Eten labelen in een gedeelde koelkast | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 我可以把这份汤放进共用冰箱吗？

   Kan ik deze soep in de gedeelde koelkast zetten?

   我

   ik

   可以

   kan

   这份

   deze portie

   汤

   soep

   放进

   erin zetten

   共用

   gedeeld

   冰箱

   koelkast

   吗

   vraagpartikel

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier ik: het is de eerste persoon enkelvoud. Het verwijst naar de spreker, niet naar de soep of de koelkast. In een andere zin kan hetzelfde woord ook als onderwerp of object van de spreker optreden. 可以 geeft hier toestemming of mogelijkheid weer: de spreker vraagt of die de handeling mag uitvoeren. Het is een modaal werkwoord en staat vóór de daaropvolgende handeling. Bijvoorbeeld: 我可以进去吗？ betekent: “Mag ik naar binnen?” 这份 combineert 这 (“deze”) met het maatwoord 份. 份 wordt gebruikt voor een portie, hoeveelheid of exemplaar van bepaalde zaken; hier maakt het duidelijk om welke portie soep het gaat. Het aanwijzende woord staat vóór het maatwoord en het zelfstandig naamwoord: 这 + 份 + 汤. 汤 betekent soep. Het is hier het zelfstandig naamwoord dat als object van de handeling dient. Een eenvoudig voorbeeld is: 这份汤很热。 — “Deze portie soep is erg heet.” 放进 betekent naar binnen zetten of ergens in doen. 放 betekent “plaatsen/zetten”, en 进 voegt de richting naar binnen toe. Samen beschrijft de combinatie dus niet alleen het plaatsen, maar ook dat de soep de koelkast in gaat. Bijvoorbeeld: 把书放进包里。 — “Doe het boek in de tas.” 共用 betekent gedeeld of voor gezamenlijk gebruik. Het beschrijft hier de koelkast als een voorziening die door meerdere mensen wordt gebruikt. Het staat vóór het zelfstandig naamwoord en werkt hier beschrijvend: 共用冰箱 is “gedeelde koelkast”. 冰箱 betekent koelkast. In deze zin is het de plaats waar de soep in wordt gezet. Bijvoorbeeld: 食物在冰箱里。 — “Het eten staat in de koelkast.” 吗 is een vraagpartikel. Aan het einde van een mededelende zinsstructuur maakt het de hele zin tot een ja-neevraag. Het voegt zelf geen afzonderlijke inhoudelijke handeling toe; de vraagbetekenis ontstaat doordat het achteraan staat. Samen vormt 我可以 de vraag “mag/kan ik”, 把这份汤 markeert de soep als het object waarop de handeling gericht is, en 放进共用冰箱 betekent “in de gedeelde koelkast zetten”. 吗 maakt er een vraag van: “Kan ik deze soep in de gedeelde koelkast zetten?”

2. 在把它放在那里之前，给容器贴上标签。

   Plak een etiket op het bakje voordat je het daar laat staan.

   在 … 之前

   voordat ...

   它

   het; het betreffende niet-persoonlijke object

   放

   zetten; plaatsen

   那里

   daar

   给

   aan; op

   容器

   bakje; container

   贴

   plakken; aanbrengen

   标签

   etiket; label

   Uitgebreide uitleg

   在……之前 vormt een tijdsconstructie met de betekenis ‘voordat …’. De handeling in het omkaderde deel gebeurt later; de hoofdhandeling gebeurt dus eerst. Voorbeeld: 在出门之前，检查门。 — Controleer de deur voordat je weggaat. 它 betekent hier ‘het’ en is een voornaamwoord voor een niet-persoonlijk referent. In de meegeleverde context verwijst het naar de soep die eerder genoemd wordt. De vorm verandert niet naar persoon of geslacht. 放 betekent hier ‘plaatsen’ of ‘neerzetten’. Het Chinese werkwoord krijgt geen persoonsuitgang. In 把它放在那里 staat het object vóór het werkwoord; zo wordt benadrukt wat er geplaatst wordt. Voorbeeld: 把书放在桌上。 — Leg het boek op tafel. 那里 betekent ‘daar’, een aangewezen plaats tegenover bijvoorbeeld 这里 ‘hier’. Samen met 放 vormt het 放在那里: ‘het daar plaatsen’. 给 staat vóór 容器 en markeert hier het doelwit of oppervlak waarop de handeling wordt uitgevoerd. In 给容器贴上标签 betekent het dus ongeveer ‘op het bakje …’. Het heeft hier niet de zelfstandige betekenis ‘geven’. Voorbeeld: 给门拍一张照片。 — Maak een foto van de deur. 容器 betekent ‘bakje’ of algemener ‘container’. Het is het zelfstandig naamwoord voor iets waarin men iets kan bewaren of plaatsen. Voorbeeld: 这个容器很干净。 — Deze container is schoon. 贴 betekent ‘plakken’ of ‘aanbrengen’ door iets aan een oppervlak vast te maken. In 贴上标签 geeft 上 aan dat het etiket als resultaat op het oppervlak komt; 贴 is het werkwoord. Voorbeeld: 把照片贴在墙上。 — Plak de foto aan de muur. 标签 betekent ‘etiket’ of ‘label’. Het is hier het voorwerp dat wordt aangebracht, niet het werkwoord. 给容器贴上标签 betekent samen ‘een etiket op het bakje aanbrengen’. Als geheel bestaat de zin uit de tijdsbepaling 在把它放在那里之前 — ‘voordat je het daar neerzet’ — en de hoofdhandeling 给容器贴上标签 — ‘plak een etiket op het bakje’. De betekenisvolle volgorde is daarom: eerst het bakje etiketteren, daarna het betreffende object daar neerzetten. De formulering is een directe instructie.

