De gedeelde wasruimte gebruiken | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 今天公共洗衣房很忙。

   De gedeelde wasruimte is vandaag druk.

   今天

   vandaag

   公共

   gedeeld; openbaar

   洗衣房

   wasruimte

   很忙

   druk

   Uitgebreide uitleg

   今天 betekent hier ‘vandaag’. Het is een tijdsbepaling en staat in deze zin vooraan, zodat duidelijk is op welke dag de mededeling geldt. Een bruikbaar contrast is 今天 ‘vandaag’ tegenover 明天 ‘morgen’. Voorbeeld: 今天很忙。 — ‘Vandaag is het druk.’ 公共 betekent hier ‘gedeeld’ of ‘openbaar’ en beschrijft het soort ruimte. Het staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het nader bepaalt. In deze context past ‘gedeeld’ bij de vertaling; het zegt niet op zichzelf hoeveel mensen er aanwezig zijn. Voorbeeld: 这是公共空间。 — ‘Dit is een gedeelde/openbare ruimte.’ 洗衣房 is het zelfstandig naamwoord ‘wasruimte’: een plaats waar kleding wordt gewassen. Het is een vaste samenstelling die je als één bruikbare woordeenheid kunt leren. Voorbeeld: 洗衣房在这里。 — ‘De wasruimte is hier.’ 很忙 betekent hier ‘druk’. 忙 is het beschrijvende woord ‘druk’ en 很 staat ervoor als graadaanduiding. In het Chinees staat 很 vaak vóór een adjectief dat als predicaat wordt gebruikt; het hoeft daarom niet altijd letterlijk als ‘heel’ te worden vertaald. Voorbeeld: 今天商店很忙。 — ‘De winkel is vandaag druk.’ Samen vormen 今天, 公共洗衣房 en 很忙 de betekenis ‘De gedeelde wasruimte is vandaag druk’. De volgorde is: tijdsbepaling (今天), de beschreven ruimte (公共洗衣房) en daarna de toestand ervan (很忙).

2. 开始洗一桶衣服前，先把你的名字写在时间表上。

   Zet je naam op het schema voordat je een was draait.

   开始

   beginnen

   洗

   wassen

   衣服

   kleren

   前

   voordat

   先

   eerst

   名字

   naam

   写

   schrijven

   时间表

   schema

   Uitgebreide uitleg

   开始 betekent hier “beginnen”. Het is een werkwoord en kan vóór een andere werkwoordgroep staan: 开始 + werkwoord, bijvoorbeeld 开始工作 = “beginnen te werken”. In deze zin gaat het om beginnen met de was doen, niet om het voltooien ervan. 洗 betekent hier “wassen”. Het is een werkwoord; het voorwerp kan er direct achter komen, zoals in 洗衣服 = “kleren wassen”. Voor “een was draaien” gebruikt het Chinees in deze context ook vaak 洗衣服, zonder dat het Nederlandse onderscheid tussen wassen en een wasmachine bedienen apart wordt uitgedrukt. 衣服 betekent “kleren” of “wasgoed”. Het is een zelfstandig naamwoord en staat hier na 洗 als wat er gewassen wordt. 一桶衣服 betekent letterlijk “één emmer wasgoed” en geeft hier een hoeveelheid wasgoed aan; 一 is dus verbonden met de maatuitdrukking 桶, niet een eigenschap van 衣服 zelf. 前 betekent hier “voordat”. Na een tijdsbepalende werkwoordgroep, zoals 开始洗一桶衣服前, maakt het duidelijk dat de handeling vóór het wassen moet gebeuren. Een vergelijkbaar patroon is 吃饭前 = “voordat je gaat eten”. 先 betekent “eerst”. Het ordent de handelingen: de naam op het schema zetten gebeurt eerst, en daarna begint het wassen. In een bruikbaar patroon staat 先 vaak vóór het eerste werkwoord: 先写名字 = “schrijf eerst je naam”. 名字 betekent “naam”. Het is een zelfstandig naamwoord. Met 你的 ervoor ontstaat 你的名字 = “jouw naam”; 你 bepaalt hier de bezitter, niet het grammaticale geslacht of getal van 名字. 写 betekent “schrijven”. Het is een werkwoord. In deze zin staat het in de constructie 把 + voorwerp + 写在 + plaats, waarmee wordt benadrukt dat de naam op een bepaalde plaats terechtkomt. Voorbeeld: 把地址写在纸上 = “Schrijf het adres op het papier.” 时间表 betekent “schema” of “tijdschema”. Het is een zelfstandig naamwoord. In 写在时间表上 staat 在 met 上 voor de plaats waar iets wordt geschreven: letterlijk “op het schema”. 上 verwijst hier naar het oppervlak of de plaats “op”, niet naar een tijdstip. De eerste tijdshelft is 开始洗一桶衣服前: “voordat je begint een hoeveelheid wasgoed te wassen”. Daarna volgt de hoofdhandeling 先把你的名字写在时间表上: “zet eerst je naam op het schema”. 把 zet het concrete voorwerp 你的名字 vóór het werkwoord en laat samen met 写在时间表上 zien wat ermee moet gebeuren. De volledige betekenis is dus: “Zet je naam op het schema voordat je een was draait.”

