Regels voor een gedeelde keuken | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 我刚来这个共用厨房，有什么需要知道的吗？

   Ik ben nieuw in deze gedeelde keuken. Wat moet ik weten?

   我

   ik

   刚来

   net aangekomen zijn

   这个

   deze

   共用厨房

   gedeelde keuken

   有什么

   wat is er

   需要知道

   moeten weten

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”. Dit voornaamwoord verandert niet naar geslacht of naamval. Het meervoud is meestal 我们 (“wij”); dat is een andere vorm. 刚来 bestaat uit 刚 (“pas, zojuist”) en het werkwoord 来 (“komen”). 刚 plaatst de gebeurtenis kort vóór het spreekmoment; Chinese werkwoorden krijgen hiervoor geen verleden vervoeging. In deze zin geeft 刚来 daardoor de betekenis “net aangekomen zijn” of, natuurlijker in de context, “hier nieuw zijn”. Voorbeeld: 我刚来北京。 — “Ik ben net in Beijing aangekomen.” 这个 betekent “deze”. 这 is het aanwijzende element (“deze/die hier”), en 个 is een veelgebruikte classificator die samen met een zelfstandig naamwoord kan staan. De vorm zegt op zichzelf niet wie precies naar de keuken verwijst; hier wordt de keuken als de bedoelde plaats aangewezen. 共用厨房 betekent “gedeelde keuken”. 厨房 is het zelfstandig naamwoord “keuken”; 共用 beschrijft dat die door meerdere mensen wordt gebruikt. In het Chinees staat zo’n beschrijving vóór het zelfstandig naamwoord: 共用厨房 = “gedeelde keuken”. Voorbeeld: 这是共用厨房。 — “Dit is een gedeelde keuken.” 有什么 combineert 有 (“er zijn/hebben”) met 什么 (“wat”). In deze vraag betekent het samen “is er iets/wat is er”. Het vraagt dus naar aanwezige zaken of informatie, niet naar een bepaalde persoon. Voorbeeld: 这里有什么规定？ — “Welke regels zijn hier?” 需要知道 bestaat uit 需要 (“nodig hebben, moeten”) en 知道 (“weten”). 需要 drukt uit dat iets nodig is; 知道 is het werkwoord voor kennis hebben van een feit of informatie. Samen betekent dit “moeten weten” of “nodig hebben om te weten”. In deze zin wordt de persoon die dit moet weten niet afzonderlijk genoemd; uit de vaste vertaling blijkt dat het om de spreker gaat. Voorbeeld: 我需要知道时间。 — “Ik moet de tijd weten.” Aan het einde staat 吗, een vraagpartikel. Het maakt van de mededeling een vraag; samen met 什么 laat de hele vorm hier een open vraag naar relevante informatie toe: 有什么需要知道的吗？ betekent “Is er iets dat ik moet weten?” De delen bouwen de zin als volgt op: 我 (“ik”) + 刚来 (“ben net aangekomen”) + 这个共用厨房 (“in deze gedeelde keuken”). Daarna vraagt 有什么需要知道的吗？ of er iets is dat de spreker moet weten. Samen betekent de volledige uiting: “Ik ben nieuw in deze gedeelde keuken. Wat moet ik weten?”

2. 保持台面干净整洁，做完饭后马上收拾。

   Houd het aanrecht schoon en leeg en ruim meteen na het koken op.