3. 我也应该在上面写上日期吗？

   Zal ik de datum er ook op schrijven?

   我

   ik

   也

   ook

   应该

   zou moeten

   在上面

   erop

   写上

   opschrijven; erop zetten

   日期

   datum

   吗

   vraagpartikel

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”. Het is de eerste-persoonsvorm voor de spreker; in het Chinees verandert deze vorm niet naar geslacht of getal. Voorbeeld: 我写日期。 — “Ik schrijf de datum.” 也 betekent “ook” en markeert hier een extra handeling naast wat al besproken is. Het staat vóór 应该, dus het idee “de datum erop schrijven” wordt als iets extra’s toegevoegd. 应该 betekent hier “zou moeten” of “hoort te”. Het drukt uit dat de handeling volgens de spreker passend of nodig is; het maakt de vraag niet op zichzelf beleefd. Voorbeeld: 你应该先看说明。 — “Je zou eerst de instructies moeten lezen.” 在上面 betekent hier “erop” of “op het oppervlak”. 在 geeft de plaats aan en 上面 verwijst naar de bovenkant of het oppervlak. De precieze drager wordt in deze zin niet opnieuw genoemd. Voorbeeld: 把名字写在上面。 — “Schrijf de naam erop.” 写上 combineert 写 (“schrijven”) met 上 als resultaatscomplement: het geschrevene komt ergens op te staan of wordt eraan toegevoegd. Het betekent hier dat de datum erop wordt gezet, niet alleen dat er een schrijfhandeling plaatsvindt. 写 kan ook zonder 上 voorkomen wanneer alleen “schrijven” bedoeld is. 日期 betekent “datum”. Het is een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 请写上日期。 — “Schrijf de datum op, alstublieft.” Hier noemt de Chinese voorbeeldzin geen oppervlak; “op” betekent dus niet noodzakelijk “erop”. 吗 maakt van de voorafgaande mededeling een gewone ja-neevraag. Het staat aan het einde en heeft niet zelfstandig de betekenis “of”. Samen betekent 我也应该在上面写上日期吗？: “Zal ik de datum er ook op schrijven?” De opbouw is 我 “ik” + 也 “ook” + 应该 “zou moeten” + 在上面 “erop” + 写上日期 “de datum erop zetten” + 吗 als vraagmarkering. De zin vraagt of de spreker deze extra handeling moet uitvoeren.

4. 这样大家就知道它在里面放了多久。

   Zo kunnen mensen zien hoe lang het er al in staat.