3. 今天下午晚些时候有一台洗衣机可以用。

   Later vanmiddag is er een wasmachine vrij.

   今天

   vandaag

   下午

   middag

   晚些时候

   later

   有

   er is; er zijn

   一台

   een exemplaar

   洗衣机

   wasmachine

   可以用

   kan gebruikt worden; is beschikbaar

   Uitgebreide uitleg

   今天 betekent hier “vandaag”. Het staat vooraan en geeft de dag aan. Het is een tijdsbepaling; bijvoorbeeld 今天很忙。 betekent: “Vandaag is het druk.” 下午 betekent “middag” en maakt de tijdsbepaling specifieker: samen met 今天 krijg je “vandaagmiddag”. Een bruikbaar contrast is 上午 “ochtend/voormiddag” tegenover 下午 “middag/namiddag”. 晚些时候 betekent “later”. In deze zin verfijnt het de eerdere tijdsbepaling tot “later vanmiddag”. 些 maakt de hoeveelheid of mate onbepaald: het gaat om een later moment, zonder exact tijdstip. Bijvoorbeeld 晚些时候再来。 betekent: “Kom later terug.” 有 betekent hier “er is” en introduceert wat beschikbaar is. In een bestaanszin staat 有 vóór het ding dat er is of beschikbaar wordt genoemd. Het is hier niet het bezittelijke “hebben”. Bijvoorbeeld 这里有咖啡。 betekent: “Hier is koffie.” 一台 bestaat uit 一 “één” en de maatwoordvorm 台. 台 wordt onder meer gebruikt bij apparaten en machines. Het getal en het maatwoord vormen samen de nominale groep vóór 洗衣机; 一台 is dus “één exemplaar/een machine”, niet alleen “een” als los woord. Bijvoorbeeld 一台电脑 betekent: “één computer.” 洗衣机 betekent “wasmachine”. Dit is een zelfstandig naamwoord voor het apparaat, niet voor een wasbeurt of een hoeveelheid kleding. Bijvoorbeeld 洗衣机坏了。 betekent: “De wasmachine is kapot.” 可以用 bestaat uit 可以 “kunnen/mogen” en 用 “gebruiken”. 可以 staat vóór het werkwoord en geeft hier praktische mogelijkheid of beschikbaarheid aan. In combinatie met het eerder genoemde apparaat betekent 可以用: “kan gebruikt worden” of natuurlijker “is beschikbaar”. 可以 kan in andere zinnen ook toestemming uitdrukken; hier past volgens de vaste vertaling de lezing van beschikbaarheid. Bijvoorbeeld 这个房间可以用。 betekent: “Deze kamer kan gebruikt worden.” Samen vormen 一台洗衣机可以用 en de voorafgaande tijdsbepalingen de betekenis: “Later vanmiddag is er een wasmachine beschikbaar.” 有 introduceert het bestaan van de machine, terwijl 可以用 zegt dat die machine op dat moment bruikbaar is. De volledige volgorde is: 今天下午晚些时候 (“later vandaag in de middag”) + 有 (“er is”) + 一台洗衣机 (“een wasmachine”) + 可以用 (“die gebruikt kan worden”).