   保持

   in een toestand houden

   台面

   aanrecht; werkblad

   干净

   schoon

   整洁

   netjes en opgeruimd

   做完饭后

   na het koken

   马上

   meteen

   收拾

   opruimen

   Uitgebreide uitleg

   保持 betekent hier “in een bepaalde toestand houden”. Het is een werkwoord: iemand zorgt ervoor dat iets zo blijft. Het patroon is 保持 + toestand, bijvoorbeeld: 保持安静。 — “Blijf stil.” Het onderwerp staat in deze instructie niet expliciet; de zin richt zich als praktische regel tot de lezer. 台面 betekent “aanrecht” of “werkblad”. Het is een zelfstandig naamwoord voor het oppervlak waarop je werkt. In deze zin is het het voorwerp van 保持: het aanrecht moet in de genoemde toestand blijven. 干净 betekent “schoon”. Het is hier een beschrijvend woord na 保持: 保持台面干净 betekent “het aanrecht schoon houden”. 干净 benadrukt vooral de afwezigheid van vuil; het is niet hetzelfde als 整洁, dat vooral ordelijkheid en een nette staat benadrukt. 整洁 betekent “netjes en opgeruimd”. Samen met 干净 geeft het twee eigenschappen van hetzelfde aanrecht: het moet schoon én netjes zijn. In deze zin betekent het niet noodzakelijk dat het oppervlak volledig leeg is; de Nederlandse vertaling gebruikt “leeg” als natuurlijke weergave van de bedoelde opgeruimde toestand. 做完饭后 betekent “na het koken” of “nadat je het eten hebt klaargemaakt”. 做完饭 geeft aan dat het koken of klaarmaken van het eten voltooid is, en 后 plaatst de volgende handeling daarna. Het patroon werkwoord + 完 + activiteit + 后 kan ook op andere activiteiten worden toegepast, bijvoorbeeld: 吃完饭后洗手。 — “Was je handen nadat je hebt gegeten.” 马上 betekent “meteen” of “direct”. Het beperkt hier de tijd tussen het einde van het koken en het opruimen: de opruimactie moet onmiddellijk daarna plaatsvinden. 收拾 betekent hier “opruimen”. Het werkwoord kan in andere contexten ook “ordenen” of “in orde brengen” betekenen. In deze zin gaat het om opruimen na het koken; er wordt geen specifiek op te ruimen voorwerp genoemd. De hele instructie bestaat uit twee delen. Eerst zegt 保持台面干净整洁 dat je het aanrecht schoon en netjes moet houden. Daarna zegt 做完饭后马上收拾 dat je na het koken meteen moet opruimen. Samen vormen ze een algemene keukenregel: houd het werkblad schoon en ordelijk en ruim direct na het koken op.

3. 我洗完锅后，应该把它放在哪里？

   Waar moet ik een pan neerzetten nadat ik hem heb afgewassen?

   我

   ik

   洗

   wassen; afwassen

   完

   afgerond zijn

   锅

   pan

   后

   na; daarna

   应该

   moeten; horen te

   把

   geeft het object vóór de handeling aan

   它

   het; hem

   放

   neerzetten; plaatsen

   在哪里

   waar

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik” en is de eerste persoon enkelvoud. Het onderwerp blijft in het Chinees vaak hetzelfde zonder herhaling wanneer de context duidelijk is. Voorbeeld: 我洗锅。 — “Ik was een pan af.” 洗 betekent hier “afwassen”. Het is een werkwoord en kan een object krijgen, zoals in 洗锅 (“een pan afwassen”). Voorbeeld: 她洗碗。 — “Zij wast de afwas af.” 完 staat na een werkwoord en geeft aan dat de handeling volledig is afgerond. In 洗完 betekent het dus “klaar zijn met afwassen”, niet simpelweg “wassen”. Dit is een veelgebruikt patroon: werkwoord + 完, bijvoorbeeld 吃完 (“opgegeten hebben”) en 看完 (“uitgekeken of uitgelezen hebben”). 锅 betekent “pan” en is hier het object van 洗: 洗完锅 betekent “nadat ik de pan heb afgewassen” of letterlijk “de pan volledig afgewassen heb”. De volgorde is werkwoord + object; het aspectcomplement 完 volgt het werkwoord en staat vóór het object in deze constructie. 后 betekent “na” of “daarna”. Na een afgeronde gebeurtenis, zoals in 洗完锅后, vormt het de tijdsbepaling “nadat de pan is afgewassen”. Het patroon werkwoord + 完 + object + 后 kan een volledige voorafgaande handeling aanduiden. Voorbeeld: 吃完饭后，我去上班。 — “Nadat ik gegeten heb, ga ik naar mijn werk.” 应该 betekent “moeten” of “horen te” en drukt hier uit wat volgens de situatie de juiste handeling is. Het staat vóór het werkwoord: 应该放 betekent “moeten neerzetten”. Voorbeeld: 你应该早点睡。 — “Je zou eerder moeten gaan slapen.” 把 leidt een object in dat vóór de daaropvolgende handeling wordt geplaatst. In deze zin maakt 把它放在哪里 duidelijk dat 它 het object is dat men ergens moet neerzetten. Een 把-constructie heeft gewoonlijk een werkwoordelijke handeling met een duidelijk resultaat, plaats of effect op het object, zoals 把书放在桌上 — “het boek op tafel leggen”. 它 is een voornaamwoord voor een niet-menselijk of niet-persoonlijk enkelvoudig referent; volgens de vaste vertaling verwijst het hier naar de pan. Het verandert niet naar grammaticaal geslacht zoals Nederlandse hem en haar; de concrete referent wordt door de context bepaald. In 把它放 is het de pan die wordt neergezet. 放 betekent hier “neerzetten” of “plaatsen”. Het beschrijft de handeling van iets op een bepaalde plaats zetten. Voorbeeld: 请把杯子放在桌上。 — “Zet de beker alstublieft op tafel.” De plaats kan met 在 worden aangegeven, maar in deze vraag wordt die plaats gevraagd. 在哪里 betekent “waar”. 哪里 is het vraagwoord “waar” en 在 geeft de plaatsrelatie aan; samen vormt 在哪里 de vraag naar de locatie. In de zin staat deze locatievraag na 放, dus de vraag is waar de pan moet worden neergezet. Voorbeeld: 钥匙在哪里？ — “Waar zijn de sleutels?” De hele opbouw is 我 + 洗完锅后 (“nadat ik de pan heb afgewassen”) + 应该 (“moet ik volgens de situatie”) + 把它放在哪里 (“de pan waar neerzetten?”). Samen betekent de zin: “Waar moet ik de pan neerzetten nadat ik hem heb afgewassen?”

