare patroon is 让 + persoon + gevolg, bijvoorbeeld 这首歌让他很开心。 — “Dit lied maakt hem erg blij.” Het volgende deel beschrijft dus het effect dat door 让 wordt veroorzaakt. 你 betekent “jou/je” en is hier de persoon die het gevolg ervaart. Het is een voornaamwoord voor de tweede persoon; de vorm markeert geen grammaticaal getal en verandert ook niet naar gelang zijn grammaticale rol. In 让你…… is 你 degene bij wie de beschreven toestand ontstaat. 更 betekent “meer” of “nog meer” en vergelijkt de toestand met een eerdere of verwachte toestand. Het staat direct vóór wat in sterkere mate geldt: 更方便 betekent “handiger” en 更有精神 “meer energie hebben”. 更 is dus niet zelf het woord voor energie; het verhoogt de mate van 有精神. 有精神 betekent hier “energie hebben” of “energiek zijn”. De uitdrukking bestaat uit 有 (“hebben”) en 精神 (“energie/geestkracht”), maar samen beschrijft zij iemands levendigheid of energieniveau. Met 更 ervoor ontstaat 更有精神: “meer energie hebben”. Een vergelijkbaar voorbeeld is 休息后我更有精神。 — “Na het rusten heb ik meer energie.” Samen vormt 这样 + 下午 + 可能会 + 让你 + 更有精神 de betekenis: “Dat kan misschien helpen om ’s middags meer energie te hebben.” 这样 verwijst naar de bedoelde manier of eerder genoemde handeling; 下午 bepaalt wanneer het effect geldt; 可能会 maakt het gevolg onzeker; en 让你更有精神 zegt dat jij daardoor meer energie hebt.

5. 我也应该在晚饭后锻炼吗？

   Zal ik na het eten ook bewegen?

   我

   ik; mij

   也

   ook

   应该

   zou moeten

   晚饭

   avondeten

   后

   na; erna

   锻炼

   bewegen; sporten

   吗

   markeert een ja-neevraag

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier ik: de spreker verwijst naar zichzelf. Dit is een eerste persoon enkelvoud; het woord verandert niet naar geslacht. Voor een andere persoon gebruik je bijvoorbeeld 你 voor jij. 也 betekent ook. Het voegt de betekenis toe dat deze handeling eveneens geldt; welke eerdere of vergelijkbare handeling eraan ten grondslag ligt, wordt in deze zin niet nader benoemd. Het staat hier direct na 我, vóór de modaliteit. Een bruikbaar patroon is 我也 + werkwoord — Ik doe het ook. 应该 geeft aan dat iets passend, verstandig of aanbevolen is: hier zou moeten. Het is een modaal werkwoord en staat vóór de daaropvolgende handeling. Een nuttig patroon is onderwerp + 应该 + werkwoord, bijvoorbeeld 你应该休息 — Jij zou moeten rusten. 晚饭 betekent avondeten of avondmaaltijd. Het is een zelfstandig naamwoord. In deze zin verwijst het naar de maaltijd, niet naar een los genoemd tijdstip. 后 betekent in 晚饭后 na of erna. Na een zelfstandig naamwoord vormt het een tijdsbepaling: 晚饭后 betekent na het avondeten. Vergelijk 饭前 — vóór het eten — waar 前 de betekenis vóór toevoegt. 锻炼 betekent hier bewegen of sporten. Het is een werkwoord en blijft in deze vorm hetzelfde voor de spreker en voor andere personen; het Chinees markeert hier geen persoonsvervoeging. Bijvoorbeeld: 我每天锻炼 — Ik beweeg elke dag. 吗 staat aan het einde en maakt van de voorafgaande mededelende structuur een ja-neevraag. Zonder 吗 zou 我也应该在晚饭后锻炼 een mededeling zijn: Ik zou ook na het avondeten moeten bewegen. Samen vormt 我也应该在晚饭后锻炼吗？ het patroon onderwerp + 也 + 应该 + tijdsbepaling + werkwoord + 吗: Zal ik na het eten ook bewegen? De spreker vraagt dus of het voor hem of haar eveneens passend of aanbevolen is om na het avondeten te bewegen.

6. 先走一小会儿会是一个容易做到的开始。

   Een korte wandeling zou een haalbaar begin zijn.