4. 设一个计时器。

   Zet een timer.

   设

   instellen

   计时器

   timer

   Uitgebreide uitleg

   设 betekent hier “instellen” of “zetten”. In deze korte instructie staat het werkwoord vooraan. Het kale werkwoord kan in deze context als opdracht worden gebruikt; er is geen apart werkwoord voor de gebiedende wijs nodig. Een bruikbaar patroon is 设 + object, bijvoorbeeld: 设闹钟。 — “Stel een wekker in.” 一个 staat tussen het werkwoord en het zelfstandig naamwoord. 一 en het maatwoord 个 vormen hier samen een naamwoordgroep die in deze zin overeenkomt met “een”. Het vaste Nederlands maakt duidelijk dat het om een timer gaat zonder dat een exact aantal wordt benadrukt. 个 is een veelgebruikt maatwoord; andere zelfstandige naamwoorden kunnen een ander maatwoord gebruiken. 计时器 betekent hier “timer”. Het is het object van 设: datgene wat ingesteld moet worden. Dit zelfstandig naamwoord verandert niet van vorm om enkelvoud of meervoud aan te geven. In deze zin maakt 一个 de naamwoordgroep enkelvoudig. Samen vormen 设 + 一个 + 计时器 de instructie “Zet een timer.” De timer is het object van de handeling.

5. 这样下一个人就不用一直等着。

   Zo hoeft de volgende persoon niet te wachten.

   这样

   zo

   下一个

   volgende

   人

   persoon

   不用

   niet hoeven

   一直

   voortdurend

   等着

   wachten

   Uitgebreide uitleg

   这样 betekent hier “zo” of “op deze manier”. Het verwijst naar de manier die in de situatie wordt besproken en leidt naar het gevolg in de rest van de zin. Een bruikbaar patroon is 这样，... — “zo ...”. 下一个 betekent hier “volgende”. In 下一个人 staat het vóór 人 en beschrijft het deze persoon als de volgende in een reeks. 下一个 kan ook zelfstandig gebruikt worden wanneer het bedoelde zelfstandig naamwoord uit de context duidelijk is, bijvoorbeeld 下一个问题 — “de volgende vraag”. 人 betekent “persoon” of “mens”. In deze zin is het de persoon die als volgende aan de beurt komt. Het meervoud hoeft in het Chinees niet apart gemarkeerd te worden; 人 kan afhankelijk van de context één persoon of meer personen aanduiden, maar de vaste vertaling specificeert hier de volgende persoon. 不用 betekent hier “niet hoeven” of “niet nodig hebben om”. Het drukt uit dat de volgende persoon iets niet hoeft te doen; het betekent in deze zin niet simpelweg “niet gebruiken”. Een veelgebruikt patroon is 不用 + werkwoord, bijvoorbeeld 你不用等 — “je hoeft niet te wachten”. 一直 betekent “steeds”, “de hele tijd” of “voortdurend”. Het versterkt de duur van de handeling die erop volgt. In deze zin maakt het duidelijk dat het gaat om voortdurend wachten; de vertaling “niet te wachten” geeft die duur niet afzonderlijk weer, maar is ermee verenigbaar. 等着 betekent hier “wachten”. 等 is de basisvorm “wachten”; 着 staat erachter om een voortdurende of aangehouden toestand aan te geven: iemand blijft in een wachtende toestand. Het patroon 一直 + 等着 betekent dus “voortdurend blijven wachten”. Samen is de opbouw 这样 + 下一个人 + 不用 + 一直等着: “Zo hoeft de volgende persoon niet voortdurend te wachten.” 这样 geeft de manier aan, 下一个人 is degene die daarna aan de beurt komt, en 不用一直等着 zegt dat deze persoon niet in die voortdurende wachttoestand hoeft te blijven.

6. 洗衣程序一结束，我就应该马上把衣服拿出来吗？

   Moet ik mijn kleren meteen verplaatsen zodra het programma klaar is?