4. 锅干了以后，把它放在水槽旁边的下层。

   Gebruik de onderste plank naast de gootsteen als de pan droog is.

   锅

   pan

   干了

   droog geworden

   以后

   nadat; wanneer daarna

   把它

   het als object markeren

   放在

   neerzetten op/in

   水槽

   gootsteen

   旁边

   ernaast

   下层

   onderste plank; onderste laag

   Uitgebreide uitleg

   锅 betekent hier “pan”. Het is een zelfstandig naamwoord; afhankelijk van de context kan het ook naar een kookpot verwijzen. In combinatie met 它 wordt hier dezelfde pan opnieuw opgenomen. 干了 bestaat uit 干 “droog zijn/worden” en 了. In deze zin markeert 了 de overgang naar de nieuwe toestand: zodra de pan droog is geworden. Het is dus niet simpelweg een vaste verleden tijd. Vergelijk: 衣服干了 — “De kleren zijn droog geworden.” 以后 betekent “nadat” of “daarna”. Na een voorafgaande gebeurtenis, zoals in 锅干了以后, geeft het aan dat de handeling in het hoofddeel later plaatsvindt. Patroon: X 以后，Y = “nadat X, Y”. 把它 gebruikt de 把-constructie: 把 plaatst het object vóór de handeling, zodat duidelijk wordt wat ermee gebeurt. 它 is hier het voornaamwoord voor de pan; deze vorm markeert geen grammaticaal geslacht. Het patroon 把 + object + werkwoord is nuttig wanneer een object wordt verplaatst, behandeld of op een bepaalde plaats gebracht. 放在 combineert 放 “zetten/plaatsen” met 在 “op/in, bij”. Samen betekent het “op/in een bepaalde plaats zetten”. In deze zin is 放 de handeling en volgt daarna de plaats waar de pan terechtkomt. Voor een locatie kan ook een patroon als 放在桌上 worden gebruikt: “op tafel zetten”. 水槽 betekent “gootsteen”. 旁边 betekent “ernaast” of “naast”. Samen vormen 水槽旁边 de plaatsaanduiding “naast de gootsteen”. 下层 betekent “de onderste plank” of algemener “de onderste laag”. In 水槽旁边的下层 verbindt 的 de voorafgaande plaatsbepaling met 下层: letterlijk “de onderste laag die naast de gootsteen is”. Hier is de bedoelde praktische vertaling “de onderste plank naast de gootsteen”. De volledige opbouw is: 锅干了以后 (“nadat de pan droog is geworden”) + 把它放在水槽旁边的下层 (“zet hem op de onderste plank naast de gootsteen”). Samen betekent de zin: “Gebruik de onderste plank naast de gootsteen als de pan droog is.” De tijdsvolgorde is eerst droog worden en daarna de pan daar neerzetten.

5. 我走之前要擦一下台面吗？

   Moet ik het aanrecht afnemen voordat ik wegga?