   先

   eerst

   走

   wandelen; lopen

   一小会儿

   een poosje

   会是

   zou zijn

   一个

   een

   容易做到的

   haalbaar

   开始

   begin

   Uitgebreide uitleg

   先 staat voor de eerste stap: eerst of om te beginnen. Het zegt hier niet dat er noodzakelijk een andere handeling wordt genoemd. Een bruikbaar patroon is 先 + werkwoord, bijvoorbeeld: 先喝水。 — Drink eerst water. 走 betekent hier, in combinatie met 一小会儿, wandelen/lopen. De vorm verandert in het Chinees niet voor persoon of tijd; tijd en aspect komen vaak uit context of extra woorden. In deze zin past de betekenis ‘wandelen’ bij de vaste Nederlandse vertaling. Voorbeeld: 我们走一会儿。 — Wij wandelen een poosje. 一小会儿 geeft een korte tijdsduur aan: een poosje. 一 betekent in deze vaste tijdsuitdrukking niet noodzakelijk dat er precies één telbare eenheid wordt bedoeld; samen met 小会儿 maakt het de duur kort. Het kan als herbruikbaar patroon na een werkwoord staan: 等一小会儿 — wacht een poosje. 会是 bestaat uit 会 vóór 是. 会 drukt hier een verwachting of mogelijkheid uit, zodat 会是 in deze zin overeenkomt met ‘zou zijn’. 是 is de koppelvorm ‘zijn’. Dit is geen vervoeging van 是 voor persoon of tijd. Voorbeeld: 这会是一个好办法。 — Dit zou een goede oplossing zijn. 一个 staat vóór het zelfstandige naamwoord 开始. 个 is een veelgebruikt classificerend woord bij zelfstandige naamwoorden; 一 maakt de woordgroep onbepaald in de vertaling ‘een’. In deze zin beweert 一个 op zichzelf geen exact geteld aantal. Voorbeeld: 一个简单的计划 — een eenvoudig plan. 容易做到的 beschrijft het daaropvolgende 开始: een begin dat gemakkelijk te doen of haalbaar is. 容易 betekent ‘gemakkelijk’; 做到 betekent letterlijk iets uitvoeren of voor elkaar krijgen, en 的 maakt de beschrijvende woordgroep geschikt om vóór een zelfstandig naamwoord te staan. Het is dus niet het zelfstandig naamwoord 开始 dat de eigenschap ‘gemakkelijk’ draagt als basisvorm; 容易做到的 beschrijft 开始. Voorbeeld: 这是容易做到的事。 — Dit is iets dat gemakkelijk te doen is. 开始 is hier een zelfstandig naamwoord met de betekenis ‘begin’ of ‘start’. Het kan ook als werkwoord ‘beginnen’ betekenen; de plaats in deze zin en de vertaling maken hier de nominale betekenis duidelijk. Voorbeeld: 课程开始了。 — De les is begonnen. Samen vormt 先走一小会儿 de eerste voorgestelde stap: eerst een poosje wandelen. 会是 koppelt die stap vervolgens aan 一个容易做到的开始, ‘een haalbaar begin’. De hele uiting betekent daarom: ‘Een korte wandeling zou een haalbaar begin zijn.’

7. 我可以把鞋放在门边，这样我就会记得出门。

   Ik kan mijn schoenen bij de deur zetten, zodat ik eraan denk om te gaan.