   洗衣程序

   wasprogramma

   一结束

   zodra het klaar is

   我

   ik

   就

   dan; meteen daarna

   应该

   moeten; horen te

   马上

   meteen

   衣服

   kleren

   拿出来

   eruit halen

   吗

   vraagmarkering

   Uitgebreide uitleg

   洗衣程序 betekent hier “wasprogramma”. 洗衣 betekent “wassen” en 程序 “programma/procedure”; samen vormt dit een zelfstandig naamwoord voor het programma van de wasmachine. Het is niet hetzelfde als 洗衣机, “wasmachine”. 一结束 betekent “zodra het eindigt” of “zodra het klaar is”. 结束 is het werkwoord “eindigen; afgelopen zijn”. Het patroon 一 + werkwoord + 就 + ... geeft aan dat de tweede handeling onmiddellijk op de eerste volgt. In deze zin is het programma uit 洗衣程序 wat eindigt. 我 is het persoonlijk voornaamwoord “ik”. Het is hier de persoon die volgens de vraag de volgende handeling zou uitvoeren. Chinese persoonlijke voornaamwoorden veranderen niet naar naamval zoals Nederlandse vormen als “ik” en “mij”. 就 markeert hier het directe vervolg: “dan” of “meteen daarna”. Samen met 一结束 maakt het de tijdsrelatie duidelijk: zodra het programma eindigt, volgt de handeling van de spreker. 应该 betekent “moeten” in de zin van “horen te” of “zou het passend zijn om”. Het drukt een verwachting, advies of norm uit, niet simpelweg een verplicht toekomstig feit. Bijvoorbeeld: 你应该休息。 — “Je zou moeten rusten.” 马上 betekent “meteen; onmiddellijk”. Dit bijwoord versterkt de snelheid van de handeling. 就 geeft al aan dat de handeling direct volgt; 马上 benadrukt bovendien dat er geen uitstel hoort te zijn. 衣服 betekent “kleren; kleding”. Het is een zelfstandig naamwoord en kan in deze zin naar de te wassen kleding verwijzen. Het woord zelf markeert hier geen bepaald grammaticaal meervoud; de precieze hoeveelheid volgt uit de context, niet uit de vorm 衣服 alleen. 拿出来 betekent hier “eruit halen”. 拿 is het basiswerkwoord “nemen; pakken” en 出来 geeft een richting naar buiten aan. Samen vormen ze een werkwoord met een richtingscomplement: iets uit een plaats naar buiten nemen. Bijvoorbeeld: 把书拿出来。 — “Haal het boek eruit.” 吗 is een vraagpartikel aan het einde van een zin. Het maakt van de voorafgaande mededeling een algemene ja-neevraag. Het heeft zelf geen zelfstandige Nederlandse vertaling. De tijdsbepaling 洗衣程序一结束 (“zodra het wasprogramma klaar is”) staat vooraan. Daarna verbinden 我, 就, 应该 en 马上 de spreker met een onmiddellijk te verwachten handeling. In 把衣服拿出来 markeert 把 het object 衣服 als datgene waarop de handeling gericht is, en 拿出来 betekent dat de kleding naar buiten wordt gehaald. De volledige vraag is daarom: “Moet ik mijn kleren meteen eruit halen zodra het programma klaar is?”

7. 请这样做；湿衣服留在洗衣机里会耽误大家。

   Doe dat alsjeblieft; natte kleren die in de machine blijven liggen, houden iedereen op.