   这样

   zo; op deze manier

   大家

   iedereen; alle mensen

   就

   dan; daardoor

   知道

   weten

   它

   het; het betreffende niet-menselijke wezen of voorwerp

   在里面

   erin; binnenin

   放了多久

   hoe lang geplaatst of bewaard

   Uitgebreide uitleg

   这样 betekent hier ‘zo’ of ‘op deze manier’. Het verwijst naar de manier die uit de situatie blijkt. Een bruikbaar patroon is 这样 + gevolg: ‘zo …’. Voorbeeld: 这样更方便。— ‘Zo is het handiger.’ 大家 betekent ‘iedereen’ of ‘alle mensen’. 大家 is hier een vaste benaming voor de bedoelde groep mensen; 大 betekent in deze combinatie niet afzonderlijk ‘groot’. Voorbeeld: 大家都来了。— ‘Iedereen is gekomen.’ 就 geeft hier aan dat het gevolg rechtstreeks uit de voorafgaande manier voortkomt: ‘dan’ of ‘daardoor’. Samen met 这样 helpt het de verbinding ‘zo kunnen …’ te vormen. Het is hier geen zelfstandig werkwoord. 知道 betekent ‘weten’. De basisvorm is 知道; deze vorm verandert niet naar persoon of meervoud. Het kan informatie als inhoud hebben, bijvoorbeeld 知道答案 — ‘het antwoord weten’. 它 betekent hier ‘het’ en verwijst naar het niet-menselijke wezen of voorwerp waarover in de situatie wordt gesproken. De specifieke referent wordt in deze zin niet nader benoemd. Voor menselijke referenten wordt gewoonlijk een andere derde-persoonsvorm gebruikt; het meervoud van 它 is 它们. 在里面 bestaat hier uit 在 vóór de plaatsaanduiding 里面, ‘binnenkant’ of ‘binnenin’. Samen geeft het de locatie ‘erin’ of ‘daarbinnen’ aan. Een herbruikbaar patroon is 在 + plaats: 东西在里面。— ‘Het ding is erin.’ 放 betekent hier ‘plaatsen, neerzetten of bewaren’. De basisvorm is 放. In 放了多久 staat 了 direct na 放 als aspectdeeltje: de relevante plaatsings- of bewaarsituatie wordt als tot het relevante moment bestaand voorgesteld. 多久 vraagt naar de duur. Samen vraagt 放了多久 dus hoe lang iets geplaatst of bewaard is geweest; de locatie ‘erin’ komt uit het voorafgaande 在里面. Voorbeeld: 这个盒子放了多久？— ‘Hoe lang staat deze doos hier al?’ De betekenis bouwt zich van links naar rechts op: 这样 geeft de manier ‘zo’, 大家 is de groep die iets weet, en 就 verbindt die manier met het gevolg 知道. Daarna situeert 它在里面 het betreffende voorwerp binnenin. Ten slotte vraagt 放了多久 hoe lang het daar geplaatst of bewaard is geweest. De volledige betekenis is: ‘Zo kunnen mensen weten hoe lang het er al in staat.’

5. 哪一层是放个人食物的？

   Welke plank is voor persoonlijk eten?

   哪一

   welke

   层

   plank; niveau

   是 … 的

   is bestemd voor …

   放

   plaatsen; bewaren

   个人

   persoonlijk; eigen

   食物

   voedsel

   Uitgebreide uitleg

   哪一 betekent hier “welke van de …?”. Het staat vóór het zelfstandig naamwoord waarop de keuze betrekking heeft. Het patroon 哪一 + zelfstandig naamwoord is een herbruikbare manier om naar één keuze binnen een bekende groep te vragen, bijvoorbeeld: 哪一本书？ — “Welk boek?” 哪一 geeft op zichzelf geen aantal aan; het vraagt om identificatie van één optie. 层 betekent hier “plank” of “niveau” en is het zelfstandig naamwoord dat na 哪一 komt. In deze context verwijst het met de vertaling naar een plank in een kast of koelkast; de vorm zelf kan ook een niveau of verdieping aanduiden. 哪一层 vormt dus samen “welke plank?”. 是 betekent hier “is” en verbindt het onderwerp 哪一层 met de beschrijving die volgt. Het is niet zelf de betekenis “bestemd voor”; die betekenis ontstaat uit de volledige constructie 是放个人食物的. 放 betekent hier “plaatsen” of “bewaren”: iets ergens neerzetten of laten staan. De vorm is niet gemarkeerd voor verleden of toekomst; de tijd en de precieze lezing komen uit de context. Een bruikbaar patroon is 放 + voorwerp: 放书 — “boeken neerleggen of bewaren”. In dit fragment staat 放 vóór het voorwerp 个人食物. 个人 betekent hier “persoonlijk” of “eigen”, dus behorend bij een afzonderlijke persoon in plaats van bij iedereen samen. Het is een bepalend woord vóór 食物: 个人食物 betekent “persoonlijk eten”. Een nabij contrast is 共用的东西 — “gedeelde spullen”, zoals in de gegeven vervolgcontext; dat is niet hetzelfde als 个人食物. 食物 betekent “voedsel” of “eten”. Het is hier het voorwerp van 放: het gaat om het plaatsen of bewaren van eten. Het woord is een zelfstandig naamwoord; in 个人食物 wordt het nader bepaald door 个人. De losse delen 是 en 的 vormen samen met het middendeel de constructie 是 + ... + 的. Hier identificeert die constructie 哪一层 als de plank die bedoeld is voor de handeling 放个人食物: letterlijk ongeveer “welke plank is die van persoonlijk eten plaatsen?”. 的 staat hier aan het einde van de beschrijving en maakt van 放个人食物 een bepalende omschrijving van de plank. Het is daarom niet juist om 的 afzonderlijk als een Nederlands voorzetsel te vertalen. Samengevoegd vraagt 哪一层是放个人食物的？ welke plank bedoeld is om persoonlijk eten te plaatsen of te bewaren: “Welke plank is voor persoonlijk eten?” De vraag identificeert een plank binnen de relevante planken; ze zegt zelf nog niet welke plank dat is.