   我

   ik

   可以

   kan

   把

   markeert het object van de handeling

   鞋

   schoenen

   放在

   zetten bij; plaatsen op

   门边

   bij de deur

   这样

   zo; op die manier

   就会

   dan zal

   记得

   eraan denken; onthouden

   出门

   de deur uit gaan

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier ‘ik’ en is het persoonlijke voornaamwoord voor de eerste persoon enkelvoud. Het verandert niet naar grammaticaal geslacht. Voorbeeld: 我喜欢茶。= Ik houd van thee. 可以 betekent hier ‘kan’: de spreker ziet het neerzetten van de schoenen als een mogelijkheid. In andere contexten kan 可以 ook toestemming uitdrukken (‘mag’), maar dat is niet de betekenis in deze zin. De ontkenning 不可以 kan, afhankelijk van de context, ‘niet kunnen’ of ‘niet mogen’ betekenen. 把 is een constructie-marker. In het patroon 把 + object + handeling/resultaat wordt het object vóór de handeling geplaatst, met nadruk op wat ermee gebeurt. Het object is hier 鞋; 放在 geeft daarna de bereikte plaats aan. Voorbeeld: 我把书放在桌上。= Ik leg het boek op tafel. 鞋 betekent ‘schoen’ of ‘schoenen’. Het Chinese woord markeert op zichzelf geen enkelvoud of meervoud. De vaste vertaling maakt hier ‘mijn schoenen’ expliciet; 我 is in de Chinese zin het onderwerp ‘ik’, niet op zichzelf een apart bezitswoord. Voorbeeld: 这双鞋很舒服。= Deze schoenen zijn erg comfortabel. 放在 bestaat uit 放 (‘zetten, leggen of plaatsen’) en 在 als plaatsaanduiding. Samen betekent het hier ‘bij de deur zetten’. 放 draagt de handeling van plaatsen, terwijl 在 de locatie introduceert. Een bruikbaar patroon is 放在 + plaats: 把杯子放在桌上。= Zet het kopje op tafel. 门边 betekent ‘bij de deur’. 门 betekent ‘deur’ en 边 ‘rand, kant’ of ‘de omgeving ernaast’. Hier benoemt het de plaats waar de schoenen worden gezet. 这样 betekent ‘zo’ of ‘op die manier’. Het verwijst hier naar de zojuist beschreven handeling en leidt het gevolg in. Voorbeeld: 这样做比较容易。= Zo doen is gemakkelijker. 就会 combineert 就 en 会. 会 markeert hier een verwacht gevolg (‘zal’), niet een vaardigheid. 就 maakt de verbinding directer: ‘dan zal’ of ‘daardoor zal’. Het patroon 这样……就会…… kan een manier en het daaropvolgende gevolg verbinden. Voorbeeld: 早点睡，这样就会更有精神。= Ga eerder slapen; dan zul je meer energie hebben. 记得 betekent hier ‘eraan denken’ of ‘onthouden’. In 记得 + handeling gaat het om eraan denken die handeling te doen: 记得带钥匙。= Denk eraan je sleutels mee te nemen. Met een gebeurtenis kan 记得 ook betekenen dat je je herinnert dat iets gebeurd is. 出门 is een vaste combinatie met 出 (‘naar buiten gaan’) en 门 (‘deur’) en betekent ‘naar buiten gaan’ of ‘de deur uit gaan’. Hier is het de handeling waaraan de spreker moet denken. Voorbeeld: 我每天八点出门。= Ik ga elke dag om acht uur de deur uit. Samen vormt 我可以把鞋放在门边 de betekenis ‘ik kan mijn schoenen bij de deur zetten’. 这样 koppelt die handeling aan het gevolg，就会记得出门: ‘dan zal ik eraan denken om de deur uit te gaan’. De hele zin betekent dus: ‘Ik kan mijn schoenen bij de deur zetten, zodat ik eraan denk om te gaan.’

8. 这听起来很实际，也很容易坚持下去。

   Dat klinkt realistisch en makkelijk vol te houden.

   这

   dat (aanwijzend)

   听起来

   klinken

   实际

   realistisch; praktisch

   也

   ook

   容易

   makkelijk

   坚持下去

   volhouden

   Uitgebreide uitleg

   这 is een aanwijzend woord. In deze zin wordt het door de vaste vertaling weergegeven als “dat”; het wijst naar iets dat in de context wordt aangewezen. Het Chinese woord zelf markeert geen grammaticaal geslacht. Een eventueel enkelvoud of meervoud blijkt uit de context of uit een classifier, niet uit een verschil zoals Nederlands dit/deze. 听起来 betekent hier “klinken” of “overkomen als”. 听 betekent “horen/luisteren”; 起来 vormt hier met het werkwoord een patroon voor de indruk die iets wekt. Voorbeeld: 这个想法听起来不错。 — “Dit idee klinkt goed.” 实际 beschrijft hier iets als realistisch of praktisch uitvoerbaar. Het is een beschrijvend woord en benoemt geen concrete handeling die al uitgevoerd is. 也 betekent “ook”. Het voegt een tweede beoordeling toe naast de beoordeling met 实际; de betekenis “en” ontstaat hier uit de combinatie van de twee beoordelingen, niet uit 也 alleen. 容易 betekent “makkelijk” of “gemakkelijk”. Het staat vóór een werkwoordelijke uitdrukking om aan te geven dat die handeling weinig moeite lijkt te kosten: 容易理解 betekent “makkelijk te begrijpen”. Een nuttig tegenovergesteld woord is 难, “moeilijk”. 坚持下去 betekent “volhouden” of “doorgaan met iets”. 坚持 is het werkwoord “volhouden”; 下去 benadrukt dat de handeling verdergaat. Samen gaat het dus om voortzetting, niet alleen om beginnen. Voorbeeld: 请坚持下去。 — “Blijf alsjeblieft volhouden.” De zin bouwt eerst de beoordeling op met 这听起来很实际: “Dat klinkt realistisch.” Daarna voegt 也 een tweede beoordeling toe in 很容易坚持下去: “het is ook makkelijk vol te houden”. Samen betekent de volledige uiting: “Dat klinkt realistisch en makkelijk vol te houden.”