   请

   alsjeblieft; verzoek om iets te doen

   这样做

   het zo doen

   湿

   nat

   衣服

   kleren; kleding

   留在

   achterblijven in/op

   洗衣机

   wasmachine

   会

   zullen; waarschijnlijk gebeuren

   耽误

   ophouden; vertragen

   大家

   iedereen; alle betrokkenen

   Uitgebreide uitleg

   请 maakt van de daaropvolgende handeling een beleefd verzoek. Het staat hier vóór 这样做, dus de strekking is “doe dit alstublieft”. Een voorbeeld: 请进。 — “Kom binnen, alstublieft.” 这样做 betekent hier “het zo doen” of “dit op deze manier doen”. 这样 verwijst naar de bedoelde manier van handelen; 做 is het werkwoord “doen”. Samen vormt dit een herbruikbaar patroon: 请这样做 — “Doe het zo, alstublieft.” 湿 betekent “nat” en beschrijft in 湿衣服 het zelfstandig naamwoord dat erop volgt. Het is hier geen vervoegde vorm: Chinees verandert dit woord niet voor getal of geslacht. Een voorbeeld: 地板很湿。 — “De vloer is erg nat.” 衣服 betekent “kleren” of “kleding”. In deze zin is het de kleding die nat achterblijft; het woord zelf geeft niet aan hoeveel kledingstukken het zijn. In combinatie met een beschrijvend woord staat het patroon 湿衣服: “natte kleren”. 留在 betekent “achterblijven in/op” of “blijven liggen in/op”. 留 is het werkwoord “blijven/achterblijven”, en 在 geeft de plaats aan waar iets achterblijft. In deze zin wordt de plaats daarna gespecificeerd door 洗衣机里: in de wasmachine. Een voorbeeld: 书留在桌子上。 — “Het boek blijft op tafel liggen.” 洗衣机 betekent “wasmachine”. 洗衣 verwijst naar wassen en 机 naar een machine, maar 洗衣机 moet als het gewone samengestelde woord voor “wasmachine” worden geleerd. 里 na het woord betekent “in”; 洗衣机里 is dus “in de wasmachine”. 会 staat hier vóór 耽误 en geeft een verwachte of mogelijke consequentie aan: als de natte kleren in de wasmachine blijven, zal dat iedereen ophouden. In andere zinnen kan 会 ook een vaardigheid of een algemene verwachting uitdrukken; hier gaat het om de voorziene uitkomst, niet om een vaardigheid. 耽误 betekent “ophouden”, “vertraging veroorzaken” of “iemand tijd laten verliezen”. Het is hier het werkwoord dat het effect op 大家 uitdrukt: het achterblijven van de kleding veroorzaakt vertraging voor iedereen. Een voorbeeld: 别耽误时间。 — “Verspil geen tijd” of “Houd de tijd niet op.” 大家 betekent “iedereen” of “alle betrokken mensen”. Het verwijst hier volgens de vaste vertaling naar de groep die door de vertraging wordt opgehouden. 大 betekent in dit woord niet letterlijk “groot”; 大家 is een vaste manier om naar alle mensen van de relevante groep te verwijzen. De volledige opbouw is: 请这样做 (“Doe het zo, alstublieft”); daarna beschrijft 湿衣服留在洗衣机里 de omstandigheid “als natte kleren in de wasmachine blijven liggen”. 会耽误大家 geeft het gevolg: “dat houdt iedereen op”. Samen betekent de zin: “Doe dat alstublieft; natte kleren die in de machine blijven liggen, houden iedereen op.”

8. 洗衣程序结束前，我会把篮子拿下来。

   Ik breng mijn mand naar beneden voordat het programma klaar is.