   我

   ik

   走

   weggaan

   之前

   voordat

   要

   moeten

   擦

   afnemen

   一下

   even

   台面

   aanrecht

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik” en verwijst naar de spreker. Het is de vorm voor de eerste persoon; deze vorm verandert in het Chinees niet voor grammaticale rol of getal. In deze zin staat 我 als onderwerp van 走. Voorbeeld: 我回家。 — Ik ga naar huis. 走 betekent hier “weggaan”. Dit is de basisvorm van het werkwoord; Chinese werkwoorden worden niet vervoegd voor persoon of getal. In 我走之前 staat het werkwoord in een tijdsbepaling: “voordat ik wegga”. Voorbeeld: 他走了。 — Hij is weggegaan; 了 geeft daar een verandering of voltooide gebeurtenis aan, niet een vervoegde vorm van 走. 之前 betekent hier “voordat”. Na een werkwoordgroep vormt het een tijdsuitdrukking: 走之前 = “voordat iemand weggaat”. Het patroon A之前，B betekent “voordat A gebeurt, gebeurt B”. Voorbeeld: 吃饭之前洗手。 — Was je handen voordat je gaat eten. 要 drukt hier noodzaak uit: “moeten” of “horen te”. In deze vraag vraagt de spreker of die de handeling moet uitvoeren; hier betekent het niet “willen”. Voorbeeld: 我现在要走吗？ — Moet ik nu weggaan? De precieze betekenis van 要 hangt van constructie en context af; in 要擦 staat het vóór de handeling die nodig zou zijn. 擦 is het werkwoord “afnemen” of “vegen”. De basisvorm blijft ook hier onveranderd; de vraag en de tijdsrelatie komen uit de omliggende woorden. Voorbeeld: 请擦桌子。 — Veeg de tafel alstublieft af. 一下 staat na 擦 en maakt de handeling kort, licht of beperkt van omvang: 擦一下 is natuurlijk te vertalen als “even afnemen”. Het is geen zelfstandig voorwerp, maar een veelgebruikte manier om een korte handeling aan te duiden. Voorbeeld: 看一下。 — Kijk even. 台面 is een zelfstandig naamwoord voor een vlak werk- of aanrechtoppervlak. In deze zin wordt het, overeenkomstig de vaste vertaling, bedoeld als “het aanrecht”. Voorbeeld: 台面很干净。 — Het aanrecht is erg schoon. Samen vormt 我走之前 de tijdsbepaling “voordat ik wegga”. Daarna volgt 要擦一下台面: “het aanrecht even moeten afnemen”. Het vraagpartikel 吗 aan het einde maakt van de zin een ja-neevraag. De volledige betekenis is daarom: “Moet ik het aanrecht afnemen voordat ik wegga?”

6. 把台面擦干净，把你用过的东西都收好。

   Neem het af en ruim alles op wat je hebt gebruikt.

   台面

   aanrecht

   擦干净

   schoonvegen

   你用过的

   dat je hebt gebruikt

   东西

   spullen

   收好

   netjes opbergen

   Uitgebreide uitleg

   台面 betekent hier het aanrecht of een werkblad: een oppervlak waarop gewerkt of iets neergezet wordt. Het is een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 请把杯子放在台面上。 — Zet de beker op het aanrecht. 擦干净 bestaat uit 擦 “vegen/afnemen” en 干净 “schoon”. 干净 geeft hier het resultaat van de handeling aan: niet alleen afnemen, maar schoonvegen. Dit is een resultaatscomplement. Voorbeeld: 把桌子擦干净。 — Veeg de tafel schoon. In 你用过的 is 你 het onderwerp van 用过: “jij hebt gebruikt”. 用 betekent “gebruiken”; 过 geeft aan dat de ervaring of handeling vóór het relevante moment heeft plaatsgevonden. 的 maakt de voorafgaande beschrijving geschikt om een zelfstandig naamwoord te bepalen. Het geheel betekent dus “die je hebt gebruikt”. Voorbeeld: 这是我看过的书。 — Dit is een boek dat ik gelezen heb. 东西 is een algemeen zelfstandig naamwoord voor spullen, dingen of voorwerpen. In deze zin verwijst het volgens de vertaling naar alles wat de aangesprokene gebruikt heeft; het precieze aantal of de precieze voorwerpen worden niet genoemd. Voorbeeld: 这些东西很重。 — Deze spullen zijn zwaar. 收好 bestaat uit 收 “opbergen/wegruimen” en 好, dat hier aangeeft dat het resultaat goed of netjes bereikt is. Het betekent daarom “netjes opbergen” of “goed wegleggen”, niet alleen de spullen ergens verplaatsen. Voorbeeld: 用完以后，请把工具收好。 — Berg het gereedschap na gebruik netjes op. De twee delen hebben dezelfde 把-constructie, hoewel 把 niet als afzonderlijke phrase-entry is geselecteerd. In 把台面擦干净 wordt 台面 vóór de handeling geplaatst, waarna het resultaat 擦干净 volgt: maak het aanrecht schoon door het af te nemen. In 把你用过的东西都收好 is 你用过的 een bepaling vóór 东西; 都 betekent “allemaal”, zodat alle gebruikte spullen netjes opgeborgen moeten worden. Samen is de opdracht: “Veeg het aanrecht schoon en berg alles wat je hebt gebruikt netjes op.” De twee werkwoorden drukken elk een gewenste afgeronde uitkomst uit: het oppervlak moet schoon zijn en de gebruikte spullen moeten opgeborgen zijn.