6. 放在最上层，和共用的东西分开。

   Gebruik de bovenste plank, weg van de gedeelde spullen.

   放

   plaatsen; neerzetten

   最上

   bovenste; hoogst gelegen

   层

   laag; niveau

   共用

   gedeeld gebruikt

   东西

   spullen; dingen

   分开

   apart houden; scheiden

   Uitgebreide uitleg

   放 betekent hier “plaatsen” of “neerzetten”. Het is een werkwoord waarvan de vorm in het Chinees niet verandert voor persoon of getal. Voorbeeld: 把书放在桌上。 — “Leg het boek op tafel.” 最上 betekent “bovenste” of “hoogst gelegen”. 最 geeft hier de hoogste graad aan, terwijl 上 het idee van “boven” of “hoger gelegen” toevoegt. Samen vormt 最上 een bruikbare uitdrukking voor het bovenste deel of niveau. In 最上层 bepaalt het de positie van 层. 层 betekent “laag” of “niveau”. In deze context kan het natuurlijk als “plank” worden vertaald, omdat het om een opbergniveau gaat. 最上层 betekent dus “de bovenste laag”, hier volgens de vaste vertaling “de bovenste plank”. 共用 betekent “gedeeld gebruikt” of “door meerdere mensen gezamenlijk gebruikt”. Het staat vóór 东西 en beschrijft dus de spullen: “gedeelde spullen”. 东西 betekent “spullen” of “dingen” en is een algemeen zelfstandig naamwoord voor concrete zaken. In 共用的东西 maakt 的 van 共用 een bepaling bij 东西: “de spullen die gedeeld worden”, oftewel “de gedeelde spullen”. 分开 betekent “scheiden” of “apart houden”. In de combinatie 和……分开 betekent het dat iets apart is van, of apart gehouden wordt van, wat na 和 komt. Hier gaat het om apart blijven van de gedeelde spullen. Samen betekent 放在最上层 “op de bovenste plank of het bovenste niveau plaatsen”. 和共用的东西分开 voegt toe dat dit gescheiden van de gedeelde spullen moet gebeuren. De hele uiting betekent volgens de vaste vertaling: “Gebruik de bovenste plank, weg van de gedeelde spullen.” Het object van 放 wordt in deze beknopte instructie niet expliciet genoemd; de plaats en de scheidingsvoorwaarde staan wel expliciet in de zin.

7. 我会把它放在那里，很快就带回家。

   Ik laat het daar staan en neem het binnenkort mee naar huis.