   洗衣程序

   wasprogramma

   结束前

   voordat het klaar is

   我会

   ik zal

   篮子

   mand

   拿下来

   naar beneden brengen

   Uitgebreide uitleg

   洗衣程序 betekent hier “wasprogramma”. 洗衣 specificeert het soort activiteit, namelijk wassen, en 程序 betekent een programma of cyclus. Samen is dit een zelfstandig naamwoord voor de wascyclus; het is niet nodig om het als een werkwoord te behandelen. 结束前 betekent “voordat het klaar is”. 结束 betekent “eindigen” of “klaar zijn”; 前 maakt er een tijdsrelatie van: “ervoor”, dus “voordat …”. Een bruikbaar patroon is X 前 = “voor X” of, bij een gebeurtenis, “voordat X gebeurt”. Voorbeeld: 出发前检查门。 — “Controleer de deur voordat je vertrekt.” 我会 betekent hier “ik zal”. 我 is “ik”, en 会 staat in deze zin vóór de handeling om een toekomstige handeling aan te geven. Het is niet het werkwoord “kunnen” in deze context. In andere zinnen kan 会 wel mogelijkheid of een aangeleerde vaardigheid uitdrukken; de vaste zin gebruikt de toekomstige lezing. 篮子 betekent “mand”. Het is een zelfstandig naamwoord; de Nederlandse vertaling maakt met “mijn mand” duidelijk welke mand bedoeld is, hoewel Chinees bezit hier niet afzonderlijk met 我的 wordt uitgedrukt. 拿下来 betekent hier “naar beneden brengen”. 拿 betekent “nemen” of “dragen”, en 下来 geeft aan dat de handeling naar beneden, richting een relevant uitgangspunt of de spreker, verloopt. Samen beschrijft de uitdrukking het naar beneden brengen van een voorwerp. In een andere context kan 拿下来 ook “naar beneden nemen” betekenen; de vaste vertaling ondersteunt hier “mijn mand naar beneden brengen”. De zin volgt dus dit patroon: 洗衣程序结束前 (“voordat het wasprogramma klaar is”) + 我会 (“ik zal”) + 把篮子拿下来 (“de mand naar beneden brengen”). 把 staat in de vaste zin tussen 会 en het voorwerp-plus-werkwoordgedeelte en maakt de mand tot het voorwerp waarop de handeling gericht is. Het geheel betekent: “Ik breng mijn mand naar beneden voordat het programma klaar is.”

9. 这样应该能让一切顺利进行。

   Dat zou ervoor moeten zorgen dat alles soepel blijft lopen.

   这样

   zo; op deze manier

   应该

   zou moeten; hoort waarschijnlijk

   能让

   ervoor kunnen zorgen dat

   一切

   alles

   顺利

   soepel; zonder problemen

   进行

   doorgaan; plaatsvinden

   Uitgebreide uitleg

   这样 betekent hier ‘op deze manier’ of ‘zo’. 这 is de demonstratieve vorm ‘dit/deze’, maar in deze vaste uitdrukking verwijst 这样 naar de zojuist bedoelde manier of aanpak. Het kan dus een voorwaarde of werkwijze samenvatten zonder die opnieuw te benoemen. 应该 drukt hier uit dat iets volgens de spreker zou moeten gebeuren of waarschijnlijk het verwachte gevolg is: ‘zou moeten’. Het is geen harde zekerheid. Een bruikbaar patroon is 应该 + werkwoord, bijvoorbeeld 他应该到了。— ‘Hij zou aangekomen moeten zijn.’ 能让 bestaat uit 能 ‘kunnen’ en 让 ‘ervoor zorgen dat; laten’. Samen geeft het aan dat iets de mogelijkheid of het vermogen heeft om een bepaald gevolg te veroorzaken: ‘ervoor kunnen zorgen dat’. 让 maakt van het daaropvolgende deel het veroorzaakte resultaat. In deze zin wordt 能 door 应该 gemodificeerd: 应该能让 betekent ‘zou ervoor moeten kunnen zorgen dat’. 一切 betekent ‘alles’ of ‘alles wat hierbij relevant is’. Het is een onbepaald totaalwoord; het benoemt hier niet afzonderlijk welke zaken daaronder vallen. Het staat als onderwerp van het resultaat na 让. 顺利 betekent ‘soepel’ of ‘zonder problemen’. Het kan een proces of verloop beschrijven. In deze zin bepaalt het hoe iets verloopt; het is dus niet de naam van een zelfstandig object. 进行 betekent ‘doorgaan’, ‘worden uitgevoerd’ of ‘plaatsvinden’, vooral bij een activiteit, procedure of proces. Het is een werkwoord met de basisvorm 进行; de vorm zelf markeert hier geen verleden of toekomst. 顺利进行 is een veelgebruikte combinatie voor ‘soepel verlopen’ of ‘zonder problemen doorgaan’. Samen vormen de delen de structuur 这样 + 应该 + 能让 + onderwerp + bijwoord + 进行: ‘Op deze manier zou [iets] ervoor moeten kunnen zorgen dat alles soepel verloopt.’ Met de vaste Nederlandse vertaling is de bedoelde betekenis: ‘Dat zou ervoor moeten zorgen dat alles soepel blijft lopen.’ De zin voorspelt of verwacht dus een gunstig gevolg van de genoemde manier of aanpak, zonder dat hij dat gevolg als absolute zekerheid presenteert.