7. 我还需要检查别的东西吗？

   Moet ik nog iets controleren?

   我

   ik

   还

   nog

   需要

   nodig hebben; moeten

   检查

   controleren

   别的

   ander(e); iets anders

   东西

   ding; iets

   吗

   vraagpartikel

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier ‘ik’. Het is het persoonlijke voornaamwoord voor de eerste persoon enkelvoud. Voor ‘wij’ gebruik je bijvoorbeeld 我们; dat verwijst naar meer dan één persoon. 还 betekent hier ‘nog’. Het voegt aan de vraag toe dat er eventueel nog iets bijkomends gecontroleerd moet worden. In andere contexten kan 还 ook ‘nog steeds’ betekenen; de context bepaalt die betekenis. 需要 betekent hier ‘nodig hebben’ en geeft in combinatie met een handeling weer dat die handeling nodig is, dus hier natuurlijk ‘moeten controleren’. Het staat vóór het werkwoord: 我需要检查 betekent ‘ik moet controleren’. Voorbeeld: 我需要休息。= ‘Ik moet rusten.’ 需要 verandert in deze zin niet mee met de persoon. 检查 betekent ‘controleren’ of ‘nakijken’. Het is hier het werkwoord voor de uit te voeren handeling. Voorbeeld: 请检查名单。= ‘Controleer de lijst alstublieft.’ 别的 betekent hier ‘ander(e)’ vóór het zelfstandig naamwoord 东西. Samen vormen 别的东西 de betekenis ‘andere dingen’, die in deze vraag natuurlijk als ‘iets’ of ‘iets anders’ wordt weergegeven. 别的 kan ook zelfstandig gebruikt worden met de betekenis ‘iets anders’, maar dat is niet de vorm van de combinatie hier. 东西 betekent ‘ding’ of ‘dingen’. Chinees markeert het meervoud hier niet verplicht. In deze zin noemt het algemeen wat gecontroleerd kan worden. Voorbeeld: 桌上有别的东西。= ‘Er liggen andere dingen op tafel.’ 吗 is een vraagpartikel aan het einde van een zin. Het maakt van de voorafgaande mededeling een ja-neevraag. Zonder 吗 is 我还需要检查别的东西 een mededeling; met 吗 wordt het een vraag. Samen betekent 我还需要检查别的东西吗？: ‘Moet ik nog iets controleren?’ 我 geeft de spreker aan, 还 voegt ‘nog’ toe, en 需要检查 drukt uit dat de handeling nodig is. 别的东西 benoemt wat eventueel nog gecontroleerd moet worden; in de vaste vertaling wordt dat natuurlijk weergegeven als ‘iets’. 吗 maakt van de hele uiting een vraag.

8. 把这里收拾好，留给下一个人。

   Zorg dat de ruimte klaar is voor de volgende persoon.

   把这里收拾好

   maak het hier netjes en klaar

   留给

   overlaten aan

   下一个人

   de volgende persoon

   Uitgebreide uitleg

   把这里收拾好 bevat de 把-constructie: 把 + object + werkwoordelijke uitdrukking. Het object 这里 (“hier”, hier de bedoelde ruimte) wordt zo vooraan geplaatst, waarna wordt gezegd wat ermee moet gebeuren. 收拾 betekent opruimen of netjes in orde maken. 好 staat hier als resultaatscomplement: het opruimen moet voltooid en goed in orde zijn. Samen betekent dit dus: “maak deze ruimte netjes en klaar”. Een vergelijkbaar patroon is 把门关好 — “doe de deur goed dicht”; 好 beschrijft daar, net als hier, het bereikte resultaat. 留给 betekent “overlaten voor” of “bestemmen voor”. 留 is het werkwoord “achterlaten/bewaren”, en 给 geeft aan voor wie iets bestemd is. In deze zin gaat het om de ruimte in de toestand waarin die voor iemand anders gebruikt kan worden. Voorbeeld: 把这本书留给她。 — “Laat dit boek voor haar achter.” 下一个人 betekent “de volgende persoon”. 下一个 is de combinatie “volgende”; 人 betekent “persoon”. 下一个 kan ook vóór andere zelfstandige naamwoorden staan, bijvoorbeeld 下一个问题 — “de volgende vraag”. De volledige uiting is een aansporing of opdracht met een weggelaten onderwerp: maak de hier bedoelde ruimte netjes en klaar, en laat haar zo achter voor de volgende persoon. De twee delen zijn verbonden door de komma: eerst wordt het gewenste resultaat genoemd (把这里收拾好), daarna voor wie dat resultaat bedoeld is (留给下一个人).