   我会

   ik zal / ik ga

   把它

   het als object plaatsen

   放

   plaatsen; neerzetten

   那里

   daar

   很快

   binnenkort; snel

   带回家

   mee naar huis nemen

   Uitgebreide uitleg

   我会 bestaat uit 我 (“ik”) en 会. Hier geeft 会 een toekomstige of verwachte handeling aan: “zal”. In andere contexten kan 会 ook “kunnen” betekenen, bijvoorbeeld bij een aangeleerde vaardigheid. Voorbeeld: 我会回来。 — “Ik kom terug.” 把它 is een 把-constructie: 把 + object + handeling. 它 betekent hier “het” en verwijst naar een niet-menselijk object; de precieze identiteit ervan wordt in deze zin niet genoemd. Met 把 komt het object vóór het werkwoord te staan, zodat de behandeling ervan centraal staat. Voorbeeld: 把门关上。 — “Doe de deur dicht.” 放 betekent hier “plaatsen” of “neerzetten”. In 把它放在那里 ontstaat het herbruikbare patroon 把 + object + 放 + plaats: “iets ergens plaatsen”. 那里 betekent “daar” en duidt een plaats aan die in de situatie als bekend wordt behandeld. De vorm zelf specificeert niet welke concrete plaats dat is. 很快 betekent hier, in combinatie met de vaste vertaling, “binnenkort”. In andere contexten kan het ook “heel snel” betekenen; dan beschrijft het de snelheid van een handeling in plaats van het nabije tijdstip ervan. 带回家 betekent “mee naar huis nemen”. 带 betekent “meenemen” of “brengen”; 回 geeft terugkeer aan, en 家 betekent “huis” of “thuis”. Samen vormt dit de richtingconstructie “iets naar huis meenemen”. Voorbeeld: 我把书带回家。 — “Ik neem het boek mee naar huis.” Samen betekent 我会把它放在那里 dat de spreker het bedoelde object daar zal plaatsen. 很快就带回家 voegt toe dat de spreker het daarna binnenkort mee naar huis neemt. In het tweede deel worden zowel het onderwerp als het object niet opnieuw uitgesproken; ze worden uit het eerste deel en de vaste vertaling begrepen. De volledige betekenis is: “Ik laat het daar staan en neem het binnenkort mee naar huis.”

8. 这样冰箱里就不会堆满旧食物。

   Zo raakt de koelkast niet vol met oud eten.

   这样

   zo; op deze manier

   冰箱

   koelkast

   里

   in; binnenin

   就

   dan; zo

   不会

   zal niet; niet zullen

   堆满

   vol raken; volstapelen

   旧

   oud

   食物

   eten; voedsel

   Uitgebreide uitleg

   这样 betekent hier ‘op deze manier’ of ‘zo’. Het verwijst naar de zojuist beschreven manier van handelen; het is geen zelfstandig naamwoord voor een concreet voorwerp. Een bruikbaar patroon is 这样，... — ‘zo/op deze manier ...’. 冰箱 is ‘koelkast’. Dit is een zelfstandig naamwoord; in het Chinees staat er geen apart meervoudskenmerk in deze vorm. Voorbeeld: 冰箱很大。 — ‘De koelkast is groot.’ 里 betekent ‘in’ of ‘binnenin’ en markeert hier de binnenruimte van 冰箱: 冰箱里 betekent ‘in de koelkast’. Het is een locatief element dat vaak na een zelfstandig naamwoord komt. Voorbeeld: 书在箱子里。 — ‘Het boek is in de doos.’ 就 verbindt de manier in 这样 met het gevolg. Hier heeft het de strekking ‘dan’ of ‘daardoor’: op die manier treedt het volgende resultaat op. In het patroon 这样就... helpt het dus een directe gevolgrelatie uit te drukken; het betekent hier niet op zichzelf ‘meteen’. 不会 bestaat uit 不 ‘niet’ en 会, dat hier een toekomstige of verwachte mogelijkheid aanduidt. Samen betekent het ‘zal niet’ of ‘zal niet gebeuren’. 会 kan in andere zinnen ook een aangeleerde vaardigheid uitdrukken, maar die betekenis past hier niet. Voorbeeld: 明天不会下雨。 — ‘Morgen zal het niet regenen.’ 堆满 betekent hier ‘vol raken doordat er dingen opgestapeld liggen’ of kortweg ‘vol raken’. 堆 houdt verband met opstapelen en 满 geeft het bereikte resultaat ‘vol’ aan. In deze zin beschrijft de combinatie wat er met de koelkast zou gebeuren, niet een afzonderlijke handeling die door een genoemde persoon wordt uitgevoerd. Voorbeeld: 桌上堆满了书。 — ‘Op de tafel liggen overal boeken opgestapeld.’ 旧 betekent hier ‘oud’ in de zin van niet nieuw of al eerder gebruikt/bewaard. Het beschrijft 食物; het betekent hier niet noodzakelijk ‘bedorven’. Voorbeeld: 这是旧衣服。 — ‘Dit zijn oude kleren.’ 食物 betekent ‘eten’ of ‘voedsel’. Het is een zelfstandig naamwoord en vormt hier met 旧 de woordgroep 旧食物: ‘oud voedsel’. Voorbeeld: 这些食物还可以吃。 — ‘Dit voedsel kan nog gegeten worden.’ Samen betekent 这样 ‘op deze manier’, waarna 就 het gevolg inleidt. 冰箱里 geeft de plaats aan: ‘in de koelkast’. 不会堆满 zegt dat de koelkast niet vol zal raken door opgestapeld voedsel, en 旧食物 benoemt waarmee die koelkast anders vol zou komen te liggen. De volledige betekenis is daarom: ‘Zo raakt de koelkast niet vol met oud eten.’